Google
This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project
to make the world’ s books discoverable online.
It has survived long enough for the Copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject
to Copyright or whose legal Copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that’s often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book’s long journey from the
publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the
public and we are merely their Custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken Steps to
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
+ Make non- commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for
personal, non-commercial purposes.
+ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google’s System: If you are conducting research on machine
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attrihution The Google “watermark” you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countries. Whether a book is still in Copyright varies from country to country, and we can’t off er guidance on whether any specific use of
any specific book is allowed. Please do not assume that a book’s appearance in Google Book Search means it can be used in any manner
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google’s mission is to organize the world’s information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers
discover the world’s books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web
at jhttp : //books . qooqle . com/
GEDICHTE
DS»
fmUMMMM,
t» f
IWOTUmCHER SPRACHE.
*wt MBwror n-iat
QHD
T#U NACH DEN HANOSCHRlfTIN
HESitfi^EOSSi»
v no
m wxmm Ammxtüm
wm
0. A, K WAHN, IM.
VTEBTEE BAND.
BlBALIN) 1978.
WÄ ^tWKMMta’a VB»LA,OSBDCBHA»DLtrK&.
m&M mum : j*.
ttVflttN! TtoWAJÖ AS» HäR&Atj;.
Vorrad«.
Der vierte Band der Gedichte der Troubadours enthält von
No. 1064 an bis 1281, sowie von 1309 bis 1311, 1349 bis 1352
nnd 1432 bis 1440 Gedichte, die ich in Frenkreich,.Engl*nd
und Italien von des Provensaliscben Kundigen aff meine
Kosten habe abscbreiben lassen. Alles Ucrtmge verdanke ich
der Güte einiger mir befreundeten Gelehrten, welche mir die
von ihnen gemachten Abschriften freundtichst zum Abdruck
übergeben haben; nämlich No. 1282 bis 1308 wurde mir vom
Herrn Professor A. Tobler in Berlin, No. 1312 bis. 1348, so
wie 1480 von Herrn Professor Böhmer in Straszbnrg, früher
in Halle, und No. 1353 bis 1429, sowie 1431 von Herrn Dr.
Stengel in Rom, früher in Basel, mitgetheilt. leb sage allen
diesen Gelehrten für diese werthvollen Mittheüungen mei-
nen verbindlichsten Dank, und auch alle diejenigen, die sich
mit romanischer Philologie beschäftigen, werden nicht min-
der erkenntlich sein. Eine der werthtoÜBteh Pariser Hand-
schriften No. 7614 (jetxt 1592), von Bartsch mit B bezeich-
net, die mit der grösseren Vaticanischen No. 5232 (bei Bartsoh
A) gleichen Werth hat, liegt jetat vollständig mit ihren 198
Nummern in den Gedichten zerstreut vor.; dietn eben dieser
Hs, enthaltenen Biographieender Troubadours waren ectoii
früher in den von mir herausgeeebenen Biographie n der
Troubadours vollständig zum Abdruck gekommen. Zu den
in dem dritten Bande gelieferten 38 Liedern ans 5232 (oder
A) kommen in diesem Bande noch 43 neue hinzu. Sehr witt-
kommen werden die von Prof Böhmer nnd Dr. Stengel ge-
lieferten Abschriften ans dem Oxforder Rossttho sein, ohne
dessen Hülfe, obgleich oft; selbst in seinem Texte sehr vor«
derbt, der provenzalische Pariser Bossilho an vielen Stellen
ganz unverständlich bleibt Ich bedauere, dasz der Anfang
des Oxforder Rossilho, Vers 1 bis 667, ganz besonders aber
Vers 658bis3190 in Beziehung auf Genauigkeit und Correet»
beit des Textes nicht ganz so ausgefallen ist, wie ich es ge-
wünscht hätte. Der Abschreiber der ersten 657 Verse, wel-
cher mir eine fast künstlerische Durchzeichnung des Origi-
nal-Textes lieferte, sonstein Muster von Sorgfalt und Genau-
igkeit. der das Ms. gewissermaszen ganz neu für die gelehr-
te Welt entdeckte, ist wegen der Beschaffenheit des Manu-
scripts und der Neuheit und Unbekanntschaft mit dessen.ei-
genthümlichem halb französischen und halb provenzalischen
Dialect einigermaszen zu entschuldigen» Dem Abschreiber
von 658 bis 3190 hingegen, einem der grössten und bewähr-
twteoK«ra«r tfwfirmiiMliiebra, trito WS%wtM«*
m
tiehkelt in, mit einer nnübertreftbaren Schnelligkeit zu ar-
beiten, was natürlich nicht verfehlt, auch seine Schattensei-
te zu haben. Es Bind daher in diesem Theile, und weil nicht,
wie versprochen, noch einmahl collationirt wurde, abgesehen
von den übrigen Unrichtigkeiten, nach Art der mittelalter-
lichen Abschreiber selbst, manchmahl ganze Zeilen (im Gan-
zen etwa zehn) übersprungen worden. Es läszt sich leicht
denken, dass ich gleich anfangs eine Ahnung davon hatte,
dass entweder der Schreiber des Oxforder Codex oder die
germanischen Abschreiber Fehler gemacht hätten; nurliesz
sieh ohne Autopsie der Handschrift nicht unterscheiden, wer
der Schuldige sei. Es War daher meine Absicht, entweder
selbst einmahl nach Oxford zu reisen und eine Collation der
Hs. Vorzunehmeu, oder einen zuverlässigen und sorgfältigen
Gelehrten damit zu beauftragen. Es gelang mir, den Dr. Sten-
uel fürdiese Mtthewaltnng zu. gewinnen, und derselbe war
daher so gütig, eine Collation der ersten 3190 Verse des Oxf.
Cod. vorsunehmen , deren Ergebniaz ich am Ende dieser Vor-
rede dem provenzalisch-gelehrten Publicum mittheile. Es
iind zwar der Fehler genug, aber dennoch bei weitem nicht
so viele als ich anfangs vermnihet hatte, indem auch sehr
viele auf Rechnung des Originals kommen. Denn das Ma~
nuseript schien mir änszerst schwierig zu lesen zu sein, da
verschiedene Abschreiber zn einem verschiedenen Texte ge-
langten. Man wird doch gewiss nicht läugnen, dasz Fr. Mi-
eheT eh» mit Lesungalter Handschriften auszerordentlich ver-
trauter Mann sein muss; nun sehe man sich an, wie er in sei-
nen Rapports, p. 191, den Anfang der Hs. gelesen hat: Bo-
rte cafieönenilie tat*aiaduche| e des mors ac esmaz fcrce* es-
ttuehe) el nailes elaus dtambra olei conduche| per toz uilans
' fuglarz lame deduchi | io ne uoil quoam tuns la caire such | ca-
ntncante treu uers tote iert destruche| le premer aum longe
e&d refuehej per oc ses luis e olare plan e auch* | astre mon
enft lecantequi briefliche; also in7 Versen lz Verschieden-
'heiten. — Aus dem Obigen geht hervor, dasz sich diejeni-
gen Gelehrten, wie mir dies von zweien begegnet ist, einer
'grossen Ungerechtigkeit, ia, was noch viel schwerer wiegt,
biner grossen Undankbarkeit schuldig machen, welche so
thun, als wenn ich an allen diesen Unrichtigkeiten selbst
Sehtdd wäre, anstatt die von mir beauftragten Abschreiber
oder das Manuscript. Klagen und Anforderungen machen
ist leichter als selbst richtig abschreiben and herausgeben.
Ich besitze noch den ganzen Oxforder Rossilho von Vers 0959
an bis zu Ende, von der Hand des zweiten schnell arbeiten-
den Abschreibers. Ich werde mich nunmehr aber hüten, den-
selben’ eher heranszugeben als bis ich selbst einmahl nach
Giforitkomme, und die Abschrift selbst collationireu kann.
*?
Bis dahin mögen diese den Verhältnissen keine toaimm
tragenden Klageweiber warten, oder den Beet odetäs* Gan-
ze selbst berausgeben, im Fall sie einen Verleger dazu ftu-
, den, oder reich und opferungsfähig genug sind, um die Ko-
' sten der Herausgabe selbst zu übernehmen. Aach das Wt
man mir, wie es scheint, als Fehler angerechnet, dass dasOw- .
forder Ms. nicht Ho. 94, sondern Ho* 63 sei, als wenn man
in Oxford im Laufe der Zeit nicht eben sogutdie Kümmern
. der Manuscripte geändert haben könnte, wie m in Paris j|e-
schehen ist, wo kein einziges provenzalisches Wmmmm § I
noch die Nummer führt, die es zuHaynonard's Zeit, und an
der Zeit, als ich im J. 1851 in Paris war, führte; dass dem
wirklich so sei, bestätigt Fr. Michel, der das Ms. in *qmen
Kapports ebenfalls mit Hummer 94 bezeichnetHo&eiuan-
derer Mann vön geringer Erfahrung und noch gerii^mrer Ge-
berlegung ist aufgetreten und hat gesagt: Ja, ich huUgedje
Nützlichkeit des Mahnschien Un teniebmena,w eil mii4maden
von ihm in dieser Form veröffentlichten Gedichten die wahre,
unverfälschte und vollständige Lesart derBandschriftsn^**-
nenlern^aberichbilUgenicnt die zu ökonomische Art seiner
Veröffentlichungen. Damit wollte er sagen» dass mau die
provenzalische Art der Publication verlassen, undnach neue -
rer Art jede Yerszeile absetzen solle Warum sollte «um ab mr,
wenn man provenzalische Gedichte treu nach den Band-
Schriften herausgiebt, die Art und Weise derBspd|johrifan
verlassen? Warum befolgten die mittelalterlichen Hand-
schriften wohl diese Weise? Weil, das Pergament etwas aphr
Theures war, viel theurer als unser jetziges Papier .obgleich
auch dessen Preis jetzt täglich in die Höhe geht. Würde man
zu diesem nicht überlegenden Tadler sagen : Wünschen Eia ,
da nach handschriftlicher Art ungefähr 25-Lieder und abge-
setzt deren 12 auf den Bogen gehen, für die 4 Bände Gedieh***
te der Troubadours statt 10 V* Thlr. 2 1 Thlr. und mehr zu nah -
Jen, so würde er sagen : ich h abegro&ze Müh e gehabt ilie iOVt
Thaler aufznbringen,. geschweige denn dass ich 21 Thlr. da-
für zahlen könnte; denn Sie müssen wissen, flUurt d* feit»
das® diejenigen, die Proveuzalisch treiben, der j^gm-aa^
nicht reich sind, and die, welche reich sind, treiben keinJPfO-
venzalisch; und somit hätte sich der unüberlegteTsdler, Bm
ee mit einem volkstümlichen Aus(kuckaubezeicbnc 9 >aaUmt
den Mnnd gestopft.
Collation des Pr. Stengel der ersten 3190 Versa 4
forder Rossilho in Mahn Gedichte der Troubadour* £4*? ^
217—232, und Band 2, p. 73- 96.
Bd. 1, p. 217. Z. 10 v, u. : i. ne uoil qm. nt/ur jc ue uml^irt
*..t.Z. 8. v. u.:loDge st[ost] f. loQgecest. Z.5. v.sugimrtt
guart. buuw ijiÄui Haue* reuiri, Z. ß
V
* i#.n. Esoos f.-eenos. — P. 218, Z. 3. auliuer £ anlnier. %.
7. tipt f. tant 9 inngaz £ uingaz. XI per mi f. per ioi. 12 ki
frö*L 19 ni «eit f. mueit. 20 camberlec f. cambiec. 27 caset
£ laset 54, 39, 44, p. 219, 3 u. 224, 24. Ist nicht rome f. re-
ine zu leeen ? Der 1 Strich fehlt wenigstens überall, obwohl
das niete entscheidet. 42 aaiues f. saines. 44 droghemahz
f, dvogbemana. — P.219, 1 aherme f. aberme. 18contesf.
eOfltee. 33 per hoc f. perboc. 34 caidiaus f. cardiaua. 39 sui
lein. P. 220, 8 ni annet f. mannet (11 giraz £ girarz).
l?leuoitf. lanoit 40 adenomar f. adendinar. — P. 221,13
S £ S, IS eine f. eins. 25 preisanz f. prdsanz. — P. 222, 4 es
ehaneimi f« enchaustrai. 37 berte f. berle. 38 qabanz f. abanz.
45 beniuent f. bonuient. — P.223,9 Eisementf. eisement.
SOlieoena £ lleaens. 47 enueziaz f. enueziatz (Druck- oder
C#tt*ßturfehler). — P 224,14 daiconque £ daico que. 29
mmit somit. 36 baionne f. baiount (welches letztere npeh
des Abschreibers Versicherung. in der Hs. steht, denn er
«bleibt ein sie! dabei). — P. 225, 1 artor f. autor mlso ein
Peter der Hs.).2 mat anfesor f. maconfesor (also wieder JTeh-
W 4er Sb,) 12 o cons f. el cons ( Coriectur£ ). loheregne f lo-
bsfigne (i undeutlich in der Hs.) 29 cominen pdic, p xnitho-
efeoutatem Strich darüber £ com inen p-dic. — Jetzt fängt
dis Abschrift des »weiten Abschreibers an : P. 226, 4 cachar
tckacher. 8 rossillon f. roissillon. 13 enuiious f. enuious.
14 foissilonf. roissillon . 30 ci uera f. guiera(!). 32 fuillie £ fu-
i ttta» 37 liuraent f. lieun&ent (Gorrectnrf.) 39 scint f. sunt. 45
nach gart füge uos ein. — P. 227, 5 baisties f. laisiea. 8
tnire & taire. 12 quain f. quanc. 1 9 crabentat f. acrebentat.
Um§ £*. 30 lorguiel f. lorguel. 37 nirez f. uirez. 44 mqn f.
neu. 46 ganz f. floriz (Cerrecturf.). donqelz f. donzelz. 7« P.
228, 1 een f. gen. 3 e uerreit f. querreit. 9 alueg f. aleus. 17
eofltuiuwai £ com uerai. 20 quen f. queu. 24 rossilluns f.
roismllune. 25 füge ooe ein zwischen il und sh 28contesf.
Sorte*. M tau f. tan« quain f. quanc. 32 eslit £ estit. 33 mai-
mm f. maieres. 42 fee! f. fiel« — P. 229, 2 ere f. e so. 14 ins
X ins. 44 sosillon f. rossillon. 46 ni f. ne. — P. 230, Ö deeit
£ dielt lO oubke f. euiice. 16 bisce f. biste. 25 agreut £ ar-
gSH(u 42 enuont £ sonent P. 231, 1 tont £ tort 15 ueir quil
ist. weif qnil. 36 hinter niannent füge secorre ein. — P. 232,
9seir f. per. 26 nosf. ue», 32 si fadie f. fisa die. 35 cheuau*
£ (üuumus.sabrie mit horizoni Strich auf a £ sabrie. -r Ged.
Jtond 2, p> 73, 9 eooreent f. couceent 10 firedizir f. fredezir.
16 fq*a’£ ferg. 84 comnunau £ eommunau. 29 uinent £ que
uie$t 37 psemeraipa £ premerans. ürsenseoge £ senselgne.
47 ssssot £.«*w*t ^ P. 74, 3 lor £ lot. 16 sensegue £ eep-
eejgue. 22 bin £ To, 36 annelei f. airaeki. .27 cheualersf.
28.de £,(4)e; d** d wUiebtbar,
71
diert. SO tml f. mil (sie). 36 fältle f.faillen. 49 mhM*m£
sense que. 46 set ceqz £ sercenz (sic). — # P. 76, 3 hinter
man de ist einzu fügen : tes omes per que taiuz. ere senuait«
3 li rois f. li reis. 10 moi f. mi. 11. charcanel f. chareanel. 13
rossilon f. rossillon. 22 crabent f. acbent. 25 ricbes mit ge-
wundenem horizontalen Strich auf dem e (d.i. richers). 32
iouent f. iouens ( Correcturf.). 46 abanz f. abainz. — P* J6,
7 hinter dorlins füge ein : es praz de soz. Ion la riue de leirt.
10 prera mit horizontalem Strich mitten durch p f. parrera.
15 aiies f. anes. 22 aiquel f. aque). 23 ert f. est. 25 carerei
f. cartrei. 27 en nies f. emnes. 28 deus f. dieus. 29 lainirat
f. laiurat. 30 lui e o les seus f. lui o les siens. uisf.us. 31
chenelius f. cheuelius. 34 segner f. seigner. 38 erboüs f. «r-
buions. Unmittelbar dahinter lüge ein : quant Serie uencuz
reis enuious. (Correcturf ) 38sosristf. sofrist. 39tint-£tu
ent. 43 martel f. mirra. 44icof. aco. 45kef. lie. 48 Hiezu
mes. estes f. esses. — P. 77, 1 tros caz f. trescaz. ta f. la.
sai f. sa. 5. rossilloneis f. rossillones. 17 respondent f. refu
pondant. 1 9 la une f. lune. 22 e ni f em. seel f. scel. 24 touront £
tonront. 27mourom guerre f. raouron gerre. 28 se de f. de ne.
34 pout f. pous. 35 garront f. garrons. 47 conmunal £ com-
munal. premer f. premier. — P. 78, 2 ml’t f. in ult (die Hs.
kennt beide Schreibweisen : molt und mult). 19 trainanaf.
tramanz. 21 ior f. iorn. 25 symon f. siimon. 32 e iudeu £ Lu-
iden (sic). 33 arbers f. arbres. — P. 79, 1 deeit f. das rich-
tige dreit. 2 le f. te. 3 iudeu. 7 hamei f. hamei. 12 meanto
f. meaute. 13meuslicf menslic. 20 inelz f. uielz. 21 uoni*
ance f. uomance. $3 enf. ni. 26 parlat f parlet. 33 mespreuehc
f. das richtige mesprenc. 34 ml’t f. mult. 38 rossiibn f. rosnil-
lon. 39 canpal f. campal. 40 nou f. non. 41 parlat f. parlet.
46 nan f. nau. 46 mellor f. meillor. P. 80,2 hinter eens föge
ein: a son ostau. e uendu uos encontre. 3 marcau f. martaa.
4 hinter segnor füge ein: eu e girarz es dunt egan. abanz. 7
rossilon f. rossillon. 1 1 reguel f. requel. 31 atendem £ aten-
dam. 34 fo f. fo. 37 fluriz f. fluiriz. — P. 8 1, 3 nach ebge-
ranq füge ein : gace uiscons de dreues e galeranq. 14 ande-
fredes f. das richtige audefres. 17 setze dous f. *( d. i für
die schon bemerkte Lücke). 27 ni asclaz f. masclaz. 33 bw-
saz f. baisat. 37 leuat f. leuaz. 44 e co f. foco. — P. 82, 1
deu £ dieu (Correcturf.). 24 castellou £ casteleon. 45 u f.
ni. — P. 83, 1 3 germanz f. germainz 28 segner £ das eben
so richtige seigner. 40 aueis £ aues. — P. 84, 2 mais £ mars.
4 neegers £ das richtige uergers. 9 la quers £ lenquers. 11
dui8 f dins. 25 eschalers f. e&chaler. 30 bestiaire £ bestiare.
fnguraz f. das richtige figuraz. 81 en mi £ e mui (miei.) 46
Saumes. — P. 86, 1 de f le. 2 uinrent f. uirent. 8 sarent £
sarui. 17 creient f. ceient (r). 25 en uent £ ennentr 27 eent
VH
f.canfcfe). 83 scone f. seone. 36 ne f. ni (Correotfc). 44 qu-
danz f. das richtige que danz. — P. 86, 5 uienfc sobre dos.
18 desirecar f. das richtige desiretar. 21 nerf. uei. 28 nies
t me s. 29 renderai f. renclerei (sic). 31 cainso f. caraso.
31 segnor f. seignor. 35 uien f. men (ui). 35 nan f. nau. 36
tant f. tan. 37.hinter agenei* füge man ein : e sunt antre uint
mile el primer el. — P. 87, 2 tent f. rent. 3 onde f. das rich-
tige oncle. 11 dum f. dunt. dentros f. e entros. 16 sorsz f.
sorz und 17 regorsz f. regorz etc. 16 de alemaigne t. dela-
maigne. 23 ni orz f. morz (ni). 31 rossilun f. rossillun. 34
uerraz £ ueiraz. — P. 88, 6 corat f. das richtige coart.
10 omne ne f. anc ne. 13 mereuiile f. mereueille. 19 len-
sengne f. lensegne. 23 reno f. das richtige renc. 43 ni a cha-
agut f. ni a chaagns. — P.89, 8 lou f. Ion. 12 doinst uaintre
f. donist naincre. 16 frandre f. fraindre. 27 tens f. das richti-
ge rens. 39 borgignon f. borgoignon. — P. 90, 3 fc (c mit ho-
rizontalem Strich darüber) £ sunt. 4 aiuit f. aruit ainc f.anc.
7 auberc f. ausberc. 11 qin £ quim. 17 se tient £ se ne tient.
21 cadaines £ cadames. 25 deu f. den. 26 cumeniaz f. cume-
naz. 28 nueue f. mieue (n). 32 proeice f. proece. 34seigins
f. seguis. 38 preuc f. prenc (u). 42 hinter aprocador füge
hinzu : quant ueit son anemi tan dreit li cor. 42 le uait f. len
ut (leuait).— P. 91, 3 pluisor f. plusor.4 quant f. quan.5 se-
qnerent f. seguerent 12 segin f. seguin. 13 bruel f. brisel.
16 quen na ü ^uen a. 21 douuin f.dormin. 21 ires f. reis (sic).
35 ueistes £ uistes. 36 seigins f. seiguis. 40 aatant £ atant,
— P. 92, 2 uuel f. das richtige uiel. 14 el f. es. 23 connio £
comno. desers £ desens (r). 24 quan f. das richtige quen. 35
mPt f. mult 36 folchones a f. folchon e sa. 40 cor f. oorn. —
93, 3 baiuers f. bauiers. 14 non ual f. non i nal. 25 Uns £ das
richtige Ans. 29 neion f. reion. 34 fauue f. sauue. — P. 94,
13 des f. les. 32 hinter dunt füge ein: seie auntaz e enuei-
liz. dansegirarz nelcnel sicumtudiz.dunt.36 ne, n mit hori-
zontalem Strich, f. non. 43 donant f. das richtige denant 44
dozelz f. donzels. — P. 95, 1 enconbroz . 14 quert f. quer.
16 geneillon f. genoilion. 19 ih’u. 24 tan f. tant. 31 preze e f.
prez e. 42 concort f. conort. 45 au iugemenl f. a uiugement
S ic). — P. 96, 2. iugeor f. uigeor (sic). 11 om f. on. 14 nies
mes (sic). 16 segin f. segui. 22 Girarz f. Girart. 28. 29 con-
seotis f. eonsentit 31 eulares f. uueldres. ou f. on (sic).
Verbesserungen. Ich bedaure, dasz der Druck in diesem
vierten Bande, besonders in dem letzten halben Bogen, an
einigen Stellen aus ich weisz nicht was für Ursachen nicht
so deutlich ausgefallen ist als es zu wünschen gewesen wäre.
Einiges von diesem minder Deutlichen sehe ich midi daher
veranlasst hier anzageben und es der Berücksichtigung und
4«* w empfehlen.
P*g27B,ll faeest. 19 respont afcmatotre. äätgltfdftt.
27 uaillant. 91 apele. 35capelan. les. 41 derai. 44 oeda 4 $
qiiotane. — P. 274, B reine. 20 cest. 43 oudins. — P. 27$*
3. lauar. 12 e®. 15 aucfaer 25 ferunt. 27 rei. 3l conto palaio.
44 per. — P.276,34en. 36tort. — P. 277, 37 for. 33Efia.
40 qnes. 46 ad. — P. 278, ll chantar. l6quello. 26 soilU
44 lial. — P. 280, 15 desmentitz. 16 no.24qnadonx.25qiisn.
26 taL 27 samistatz. belh. 29 quieu. 31 aent. 34 engiera. 37
ditz. 38 laten. 44 gardatz. — r. 151, 4 danoL 5 magrezisc
em. 6 eonuers. 7 non 8 al eap. 9 non parec. — 4 P. 99, 28
qel f. qea. 29 cella f. eellz. 30 qal uolez f. qal uofo*. (Diese 3
Fehler erklären sich dadurch, dasz nach schon vollendeter
Correetur beim Druck einige Buchstaben umfielen und nicht
wieder richtig hineingesetzt wurden. — P. 112, 27 hem. 31
1
’MLXXXIV. H$l 8794, 112. Maimon de miraual. 1. Bei*
magradal bells temps destiu. e dels suzells magradal Chans,
elfoeilha magraüa el uerians. eil prat uerd mi son agradiu. e
nos donna magradatz mill aitaas. ez agradam qan faz uostres
comans. mas ans non plaz qe modeinhesgrazir. masagradaus
qant <me muier de dezir. 2. Per un dezir donna reuiu. qe mes
ae tat» dezirs plo» gians. qien dezir qellrics benestans. dezi-
ran uostres cors.maziu. qe mos dezirs se dobles-en baisans. e
pueis tan beus dezir ses totz eniaus. ia norm laissptz aldezirier
aupir. qe deziran deu om damor iauzir. 3. Tot iauzir dautra
donna Bsqia. . mas deuos a iauzir men ans. qieu gaug los bes e
edll los dans de aos qem fas iauzen pemsiu. tan sui iauzen tz
de udsqub nullsafans. ncwntoliauzixqelnostresbelsseniblans;
menanzisitantqe bell iorn qens remir. nonpuescestarses^aug
Bas on qem dir. 4. Mas atras an uirat mbH brio. lauzengierqi
ufrols smans. e uiron laedonnas prezan». emantz iois uiran
o chaitiu. e sius mirstz dönna per mal parllans. uostre
oors tem qe sein uir truans. « per. qes uiron plazers en escarnir.
qe grans lanzors se oiron per maldir. 5. Mas iea die qe sj totz
temps niu. totz temps farad uostres comans. e sim dizesuai o
non ans. a uostres bells ditz momeliu. sol n ö digatz qe remain*-
bal deman». qe totz mos ditz en nasserai enans. qe per null
drei» -poges de nos partir. Io cornilshueilhs nils fatz de uoa
serairC d.Perseruirenricsednhorin. eslbosserniresbenainans.
per qe ns nttetlh seruir tos mos ans. e ancseruidor mens autiu.
«on ac la< bella acui serui tristans. ans nos ferai de bels ser*
uizis tan», fcro moemesfksfarai engratnenir. p nos digatz mon
seruidor air. r 7. Be grab dezir donna Jqens iansis ans. qel ditz
peruis nom Farnes en soans. qar seruidor ditz hom qa dreg qe»
nir. gen grdtnonpot son dezirer iauzir.
MLXXXY. Hs. D. 0., p. 136. Baimon de miraual . 1 . Beü
magradabbeltöpsdestin. et des ansei magradalehauz. etfoilla
mtgrad^IneriaBZ.' elpraz nerz mison agjadiu. masnosdbpna»
nagrada« mrl aitanz. erb agradam qan faz uostrqscomanz. maS
iosnon-p.laz qem degnes rep grazil et grada uds carmiinuor
de dezir: S. Per nn desir döpna reuiu. qi mes dauere» desir
plus grknz. qeu desir qel fric benistanz. * desiran uostre cors
masna qel man desir se doobles en bassan 2 . et po-is tan ben
dekraens toiemauz. janomlaissesaldesi^erauzir. qeidesiran
denoir dmmot iauak. 3; Toz iauzir dantramor eöqiu. mas de
nos a ianair menanz. qeu lau los bes et cels lo danz. deuos qim
Miahzen pensiu, tan soi iauzen per qe negus af&nz. nom toi
iauzirqeluo&fcrebei -senblanz. mesiaazis tan qel iorn qöu nos
remir: nön posc ses ioiestar uas onqeu dir. 4. En alqeaan uirat
mon briu. lausengier s qe uiron amanz. et uiron las döpnas
prezanz. ob mauz galfe uiron en cbaitiu. et sius niraz per mal
patf&nz, ybstre fin prez tem qesuif truanz. qaisisuiron plai-
1
2
ziers ön escernir; et granz lausor se hiron p&r nfaldir: 5L f Per
qeu die qe se toz.teps uiu. i toz teps diraiupstre comanz. etsem
disez uau ou non anz. al uostre bei diz mumelin. sol nöii digäz
qe remangaFdemanz. qe toz mos diz en passerai enanz^ qe ia
de uoe.döpna poguespartir. Io cor niLdiz nil faz de eosserair.
6. Per sernir en ric segnoam sön'manz seroidor ben ananz.
per qens seruirai toz mosanz. et ane semidor meiiaaafkro. non
ac la bella cui seruit tristanz. qea uoe . fearai de, bei sexnizts
tanz, tro mon seruir deignaz en grat coillir. o «ob direz m an
seruidor air. * n- • . , i’* • ; ■»*.
MLXXXVL Hs. 7225, 157. Raimoni de. miraual € dm>
heitrem* 1. Bertran si fossez tan gingnos. qne sanbessetzlo
meili triar. dhisso qnez eus noill dtmandar. * teäsos foja be dfe
nos dos. digatz calanplnApretzcabal: liltxmbartoliproensal.
quals rasonatz ni tenetz per plus pros. petf niillzi faire gnertm
oondng ni dös. 2. Raimons destas deas razos. qoem.partbzila
quäl meillor par. pren.ee lautra lais uos lestar. lonbartuoill
esser a estors. quar de proensami non caL per queu chausio
chai quar mais aal. lombardia on trob oänaliers boa. francs e
cortes e platz lor meissios. 8. Beirtsain al mien enteadimen.
chansit auez la sordeior. trOp son plnarieguerreiador. li.pron
ensal e plus ualen. per guerra e per meission. . jjoillonla terra
an symon. eill demandonla mort aiknrsemgnar. e al coxntb
cuit que renda sonor. 4. Raimon trop lor datz donraraeih : qua
belcaire en lor honon lor fetz symon« tan depao», e sieroq
dos tans de gen. en apres a graut roespreisson., ; Werideron li sa
garniaon. per quen totafaitz aon li lonabart nuedilor. : .c plus
honrate meillz combatedor. öiBerttansradobLe noaennit. de
la tenson qne rasonatz. que lai es proesae baarnate. • mantengu tz
larguesa e couitz. lai donon cauals e destriers. e f aa ries coür-
dutz e pleners. . en lombardia podetz ben eins. platz. Büctrfir de
fam si deners non port&tz. 6 k Raimons fort aueti iUöd
que quant es perdutz lenuidatz. chai son plus dontidfer'assiute*
li lombart son plus escernit. qiieili dan cauals drap e>dönierfu
eills tenc darin asp Lus fasendiers. quels proiiensa^eque uostaal
mi lauzatz. , e chai es hom plus souemeouidatz. 7. Bertmts dfc
toz auez grantoFt, que lai a trobadörs presdnz. quesaben hdq
far uere e ebanz. teasos tiruentes edescortzL elairsonlasdomn
nas de pretz. que luna Ouit quen ual b^adeiz. delombardad
mas que son femnaa granz. capenas aeiaröboti fax bdla^emr
blanz. ,,8. Raimonz aici non a cdnort. queuiia uos en mbiCdnn
trastanz. maS: li lombart dai^is bobansr. noi plascmvdaitsi
deporti quar uos mezeus si uos uoletz. atregsi coaoißqer detetz*
qne de las domnas naislo granz enians. quals mamtufan noirk
antruis enfanz. - i - n : . .
1 MLXXXYII. Hs. Yat. 5282, 188b Bertram dauiynm.e
Raimons de las salas 4 1 . Bertran si fossetz taut gignöa. qne
8
saubessetz Io mieils triar. daisso qez eus uuoitl demandar.
tenssons fora ben de nos dos. digatz cal ant plus pretz cabal.
li lombart o Ii prouensal. cals razonatz ni tenetz per plus pros.
per mieils faire gerra conduich ni dos. 2. Raimon destas doas
razos. qem paTtetz la cäls meiller par. luna pren lautra lais
estar. lombartz uuoill esser ad estors: car de proenssa no me
eal. per qieu chausisc sai que mais ual. lombardia on tröb ca-
ualliers bps. francs e cortes em platz lor messios. 3. Bertran
al mieu entendemen. chausit auetz lo sordeior. trop son plus
ric gerreiadbr: li proenssal e plus ualen. per gerra e pfer
mebsibn. tolon la terra an symon. eil demandon la mort a lor
seignor. et al comte cuifeh qe rendra sonor. 4. Raimon trop lor
datz donrameij. qa bei caire en lor honor. lorfetzsymonstant
de paor. e si eron dos tans de gen. enapresagranmespreison.
renderdn li sa gatnison. per qen totz faitz sont li lombart meil-
lor. e plus honrat e mieils combatedor. 5. Bertran adoble uos
enuit. de la tenton que razonatz. que sai es proesa e barnatz.
mantengutz larguesa e conuitz. lai dona hom cauals e destriers.
e fant rieb cofaauitz e pleniers. en lombardia podetz ben sius
platz, morir de famsideniers non porta t,z. 6. Raimon fort anetz
ioemarrit. qe qand es perdutz lenuidatz. sai son plus donador
assatz. eil lombart son mais issernit. quil dan cauals draps e
deniers. eis tenc' darmas plüs fazendiers. qels proensals que
* nos taftt me lauzatz. e säi es hom plus souen conuidatz. 7. Ber-
tran de tot auetz gran tort. qe lai a trobadors prezans. que
sabont far fe uers 1 e Chans, tenssos siruentes e descortz. e lai
son las dompnas de pretz. qe luna cuich qen ual ben detz. de
lombardas mas qe sont femnas grans. capenas neis sabon far
bels Semblaus. 8. Raimon aissi non a conort. qieu iaus en sia
contrastans. car li lombart daitals bobans. noisplazonnidai-
tals deportz. car nos mezeus si uos uoletz. atresi conoisser
deuetz. ' qe de dompnas üais grans engans. calz maritz fant
nolrir autrui ettfahs.
MLXXXVIJI. Hs. 7698,37. Baimon de miraual. l.Tals
nai ! mon chant enqueren. per' so quen semble plus gais. que
datrtTa pärt Sen irais. quant au nios digz eh enten. tals bi a
per gelozia. ho drutz que non segon uia. que a bon amor satanh.
conois qtremeih söii estranh. 2.Eu tton eban perautre sen. mas
per sÖ eamor non bais.' e que 1 döilas uaillpn mais. per lo mieu
ensenhamen. ietl non die que don estia. que non am cora que
Sia. mas gefnsei* les sill sofranh. que si fai maluatz guazanh:
3. 3$’ per cästiamen. nuill son bon estar bo lais. pos conois
cals' bis s&ubis. ho cals es pros eiäamen. cals es fis ni cals galia.
e sadonx son mieils hon tria. dieus li do so don si planh. dona
pos sa nalor franK. 4. Pos mä döna ma couen. cautramic non
am ni bais.‘ ia dieus nom sia uerais. si ia per nuill antra ilü
men. quen li^i äi tot qtfan bolia. damor e de drudaria. nirne-
1 *
4
nor ioi ni plus manh. non uneill sap liei mi remanh 5. Qui
uol solatz aninen. ues na gnilelma seslais. on pretz e beutatz
nais. ses pauzatz sobre iouen. perque ill tramet per paria. ma
cbanso que la castia. e si la fas en leranh. prenba lanr e lais
lestanh. 6, De mi dons tenc en bailia. miranal mas tota uia.
uueill la comtessa gnazanh. e tot son dampnatge planb. 7. Per
nandiart on quieu sia. port ien taut de senhoria. cab sos amicx
macompanh. e sos enemicx estranh. ,
MLXXXIX. Hs. 7226, 83. Raimon de miraualh. 1, Tals
nai mon chan enqueren. per so quen semble plus guays. que
dautra part sen x irays. qnan au mos digz eis enten, tals ni a
per gelozia. eis drutz que no segon uia. que a bona ainor sa«
tanh, conosc que meinhs soh estranh. 2.£u no chan per autre
sen. mas per so quamors no bays. e que domnas ualhan mais.
per lo mieu essenhamen. ien non die que dofnna sia. que non
am quoras que sia. mas genser les süh sofranh. que sin fai
maluays guazanh. 3: Que ia per chastiamen. nulh son benpstar
non lays. pus conoys quals es sauays. o quals es pros iss&men.
quals es fis ni quals gualia. e si adoncs somielsnontria. dieus
li do so don ( se planh. dona pus sa ualor frang. 4. Pus madona
ma couen. qu’autramic non am ni bays. ia dieus nom sia uerays.
si ia per nulh autra men. quab lieys ai tot quan uolia. damor
e de drudairia. ni menor ioy ni plus manh. no uuelhquab lieys
mi remanh. 5. Greu pot auer iauzimen. adrech damor drutz
biays. _quier se det et buey sestrays. mas qui ben sier et aten t
e sap celar sa folhia. e iau los bes eis embria. ab quelstortzsi
don aplanh. ioy pot auer si quos tanh. 6. Qui uol sojatz auinen.
ues na guillelma seslays. on pretz e beutatz e iays. ses pau-
zatz sobre iouen. per quel tramet per paria. ma chansoquela
chastia. e silhas fier en laranh. prenda lanr e lays lestanh.
8. De mi dons tenh em bailia. miraualh mas tota uia. uuelh
la comtessa gazanh. e tot son dampnatge planh. 9. Ves nau-
diart on quem sia. port aitan de senhoria. quab sos amiesma-
oompanh. e los enemics estranh. » •
MXC. Hs. Yat. 5232, 48. Raimons de miraual. 1. Tals
uai mon chan enqueren. per so qem semble plus gais. qe dautra
part sen irais. qand au mos digz nils enten. tals nia per ielosia.
mas drut que non seguen uia. carablornomacompaing. conps
qe men son estraing. 2. Qieu non chan per autre sen. mas per
so camors non bais. e que dompnas uaillan mais. per lo mea
chastiamen. qieu non die que dompna estia. que non am cora
qe sia. mas molt les mieills sil soffraing. qe sin fai malnatz
gazaing. 3. Ni ia per chastiamen. neguna son mieillsnonlais.
mas sapcha cals les uerais. o cals lesfalseissameh. calslesfals
o cals galia. e sadonca son mieills non triä. mal perd^ dien
qui ia plaing. dompna puois sa ualor fraing. 4. Puois ma
dompna ma couen. cautramic non am ni bais. ia dieus nom
0
iii» netfais. sien ia per anill antra il men. eab lieis ai tot qant
nolia. damor e de dradaria. car menor ioi ni plus maing. non
nnoill cab lieis mi remaing. 5. Gren pot auer ianzimen. de
dreit amor drntz biais. qier se det et hnoi sestrais. mas qni
bensern et aten. e sap celar ses foillia. e gan sos pros eis em-
bria. ab qels tortz sidonz aplaing. cel teing damorper.com-
paing. 6. Qni nol solatz daninen. nas na guillelma seslais. on
iois e beütatz e iais. son pausat sobre ionen. per qe il tramet
per paria. ma chansson qe la chastia. qne si ia fier en laraing.
prenda lanr e lais lestaing. 7. A nandiartz on qien sia. port
aftan de seignoria. cab sos amics macompaing. edelsenemics
mestraing.
MXCI. Hs. 3794, 114. Baimon de miraual. 1. Aissi con es
gencer pascors. de nnll autre temps cant ni frei, degresser
meilher nas dtmei. perallegrarfisamadors. masmalaionngan
las flors. qe man tan de dan tengnt. qen un sol iorn matolgut.
tot qant ania ed dos ans. conqist ab manz dnrs afans. 2. Qe
ma 'donna .et en e amors. eram pro dnn uoler tnch trei. mas
aras ab lo dous anrei. la rosa eil cfaantz e la uerdors. llan re-
membrat qe sas nalors. ania trop deissendnt. qar nol 90 qien
haivolgnt. per© noi ac plazefs tans. qalrifosmassoldemans.
8. Aqil meron gang e doussors. mas nol platz qe plns le mautrei.
e pos mi dons nol qien sördei. be pot baissar pos ill ma sors.
lasperqenoldolmadolors. pos aissi ma trobat nencut. qien
ai tant son prez cregnt. e enanssat sos enans. e destarzat totz
sos dans. 4. Un plag fan domnas qes follors. qan trobon amic
qesmercei. per essai limöuöneffrei. escambiatrosnirailhors.
pnei8 qan san Ininhat los meilhors. fals entendedor menntz.
son cabahnen recebnt. per qes camiatz cortes chans. e sors
crims e fals massans. 5. Ieu non faz de totas clamors. ni bei
mes qab donnas gerrei. qar ges lo mal qe dir en dei. no men
lais ges per paors. qar sien dizia dels peiors. tot seria conegot.
qals den toraar en refht. qe a leis non tainh demans. on son
totz aibs-ben estans. 6. A leis qes de totz bes sabors. me plaz
qa sa mercem plaidei. qar ges per lo primier desrei. don faz
mains sospirs e mains plors. nom dezesper del ries secors. qai
longamen atendnt. e sill plaz qen brien maint. sobre totz le-
ials amans. seräi damors benanans. 7. Al rei darago uai de
cors. ebanso e di lim qel salnt. qel nal tant sobrantre drnt.
qels petitz fai semblans grans. eis ries fai ualer dos tans.
MXCII. Hs. 7098» 41. Baimon de mir anal. 1. Sei qne de
ebantar senträtoet. si daninen ho sap faire, nosedengespneis
estraire. per amor ni per nnils afars. caitalsnzansa bezestars.
qne pieitz ho fai totz hom qne sen estraia. pneiscocomensqne
cel qne nos nasaia. 2. Eqnar ma dona nom tramet. salntz ni
ren don mesclaire. ni uol qnieu nes lieis repaire. nom pot
guaine abelir cantars. que sien fos alegres ni clars. a cascnn
iom pb?a far chanson gik del ben quieiU umll e frbpxor
ueraia. 3. Si ma tengut esdesuet per s&bep sieu soi trichaire»
ge s per tant aas lieis nom aaire. ans conosc quieu li soi plus
qaars. caisis tanh a dona goardars. casaiar deasegon on mieils
sapaia. aquels destricx lesmen pueis quan seschaia. 4. Per so
non uueill que ia mabet. lauzengiers ni mals parlaire. que
nuils autre dompneiaire. de lamormepuesqueserpars. e pueis
ensenham dompneiars. que prend en patz tot qnant a mi dons
plaia. per ques fols drutz que per totz dans sesmaia. 5. Dieus
confonda lanel el det. ab que Jam cuget forstraire. cel quen
remas gualiaire. e uos dona cui es lesguaxs. uoillatz queLmieus
humils preiars. me fassa ab uos uenir en luec que iaia. si com
fai drutz que ten si dons e baia. 6. Car fe quedeimonpastoret.
nom ceria estiers ueiaire. quez ieuhopoguessufrirgaire. qnel
fuecx damor ses tant espars. e uei capauc non soi totz ans. e
si per uos amia nom balaia. non a dona que.iadelcorlomtraia.
7. Mantel non es de preset ni de saia. mas de ualor e debentat
ueraia. 8. Mon audiart sal dieus e sa cort gaia. qnel mante
pretz tostems qui quel deschaia.
MXCIII. Hs. 7226» 79. Bain+on de miraualh. 1. Selb que
de chantar sentremet. si dauinen o sap faire, nos ne den ges
pueys estraire. per amor ni per uulhs afars. quait&ls utansas
bes estars. que pieygz o fai totz hom qne sen estraya. pus o
comens que selb que nos nasaya. 2. E quarma dona nom trazneb
salutz ni res don mesclaire. ni uol quieuuaslieysrepaire. nom
pot guaire abelbir chantars. que sieu fos alegres ni clars. a
quascun iprn saubra far chanso guaya. del be quel uuelb e de
lauzor ueraya. 3. Si ma tengut en assaget. per saber sieu suy
trichaire. ges per tan uas lieys nom uaire. ans conosc quieu
li sui plus cars. quaissis tanh a dona guardars. quassaiar den
segon on mielhs sapaya. aquelhs destricx lesmen pueys quan
sescbaya. 4. Per so no uuelh que ia mabet. lauzengiers ni mals
parlaire. que nuls autre domneyaire. delamormepuesquesser
pars, e pueys ensenham domneyars. que prend em patz tot
quant a mi dons playa. per ques folhs drutz que. per totz dans
sesmaya. 5. Dieus cofonda lanel el det. ab que lam cuget fors
traire. seih quen remas gualiaire. e uos doua cui es lesguars.
uulatz quels mieus humilhs preyars. me fassa ab uos uenir en
luec que iaya. si quom fai drutz que si dous te ebaya. 6. Quar
fe que dey mon pastoret. nom seria estiers ueyaire. que ieu
pogues soffrir guaire. quel fuecs damor ses tant espars. e uey
qua pauc non sui totz ars. e si per uos amia nom balaya. non
es domna que ia del cor lomtraya. ,7. Mantelnonetz de presset
ni de s$ya. mas de ualor e de beutat ueraya. 8. Mon audiart
sal dieus e sa cort guaya. quelh mante pretz totz iorns qui quel
dech^ya.
MJCIV. Hs. Yat. 5232, 47. Rainions de miraual. 1. Cel
9
S Hda ohiiptap mntmmak ei daninm o gap fairer io «en den
pnowestraire. per amar ndpkrnmlls afars. cartafonsanssa
es besiestfcro; ije pieitz o fai tot* böm qne gen esttaia. pois o
oomeni q? cei’que nois nassaia. % Ecar m& dompnnnem tra-
met Malte m ren dem mescianit.. ni uol qen nes liei xepaire.
ixom pot gais abellir ohantars. qe sdeu fos alegres ni dars. a
chascun ionrsaubra far chansson gaia. del ben qieul nnoill e
die lansor neraiaj. 3: Sima tefaguh eti> asaaiet. per sabepsil sdi
trafaire. ies pertant nes lieb ttomuaire. anz conosc qieulli »ni
pluB jjars.1 caJtssis taing* a dompfta gardars. qessaiar dbu sira
s-fö:rnißüls sapaia. ab qete destrics lesmend puois qandesgaia.
4: Bear eonon nnöill qne in .mbbet. langengiere ni nt als parlaire.
ije; aajll& aintre dompnemhre. de 6amor mi pnosca esser pars.
tpais'essBifpam» dompnemrs. qe prenda en.patz tot cant a
midonzplaia. qefols esdmtaqepertortedausesmaia. 5. Dien«
eonfonda lanelel det r ab qne bun cuietfortamire. celqenremas
gailiaire. e nes dompna ab bels esgars. tToiliats qel miens hu-
mflspreiarS. mi fassa ab boe uenir enluooqei iaia. si oum fai
drutzqeten sidonz e. baia. 6 j Car fe qieu dei rqon p&storei
a#m stria efetiers neiaire. qne sopogues soffrir gaire. qelfuocs
daroor es taut espars^ en mi cab panc qon sui totz ars. e ei per
aoe aaia nom balaiai non es dompna qe ia del cot lom traia.
7i Mantels non.etzde^ressetnidesaiä. maadenalor edebentat
nöraia. fy. Mönandtert sal diene’ e öaeort gaia. qel mantenpretz
tetstenkpstquiqueldeobaia. • ■ . .
MXCV. Hs. 7608i.4Or Batmon de tnirwuaL l.-Tng sill
qne uansn.demandan. ei Chantarai engnaal mais. nneill qne
Ipchonper qne ob an. ho per calraeo men lais^ non eemos
chaos tin menais. ca tott sia cominals. qnen aqnel tens nneiil
teere um ehailso* qnanantüa inestai damor e de razo. 2. E soi
men tarn atz «mguan. quar sonetz danzel nom pais. ni fresca
flora demerchan. Io consir del oor nom tr&is. qne meetan dnrs
ßeoram * o&pauc ira xnortals. don miilla res nom pot dar gue-
rizel hsittia denn nosn uol far oe del nb. 8. PelB tortz qne las
donasfan. torna dompneis en biais. qne tanli moetron denian .
per qnel plus fis dratz sirais. trobar en pot horade tals. mas
ien non dirai ges cals. qne sermit ai e uolgran guizardo. e
preiran be esmenda en loc de do, 4: Pueis tot quan m& dona
man.. 1 6s mbisi deleitz e iais» obezir de hon talan. oanc son
mandsnnen non frais < gnardats sim degresser fals. qnen patz
dasufettmaine na als. neig del sien dan pograner fäit ihon pro.
mpa aptinom plaoresca lie&s non fos ho, b.Niilnanetotzioms
ropmahom, qnar onteieils li sui uerais*. elam men em uai tri-
ofaadj . er m ben dig qne sanäis. * quill es fina e leials. et ien
mensongidrs e fals. ‘ perdrai la donx si totz tortz li perdo. ien
oo cab uml den hom nenser feit. 6. Mas lidanger son trop gram
mas meatir tiai pel eais.i con phis en uancoonsiran. no conosc
1
8
qasi 1 res feiate • ben pnesodonz dir mim qnates« b«^
täte natutaite «1 gen parlairs la mez en talresoJ .comqneilluol
mal ponireba companho. 71 Mas d&miclns bes eis raate degrora
partiir eominals. ma8 nos nahes los gangz el pretz «1 pqro., etaeu
nonai mas ira e cor felo. 8 . Mantels ploaqnenperiaite . es qnen
nos noto a ren fals. • or ni tessel ni fonda ni p« 0 ; ni mais ni
meine non cone per razo. 9. Mob pastoret ndi «obre tote baro.
de döxnpneiar e damarc de do. 10; Man andiaite «im fosaitah /
oom fo. amerien mais eome desofcz lo tro. 1 . :
MXCVI. Hs. 7226, 77. BaimondefiUrcMalh.' l.Tngsilb
quem uan demandan. si chantarai ongbanmais. uiielhqie
sapchon per qne chan. o per qubL raooni mdn lay®, nonee-ttoS
x Ghana tan uenate qna tote sia eominals. qnenaqneltompB nuel
fahre machanso. quan miplhs mestai damore de razo.- 2, Han;
men tarzatz ongnaa. quar sonet dadzel nom payä. nifresca
flors de nerian. : cossirier del cor nombrays. qne mes ten dxus
e corals. qna pano seria mort&te donnulh&res.nom potidar
gnerizo. si.maidonanom nolfar.ocdel.no. 8; Pelatortzqiiellas
domnas fan. töma domneys en biaysi. Iqne tan li mostron denr
ian. per qnel plus fis drntz sirays. • trobar en port hom de täte
mas ien no dirai ges qu&ls. qne semirai e nolgrac gnnardo.
e preiran be äsmen da en loc de doj 4. Pnatot qnan ma dena
man. es maisßi delieyt e iays. obezirde bon talan. qnaacirion
mandamen non frays. guardatzwn degresaemsals. qnenpafci
nai suffertz mayns mais. neys del säeudato pogra aner fagmon
pro. mas anc nom plac res qnalieysmbnfosbo. 6. Qnielhhanc
totz iorns repropchan. qmaron mieLs li sninferaya elhamment
em nai trkhan. et ai ben digqne sanäys. <n ilh es fina etiab.
et ien xnessongders e fals. perdrai la doncs si totz torta li pesdöi
ien bc quab mal dem hom henser feiho. ß« Mas lidangier sop
trop gran.. mas rnentir nai per lo cay&* cnm plus en nanc«o6*
siran. no -eonosc qnen res biaye. ben pnesc doncs dir mas non
als. qnar sa bentatz naturale. el gens parlars la meza en tai
resso; qnom qntylh nolmalnontrobaeompanhov 7. Mai damit
los bes eis mais; degra partircominals. mas uos nauetzlogaug
el pretz el p*o. et ien non ai mas ire cor feiho. 8. Mantelhplnf
qnenperials. es qden uos non ai ren fals.i or nitesselh nifonda
ni pem>. ni mais ni meyns noy cone per razo. 9. Moni pastoret
ney sobre totz baro. de domneyare dam&r e de du; 10. Man
audiartz sim fosaitals cdfo. amerien mais qnome de sotz lo tro.
■ MXCfVII. Hs. V at 5282, 46. Rainons de mirauai. • L Teich
eill qne nant demandan. si chantarai ogan made. ynoillqe sap-
chon per qne «han. o per calrazon men iais. non es mobehana
taut men als. ca totz sia conmnate qen aqnel tempannoilfaire
ma chansso. qan mieills mestai dämOr e de razo. 2i £isnmen
tarzatz ogan.. icar sonetz dauzek nojn pate hi ftfescaflers de
uergan* lo consir dal cor nom träte > qn&xnes tant dursc oorate
1
9
eapane^eriamorMBii dmm nuiliares nom potdar gariso. «rima
imphawotäml'fm: bocdelita. 3* Pelatotte qoe las dotnpnai
fm. terna dotopneis m ttbai»; qne taht li moströß
perquel phssffife dratesirais* tftobar ea podent de tak. masieii
'mm dfeäi iss «als. cui «er uit ai e uolgTan gttizevdoL -« penri&h
egmente enhtoe de do^4iPois totcabt madompnatflman.mes
aiqsi MMtzeiais. oberir da bon taten i. baao so» mandameü
n*oftiaifi ,; güdata sim de^reesei sah. i qeo pata oii sofertz
maiaB'mals. dem deüsieu dah pogra ätter>faätm<m pr*. mas
kntnom ptae res qa lieis non foabo. 5. Qienl uauttotiorn re«
prosam oar onmieilteli sui uerais. eitern meutern uaifcricteaii;
if ai ben diclPqe sanais. quil es finae lernte. etieu ifcessongiers
e Ms. perdtai ladoncs si totfctemps liperdo: euoccabmaideti
» höm uensser ffello^ &Mas li dangiei^ so® trop grab, mas men«
tudanpel caik^cnUnpUn en uarcc cossirah. non conoseqeß reih
biaiti. bbri ptfös« dirdohos maS bonate; ear s*bentetz naturale,
el» genspapr krs lameasa en tal ieaso. com quill uolmal non trriba
compaignOv 7. Mais damic los bee el« laäis. degrom partirco-
munals. ' mas noe* nauetz tegaag ebprets el pro, et ien non ai
mas hä e oor Mio. * 8. Mon pastoretuei sobre totzbaro. da
dompneiar e darmas e de do. j.
: MXCV5IL Hb. 7226, 34. Rmmon de mfouudlh. 1. Ben
aiat eortes essiens. quef testenqJs maond enaissi.. qudratz chan
edepert em rii et atnessi qnaußui iauzefr& mas aramtorn en
balansai' < quam prec s« gran benanansa: pdoncs say ieumoßtrat
de mon solatz. qüab 'sembJatu dagradatge. sai de perda gen
oobrir iriondampimtgiK 2. Adoncfc murrtet* ianzimen&ietorriet
$mors em decli. pns domna pres pete ni tqssL quaseatz potfar
dantres prezens. drut e seval mai&doiiransät tote auer&dautia
sembtens&u falhimens es e uab domnas peccatz: quan domna
metnsatge. qne< per auer tramete son mesaatge. Sv^ras mes
eregutz marrimens. e moc per un anol desti. qudeu fui a las
fotos 8a»tmarti: on troban oosseih totes gens/ ■ quatertan uey
qoee enansa. colp rde cayrelto > oum de lansa: mas ien oonoec
alcus paupres mercatz. que pro netz dagradatgb. premc del
avtrus e lals lo raieu ’estatge.? 4. Bona domna tot me sniena
quan fas nifarai ni ano fi. ei del'ric theeäur m>m aiei. don-an«
nulbs horo non' fon iaazens. * e boub cal auer duptansa. de nd
quap ien dopagansaj manretz del tot tostenrps al uo&tre late.
» seram dagißdatge. m be me^faitz e< del mab nrö ^aluatge.
5. Hu ei mais remanhal falhimeris. iab selha que falbem saussi.
qnien s&i de tal 16 dreg tray. on rea no potnaler. argen mas
pro non ai Hansa, gee daner sa benanansa^ qnel g>eh pariat
el axdnen solatz. .el amoroa uisatge. cssg qne'me son.deißot
nerai messatge; .V .:?•» • • ) ■ - j - f ‘>
»■ ■ 1 • MX0IX. 1 Ha/ 2701 , 87:^ yiMwoatals. , 1. Ben aial eortes es«
zmas: iqne tostemps .maond: «naiei. quiratz^obanlb em deport
ro
emari. efratreati cantsüyiaiizens. mm arinaitoraen>batonftfh
cftß pero sa-gran benanansö. adotutx sai iäblinoairarde moto
solatz. i ~eab semblan dagradatie. say de perdpgeto cobrir moa
dampnatie. 2. Adancx nori totz iaatsisnen* . e toxmk Amqr m
decli. pus dona pre® peb* ni rossi. . eassa tz po.tfer danke* pre-
Zeus, i druta e serai znai donransa. totz aaers danti^emiblanea«
faihimena es e aas dooas peccatz. taut donametvifeatie. .qua
per aner irameta aon mesaatie. 3. Arasmee megntzmartiineiw.
e-moc.per na auol desiL quieu fui alazfoite aast matti,. ontro*
bau cosselta tostaä gens. catretan ney qoe agnanea« celp daoairel
oomdelansa. masien eönosc alcns pahtifei meroati» queprq
net&dagradatie. prenc delsantieaelaiBloimen eai&föe* 4; Bona
dona tot mesniens;. <cant fasnifarai ni sndiL iiibliictßtätix
nom aizi. don an« nulh hora non fo iahzensu ietneuaoal aoef
doptansa» de mi oap Leu dapagansa. mdaxstz dk tottoetezfep*
al nofltre iatz. e ser&m dagradatie, siibeime faitzodelmalbOtt
aaloati«; 5. Kueymais remaohal fattiimea&i • ab seldque falben
sank. q.uien aai de tal io dregtrai, onreangnpotüalerfcrgene*
mas pero non ai fiansa. ged davor sa benanansai. qo#l geapacr
kr el auinen solatz. el aaoros.qzatiid. eng qbe men soidel oor
neray messatie. » »■' . n-
MC. Hs« 7698, 4L Baiwon de mirauaL L Ben sai qne
per auentnra.. : mes uebgnda ill razos quien aL > qaecbana dank
ni nerdura. ni Aors d&bril ni roza en mai. . no magron engtfan
tornatiaiL si damot qne totaira uens. aom uengoes alczw ian*
mmens. pel queill.dei tot mon iei grazir» 2. Tot toon maitrag
e lendnra . t el lonc deziriere lesmaL conpsc>cara ina dreätota.
tili rqna. ma donat maint esglai. qne oäl amora sotnaal non
iraLJqne la gelnzaeLtnnhdäs. qnaeu naicel angeisos taleos.
mefan doMamen eeianir. 3. Drutz queisoueü si ranonra. ü
enqufflr qnAn si doatatai.s sil^onqaeiramorneilLdnra. qnarnon
sap cos ue ni com um. qne dona promeie testraL e.ditzmains
plazaza aninqna. per so qnentre las bctnas gens. eapdaa meils
sonpretzenaatir. 4. Sautrentendeire^atur^ preian midons
que lam nil boL tort bi fai e deemeeura. qne de mamor nosfc-
padt« quill no sabonso quieu sai. den iwilirUnierces .V.seas.
e>pos miens es- totz lonrameiis>. cni qnabsil folasi nolaonaT*
5 k Totz iorfiiB!otei»;6 ibeillara. • e.ual taEuttqde>nQipot ibai. lä
bek que masegoxa. desamore nei faiilira. Ion« tems ma ton"
gpt »es eamai., e sin crezes sos mal nolens. per soquarassai
qne» niens. iem pagra tost .de lieis partir. , 6« .Dona ieu' Bol
daital natura, qne la sazo on mieils mestaiJ isoi a tota crea^
tnhk iplns fisapcxenes um ho.ceoraii con plba mi leturetzcaeint
* gnsa. non« pnesejar milners sagramebs. qataa oemi pl m
obediens. eus en uolrai mil tans sernir. 7. Mais dmpk pretz
um .es e sensu si toletz * enaatlmens. taue miranklt noüa nolc
failliL 8.> Mantel qni partis engnalmens. nostres adrfitz «ap*-
$
t*oemens. «wfc, Aoim igper«,. , ,8, Pastoret veattea
malaolens. .,«9 quß üon uueiil faj sabens., qoieuoon amreqne
UQ8 9^]*.. • | |;
MCI. Ha. 72$6, 78» Baimm 4e miraucUh. 1. Ben a&i que
pe* aaenjtura. mqa uengudal razoa quieu ai. quecbanedauzele
ni uardura. ni flordabriJ ni xoz'en may. nom agron ongan tor-
natiay. ai damor que tot ixa ueos. nom uengues alcu# iauzi-
mopa. per quel day ,t oi mon ioy grazir. 2. Tot mo maltrait el
enduys» el lonc dezirier ei esmay, ooposc,qnera madreitura»,
BÜh que ma donat maynt eeglay. que ual amors som mal non
tray. que la gilozi el turmens. quieu uaio el anguoy ssos talens,
me fau doblamena eaiauzir. 3. .Drutz que aouen si ranewra, ni
enquer, so que aidqpa fab silh -conquier Amor nolh dura, quar
uo qap.cum ue ui cum pay* que dona.promet et qstrai. e ditz
mayna plazers auineua* e per sq quen las bouas gen», isapcba
inielhs son.pretz enantix. 4. Sautreu tepdeire saturs, prejan
mi doqs que iam nil bay. torthifaiedesmazura* quelhadautr-
amor apay. quilh non sabon so qua ieu. aay , don ieu lin reu
merces eine eens, e pus mieus es totz lonramens. cui cal sil
folg 86 uol aunir., j5. A totz iorns creys e.melhura, qua). tau
quen res po pot may. la belba que masegura. de samor e noy
falbiray, lonc temps m&tengut.en eamay. e «ieu crezea sos
mal uolena. per so quflras say ques niens* ,yf m pogra tost de
lieys partir, ,6.-J)omn ieu sui daital natura* que la «azoop
mieli rnestay. sny a tota cre&tura. plus fraucs e ues uos ho
sexay. pum plus mi tenreta eueynt e guay. uos puesc far mil
uere sagrameps. queua serai plus obeoiene. eus en- uolrai mil
taus seruir, 7. Mais dam io pretz pos eae,8ens. si.uoletz mos
enaptimena. quaac ( inirauplh uous qplc falhir. 8. Mantel qui
partis engalmens, uostres adregz captepemens. centdouaseu
pogratz garnir. 9. Pastorat uostres maltfoleps. pu que aion
uuelh far sabens. quieu non am res que ppqazir.
MCIJ. Hs. Vat. 5232, 46.. Maimom de.miraupl. I. Ben
8 ai que per auentuxa. m es ueuguda \\ razos^qbeu ai. que ohans
dauzel ni uerdura. ni Hora ni rosa de mai., pom agraogaa toxr
säten iai. si damor, que tot ira uens. poop uepgpqfc alcus gau-
zimena. per. qeil dei tot mon ioi.grazir, . Tot b maltraich
e lendura. el lono desirier e leamai. , conosc qe rpsmadrechura.
cill que ma donat maipt esglai 4 qe ual amors sommal non trai.
qeil ielosia el.turmens. qipu.naio elangoi^saeltalens. mifant
dobiamen esgauzir. 3.Drutz qui souenssqxancura. etqtenqef
eaut sidonz» fai. ai couquier amornoil dura» car non,aap cois
ue pi cois uai. qe dompna probet et eata'ai. , e ditzmainz plazejrs
auiueps. per tal qentxedaa bouae^geus. vuoillöm totftsps pretz
enantir. 4. Sautreutondqire satnra« preiau mi donz qe )am nil
bpi. tort i fai e desmesura* mentre que de ip^ 1101, s apai. quil
ne fai lo ao qqe seschai. don ieu, 4 xepdmerces eine ceus. epois
12
HiieuB er totz lohramOUfc. w$ teal sifols si uol auttir. 5. A tot*
iornscreis e meillura. e siual tant que non pot mais. 1 ä bell*
qe masegura. de samor on non faillirai. lonctempsmätefngttt
en assai. e sien crezes sos maluolens. perso qerassaiqesniens.
bem pogra a tort de liei partir. 6. Donipn ieuBui daitalnattfra.
qen la sazon qemieillsmeetai. sObre tota creatura. phtsfrancs
enues uos serai. cum plus mi teure tk coiUd e gai. vospuoscfar
inil uers Bagramens. qieus serai pluß obediens. eus eh uolrai
mil tätig seruir. : 7: Mais dainie pretz uos es e sens. siuoletz
mos enantimens. canc mirauals nous nelcfaillir. •$. Mantel
qui partis en galmene, vostces adreitz ehapteaemen». cent
dompnas en pogra garair. 9. PastOret uostres maluolens. on
quil sien uuoill far sabens. qieu non am ren qe uos azir.
MCIII. Hs. 2701 ,87/ MiraualsJ 1 . Chansöneta fam uen-
cut. pus- uos manrendut roasilhös. e sapohatz que uos emcre-
gut. l pus no uim uostres cotnpanhös. dun drut nouel don tota
gen ressona. 1 ' que mi dons es a semblan de leona. ar sai qües
toeaü las peiras'dalzona. pus premiers pot intrar sei quemais
äona. 2. E si tot ( men ai ioi auzit. er neuuelh esser muns e
bloe. car nö uuelh ab nom de cornut. auer lemperi del grifos.
äutra nam yeu qtie mais mi guazardona. soe gen« parlars que
sautram abandona. quenianatz es qui fals amor razona. et
dona falh ques recre per anöna. 3. Mas sieu saupes quilh f-oe
leos: yeu lagramut caual ferian. pus de litis Aon es poderos.
/ hom si non es daital semblan. aUolsotidädamidonsresseubuda.
car per auer ses de bon pretz mögudai que sieu saupes per auer
fos uenguda. ma soudaduu a pograner anuda. 4.E feral dautres
gazardos. quel pogra ualeratertani m&s no sazauta de ch ansos.
ans se ua de mi ran eu ran. que ditz que trop la uuelh leuar en
bruda. e no uol esser tant luenh mentauguda. e ualgra mais
en perdos fos ma druda. que sa falsa beutatagues nenduda.
5. An baut de fora da doman. que iamai noi uuelh auer pari
et noy conosc autrh da«; mar car en fis mon audiart. ai fals
escutz tan len ttos teisatz * atendre.» et ai üos o ben .en cor a
car Uendre. sieuS'pngiey aut beus farai bas dissendre. 6. Ailas
c$mi er deziran. perla bela que ses malart. es e tan fina ses
enian. cane non am ei uolpilh bastart. e sil sidu oors uolgues
t el mieu eutendre;' tot* autres ioyfc fora central mieu mendre.
e ia dun baiis Uil me uolgues estendre. no men fern tirar mies-
-coysendre: '7. Cbanso uäi ten a mön pus lial rendre. e diguas
li quieu sai dona a uendre. ' ■•»•••
• MCI V. Hs. 7226, 84. Räimttodemirauälh. l.Cfcatasoneta
farai uencUtz. pus uos ma reridut rossilbtis. e sapchatzqueUos
ein cregutz; pus no uim uostres companbos. duu^clrut nouelh
don tota gens rdsöoha. que naidOns ed a semblan de leona. arsai
qjafas tbcan las peiras dalzona. 'pus premiers pot intrar seih que
mais dona. 2. E si tot men ai ioys auutz. er en uuel essermons
1 $
e Mos. quar n o unelh ab bohi de oornutz- < aner leniperidels
grifos. autram nad ieu qne ma*§ mi guazardqna. sos gesspar-
Jarsqne sautramabandona. quenianatzesquifal^araorraBona.
e domna falhques recre per anona. 3, Mas sieu saupes quill?
fosleos, ieu lagrauut canal ferran. pus de lieys nonespoderos.
bopjs si non es daiial semhlan. auol soqdadaraidonsresseubuda.
qnar per aner ses de bqn pretz moguda. que sieu saqpes fosper
aner uengnda. xm soudada.ne pograner anuda. 4- E.feral
dantres guiardos. qnel pogran ualer atrqstan. mas nosasauta
dechansoa, ans seuademiruqcurao» qne dits qne troplauqelh
leqar en bruda.. e no uol esser tan luenh mentauguda. e «#i-
gral mais enperdns fos ma drnda. qne sa falsa beptafz agues
uenduda. 5.< An bant deforaa la coman. qne iamais noi uuelb
aner pari, e non bi conosc autiedan,, masqnar en fismonandi*
ari ai fals escats tan len uos laassatz fendra. . quam de pari
uoe non anza colp atendre. et ai nos o ben en cor a oar uenjlra,
sieus.pugei aut bas nos farai dissendre. 6. Ai . las e co raue?
dezirap. per )a bella qne ses mal art. es e tan fina ps enian;
quancnon am et uolpil bastart. ,e sil, ßien cors uolguep el raien
entendre. totz autres ioysforan coptralmieumendre. ,e,iadnn
bais sil me uolgues estendr«.. no men fair a tirar ni.eacpyssendret
7. Cbanso uai.ten nwon plus lial rendre*. e diguas li, quieu sai
dona auendre. ,
MCV. Hs. 2701, 86. MiraußU. 1 . Chans oant non es qni
lentenda. non pot trop, ualer. e pus ai lop elezer. quemosbels
solas despepda. ses gab sien nn pauqauzitz. oar totzclarnsnep
pus grazitz. cant a la fi pauzora bplas razos. per qne uuelhfaf
entendre mas chansps. 2. Vas finaanor fas esmenda,! tot aäsieu -
plazer. e sanc passey son uoler, chantat nai dputra fasenda*
a liei qne de pretz es gqitz., me soi inratz, e pleuitz. sos b<wnp
liges mas innbs de ginolhop. ab cor lial e de totz enian s bjios,
3.Dratz es, ca seluy .p?al ptenda. qne trpp uol saber. so^uepua
li deq doler. et drutz ab si done^contepd^ non es Ipniqmens
grazitz.. qansa donafai e ditz. per eys Bon pretz pairqr e graf
dals prps. enuios par qnidaqnol mou tepsos. 4.Npntqnbqnian
mi donsropcrenda. ni coue per nej;,;ni ia dieus qom donipoder.
qne contra, liejs me defenda. perosi bem fatz chausitz. daitan
soi engilozitz. quäl sieu solatz es tan plazens et bps. ca sei mos
ob s en uolgrauer perdos. 5. Merpel clam qnel pns mabenda. si
co fes pwrer. doq eatawo en bonesper, mas tem qnp belpmicar
oenda. Io marabeti mqrritz* qnem det nn abetakitz^ aisi co
fetz losarrazUl tos. don pnejs lausi autrepus ergulbos. 6. Bona
mprcea nos dissendas ; al cor dnn mzes.. queus mostre lo mien
temer. e uqlhatz qnen mi sestepda. del nostre iois lesperitz;
don mqs gantz sia cmpplits. car sabetz quiap no unelb ,als da
nos^ map quej fis anrs sqbred&uratz me fos; 7. Sim faitzfpanq
14
aquel petitz. nos er de itiaspartz grazitz. sim feitz trop uostrer
atresil pros. carmiranalh e inon cors tenc de nos.
MC VI. Hs. 7226, 79. Mitaualh. 1: Chans quan non esqui
lentenda. no pot res ualer. ’ e pus Inec ai e lerer, que mon bei
solatz despenda. ses gap sia mh patte anzitz: qttar totz ditzes
mielhs grazitz. qnant a las netz pauzom ben las razos. per
quieu uuel fer entendre mas ebansos. 2. Vas fraamors fatz ea-
menda. tot al eien plazer. e saue passiei e on ueler. ebantan
tais antra fazenda. a Iieys que de pretz es gnitZ. mesuiitifatz
e pleuitz. sos boms litges matt innhs de ginolhos. ab corleyal
e de totz enians blos. 3. ! 1) rttgz es que selui mal prenda. qne
trop uol saber. so qtte plus 11 den dolfer. ■ e dratz qnab si dons
edntenda. non es loniamen iauzitz.- qnar si dona föiniditz.
p4r eus son pretz plazer niioy als pros. enem?c parquidaqubl
men tttneos*. 4. Non täng quieu mi doiid riprfenda. ni tang per
atifer; ni iadieunom dopoder. Iieys midefenda;
pero'si bem föne ehauzitz. daiteta sui agelesitz. 1 quel sien so-
latz qtren tan ries e tan bos. qua solmos ops en nolri perdos.
5. Mereelh clam quel plnsmatenda. si cnm fetzparer. don
estau en bon esper. mas tem quilh belom oaT uenda. mara-
betin las msrriz. qaem dttt una engnanairitz. aiBsicumfetzlo
Sarrazin al tos. don pueys laueis autrö'plüs efgulhos. 6. Bona
merces nos dissenda. al cor dan uezer. qnens mostre lö ririen
temer. e uulhatz qua mi sestenda. del nostre ioy lesperitz.
don mos gaugz siä complitz. 'qnar be sabetz qhieunouuelbals
de nos. 1 mas quel fis aurs sobredanratz me ffes. 7. Sim faitzpanc
aqaelh petitz. nos er de ma part grazitz. e sim 1 faitz trop uos-
trer atrfessil pros. qnar miranal e mon eor tenc de nos.
IS^CVII. tTs.D^O.; p.187. Ratmondenrtraual. 1. Contra- 1
mor naü dttrs et enbrones. per qe mdn cbanzneplnslointainsi
qen no sei tan legiers ni nains. qeu ia loniamen natenda.- eho
don no posc esser aegnrs. de d$pna pOis ment son iürs. noii sa
drnz qe qe sen prenda. 2: Ab fals dizet ab termin Ions, fön
döpnas de cortes nillains. ctottsnon es tan frans ni’hbibains.
qel corage no lencenda. canladtres prenlo sen eAdüre. 1 1 mas
en non faz tan granz ratiodrs’. * riLpOsmort non q$er estnfenda.
& Et de qem den alegrardoAS: 1 salöi'on bs prezsoberads. non
posc trobar dig segnrani nfi ai pod$r qeil car nenda* 1 'sim föS
tot« ni/senbla esenrs. feaHmmAon arofea'öi'tiiurs^ qi ebnffa
leia : mi dbfenda. 4. Menächir rii colps ni destons. bon es <!amdr
ni des'amans* cab bei diz auinenz 1 et plane. ’ föAqe pToid^pna
contenda. et tte trop tensa ab* brau dir dttrs; nbn essonfprfeztan
elars nim pnrs. >com auqes nola reprenda. ' 5. Si eoni la rosa
ttntre mil trons. 1 es gensers qe flors datttres granS. entre fals
lausengiersf treföns. festa madöpna en stt tenda. enns noülten
ditntt daqel periurs.’ 1 ben comenset a boaTttgurs. prfez qi petlers
nofl dfeseenda. 6. BeHa döpha deus don qeus defenda. de mi-
15
fänal 1 * 4ora ei nmrs. pMsr«o»trertfi)iaiiz «ri»n<dnr 8 r.> qe m «a
pld* qenqer ton® t^cada* > m ;; v U
■ liCYIII. Hs. 722fy 88 . \Raimon d& mimuaUi, 1/JDnqwer
mm a gmäh. qae eraxföiaire. ianomalegres dogtiaai- tan
qnefcs «bahtaire. . «aas dem pnege mais traitfe. quiennonohloh
qtifltf ti ramelh^iaire. el auaelh anatig braine; uanqnasqusmön
«015 conortan. del mal iquera fai twilrd. ^don&la belfeaire:» «e*l
man per qtrieu'toner desiran.’ at l&ä tan araoros semblao. mi
»ogtretiAl'pIriinier deman; ma 9 araainntia «siMjMv quah si
4egr»mieihettrflir lern an. etienamieyals aiaflire. dämmere©
franse e mereeyaire. eiriq
uneih conoisMFiifeebära, per quem uol estraire. ' Io ben qnexn
söl faim bim udnon beltoscdate Innban . cpii&utto nnelb atrkire.
na» aut»» «ife^airb. (Jnelam : fet? tom&r -em«o sm. tal don >rai
peocaif«. 4$ »ncMmnoJ desfaim*. fuardÄta^'ibonler rmlMfan.
qniwnol seead gnmien perte^.^mi^etdpatteeifiatolaman.
e plttnherfti io iom dantap. «qadiperdartper io sie« dous itiaaj
peroiwi» pötbem retrakfe. qnanceai Di kifepes engnan. I 3.
Measatgier* feeHu frajrö. pöi tema jfeom paäre. alabelbamai
dir a£fan<> *q*ien 'mVk mi tritfhwire. ßdedrotz «i baazafre.
qaem «n um txdpm partz niran. Jmag bosbutfertairev ie non
gnaliaire; •' querer besageö n&u «aean. qnaiissi quol moi«
laitfe. eon qüets-ejceJaire. quom no uneih gapoha montakm*
passHbaoki oinemeset an anJ qnelham tenoaeon comanj mais
beule« taG o fetzibaiiam mas&rdm dita medgaban. qnepB
le* qae «as öw sesölaiise. o que del tot me desinan; 4. Lialflu*
rauaih e i&on «kan, teaah de men mantelh dqr ©nah. e tmfüt
qaar nol isoi dtfnan^tant ai del «ezer gran täte* pero no» tri«
gttitraguaire. qtrawnon andiartbomnan. - < * > r
MCIX. Hs.7 698,88. Raimonde mirauah l.Pueisongaab
mm aale estfasi nil dons temsnertz ai flerita; : feen, coaeqae
sianiritz. «mos ehantars et ab ta neuj qaarorf qne pregoa fe non
e» eaeointatn. de« oamisr luec » soiatz. e> gnardartemset eins
aninenö. e foMar qtian de que noiilnal seris;’ 2. Ben eonoee
qae drnta mesplrusii' fei« en^re» e dee^bantitz. > ^ es mais atnatb
a gmaiti^nqiir no& ieiftlpe pie me« grenV «eqnar« ho« dis cerai
«oqaifrenatsi inaetana nia den^ddndtzv quer si tobn «otttpeteig
nt/ccfötensv 1 1 bem^ imerasrHl Ml} BöMrapart^to 'uensi^Sabetz
pQfe:jpdmt0rn«aq«iag:r 0 $atm*lae engnaaairitz. qnard^mia
fatmmi idbiitk e non» sai toit mas h> sie*, ^et enaiso temdeseer
eswoipataj qn®4 tört&sieaeiseMbte dhrtafte/ naksienb beledigt
leixiklems dteg^pav niens;* itebitesgailldrtz sos beisraejonaMemll
4. Ia de ttos nom partirai nios. qnar sai qne* total ge ndditA
qael uosti^ipret» ee grazüzi ^ill^eiteeT eg:desotzdieu. pbrtal
qnefn dee ibaMil« dostva/beatatz; i «olgran fo^metns tot* hm*
meitato |«pkfonfcmeäkfr nöstre* mandiamenB/ qne^dfdnttfiil
awtra ia noiifd '4ssr« pkta gensi 5 j D ona öo ßai tan t atitlns . qüöfi-*
16
eftrae iofcee&admitct Io conem qneta fomeatifa. netengoes
de uos afieu. totz acordiers men ceria onrats. mas no uuei \\
que ptueis diguaia» mieus es lo tojrta qmm uenral partimens.
oa Jas antras es peuri espauens. €. Peroileiala eenhorius. .lai
ont.es plus afbrtita. den esser plus ohezitc. cemhitropmerce
plus len. e8i bensoidamorapoderata.. neu dei esser maimenata.
quar per dieser uoötres lo faiUimsns* queres daitannanspoi
esser güirens. 7,. Pastoret uoe qu.es del oonseillpriiiatz. amoo
audiart diguatz. que lai on es cortezia 6 seus. , . detf soeiUura*
gnallardi e iouena. 8. Mantel uos es lomedllergtumsimena. 4
plus onrat canc fowaes nuiUa gen* 9;B4smitta davie ai beua
me« jnaluolens. de miraual es iiostrel taandametns . .
MCX. Hs., 7226* 80. Baimon demir4uaJh^ l.Pusoguaui
aom placestias, nü dousftamps nert i e floribz. baneöue que
siamita. mon ohantar et ab lameiu quar aelb qüe pregrne
non es escoafcatz. den cangar faee ab aulnensola^ egnanlar
temps et horte eouinens. e fölleiar qnjufcue qne riolhiual sdns..
2. Ben eonoac qne drutz mesdiqs. .fateengres e d^adnnsiia.
es mais amatz egmitz. qus adajeita per qme mös grien, eqoar
o dicserain ocaitonatz. mtaitans nia qnenrswi tan t ej*iiata.
que si iansortzpeleianieontena. bemmerao^disirnostcaparif
iMxuens. <3. Sabe^z per qne turn eaquitts. encontra las
• ritz, de madanam sni faiditz. e noisal tost mm lö smm. .eben
aisso tem nasser eneolpats. mqs totaqnameresaemblftuertats,
quant elham ditz el mieus dregaea niensi i.t&nt esgaaU&arti Id
sienaraaonamens. 4. das de Uos.qom partirai ums. quar sai ö
tetagensditz- quel uoatra.pretz es grazitz- elageuseretesoia
dieiv per tal q^foahumils nostribeutatz., uolria hen quea
fos meinhs la meitatz. puejs fora inküdislonostreinnndaiMiia,
da nulh antra dl wmtra oors plus gens.. 5. Dötia ien.no sui tan
aufäns» qaenquefaa; totz escaritz. Io doutn quem io mentita.
non tengnes de uos afipxutotd aeordiera nuefc seria Juxarafcz.
mas. no uuelh pueys qne. diguatz. meus.es Io tartz qft&a uenral
partimens. *. ö.Pero leyalssenhorina. IqionUö plus aforöft*
den esser mielhs obezrtz. qnom bi trop raeroö pJus Uno. ei
bem sui damor apoderatz. aod4 esster denaissi jnalmenatz.
quar eimperdetz uos trer lo ialhimenä < queres daissonotfapot
esser, guirena. 7. Daitan nona p6t m»m grien. [ pasioret n6e
qUetzidelSiCosselhs prinatz. aiion a«diartz(ti!D^ pree qnedignatz.
qne lai out es oortezia-e sedsj. deom^lburargaUanoiaoiouexuL
8.jMantelb uos etz 1 q «ielbar garmBiens. el plneonrats qtaana
fos de^njalbas gehe. 9. Belh jmisdamieti bensmetzmal «olsnsj
da Kbiranalb esuostreamandamens.u :i. .* .■* . i> ui t
. , , MC XI< . Hs. Vat. 5232, 4$i • Maintom fontirapaL h Map
egan mm najc estina, nil belsdampaueitajri fldtMte. beacooen.
que sia .mos* ehantars arablansiLr «ar c4qnqnooMi68r
contatz* den camiariooesolatz. o gar daii Ificßs et orasnninentL
IF
e fblleiir qan ne qe noilual eens. 2.Ben ooaose <qe drutz? me»*
clius. i ieh Ingres e desebausi to. k dlais amatfeegraziti. qwel
plus adreiiz don «es greu. e oar o dic.sai qen aerai blasmatz.
maa tantz bia denganatz. qe si men. sertz peleia üi oöntens.
mararnül meisilnoetrarpartz ndn ne ns, 3. Sabetiperqiemtorn
esqius. encontra las «amiairitz. de mb (ksnpaamsnifaiditz.
e noi mi tost maslo tsiouj masper scantem qen seraxenoolpatz.
qeL sieus tortz eemUa oerjata; qalz sieus bels digz lo mieus
dreitz>par nkns. tarnt es eortes Horsiens fraBwaamens. 4. Pero
leiafa seignorius. lai on mieiüs es obeztta; .» de® meibs esset
aforbitzj eomiitrob mflroe plus len. e des eien sei damoil apo*
derart». non degreeaer aaahnenatx. qeseiam pert al mpins ler
failüsnens. qereBdaiBsoBoilpotesserguirens. 5.Dompnanon
saitantantnis. qenqbras totz-escamitz; lo conuea qemiomen-
tite. nonuoi^gnaestener afieU. totz acordiers men seriabooratz.
qieanänaixoiilqepiioisdigaiz. mieussial torta qan neural par-
timenf., ,percad aufcra non prenda espauensü ü.Ia- de nos nom
partirai nins. ear sai qu» tot» ilgens ditzi. qel uostre pretz
esigraiitz. e M genssar 'atz »otzAiieu. . per so qei fbs merces
«ostra beutatz. . uolgzani fösqneins la ueitatz^ puoi»f«ra»i+
eillera uostre maadanens. que de unülfaatre m uostreeoi*
plus« gm 7. Pastor et uos qnetz <jLel oonaeifl pKvoafcft a mori
abdiarts-digads. qelaicmnaispretseualöbsesensi deumeiUurar
gafllaudiaieiopens. i>8u Bekmais damic sitot netz maluolens.
de nriraual esuostrelmafidanttna. *.•«.*■
• MLXXXI1I» . Hs. <2201, 8£. Miryualsl 1. QuL bona
flbanso : oes&ra* not den tarzan del retradre. iqasyeu las qui
sai ples dim oom da poira bona faire. 1 pero nom es a neiaira,
si tot ioidamorsme tira. com qne}» mied pensar salbira. fies
mol son ni mot uäire. 2. Car ben conosc quieu falbira. gm
esqaeras non a gaäre. que de m» bouermentira. tantera
kketrichaire. mas eras misentpeccatre. perioidamor quem
espira; que denian a far se uira. mos cors e eoi As amairq, • §.
Per un ioi. quem adezera. «staue en bon aumvtnra. e caar a Uk
iorns esmera. la bei on mos cors satura. e si tetbsedesmesnra«
ges dei lieis non paromespera M ans oodnbat ab quiers de seiraj
bastim Qaa de peiia dura. 1 4. Tant es> bonb finie uera. franqne
de; gmitil matuza. que dieus caut Heds feta no feira. mais tan
bel&criafcara. ni nonfai daital dgurac > ni itant non si aleZeraj
cacla nneg on pus sasera. resplandislacambresoura. 3. Man*
tas netz ai et pessatge. . tan. mes de bela oompanha» quieu ü
dimamon corafcie.. trö quemalbk queremanha. car temquelam
foa estranha. e que dobles mon dampnatie. pero siet per c per
foiatie. m* dona »res non guazanha.
MCXIL Hs. 722% 85i Haimm (klmVaiidlbiMi. Qui bona
chanaso. cossirjEt« non dau tarzar del retnairei . xna» ieu las qme
bü ples dira. oum la poirsaibona faire. . pero nom *8* ueiains*
2
IS
ei tob ioyrdamor nee tim., eona quölirfieii pensatsalbira. feg
lauqi so® ni mofc naire. 2 . Quarbon oonose quiea falÄira. .gm
janqn«raa non a iguaice. que non bon «sper menbira. tut erq
fei* eitrichaire« m&eieraamesenpeaaaim perioy damore quen
espira. i qm* denian ä- fax . se niara. mon. cmä a sni fiflt amaire.
3L Per un ioy. ^mkbi alesefa. . estän en bon iauentuxa. equqr a
tato iarn» esmera* 1s beUaon gras, oors satura. & ai tot meidest
meüurai .sgeb dte JieysnoApajrc meapexa. «tot «ombat abquiere
de tjferb. .bastimeBsnde peiradnrä: 4. Taut es bona im e aereL
fnanea de gemtil natura., qne dSäna quan Jäeys fe uo fern, toaia
tarn, belba creatmra. ni nanfa daifcal ügnra. ni tan no si ak*
zer a* » i qnar ta* npegiön pqs saseara. resplaodisia cambrescorki
5. Manbtas netz ai ciLpessaige« tan mevde belba campaaha;
qnien h di^sesmon ooratge. tro qoe malbirque jemanibBu quar
tem queiLhaj» loa estränbaj e que doblesmon dampnaigei ptero
sieu pree per folb&tg^.zna doiares iura gaxanbäi . 6. €*baret*
dien» me tontranba. sinen auetz dous ea&afcga. e trqp. pnaric
»enk bg iqneleniperidalamanh^^ ; i » •
MCXIIL Ha*7226,M^ iRmm<mdfMMauath. l.Äeacontr-
amor nbnies gnirena. laion söaipoder&sabura. e ney uoiautra
mezura. man qua bom iaega toto sosialeas. qnaitalaeseos sen-
horius. qoe aeip Iqiiee ne f&esquips. a sa tuende 1er a memr. ai
del.tat no&nfe ooi partix. 2. Quar ieu uai estai lomiamensu Hals
sänke saa fatocunu > de tal qdemidBzasegnta. ontpus li tony ob*-
diens. e sitot men fenh braidims; jih oooois b e qub ges triüa.
nomi poi$ia idel tot pö&fir. per danqueto nuetihaatiffrto 3.
Erps mantre jqael t einps es gens^ * la fuelfaaf resoadura. «me
qtw nepatrel fieidura. men agropß qnalpqtie iaozisnen». quar
datnor naiilemso» hfrinsi 1 1 qoe, ne passa nt eatiHSv «es payameh
opes tonaitu .knlapetlaasangters deSir. 4iBonadonmadotoaa
plazfiusi aninena daussoe notara. genser dantm criatnra. qeo
nouq poren ide mi.cbanmmens^ qnel oormartpnsqnaoaliiiS. den
mi glasaats que rkis. . ; per me ree nom faasatz lapguir. ai
del tob nom aalet asud» • 3. Perqaesals malntoz espfuensj segrd
daoaoxla dreeburä. mae qat detboapretzaenral perdomneyax
eebomipuß gqns^.emielhers« pas antinsw ep nol pos dotoiaa»
tiqsu <etsex.de dar e de tonxir.» e dabdimed edegpaimr. 6.Tad
mes loioontraris oozent. quajpauonomuerde ranoara. mae tato
nadlaeh longendura. que mais ao si taub uentamenfl; xnasaU
belbs digat agradiüsu; e ia negus mal meselius. non dtra ia tan
quem.paziXii ni aamgels<be» quem na faitz dir;
MCXIY. Hsu^öL, l.Sadesgfos ohantars
graziftz» .ban ehapteea pup ponen; mas ntoairps a lasgeat. que
totz chantars sia engals. per quieuno seriasals^ qnknno aneUi
giati de Jasf mdlbevs; sintrelsdeseonoisedoxSt edonisada mals
ta^enai soneadeiaua moe>chänsi 2; Quiek earsoqnecasonsditL
ali pos salat parlameq. oax per laz desebanzärsen. Im etqira
(Mate fftansi#Hk : (SHfWlhsfMiH' fqbe-tto WfrkrftM-'
baciors. so don gent se setnamors. ca aelui tairhMelhdetöärtgj
qne ittals- a <lbipb‘b#h ekantf: • B> Sali ^das lf&re* cohfeb dMitz.
e : sap serttfr ; dau'ine'iU sös 1 chans eal donaldefe»;’
trdbars 1 steß ahr. ; 1 ftiodeS f POeteä cabals: öl so! üs ötfestiettfcöfote:
peiHycortöm lauto^s- ’bendit» at onbato fcobans/ bade fotz fcbsr
pretz’ebansl 4. Öiftoiö'töie pör^ateqiitÄ'. !car»ktmleö : ctii
menten; ebtioftqnel dftfctteroiHe». per qniel suitamrt; liftls.'
canric^ leögi^r uenfcls. non pr enden tant da secaira; 1 dööci
pn8 tän M platz lonprs; 1 empattf dai soMrlos datfs. qtielpros
man Sambias pus £rans. : 6. Si fas you oals pns fäÄhrfez. feoi'dk'
bfeli capteöemens. *e; parlensensenhadatoens.’ amos^enfemittc*
ntoZtbfe. eapetias oenolsött «als. •***. dobrar lamzetngieifs tr^ 1
ans. 6*. DonamosiAea de tot» goitz. qnien non alfoldaidisetii 1
m Ojf M öostre maftdamdn . tant ’ meb lo < dezirs cerals: cns ans
ms- sambla iornals. 1 sim'fai Ion er ateno paots: esiitt pa* mos j
öttens Mo*s. qnen dowwey ses* fotz sö»m; • efc gren bertate da
.01. ans: 7; Mfelhs* daifiic don tras riöOrs. : quefcssetoblöriab
maiort: Oos ttel ititoknalhdostam»: efennatetz sefctotfcani&nö: 1
'i-." .'-i-ij'M . 1 F - II* i* \ L.M • 1 . I ■ ’ i -fl» i • t
5 MOXV: 1 Ms. 722$/ 82. ! Rmmon de wirmmlh 1. Sadtfeg
fbsr ebantatis grateifo. bau chafnteraiprussgonen. mas 'tieiairas s
la gen:* ! qun tdtS trobairs si Sngtfals. per qöieu noi serial sals.
fÄnvtföJdh 'grat^ delas melbom sentrelsdeScönois»edör& e 1
dambanido- mal# t&aftti eotenäeiaüa mos obans. ß. Qulan daJ
so qne qdasqns ditfe. At nlus^afcpaHame»; qnan per In^des**'
«ÄtofmobJ fair a^domnairmänhAtna^; e döbarik>4 <4osSelhs
ftlsi qb»' ii o'iofran trObadö^r so den gen sesisrti aftaorft 1 qne j
selb# taub ririßlhs detnabsi qne maia adaipb beneatknb.- f *3. Sis :
larte «orten etarditz. ee&p serairdatiineni sobabans^aaft dopfefl
dtiin.^ifob# es ^uotrobarsesials. » non es prbeza^abals* blin^
stÄimastiörs nak)rs. pei<a öortee^tejiiaörsJ ben digget
bobamr.^ *4**4» totk bos^retz<e»awsii 4: Mssorni tenb per
re^uüs/^ttttrla bnlb^en c&f meoit^h. ’ cdnoys qnilh ditaoeredh '
man: i per<qeel ^ni»del tot leyals.* quamicx^ngiarsni tieiialsi ‘
non p««n denratl lueo secors. dabos pns- tadmeplatz loöof-e.
em^pat^ äey firtrfbdr.lo'daiös. iqnel pros me semble^plus gianw
5:Sim fas io» quak pns’tfalhftz. son fde belks captenemene. eö T
parMOisbnhattieöB. ab’mosenemiqxiöortÄlSi qbaponasbondisSo 1
qnala. de lor ei teuerer peioira; >e non ! es tan g^eOs dolo^s. a^
dornt ni p«s dars'afans.-idonmr hrazengters tfuanb. < 6< Dbmött
uo^mdtS! del tot gnit*^ »qnien bob aifoldatnisen. mas al «ostre 1 J
mandamen. taamfestodtiirs cofals. qnsans me setüblaiomals.i
sim M lon'cs aterns padrs: > a isim par mos * qbett 1 ‘
doenneysoatotaangnans. esgretMterman de treeabsl» tlAmigba* !
dnartrae ricors. quens semblarikn’ maiotsi » nos dal miraoälhdbk \
ta&a. iqnarlaoetases tapzengans^ • 8; iNaadiartz totasnalova.]
2 *
m
daurardomneys et amoi*. $ nens'segra mais balans. pus auos
platz qu.es en&us* ;
htCXVI. Hs. 8794, 116. Raimon de prirauaL 1. CeUcui
iosi tainh. ni cbantar sap. pos aos teils ditz uol despendre. a
tal donnal fassa entendre. qonrat len aia el dpnselsproa qaa~
satz den naler cortes nos. , desaninens drndaria. e sien domnei
afad^a. . Bi uals [ades] enquier en luec gentil, t 2. Leial donna
franqhae hnmil. uueilh mm seruire atendre. qedautragizar-
don prendre. qe souen mages obs perdos. aital aas Grün es e
ses tenaoa. gjtfa e de beUa paria. corteasa ses nilairia. laieu
ebausida ses feinba e ses gap. 8. E si tot ab leis non a Gap. cel
ioi . qem fei cor ensendre. ners es qel mieus gaps nes mendje.
mos ill noi pert ren deues nos. qieu nom irascnim faz elamocu
mas il drech damor segnia. ieu eng qe razos serin. sien latenc
car qella noni tenges uil 4 . Plazer li deuqarentremill. dönas
uolp »&a corttendre. e sim laissa mais deissendre. nonparira
sos eapteips tant bos. qe La nan dizen a rescos. qieu no spc la
drpita uia. mas per ditz dautmiqe sia. no puesccreire qen leis .
mampr mesc&p. 5.8*eude midonaacrendw , «i>*.nö nueilh tort
ni dreg contendre. assesmatz li son del rendre. mans ioinctas
aictnoilhos. maasa leis plage» qem fos, <Jatz benfeira corfcpsia.
e poa leis non plaz esfcia. qieu sui batntz plus fort qe duxtner-
gil, 6, Menag mi pot ab un prim fiU qieu nö ppeec de leis de-
rendre.; el.siens mesens tort car nendre^pos en me nun es lo-
cbaieos, qe tan sni siena per qes gazos. qe ail ia de ren failhia.
la colpa den esser mia. e tainh se be qem tomfi sobrei cap.
iMCXYII. Hs. 7226, 80, Raimm de mirawlh* 1« 8eJb cni
ioys tanhni obantar sap. pus sos belhsditz noi destendre, a
taldonale fassa entendre. que onratz li sialdans el pros. qnas-
satz den naler, cortes nos. dezauinen drudairia, e sien domnei
ab, fediaw i sanals ades enquier enluecgentil. 2. Belha domna
franobez nmil. nnelh maieernirtet atendre. que dantra gnit
zardanprendre, , que »ouen maguei ops per dos. aital ses, utim.
eqestensot. guayae de belba paria. corteza seauilania. lai
chauzidai ses, feaeha e ses ^ap> 8, E si tot ab lieys.nona cap.
selb ioy quem fai cor essendre. ners es .qnel xniens gaps mm
raepdre. mas elh non pert ren de narnos., , quiet nom niraac
nan sni elamos. mas qniel dreg damor segida. ien crey que
razop.aeria, sien la tenb car quelba nom tengues nil. 4. Planer
li den quer entre mil. donas nnelc asacort^tendre, esita laissa
maiSi deissendre^ non parra sos oaptenhstan bos. que ia nan
dizen a reseos. qnien nonsecladreita,nia. maaperdig dantra
que, sie« , non .pnesc creire qnen lieys mamor mescap. 5. Sinn de
mideps aic ren darrap. sim noi tort ni dreg contendre. «öser-
matz di sni del rendre. mas iuntas e de genolboa, maa salieya
plagues iqoe ia fos. ,datz bem feira cortezia. e pns lieys non
plata estia, , qnien sni batatz plus fort que dnn neugiL ,6. lieaar
me pot Ab un prim fil. quieu nom puesc de lieys defehdre. Ul
sieu mezeis tort caruendre. pus en me noü es locaizos. que Sil
ia de ren falhia. la colpa den esser mia. e tanh si he qnfem
torne sobrel cap. 7. Dona bezers ni arago. adopsdepretzhons
ualria. tan cum miraualh faria. si franchamen teniatzguatnit
lo cap. 8. Sim uol mal neguns dels baros. per mon andiart lur
sia. . que tan ua! sa senboria. ia per negu iiom partrai de söb
trap. SJ.Quarestansospretzcarsebos. ab nalazais uuelh paria.
e serai Siebs tdtä uia. apres selha que no uol qttom en gap: *
MCXVIII. Hs. Ph. M., f. 79. Baimon dt miraml. 1. Gel
que ioi taing ei cantar sap. e sos bels diz uol despepdre. ä tal
lomnal fässa entebdri. don sia onraz los dans elspros. cassaz
deu ualer cortes nons. desauinen drudaria. e seudomneiafäi-
dia. si uals ades enquier en löc pentil. 2. Leial domna franca
e ientil. voil mais seruir et atendre. que dautra guizardon
prenÜre. cui sotten ages obs perdös. aital ses brach e ses ten-
9öB. gaia de bella paria. cortesa ses uilania. lai cbausida ses
feint e ses gab. 8.E ti tot ab leis hon acap. lo ioi quem fal cör
ensendre. per so non es mos ganz mendre. pos de mi non mob
lochaizos. queu non nair ni suiclamos. masquilsdreichdamor
seguia. 1 ben sai qe razos seria. seu lateng'car qella nom tengtres
uil. 4. Menar me pod ad un prim fil. el seu meteis tort cir
uendre. queu nun uoill ab lei defenire. sitot menerapoderos.
que tan sui seus per ques razos. que sella enrenfaillia. queill
colpa deu esser mia. et es ben, dreg quem torne sus el cap. 5.
Seu demidonsaicrendarap. noil uoill tort nidreichcontendre.
cadobaz li sui del rendre. mans iontas e degenoillons. pero sil
plages que fos dos. mout feira gran cortesia. e sa lei non plat
estia. queun sui batitz plus fort cab un uirpil. 6. Domna be-
dois ni aragos. adops damar nous ualria. tant com mirauals
faria. si francamen tenpp gamit lo cap. 7 . Sim uol mal neguns
dels barons. mon audiarz o sia. que ia de sa segnoria. noin
partirai nuls nul tems ni del seu trap.
MCXIX. Hs. Vat. 5232, 48. Baimons de miraudl . 1. Cel
cui iois taing ni chantar sap. e sos beiz digz uol despendre. a
tal dompnals fassa entendre. don sia honratz lo däiiz el pros.
cassatz dgb tjaler cortes dos. desauinen s drudaria. e sieudomp-
nei afadia. siuals ades enqier en luöc gentil. 2. Leial dömpnä
franca e gentil. uoilmais seruir et atendre. que dautra jpi-
zerdon prendre. cui souen agues ops perdos. aital ses bruig e
sestenssos. gaia de bella paria. cortesa ses uilania. lai cbau-
sida ses feihta e ses gap. 3; E si tot ab lieis non acap. , Io ioi
qem fal cor eqsendre. per sö non es tnos gauchz inendre’ pjbiöf
de mi no mou loöbaisös. qe n pm näzir nin stii clamos. mas quils
dreitz damor seguia. ben sai que razos seria. sieu la tenc car
qella nom tengues uil. 4. Menar mi pot ab un pritn fil. el sieu
meteus tort oar uendre'. qieu nom uuoill alieis defepdre. sitot
:mea ßm$ojleTMJ qp tant ^suieioue per qeexazoe. q*ß gßüaep
ireafaillia/.qßü cofpadeu essermia. s e^e&jben 4rei1a qem torne
wzßl cup. 5 . ,$ieu de midonz aic xen darap. noil *o\& tort-qi
dre^ch contendxe. cadobatz li.soi del rondfe. umsiointas adje
genoillog, , perp sil plagues, que fop dos. mout foiragruiMor-
tesia, e aa lieis npn platz estia. qiem sui batntz p}ua fort ,cat>
un uergil. 6. Poaapna beders ni arugos. opsdamar npus
palria. taut cum wirauals faria. , si fxanob wen teoetz garoit
lo cap ,7« Sinz pol mal negus dels baros. .jqpn audiartz qaquß
iaia. ; di. que de sa seignoria. qom partiiai uuill jtmpff de
^ntrap.-. ;.!•;•«' I i . ....
MCXXr JHs. 2701, 87, Mirautfh, b Simfps de »0»
tais paruei*. ca madonauprezes cur^ ia. nol garderu mwxfc.
mas aLpus que pogra souen. mag c%r nqm daub egcotgr. qia
fag de tot gplatz giquir. per quieu sai queauers sp caug dir„
quenueia somde bei cbantar. . 2 . Mielhs foracal cpmensiiinau.
inagues gitut dauentura. del uplas queram;peiuia, que me
mostjet qos e plazen, daitan fai gemblaa de £ogl*r. que caqta
,txQ ques £a,i grazir. e pan t Mm plus Jo W UUZii? el sangiet e
fay ,sp« prepr. 3. E pus, iqa, donp n qmcoaße»- aquo d<H* sop
pr es 36 melhura. . yeu goi sei que uo satqif^. quelam.fopt p&jrfc
gop mundamen. mae ab temor et. ab selar. ( ab lawr [et] : ab
euantir. . et ab onrar et ab grazir. kp qugeypreyan gazauhar.
4. Aips. cuiarea iqal diz.en. : quen lpcdautraycobertm^, fmm
de mi 4ons raucura. etquieu ame se^dumpm car ; pue sabon
gbfhos jd^m^r. mas ia daisojpois eal. pobiix,,. quiih uopade
fUiamor dezix. ni ieu <uon lam: taut cum. sueJlx £gr. 5. JEu s locde r
uemip, ipal uplen. maural.genser .criatuia. qauc;dieu formieg
.de natura* e que mielhs, en bau pretz scntem", iqapas beqtytz
uous sai comjtui;. bil^oi^tz uil geut aculbir. quplmielb&es<tyl
man cui. que tix T -mas trop uaj s^mop tenqr carj §. ma
dpnas ten tan car, pautre r ui me.n,Q uolsofrir. atres&imeuuelb
cartenir. que lieis et auwas desqmpax.
i , CJKJ. Hs, 7226, ^ Ücwnw $e mivau(#h y 1, Sim fos
de men chantar paxuen. qua ma dpmna preje# cui:«.. noy.gart
der autr^, mezura* mas al puß que pogra S0 P e m : m^s quaxnopß
denh escotay. ma. ^ag de tot sola^z gequir,, p^ri qumg Bai : que^
uers so, aug dir. quenueias bom de Bein chantar. . 2, ^elbaiox^
qüql comensamon. magues gitat daucntura, delb solatz queram
peiura. quem demostret dous e plazep,, 'daitM-fa semblan de
ioglar. . que chanta tro ques fai grazir« e quant bom pu&lo uol
auzir . el sen gecefas sen prcguaf. ,3. E pus uaa dpna nom cosßau.
apo don sos, pxetz melhura. ieu suise^queups natura quelam
fofi’pqrt son rnaödaiheö* ab temor et:abqelw.. abIauzoiis
ei ab enantir. et, ab bonrar et ab grazix. r Weugqi preyan g^
zanhar. ^Ara? Quiaran mal dizen.; qqen loc dautra cobertura,
taasa daim flops/augura,. e quarmoaa^
SS
bongupheedantert imas'tedaissonoH qtalcnbrm qnilfcodoa
a di märnor desir* ni en non lam tan cnm »edlbt ter. & En lob
lenemicmaluolen. manaraLgeaser «fceataraj cpumcdiend fomei
de natara. *. ges «a beutat nofsaioomiar. ml'aolatt «ilgent
acnlhir. qnel mielhs es del man <xri qne tiU. masfcröp aolefti
mor tene/car. 6.E pns ma donmas temitea car.'qaaütirehiiiib
Ho uaLeuMr. atredsim hnelh ien oar tbnfr; qtie lfoyk et atttras
dezampar; ■ '■ • >
MÖXXH. Bk. 7698, .86. Jiaimon d§ mirßüai. I Tropann
eh&nzit mei hneiil en lnea omim per qee aom planfa m ploixra
en fadia. el cot ei »en fana qne fote e qne Mm qnav stehden
tan rioa senhoria. qtiarcel qüi ser a ric senhor; idonnOconsec
neos amoroe semblan. perqmeo ei pnese mirai de not lonhani
bona dona e ei die gran folor. qnesser no pot tan-mes oqrals
lamoT. 2» Mala fui anb cel idro tant esforsiqs. ca um retxai
lamor qnencar mabrina. aqni moteis establis siont osqnidl
hd fart.caetel qm s oape dfeeortezio* et aneao Ifo gdevrapfeenri
qne ntaeit e krm me teite Oster teilten* - eonsids ’pognes in naft»
phsendaiteirj > com mera nie qnedkeesnnsde oel io*. q«e tna4
laus «tic ceiadamea mon m' 8* Nom mebahilt sim feite estar
pevsin. lanoterograns beutete ma bei athia, queiiteelsirieil-»
lorseis meils damergentiusj i nos eleion tng per la/genfeorque
sia. lö oors benfeit ab granualbr. bdeilse böcvptaaens sds
tot engsan. blancas mas cabeill sarcr benestan. desosbcfts pes
oom tanh 1 dir ld- blancor. qbor ancnofelui nim fordert* tan*
damor* 4; Dertre daran donaianort mateque niu. üo» clam
merce nouoillote qne mansia. 3a fin-abor qnemart phis dnn
calin. per uoä qmeuam edezirhneit e dia.. cabsolnDbaisde
ßecor. seri en gais e damor benanan. plus qn& no fo per samia
tristen; ni nnili antre plus fin amfador. quar parttotas' es ma
dona meilhwr. ö.Acar no fui del nosirq patfentiu. per toi qnens
uis eus baines tote* nia. caisi for iwdett tealtrait enfieti. de
benamar quadrier# sai que felia. vcadösiüfe doblal tokleAtolor.
m non «ns »ezer nos qnim date ben e dan^hntsons semip com
denfar fin asaadi tal temoraiqueiUfalöJauaeniador, perobins
platz rios siate «ontrdior; v 1 » • ’ .* : ^
5 MCXXilLi Hs* 7226, 884. Anon. 1. Trap an chai 2 | t«ey
huelh en lnec honriu* per qne no planc sis ploro en^fadte. l öi»
cor el een lanrqne foihs e qro brins. qtfar^atendon tsa rieb seri'fc
boria. quarselhqniserfarieseibor. den no ooisecnens amoroe
8embl«nv per qnien si pnesc m iröi denoe kmban . boöädonrpna^
e si dio gnan folhor. qnesser no pot tab mes corati lartior. '*%'
Mate fny asciseih iomtea esfossinsi qtian mm reteaysiaimor
qnenqnar Mabria. aqm nietens estobditzment edqultm. 1. fort
caetelh qnee eaps de cortezia* et anc no fiygtiorr» pelor. ^nei
nneyt e &m me* 'teilte estar uell&n. qcmnim pognes senatepla^
aer daitan. emd eraois^ne fesjancdesel ior^ qnb ihaldus dia
1
i aa
celaddmtn moö»coh 8i Nom meraoilh sfcn MtzCgta^peesBiisl
la uostra gransbeutato mal bell amia. quentzels meihoro ek
miels damor gentins. uoslegen tote per la gensorqne m. fo
oors ben fait ab gran ualor. huels e bocaplazens ses totengan.
blanea q fina cabelhs saurs ben «stau, de sos belhs noras tanh
dire la tblanoor. quar anc nols «ui bis» fes diene tan «damor. •
• MCXXIV. Hb. 2701, 86. Mitauals, 1. Un sooetzdee bei
qnespanda. per ma dona esbaudir. si com seih quencn dd-
^manda. so qnel pogra miolhs guerir. maß dadtän nom puesc
sofrir. qne no mostr uey mais. si ualsi teraenen ebansos. > de
ani denansar cochoe. sei ioi qne pns matmanda. 2. Peoat f&
car matruanda. qnieu res mas lieis nö dezir. e qui monra&r
domanda. pot dantras donas auz jn com naa mantas en azir.
car yeu nom biais. e non estan ergolhot; e unelh maisremauet
blos. ses tot iojr c&utra reblanda. 3. Leys nolamf plai queare*
blapda. »cadreg eb pnesc Inozors dir. e qui de te» mi demandai
non «pnesc ben dizen ntentir» • car mels eomsaois cossir. non es
pasos ni gais. delsieueors qtiesbalrebos. absobraninensfaisos.
tant -eant beotatz engaiandb. Ai Sionen me mostrem güaranda.
cors qne lam fai abelir. «a grAn bentafe em demaoda. qne fas
cant non laremir. daqui moaon li sospir, i el nolere men* nays*
quem > fai languir amoros. per qnieu la prec* ad estro*. inacu*
eliha pna nom desmandaj 5. Per cristsaqueefem desmanda. moi
nei alsmas del mnrir. i oar däutra uera demanda.mafag sa*
mistat pdrtir. sis uol loeieu potdelir. comselbqnbdienatnds.
mas lieis m netztraasios; oancsa per non ereyi qne foe;« ni
gensor noxt pais nianda. 6t, Ben sabelz ab oaltiianda. bona
döna* pnesc guerir. qnieu scrifok qne saldemanda. mmp uoleta
cossentir. e pnsmieus plac enrequir. nouuelhsrfcz qnabais. qnel
mien mal eadans apos. e totz lo beB uos es. pros; eant sobre
mi so eapanda. 7cFerquieus Soi uerais. ettencmi toeteiade
uns. et totz mos fatz bels o bos. et miraualh de cor manda.
< MCXXV. Hs. 7226, 80. JR&itnon de mirmutih. 3. ünsonet
mes belh qnespanda. per madona esbaudir. isienm seih. qne
no demanda. so qnel plus uolgra dauzir. mas daitan nompuesc
suffrir. qne nolh mostre hneimays. siualstemenB ab chansos;
cnm stiy denansar coitos. seih ioy doAylii mbtniaada. 2. Pe-
ehat fai qui mattuaudar qne res mas lieys non dezir.. equitnon
afar demanda. pot dantras dbmnas anzir. cum niam&tihtas
enazir. qnar ieu nom bidys. e irnr estano ergnHuoe. enneLmais
rewaner blos. ses amor qndntrft reblanda. 3. Lieyseolam platz
qne reblanda^ qnadreita en pnesc grans laus dirj e qoi de lieys
mi: dtimanda. . noa pnesc ben dizen mentir. qnar mielhs qnom
sanis cossir. fai totzsos ass&ys. e totz sos faite belhs o boe. e
pueys a dauinen fayssoft. tan cum bentatz engnaianda. 4. Se-
ilen me mostr-en güaranda. lo cors qne lam fai abeihir. . sas
grans benta^s lemidetnanda. qne fasqnan no la remir.« dhqni
mofeal gwmtoipii; eltaole*q»«»ayB. quem fci kpgnir amoros.
per quält k preo ad estrost - maeuelhasiDoin desxnanda. <5. Per
«rist saquestamdesmanda. noy a plus mais dal murir. que de
tot antra deihanda. me fai samistat partlr. <sis uollosieu pot
dehr. cum aelh qudl sieu trays. mm paue liuaLtraoios. quanc
da par nOn cre que* tos ni os pars nonpres uianda. 6* Ben
sabefe ab qualubwda. bälademnapueseguerir. quieusolfolh
quilheay demanda. si iuo uoletz aculhir. e pus raius piacen-
requir, no ünlhatz quabays. queLmieus wals esdans a hob. . e
tot» inosbes ubs es pros. tan comaobre me nespanda. 7. Et
ieu sui uerays. quar me meteys tenc de uos. e tot* mos faitz
bdlhs e bbs.\ e mir&ufllh de cotbanda. 8. Eeytada sentier guays.
kos audiarta «ait e boa. : e domney £e que dei uos. la geiteer
quel mm seb raada. 9. ÜJ mm desjmm ti nom manda.
MCXXYL Hb. 7698* 216^ Ttn$o. 1. ßenher en blacas de
dona pro. bella e plaien sesioor naire. daut p&iatge e de bon
aire. säurst* tot bei plazer dtonor. ses far ho ae tan grau ricor.
uosrendria per druth&ixan. sa donzela e de mais ra no uens
lanahuitpa.e<uueill bb. quejjrendatzauostretalan.- 2.Guilei*
qui part tota «azo. sai cbauziral msen ueiaire. Io metts nute
nosabetz gaire. quar pertete- pkutz de i»\ error, anuill fin
leialamodor. per ^nieu la donzelaua soaa. poe ma beladoaam
mante. ab bels pl azers ges non coue . qui an az autrapartpreian.
8.ßenber en bkeas roolt mi sapbo. 1 quar daiso me coutrdSt de
re, quiera uueill mais dun uergier traire. del fruit quefueillft
ni fkr. emais.dinern de fueo calon que sol um lautrequeire-
splan. . e mak damor auer iase. fin ioi cömplit de pkaer ple.
que« Bes trsbar mm sprcan. 4. Guilem de k uostra razo. non
uaeiil esseriozoiiaire. que maintfruit pot penre laire. que
non a tan dousa aabor. tanh dont com sa dona desmajn. non
ges quien lauper bonb fe. e sill en baizan me rete. non uueiU
uostre seimir nil deman. b.Senheren bkeas late nsos an. aen
refonmi qne äs msl be. iuraraill uer com uoillselre. oobraraal
intgarsomtaianJ OuGnillem eu iaufr* nosoan. maslabekcapa
oone«i qte iutgueluer sixsom per se. si dona ni donzelasfan.
MGXXYII. Ha.Vat.8207,5a E*bl<mcazänpeirol. Peirol
pois uengtataea ua nos.uai tost et es ries tos chaptalsi nas la
dompnaqea bela opvos, £ranoha e oortesa e ledals. lai uastres
• donteperdespendre.’ nndelssensdonseseras ries del mendre.
la paren^at nolgrä donar o uendre. solqem poges laz son bei
eorsestendre/ Peiroi U respmdet enaissi, Car ela es bona et
eu sui bos. • be me esohazegradompnaitals. e car sui francs et
asaoros. t uäs.dompnaäns e leials; qi parentat uendet bo feira
pendre. qeu agra lei no sen pogra d^endre. et agra pois gui-
erdon del atendre. qeu si eu tal qe anc no lom uolc rendre. •
MCXXVHL Hs. 1091, JEits blaem. Per merce elprecz
een sa merfles mi prenda. hei «ui om «oi per nital oonutneni si
«
troba aman qem mm- niracootenda, ab lancordamas biiar
dimen. nitan larcsia abtanpancderends. ni tan «etil epailar
aninen. & lni saltrei e de mi se defenda. oe ben es dree eil am
10 plus aalen, ainsi com ill es la gemsor m porte benda. — Als
adrec preox ce gia ne men reprenda. del gap cai die se mohi
gabar enten. e ci sobrars lam tnoyll gia Bolam renda. — Seli
lern ten per sien «eroidor. e noiyll cem tegaa perdesiraen.
eien non fas snn mandamen. mm om ses cor non analor. per
eien lanoyilumilment preiar. ee salieis platz loriidegn pres^ar.
Id mien fin cor del sien plasens cor traia. e sa liei plata aqesta
brocada laia.
MCXXIX. Hf|.Vat.3207,b0. En btemeaz anpelizier, Eü
petizer canze&z de tres lairos. lo qal preß peizper embiar me*
nnders. qe Ins pardet lopeper dos capos. e poiag destare epoeig
fo senestrem ei segonz £o pendnfcz per dos (finiers. m&s aiqi
ae nn panc trop de neniansa. el terz £e orbs car entbiet nnk
lanza. e la chapa del mongo del moetefs. — LopeUgiers rfr
spendet a mbUmmtz m aqesta cobla. ßegnerfefancatzaieho
lor es granspros. qe uos ctüüatz lorsiadestorbers. < qeaui box*
ban qand er aitals com nos. amur a pe mas ara dos destriersi
el penduiz es eissitz de eohsirera. r qe m sent freich ni fam ni
maJananza. et en lorb trop aitan de megtoranza. qe iamais
8ois non ira uolontierg.
MCXXX. Hs. 7698, 220* Qaeqnet et Enblaeatz. IrGa 8*
qnet üai ten en proensa. dir an blacas efcatigai. qne quar
magrobs lnr naietosa. tramezeson lai per mi. qnien lai lo
tad. qne fortine platz e m&gmm tostems l&nar de proenfea.
2. Trop ama sa matenensä. en blaoatz segoa com medi. e
sei fai bela parnensa. lo dans toma «obre canc naill tems
pneis qoieu la uij aas midons nö dB failiensa. cremen gren
penedensa. 8. En blacatz metmbreaä de- mi. naülam nostrq
mantenensa. gal sotetz plazent e iL e sai aner estencusa; del
dons dezir qne m&nsi. qmem nneill mais estaraisi. esufriren
bonentendensa. qoel tot perdre per feiüeasa. 4. v BAtrnescal iom
de la d. ien a'nos farean atendensa. sonor noi ne qne ianensa.
MCXXX1. Hs» 2701, 34; Tenso. l.ßnsatt&ricyetisdeEman.
que diatz en chantan. • dnn cauayer nalea. e» amat loniamen,
nna dona prezan. et al niesen aoan. pneys pTeyan antra qne
endenen samia. e mandal iorn cain leysoaza. per penne tot
ton noler. e can ladjran sap lo uer» mandal ca leysaqnel dyai
11 dara'so qnel querria. degal pretz ednnsemblan. soneohaiH
setz a talan. 2i Prebost li dn ayman. nooan lor cor oamian.
desaman liahnen. si tot si fan parnen . canon alhors preyaaz.
gesper [so] nos parca. delayon an assis lnr drudaria, eatges
per nna fadia. non den hom ton cor mouer. ans atöndal bon
«sper. de leys qne car ee tenia lays e prendeUngania. qnien
non cre qoelalenian. pne er nengntz a so man. B^ Benber et
S7
*jarajrdwL pela ,ea son coraan. . atroba. daninep i tfismetenaaon
couen. por so, quel am öl bt&s. ben auraaendefan.,,«. a ley no
üatqnen gr*t La tania e lays liejw quel ausisi«- ^ncwnupl
uolcprö teuer. nii uolc sos precx obepir. mays ar can sau# que
uieuria. ela.jnor dp gelazia.e per als n<d ua demandap. majs
<jar m uol que ben lau, 4r Don ab lerugier .Man* non ama
t&nM can. : prebpat ni non entqn, que puesc auer grau een.
cargq«. dona« m fan. ,ao f oon* uol txo que an-r cpnqgut ms
eaiap. com, Jas am «es bauzia. piays sela camors non li., uol
/ap: <t,'tpt» iur-plazer. .n projnet leu lo.iazer. per quieu cre ai
autre uenia. caysi leuiostfolgaria. doac* wJmayamuwramau.
<oaier ljeyado^tug auran.. 6. Senker amprs desflan. donas can
.Hau lunhljm. iw doa ui prometon. may qv»l dona breumem fa
sou don aut e grau, cum don ual 4 n t; pp im quil dona lau de
sei com loncbjMcia. uay^quei sazonpaesarja.. quel don non pot
taut najer. co cant hom Io uol aueqr, e lioa jtpnetz & folia. so
com upays grazjr deuria. da donae.capuan.auan. can puffert
inr maaaxu .Ö.Preboetli dur a£a$v- ei g^n maltrag pezan. cay
sufert Iwuameu, me seriap plazen. ah quel am deasongua».
mi don« o qnem des. tan. . an« que jnoris una petz la uezia. a
«pn mandameu^ria. o da mati o de. sec* abela uuelh remaper.
ahma.be}$ dojs« amia. car amor no fa bapsda. ansmiart eilh
espan f amqrse muer «ofertau. 7. Senhor, Mge nö lo per. na
guilh’a son plazer. de ben aut e na maria,, de uentadom uuelh
quqy isi&i' Ja 4wM*de man fe?rat. ;ca hop pretzs.es tot.enian.
o. Prqbosidaraor sabon tan. , quieu autrey ,pa quen diran.
-■ JttQXXXIb He>270,L,7ß. ßaudric . .1. Ban fay grandafolor.
qui jpet an fajs [senhor]« tot sop cor e spmor. ni tot son peä-
*swuep # .,par‘awuir Bahnen, qqa fatesenhersgalia* tot cant ues
el säjtran. pefflpe fafol asay. qnj uoj «aroompanbia^ car greu
sera qui ab fals sacompanha. cal departir, pol fassa de qua«
plaqha. 2. Per lieya quieu amaday* o conosc e o aay. que Ms
seither« dpch&y< ; tot cant ues luy «atray» # ^pietz epnjseruidor.
«l.donaide^nepW* yre trebalh e lanha. e dolor e turnen, a
penq ; mari?imeu-- p^.que pqm pjay que«, tenha. iamaysimo«
cpra en sa falsa .b^ilia. , pi.iamays, dieus nomdon.sa senboria.
3. pei^ads.gaBamen- qu« ma fag falsamen. mi d<m d*euauen r
iamen. M que drutfals e sauay. jyaital cojescbah et apral de
8a guia. ab corgualiador. que ia nolport bonor, an« preo diene
qaebaussittL, canc «e a fals amia mi par fals auiiprtanba, e.qui
mal quier ( que iama). nol aofrahba, 4,gitot mi det dolor, [mal
e trebalh e plor,] amors ma dat alhor. bonrat entendemen.
de bei cor« gayplazpn, .perquemoscorstsestranha, de la falsa
delay. pexo «rditnopay. quemoacors]«icomplanba» nil gr an
dezprs quieu ay l&typegel dia* ; talpaoray qpepperdes «a paria.
?. mys ia non la perdrai. que ia ,tyn. cant uienrai., dal« non la
preyarai. quel pretz e la ualor. e sa granda ricor. . o sagaya
Cundia. el bei aoulhimen. [prendia chattzünen.] qne res äh
non qneria. car asatz a on sa dolor refranha, qni en solatziay
ni eortes pretz gazanha. 6. Vescomtessa bem play. de ben
anen car iay. com pros nous ne non dia. que non esbescapros
dona satanha. qne sia mens de nos ni qneus sofranha.
MCXXXIII. Hs. Vat. 3207, 55. Safaris de mauleon. 1.
Dompna be sai qoimais fora razos. qe pois qe tot nos conqerün
ranban. qens conqezes be ai feit aitan. caiostat nai bascles e
bramanzos. la meroe [es?] tan qen be ben [sein? em?] eine
een. qe farem tot lo nostre mandamen. emandatznoslanostra
nolontat. car montarem qe tot auCm selat.
MCXXXIV. Hs. Vat. 8207, 51. Folqetz de rotmans et en
blemcatz. En ebantan uoill qem digatz. segnen bl anCatz. se nai
lemperaire. nas la terra don dens fon natz. nos qen pessatz.
o qen eniatz faire, qen nolrai qem digatz. zo qens nertifeiaire.
qen nolrai reträire. e sei niaz nos agenza. o sios platz la re-
manenza. cancor non a gaire. qil contessa de proenza. ditz
per sa entendenza. eratz gais e chantaire. — En bläncatzli
respondet en tiqesta cöbla. En falqet be sap^atz. qen sni amatz.
et am ses cor naire. en lei eni es fina bentatz. e gais solatz.
qelam po desfaire, e ses nol resfaire. qe de prez es maife. ab
sen et ab conoissensa. et ab bels dicbz de plaisenzä. sap Cor
dC cors traire. en farai ma penedenza. zaientremar edurenza.
apres del sen repaire. '
MCXXXV. Hs. 7698, 168. Nugo de samsir. l.Nnilshom
no sap damic tro la perdnt. so qne lamicx li nalia denan. mas
qnan lo pert e pneis es a son dan. eill notz aitan com lania
nalgnt. adonx conois qnan lamicx li dalia. per quien nolgm
ma dona conognes. so qnien li naill ans qne perdnt magnes.
e ia pneisad al sien tort nom perdria. 2. Ben sai qne sienlagnes
aitan nognt. cdm lai nalgnt e son pretz trait Cnan. ben agra
dreg qnem nolgnes mal plns gran. ca nnilla re perqnien ai co-
negnt. de ma dona qne mais menansaria. ab leis lo mals no
men nalria bes. per qnem fora fort bo sien pognes. qne men
partis mas per dien non poiria. 8. Qne samors ma si donsamen
nenent. qne ien non pnesc ni nans anCr talan. qne ia de leis
qne mansi deziran. parta mon cor ni len nir ni len mnt. ans
si enpren e ei ferma qnec dia. per qne fora chanziinens sUl
plagnes. mas tan soi siens si per sied mi tengnes. pneis fezes
en com del sien a sa gnia. 4. Amors tantai nostre uolernolgnt.
e tant ai fag t ostems nostre coman. qnar eill nom nai antre
ioi non deman. nens sim nolia amors faire drnt. de nuill antra
qne ien non bo penria. sieu en leis faill die qne amors~ni bes.
ni chanziinens ni bontatz ni meroes. ni franqneza el mon ni
cortezia. 5. Den sanarie ges mamor non pärtria. demonamic
per re com men dfsses. entro qne ien de nefproat agnes. *aisi
comm^ndiria. , .
MCXXXYI. Hs, Vat. 3206, 5& Nug 4e $m #jrr. Salute.
Bella dopna gaja e xialentz. pros e cortesza e conoissentz. flors
de beltatze flors donors. flors de jouen e de tialors. flors de
sen e de corteszia. flors de presz e ses uilania. flors de totzbes
senes totz mals. sobre totas fina e leials. Io nostre fis amicx
entere, qeus es fizels e oertaders. uos saluda e maoda uos.
qanc no fo en son cor joios. pois qe denan uos'se partit. ni
auch puqis nuilla re no uit. qi gaires li pognes plaszer. sitot
sc cuebra so noler. ab gen soffrir ez ab cellar . qar negns iois
noill pod gcemblar. contral uostre joi nnilla re. ne nuill be.
contral nostre be. noill pod plaszer ni abellir. ni negns bes
noill pod nemir. aas nos e anch be noill annet. ei donc de nos
noill remembret. o del nostr auinen solasz. e qar plus tost no«
ee tornasz. ,nes nos pregans per objansimen. donna per nostr
egaeinhamen. seng plnsz qe lo i perdoness. eqejameinzno len
amesz. qar be sapcbjasz qel uos neira. al plus brien tenne qel
pora. qe tan li es de nos ueszer tard. qab panch lo cor de dol
noill part. tan langnis per nos deszirän. qar no ne nostre beb
scemblan. e qar nous pod mostrar, apres. de son cor con es de
aos pres.; e con li seeinblara mil anez. lo tennes ezassaszplna
gransz. ansz qe sia lo jom uengutz. qelsia denan noe uengutz.
pero si.nen ses far sojora. nes nos tan qan pod ehascnn jom.
P*egar nos sine plasz qe merces. e aos cor e sabonafes. liuail-
lant ab nos ez amors. e faresz besiUfaisz söcors. tal qeltengua
jauszen e gaj. e qel gete dira e desmaj. pois tanohanradeszi-
mt. qaissicho.sapchjasa deuertai. sera de totz sos maisgaritz.
e seva sos nolers conplitz. ez ester no pod garir chous am. del
grien mal qi tote jom lanci.
MCXXXYII. Hs. 7225, 129. Nue de san circ. l.Aisgicon
ob eoindae gaia. e cortesa e plazens. ed azant atotasgens. la
beUa de cm dfcan. mes obs qne daital semblan. con ill es fass*
chanson. ooinda e gaia ab plazen son. qe liman laiqne lan
dire. lo desire. qnez ien ai. de uezer son genticors gai. 2. Desir
nai eu e cossire. e pensament es esglai. carno laueietesnmi.
qnanc nnilla sazos non fo. seu ni sa gaiafaichon. qnenanc tre-
baillanidan. sentis ni mal ni affen, aitan donsamen mapaia.
S aaz qnen aia de tnrmens. sos franos car hnmils pamens. 3.
nos cnit qnezieü retraia. uas altra quel cors el sens. elde-
sirs eipensamenz. si acordon dnn talan. cüsquecs la nol e la .
blan. large s oblidat non soft. li dig nil faig nil sinünon. nil
bei semblannil donz rire. nilsospire. nilessai. nildouzman
nil plaaea plai. 4. Sos amics e sos semire. e aos homani e se-
nd. e domna uista non ai. nnil loc ni sai -on eu ton. que mala
deflm nn cordoto. non ames o sol nq man. qu a chai prezesde
toi tan. con pren cel qne sidonz baia. ni qei iaiaqne cosenz.
mes tot antre iansimenz. 5,.Ges per lanol gen sanaia. cni des-
plai iois eionenz, ni.per los mens Süds nolenz, queüuuunoni
nftft 1 MÄertfoai*.''nöhiÄrt &oäioi'&kierbfe&< v ttini Idä&q^it per
rasdn. den per Mb uolcftmon pro. cöm‘deuffee donteattftte.
aquetdtire, a^Msiai a cni sos pldzersdeqftai: 0. Solquilriois
uolu&nisbite. iannflltemps nom udltförii. JöuolM^roötitiol*
gut ai. e sos cftts'acmnpaibgftdn. fizel frarire fkrfeTm e oo>n . per
Ihr los fette queiß&i fon 1 . mos ‘certfCfes sds totengaü: farttto#
aisso quMUplaift. nisescaia. queialet)& non erste sieusmaTH'
damnens, 7. Delfin» de tfiära rason* ai ©¥ fMcftan^wÄansen.“ per
so ({ho poaqusz dedre. et ellfre. eö ietr ai.» bas fei# mottfn
cor uerai. : ‘ ■ *• /• '«* ’• : •
. MCXXXVin; Hs. 270^25; Uc dtsant drei l/AiMViom
es euehde gaja. -e corteia * tota gen. labeladeoay yfeu chani-
mes ob# qtie dartal semblan. mm Uh es fässa ehaösfo. cuende
gäya«i; planen so. que : la «man hty qtielaw dire.lo desirö que
yeu nay. de uezer son cors gay.* 2. Dezir nay ieu e eoseire. e
et esglay. car non ianey etösmay. earicnulhaSazoe
rio'fov Bieu uis safeelaifaito/qaeanc tnebalha bi 1 dtfn. » 1 senti»
rii malniafan. <ay ten- dossamienrfiäpaya. can# quien-nay a dels
tnrmens. so fwmtrcars bvrtite plazobs. 8. B in nos peb qnem
atraya. tu» antra quel cor eigens.- el detirs el fmsrnmm, si ;
acordon dun tatanj ms qneci la nol e la Msu m qu#‘ge i obHdtft
non son. teeulhif nB oo nü ne. ^iiitibelseftblanrnibdoiBiire:
nll sospire nil assay. nil dos man ntl plaaenplay. A.fäfemä&L
e» #os sentfr* ©'Sos hotns guy e seray . e > don ittStA nri flob stty^
nüuenfa niaay onyeu so. quifeu marode lfeyruni.cordoi, non
afflie o sol. un man. qhiern say prezeide ioy tsa.' ■ 1 (Jom pres sei
sidons foaya. ; tan; mapayu que^oos&ens. mestofeantresiati- »
zimens. 5.1es per autra gen sauaya. » ca^ despfesfoyseioüena.
ui* per lös inetfs malttoifen». 'que tkn tttos Mälsldsidr&A. • 4om
uttn maioyä mertnänl ansli die que pertrazo: don penetuokr
meu pro! «eom denifeiredon saire, tal que tire «Psattay. *cmy
sos planer» desplay.q 1 -m*' •«•»*..! ..
•i MCXXXIX. He. 8204, 180i Mm de samirev i l ^Estat M
fort loniamen. uas leis ques* falsa ltals. et ai söfertota mos
mals. per so nai preS maint tormen. e non qwer desniesn
meuda. » ni mais riö platz quetr atebda. aoort nidnramerce.
ni plaser ni iosai be; * que sofren amors m* rendau 9. Quen4a
seruifinamen. quanC mpseetuirs nonfosate» quanpfloillnolgi
esier'fMs. ni anei mad lei noliiefl.-rittas antro ooöseHlitaing
pvenda. • tal quea eu noül cöm' md <penda. di mais lebndiso-en
re. quaridtsetzies eu leial fe. catissi cocniiom botnpnaueiida.« 1
8. Mom eon li 1 lokig eiil defen. - e pens <>mmis chadeps dals, e
(dassaii mos dans »lamrtala. eaWplata el giusMftsraftnl- e n M«
ai autra qowtenda e uoiliqne deme preuenda, aitbloomdonaua/
m©. aital lapi iaser i -e iqtiel uaslqi^se dofendar* 4rTbtz «
hom’quen folissentenlefol despen bos «omalsc ^ nntiaarnü ua T
b«u ei nalsi eme.ren nolqnief .xasv atqn^ niaMisnom plirta
1
51
queeesfenda. enleiamerces ni desssonda. quar qui bon äon*
miU notiere. el mal acuoill e rete. noii par bon parlamen tenda.
5. Per . bo don non uni rken. torna sos safirs crist&la. que sa
natura es talfcl que mal deapeit bob iouen. fetaurailoba enbrea
mend& : en lacara sotz la benda. mas mi non taing ni couew
queudiga dellei tal re. dontautradompnam reprenda. 6. Non
uoül maia den ni esmenda. adert ni dura merce. nimais non
cresa de me. queu per lein al cd en tenda.
MQXL. HaPkM., 107. ügh de sansiit. l.Nullarenque
inerter maia. mas cant unpauc de aaber. non ai perf ar ^anpon
gaiaL quen non ai ioi ni lesper. damor ni dantras raxos. non
es auinens pan^M. mai del ben quen ai uolgut. e del mal quen
ai agüt. e del deair dom mi doil. la farai poia far la noil. 2«
Gan tarn plus nei niesaia. ni sent gang ni desplaxer. plus den
gardar non satrfda. la don ioi non pot auer. qadraes nna sa-
sos. que mal rend hom ghierdos. el seruisesBonperdut. eiben
fag döseonogrit. et amoranolet acnil.. qnel anmais^al’ aicels
qe »ata an) dorgoil. 3* Sens promt tre e ses paia* »i po donma.
des$aer. sü fa aenblanquil plaia. ai^o que noil depiaxer. qne
de senblantnais raxos. mala don intro en tan$os. ialquisaa
&tm ben nolgwL et non ereiaz quen desgut. ai$o caura niat
»eia eil. ai pois sia täl com söiL 4i Ges per mal quen men
traia. ni quen me posca ueger. non ai poderque mi estraia.
mon fin cor m mon.noler. cannchramilis atmoros. fes ferm &es~
suenturos. sum cades maura negtit Qoquem degrauer ualgut
qanaom biais nim destoiL non ai ioi ninipreü nin fcaiL 5. Bi
«an illa pht^meaglaia. nimfai plagner ni doler. ilrie gmt,
asapaia. ee doinna gang e leger, ilmes mala.en ILsni bos.i oa
sni agaela il leos. il m& kncs tenps nil tengut m len earil
ma uencut. eti non la ueny ni.mon totl. si tot il mi desacoiL
6. Rpgina aangaragoa. etouqsns eamgnos. so» gent per noa
reuengnt: e dien fai taut de uertnt. quel uostronrat rio e&bdoil.
trouandor e frage feiL
MCXLI. H8.Yat.5232) 155. Nuct desainc*rc. l.NuHki
ren. qne inestier maia. mas cant nn panc de saberj . non ai de
lax chansson gaia. qien non ai ioi ni lespex. . damor ni dantraa
r&zos. non es aoinens chanesos, mas del beniqenai uolgut. e
del mal qieu ai agnt. edel desir don mi dnoill.. la farai poia«
Sar.laauoill. 2. Qn «hom plus ne ni aesaia; ni aent ioi ni dean
plazer. plus den gar dar non aa/trahfe. lai don ioi non pot auer.,
cara es un&sazoe. que mal rend hom guizerdes« e seruizi som
perdnt e ben fidch descouogut. et amots uol etacuoill. aicela
qe maiaantderguoilli , 3. Gren trobom«doHjpna.uerai&. ni qeia
uaoilla en car teuer, ni amic de cui seachaii. qne deia ioi«
cenqerem mas los £ala feignessgdgnos. tenon las falsas ioios..
el fin son per lor temsut. qeu nagr&i ioi receubut. sü mien-üm
form taufe eaemlk uiipasel lor fmchfale fneilh < Ai Seatpro-
32
m etre # bettps- pa*a. bI -deefeaaef . « aiscijtfaiäemblap
qeilpiaia, aissoque noildetuplazer. Hardesemblansuaisressos.
mak don intron en tenssos*. tal qeus aut grau ben oolgui. e Aon
erezatz qieu aisoqaar» msbmied hqeillL; Dipuokäs
aitals mm suoilL' :5t Mas pef reu com fisenretraiaj ni qieui
puosca unser. nomai pod£r qenestraia. I neu fin^ooraimo»
uoier. > «amics humilsauioros. fi&ferms desauentutös. «ntcfedes
maura nogut. so qemdegra auer uai£ut.' ear aorabiftis-MUi
destuoilL < non ai ioi ni prob nin WM & E4 ttnilla pbxs htaes-
glaia. nimfai plaguer ni dokiv i ii ri eehantae aapaia. ejsdona
ioi e lezer. ii mes mala-eteul sui bbs. >eu srcriagnete jil kos.
ilmalomc tempsuil tehgut. eu lieiscaril mauencu&euno
la uens m men tuoill. si tot mes de mal esoboÜL 7.Begiri»
saincha aragos. e toteans etauignos. songeapear uosyattengut.
car diene u osiai tal uer tut . qeifUoßtronratftcoapdueilL ftrobora
fntioh e fkr e Will. • i «. : ;
i MCXXII. Esi 722h y %^7. ßöf^eit Mi^umhUmemfy^ L
Segnen blaneatz pois per tc^failibarata. i <eui *e&ama de» da
uos genta hennitana: tai>t es la riquese graute qua tos sKfdftt*.
quano aiok non.sai menet? maiotufana. taut nee guesridn gue**
rer. que «es abns fuion li ar ober, enon a reu xsl eamer.ton«oi
aue» inaint quartier; 2. Bon&fe deloiliz del front m adecoata.
elpels es uieUz e: Ramitz ^esenblwluna. ben aiaquius gurr*
lasda au* de la pata. hu on traiatz ferä rana. üftatanduides
far pauer. mas il en ferondestrier. que inort« reget» e fer.
ab brunel lalbal estierr 3* SeingneiJ uos non temetk chat n*
rat»; taut es la riquesagraiiz efeobeiraaae ni molkt! qost porta
uert ni esearlata. anz U manges son löantel laütra semana.
ssgu* niegua quirem quieiv - qui lo mantel sa moiller. met en
gage a inazelle*. • ges non pari de, chaitiuerj 4. Bona fe uos
pais ham per thoma de neuniata. : eus met uamiaont ben per
milgrana. e mangua ptr lebre leiss» soi nonglata. *4euspot
liom far monester. de forn e de fornier. e douanper utn blaue
nen e pis dega per sabrer. 5. Steignen blaneäfcz aquisbpatz
nön cuiz sabatä« qde souen soletz anar ala luganft. efcilseruen
tenon la corda e lalata. maint inoiton an uos piuat per laenM
pana. anc hermitari hi templer. non uiron taut mal guerer.
e di son lor berbeget. queib tant maiamen non quer; '« Ti Bona
fe souen dunpisas ta zabata. que aren non i poa utuer oiBaoi
aurana. mainta moscatän pasadala gargdta. quet fan la gorga
euras e tenir saua. emoit mamtofcbfeacajeher, qand quekoft
aieauallier. mas que fosson pantonier. ab basiton e ab dobier.
T^Setagnen blancatz qui reis quier» » beilliau sofcaieha deuer.
quar auez de caitiuer. mas dwa uielfaioonlatner. >8. Nogb&ek*
en uoetre clocher. par que aia «otumbiei*! o aionmat rqtsr.
eteu sai donar quien quer. ’u*,.* *■ •?.-[ t .■ j ,t «•
MOXLIII. Hs. 7225, 157. Bmafe € stingnt* bhmoato.
33
Semgnen blancatz talant ai qu© nos queira. de la terra don
auetz tal sobreira. e donatz me ai nos platz nostraner qneira.
el omenesc den guillem bareira. e pois er tan nostra proesqa
enteira. que ben nal en raimon oblacheira. 2. En bona fe
quius fez del oillz saleira. molt fo cortes quar nostet la lu-
mera. e sab armas nos encontra en careira. greu faillira
qne del pe non nos feira. quencontres dorb ni de gent escha-
dieira. nom abellis qnant desplec ma seigneira. 3. Seingnen
blancatz de nuoitz na lumeira. es plus temsuz qne laire ni
lobeira. tant ric assant fezes a la cadeira. qnal torronet
sentiron la ftimera. que il hermitan el genz hospitaleira.
sabon ades nostra maior paubreira, 4. En bona fe rica genz
mercadeira. nos fetz aquo queus par a la fronteira. ben
car comprest so qnenbletz en la feira. quenquier na nas ti-
ran per la ribeira. e tira nos tiraillz come lebreira. mas
greu penretz iamais lebre corseira. 5. Seingnen blancatz
nostra domna derreira. dun temps foratz mas il nasquet
premieira. qnes en . . tant uieilla soudadieira. es richa e bona
norrigneira. por tant nanez la ueilla formageira. qar non
trobaz antres qne laus enqneira. 6. Oi bona fe orbacha men-
songiera. de graut enoc as plena ta mostera. e tote ries
hom qnen sa cort te sofeira. fai grant ennoi el enois dobla-
reira. en penriatz nn estront de sanmeira. astretan len com
nna figa neira.
MCXLIV. Hs. Vat 6232, 184. Nuc de 8ain circ. el com»
de rode s. 1. Seingnen coms nons cal esmaiar. per mi ni
estar cossiros. qieu non sni ges uengutz a nos. per ren qerre
ni demandar. qe ben ai so qe ma mestier. e nos nei qe fail-
lon denier. per qien non ai en cor qens qieira re. anz eins
dana faria gran merce. 2. Nnc de sain circ bem deu grenar.
qieus ueia qne ogan sai fos. panbres e nutz e sofraitos. et
en non fi manen anar. que maim costetz qne dui archier.
non feiron o dui cauallier. pero ben sai sius daua nn pa-
lafre. diens qne men gart uos lo penriatz be. 3. Seigner
en coma cum poiria en soffrir. aqest affan qe nos mi faitz
durar. qne nuoich e iorn mi fasetz canalgar. que nom lais-
satz ni pansar ai dormir. ges en la compaigna. m artin al-
gai. hom pieitz non trai. sembla maniars mi sofraigna. 4.
Yos ens sabetz si non noletz mentir. nnc de sain circ cano
en nons fi cercar. en caerssin per mas terras mostrar. anz
menoiet fort qan nos ui nenir. qe diens mi contraigna. sai
cor qien ai. no uolgra mai. qe fossetz en espaigna.
MCXLY. Hs. 7226, 257. Jane brunenc, 1 . Anc enemicz
qnien agnes. null temps nom tenc tan de dan. cum mon
cor e mey huelh fan. e sien ai per lor mal pres. ylb noy
an fag nnlh gazanb. qnel cor en sospir en pianh. el huelh
en ploron souen. e qnan casqns piegz en pren. plus nol
qnasqus obezir. lai don sentol dan nenir. 2. Per qne ma-
grops sieu pognes. qnals hnelbs et al cor quem fan. aner
de ma mort taten, falhis mas ien non pnesc ges. ans me
3
34
tora em acompanh. al cor e sos sers remanh. al adreg cors
guai plazen *. e uuelh honrar e blandir e gen lauzar ses
mentir. 3. Mas nna tals sazos es. que li plus loyal am an.
e silh qnamon ses enjan. son soanat e mespres. et aselhs
a cuy sofranh. tot qnant ad amor satanh. son nolgot e non
es gen. quamors fassa luy ianzen. qui non sap los bes gra-
zir. nils mals si los sent sofrir. 4. Mas de me uol cuy ten
E res, quien fassa tot son coman. de lieys que nom uol nim
lan. nil plai res quanc mi plagues, quaissim pren cum
pres galuanh. del belh desastruc estranh. a cuy lauenc far
oouen. quelh fezes tot son talen. et ylh non dec far ni dir.
ren quelh degues abelhir. 5. Ab aital couen mi pres. sieus
suy que als nolh deman. mas cossir e uauc pessan. cum
ieu son plazer fezer fezes. quel dig farizam refranh. que
dis que brau cor safiranh. qui gent lo sier humilmen. per
quieu ges nom espauen. tant ai cor de gent seruir. quelha
iam laisse morir. 6. Mas pero piegz de mort es. qui uai
languen deziran. et aten e no sap quan. li uolra ualer mer-
ces. et ai piegz per quem complanh. quen un iom feneys e
franh so que hom enquer greumen. damor et al mieu par-
uen. degra ponhar al fenir. aitan cum al conquerir.
MCXLVI. Hs. Ph. M. fol. 107. ügk de eansisL 1. Anc
enemic queu ages. nul tenps nom ten tan de dan. cun mon
cor e mos oils fan. e seu ai per lor mal pres. il noi an fait
nul gaang. quel cor en plor e plang. e ils oills en ploran
souen. et un ^ascuns pe? en pren. ades uolon obedir. la
dond sentent mal uenir. 2. E agran obs seu poges. ails oils
e al cor quim fan. auer de ma mort talan. fugir mas eu
nom posc ges. an? matur e maconpang. a lor afigh remang.
con ladreg gai cors pla?en. uas cui sui obedien, cui uoil on-
rar e seruir. e gens laudar sens mentir. 3. Mas una tal Sai-
son es. que totz li leial aman. e eil caman sens en?an. son
soanat e mespres. e tot ?il a cui sofrang. tot qant ad amor
satang. son uolgut e nom es gen. camor fa?a nuil iouen.
cui non sa lo bens gra?ir. e mal qan li uen sofnr. 4. Uar
celei qui me ten pres. uoil faire al seu coman. mas illa non
uol nim blan. ni plas ren ca mi plages. qaisim pres com
fis galuang. de bei desastru estrang. a cui couen far couen.
de far tot ses mandamen: niil non uol far ni dir. res qem
deges abellir. 6. Mas pero pe? de mort es. qui uan langhen
desiran. e atend e non sa can. li uolgra ualer merces. pero
ben qer qi conplang. qen un iom fenis e frang. ?o com a
conqis greumen. qi damor al meu paruen. deuon poiar al
fenir. aitant con mal conquerir. 6. Seigner sauaric molt
plaing. gardacor car per estaing. camiet son aur fin ualen.
e dar maragdes luszen. per ueir scur qe luszir. non pot mais
ni resplandir.
MCXLVII. Hs. 6232, 157. Nuce de «am eite, 1. Anc non
ui temps ni sazo. ni nuoich ni iom ni an ni mes. qe tant
cum er fai mi plagues, ni on tant fezes de mon pro. car
35
rai ertrotz a mal amor. on merces ualer nom podia. e sni
tomats lai on deuia. on trob franqesa et honor. e leial cor
duna color. 2. £ pole midonz ma feich perdo. ni ma plai-
deiat merces. sl ia ma« fetz ren qa heia pes. ia puois mer«
eee no mi razo. e eien anc iora amei aillor. nomds gren ni
a liefe non eia. qer lam miltane qne non eolia. qe lai apreei
cal follor. fei qnfe pari de eon bon seignor. 3. Qee noil
pnoec rendre guizerdo. dele iaie ni dele gangz ni dele bes»
qe midonz ma feitz e promes. mae daitan desai on en eo.
aoplei lai on ee et ador. e puois recort milnetz lo dia. eos
dlgz eoe feitz sa cortesia. eie huoills clars qa plene de dous-
sor. qem tiron dooasamen nas lor. 4. Ben eai qne ges dignee
non so. eien miltane de mal nagues pres. qne non ai e totz-
temps agues. feich a midonz qeil eanbes bo. qelam perdonee
sä damor. mm hom forfeitz qan somelia. den trobar merce
sie chastia. qe li peneden pechador. ant sus el cel lo ioi
maior. 5. £ ei tot laltra falsa fo. ni feilli nas mi ni mes-
pres. daqesta non cre qo fezes. mae car sai com tant la
somo. damar en men don gran temro. cam aillors e nai ie-
losia. car cel qoi ten en sa baillia. caetel a maing deman-
dador. diel perdre den aner paor. 6. Chanssos enans qne
ans aillor. a nalazafe dantier ten oia. qieu uuoill qne sap~
cha de cal gnia. meetai e cum me nai damor. e cum en süi
partitz derror.
MCXliVlII. Hs. 7226, 127. Nucs de samt ehre. 1. Gent
an saubat mei oill nenser mon cor. et en mos oills el cors
a nenent me. qne mos cors ni eis oills celleis per qne. mo-
ron mei oill et en el cors en mnor. el cors mietz mortz gar-
dato ses ben traire. fei me a leis one alui ausi aoeire. de
pensamen dennei e de consir. eis oue de dol e si eis de de-
®r. 2. Sim plano nim plor ni men dnoill e mon cor. ni nai
dezir no men plaingnon de re. caf ben conoso per lo mal
qne ne. de tan ric loc qne negns hom non mnor. et enpnoso
dir qne ric eon miei consire. e sien am posc enardir qnel
deaire. qnen ai delleis li mostre ni laus dir. onratz serai nee
sim fazi ansir. 3. Mantas sasos mo acort e mon cor. com
en la preo mas enaissi mane. quan enial cors parlar la bo~
cal te. el desirs creis e mos ardimenz mor. en doblan me
lesglai el lonc sospire. e feil mei sens tant qne non sai qne
dire. caleia preiar non posc endenenir. ni comensar non o
sai ni giquir. 4. £ si men loing plus pres mestai del cor.
et on en plus li feg plus me rete. per queu del tot remaing
en sa merce. qar no mor gen aisel qne fegen mor. mas ges
nom par qan son gen cors remire. qnezil deia mi ni autrui
aosire. ans mes semblan qnezil deia guerir. aiso qne fei tot
antra mortz murir. 5. So per qnü sap et a dedins son cor.
qne domna a ualor e pretz e be. e so per com lenansa e la
mante. e la defen qne non dechai ni mor. li salne diene ai-
. tant qnant ied desare. e prec sil platz quel eissa ne saire.
3 *
36
nils enemies non fass«, esiauzir. sobrels siena faichs ni sos
amics rnarrir. 6. Ja nous cuides dezirs queu nos adire. nim
sia gren car uos soi francs sernire. ses gnizardos car sil cara
desir. nos mi faill tort qne raamatz fenir.
MCXL1X. Hs. 7226, 225. Euc de eant ehre. 1. Gent an
aanpnt mey huelh nenser mon cor. et ien mon cor d cor a
nenant me. qne mos cors ni pels hnelhs selha per qne. mo*
ron miey huelh et ien el cor en mor. el cors en mor gardatz
estranha re. qnem fan mos hnelhs quayssim nolon aucire. de
pensamen denuey e de cossir. eis hnelhs de dol e mon cor
de dezir. 2. Sim plor nim planh ni men duelh e mon cor.
ni nay dezir m> men planh hom de re. quar ben conosc qne
per lo mal qnem ne. de tan ric loc qne negns hom no mor.
e pnesc o dir qne ricx sny de cossire. *. qne ai de lieys qnol
mostre nil ans dir. honrat serai neys sim noliancir. 3. Msnh-
tas sazos mo acort e mon cor. cum ien la prec mas en aissi
mane. quan cnial cor parlar la bocal te. el dezirs creys e
mos ardimens mor. e dobla me lesglais el lonc sospire. efalh
mel sens tan quieu no sai qne dire. qua lieys preyar no
pnesc endeuenir. ni comensar nono sai ni gequir. 4. E quan
men lays pns mesta pres del cor. et on ien pus li fug pns
mi rete. per qnien del tot remanh en sa merce. quar no mor
gen aquelh qne fugen mor. e nom sembla quan son gen coro
remire. qne ylh deya mi ni autre andre, ans me par be qne
ylh deya gnerir. aqno qne fay tot antra mort murir. 5. Ans
qne la uis la conuc e mon cor. *.
MCL. Hs. 2701, 26. Uc de sant ehre. 1. Jent an sanpnt
miey huelh uenser mon cor. et ien mon cor el cor a nencnt
me. qne mon cor * pels hnelhs sela per qne. moron miey
huelh e ien el cors en mor. el cors en mor. gardatz si estranh
re. qnem fa mos hnelhs qne saneron ansire. de pensamen
denuev e de cossir. eis hnelhs de dol e si eys de dezir. 2.
Sin plor nin planh ni men duelh en mon cor. nin ay dezir
no men planh hom de re. car ben conosc que per lo mal
qnem ne. de tan ric loc qne degus hom non mor. e pnesc
o dir que ric soi de cossire. e si iam pueso enardir quel de-
zire. qne ay de leis li mostre nil ans dir. onratz seray neys
sim noli auzir. 3. Mantas sazos mo acort e mon cor. oo
ien la prec mas enaysi mane. can cnial cors parlar la bocal
te. d dezir creys e mos ardimens mor. e dobla me lesglays
e lo sospir. e falh mel sens tan qnien no say qne dire. ca-
leys preyar non pnesc endeuenir. ni comensar non o say ni
geqnir. 4. E can men lays pns mesta pres del cor. et on
yeu pus li fug pns mi rete. per qnien del tot remanh en sa
merce. car no mor gen aquel qne fugen mor. e nom sembla
can son gen cors remire. qne ilh deya mi ni autre aussire.
ans mi par be qne ilh deya gnerir. aco qne fay tot autra-
mors murir. 5. Ans que la uis la conuc en mon cor. et aic
en leys mesperanse ma fe. e can la ni fay aisi sieus desse.
37
que per leys nal mon cor e uieu e mor. el suy tote ioms
aisi fizels seruire. e de sos bes en&nsaire grazire. cassels
eadonx lauian en azir. la fas aras enansar e grazir
MCLI. Hs. Vat. 5232, 155. Nucs de aain eire . 1. Gent
ant sanbnt miei hnoill uensser mon cor. et ien mos buoills
el cors a nencnt me. que mos cors ui eill huoill cella per qne.
moront miei hnoill et ien el cors en mor. el cors mieitz mortz
gardatz ses hm trabire. fai mo a lieis que lui auci auoire.
de pessamen dennei e de cossir. los huoills de dol e si eis
de desir. 2. Sim plor nim plaing ni men duoill e mon cor.
ni nai desir no men plaign hom de re. car ben conoso qne
per lo mal que ne. de taut ric luoc que negus hom non mor.
e pnosc ben dir qtie ric son miei cossire. e si iam puoso
enardir qnel desire. qieu ai de lieis li mostre nil ans dir.
onratz serai neus sim fazia ancir. 3. Maintas sazos mo acort
e mon cor. cum ien la prec mas enaissi maue. qan cuial cors
parlar la bochal te. el desirs ereis e mos ardimens mor. e
doblon men lesglai eil lonc sospire. e fail men sens tant qieu
non sai qne dire. calieis preiar non pnosc esdenenir. ni co-
mensar no mo sai ni giqnir. 4. E sieu men loing plus me-
stai pres del cor. et on ien plus li fuig plus mi rete. perque
del tot retorn en sa merce. car non mor gen aicel qne fugen
mor. mas ges nom par qan son gen cors remire. qella deia
mi ni autrui aucire. anz mes semblan qella deia garir. aisso
qne fai tot antra mortz morir. 5. Anz qieu la uls la conuo
e mon cor. et aic en lieis mesperanssa e ma fe. e qan la
ni fai aissi sieus desse. que per lieis nal mos cors e uin e
mor. eil sni qec iora aissi fizels seruire. e de sos bes enans-
saire e grazire. cacels qadoncs lanion en azir. la fatz aras
enanssar e grazir. 6. Ia nous cnidetz desirs qieu uos adire.
nim sia greu car uos sni francs seruire. ses guizerdon car eill
cara desir. nos mi fal tort que mauiatz fenir.
MCLIL Hs. Ph. M. fbl. 109. Ugh de sansist. 1. Gent an
sanbnt mei hneill uen$er mon cor. eseu mos hueil$ el cors
a nencnt me. qne mos oors ni el$ hueil$ cella per qne.
moron mei hneül et eu el cors en mor. el cors meis morq
guardatq ses ben trabire. quem fai me a lei que lui auci
andre, de pensamen denueia e de consir. eis bneils de dol
e sieus de desir. 2. Sim plor nim plaing ni men dueill en
mon cor. ni nai desir non men pl&igna hom de re. car ben
conöis que per lo mal que ue. de tan ric loc que neguns
hom non mor. e pueis ben dire que ric son mei cossire. e
sim iam pueis enardir quel desire. queu ai delleis li mostre
nil ans dir. honra$ serai neis sim uolia auqir. 3. Maintas sa-
cos mo acort en mon cor. con en la preo mas ennaisi maue.
csn cuidal cors parlar la bocal te. el desirs creis e mos ar-
dimenq mor. e doblant me liesglai eil lonc sospire. e fail
mei sens taut queu no sai qne dire. callei preiar non pueis
esdenenir. ni comenqar non o sai ni giqnir. 4. E cant inen
loing plus mestai pres del cor. e cant eu plus lifui plus ine
38
rete. per qnen del tot retnalng en sa merce. car non mor
gen aieel qe fugen mor. e ges non par ca nt son gen cors
remire. quey il aeia mi ni autrui andre, ain$ me ssemblan?
que$ il deia gnarir. ai$o qne fai tot antramor? morir. 5.
Am? qnen la uis la conoc en mo cor. e ae en leis ma spe-
ran$a e ma fe. e cant la ui fai aisi seus dese. e per leis ual
mos cors e tun e mor. eil son quec iorn aisi fe$el seruire.
cacels cadoncs lauient en a$ir. e de sos bes enan^aüre e
gracire.
MCLHI. Hs. 7226, 226. Hue de $ant drc. 1. Be fai granda
follor. qui met en fals senhor. tot son cor ni samor. ni tot
son pessamen. per seruir leyahnen qne fals senher goaiia.
tot qnan nes luy satray. per qne fa folh assai. qui nol sa
senhoria. qnar gren sera qui ab fals pren companha. qnant
del partir nol fassa de qnes planha. 2. Per lieys qnamada
ai. o conosc e o say. qne fals senher dechay. ades son ser-
uidor.el dona de qne plor. ira e trebal e lanha. e dolor e
türmen, e pena e marrimen. per qne nom plai remanha. ia-
mais mos cors en sa falsa baylia. ni ia dieus mais nom do
sa senhoria. 3. De fals gnaliamen. qne ma fait loniamen.
[mi don dieus neniamen.]. de drnt fals e sanay. qnaya tal
cum geschah et anral de sa guia. ab cor gnaliador. qne ia
nolh port honor. ans prec dien qnel ancia. qnar a falsa mi
g ar fals amiex tanha. e qui mal qnier qne ia mals nol so-
anha. 4. Si tot mi det dolor, mal e trebal e plor. axnors
ma dat alhor. onrat entendemen. de belh cors gay planen,
per qne mos cors sestranha. de la falsa de lay. pero ardit
non ay. qne mos cors li complanha. Io grans dezirs qnien
nay (per lieys) la nneg el dia. tal paor ay qnen perdes sa
paria. 5. Mas ia non la perdrai. qne ia tan qnan ninray.
dals non la preyaray. qnel pretz e la ualor. e sa granda
ricor. e sa guava cundia. el belh acnlhimen. prendia chau-
zimen. e ren als nolh qnerria. qnar assatz a on sa ualor re-
franha. qui son so! atz gnay e cortes guazanha.
MCL1V. Hs. 688, 86. Nuc de aanär. 1. Canson qe len
per entendre. e auinent per cantar. e no pot om los mute
mesprendre. ni de nula re remendar. ca dolte e gai lo sos.
e de belas raisons. e plaisentz per cantar. mi platz e la uoyÜ
lansar. e ci lam blasma defendre. 2. Car aicel ce nol re-
prendre. nesun om de snn trobar. den gardar lioc e atendre.
com el pnosoa raisonar. per dric la sna raisons. com noxl
tom snn oc e nos. e pnosca snn ditz saurar. e no fai a ca-
sÜar. fol oms ni ab Ini contendre. 3. Sanis om ci nol ext-
prendre. un gran faic a comensar. den gardar lioc e atendre.
tro cel nea per dar. sil fa sen o fa li son s. car fbl es sei
ce mou tenso. ab tal ni nol gerear. on lo conuegna amar.
per forza a sa merces rendre. 4. Mais ner ma dolor mendre.
car ang caser e baisar. lorguoyll el poder deiscendre. den
aiselin e mermar. 6 tut li sien dans mi sons. legretatz mais
ce li miel pros. el siel giox mi fan plurar. eis ennoi alegrar.
e dl bes lo cor atendre. 5. Mais lan faz sun tep (temps) des-
pendre. li laute (sic) faiti eil a faitz far. donas ardre e barons
pendre. e pucelas espadar. e mantas relegions. mes a fioc
et a carbons. don las crotz sons ars e li altar. donc con pot
dien tont estar. tant de lui uengiansa penre. 6. Se dieu e
breu de saisos. de lui non prent uengiasons. mantas gien
fara lagnar. de si e fara cudar. eil uoylla li laitz faitz ^n
gratz prendre. [Diatribe contre le comte de Vfrone. Bayn . Ch.
% 206. cf. Diez Leben p. 420.]
MCLV. Hs. 7226, 131. Nute de san eirc. 1. Dels oills e
del cor e de me. &i eu meseis peccat trop gran. car eu cel-
lei qi mon cor te non uei queu mor sai desiran. el cors
plaingnen el cors (sic) ploran. car sil autre ben non fazia.
st uals lo iom que ieu podia. son bei cors gai plazen uezer.
nom podia mal dan teuer. 2. Per qnes fols qui en amor cre.
son sen ni reit fai quü coman. queu lo crezei per quem neue,
amarrir plaingnent sospiran. quel sens uole que manes lon-
ian. de mi dons don teing a folia. totz faitz que ioi damor
desuia. e teing a sen et a saber. tot so que iois men fai
ueler. 3. Chascus bom qui son gen cors ue. lama ella dopta
ella blau, et ieu mais quel cor e la te. y ai mes e tot mon
talan. que sa dara beutat resplan. e sa humils plazens pa-
ria. el solatz e la cortesia. laut la onrar e car teuer, als
pros e grazir e temer. 4. Tant ual que si tot nom fai be.
ial cor ni mos precs ni mon chan. non partrai e quades merce.
noill queira hnmilmen merceian. queu sai conrat me son li
dan. car qui per ries *. esforsamen si beis fadia. nes iens
per queu no uoill mouer. lo cor nils precs de bon esper. 6.
Ans lam e lamarai iasse. que quecs iorns mi senbla un an.
car no la uei e nom rete. nuls faitz ond ieu fassa engan.
ans cre far son pro ei mieu dan. ailas en quant auinen guia.
ai essaiat si ia poiria. samor ni son grat retener. ni cum
poiria far son plazer. 6. Pros contessa de mon ferran. mas
maus iontas on queu sia. soplei (uas) uostra seingnoria. e
creissi a tot mon poder. la ualor que uos fai ualer.
MCLYI. Hs. Vat. 5232, 157. Muss de eain drc. 1. Dels
bnoills e del cor e de me. ai en mezeis peebat trop gran.
car eu celliei qe mon cor te. non uei e muor sai desiran. el
cor plangen eis buoils ploran. car sill autre ben nom fazia.
siuals lo iorn que eu podia. son bei cors gai plazen uezer.
nom podia mals dan tener. 2. Perqes fols qui en amor cre.
son sen ni ren fai qeil coman. qieu lo crezei perqem naue*
amarrir plaignen sospiran. qel sens uolc que manes loignan.
de midonz don teing a foillia. totz faitz que ioi damor desuia.
e teing a sen et a saber. tot so que iois men fai uoler. 3.
Chascus bom que son gen cors ue. lama e la dopta elablan.
et eu mais qel cor e la te« bi ai mes e tot mon talan. que.
sa dara beutatz resplan. e sa bumilB plazens paria, el solatz
e la cortesia. la fant bonrar e car tener. als pros e grazir
e temer» 4 . Tant ual que sitot nom fai be. ial cor ni mos
40
precs ni mon ohan. non partrai e oades merce. noil qieira
humilmen meroeian. qien sai qonrat mi son U dan. car qui
per ries *. lesforssamens si beis fadia. nes gens per qien non
nnoill moner. Io cor nils precs nil bon es per. 5. Anz lam e
lamarai lasse, qecs iorns mi sembla plus aun an. car non la
nei e nom rete. nntlls faitz on m fassa engan. anz cre far
son pro el mieu dan. ai las en tant auinen guia. ai essaiat
si la poiria. samor ni son grat retener. ni cum poirai far
son plazer. 6. Pros comtessa de monferran. mas mans ioin-
tas on que sia. soplei uas uostra seignoria. e creissi a tot
mon po der. la ualor que uos fai ualer.
MCLVII. Hs. Vat. 6233, 158. Nucs de aain cire . 1. Mains
greus durs pessamens. e mains desirs plazens. e maintas greus
dolors. mescladas ab doussors. sent e maint desplazer. cel
qestai en poder. damor et en baillia. caissi nin meitadatz.
«mies enamoratz. ab ioi et ab feunia. 2. Dompnas descono-
issens. ab lor leugiers talens. an tant faich qe amors. par
als plus fis errors. qe non podon lener, vn iorn ferm lor
noler. e par lor cortesia. engans e falsetatz. e lor nescis ba-
ratz, iois e bella coindia. 3. Daqim moc lespauens. don ai
, estat temens. perque nom fo sabors. bels semblans ni ho-
nors. ni non tengui auer. promessa ni plazer. ni bei dich
non prendria. mas endreich de solatz. mas er sui tals tor-
natz cab sol scignar uenria. 4. Als bels captenemens. et als
cortes paruens. et al fugir follors. conois hom las meillors.
qel semblans fai parer. so don al cors noler. doncs si de far
foillia. non uos pren uoluntatz. ial semblan non fassatz. nois
taing que plus en dia.
MCLVHI. Hs. 7226, 129. Nuc de san cire . 1. Ses desir
e ses rason. que non ai * sia gais. me uen e mon cor em
nais. uns dous uolers quem somon. queu chan e fassa Chan-
son. e quem done solatz et alegransa. e sia gais e quem faza
semblansa. que dalegrier uen nom en bon esper. e de bon
esperansa en gran plazer. 2. Uers es que longa sason. AI
estat en grans esmais. cargatz dira e desglais. en guerra et
en tenson. ab celleis que mala fo. aitan plasens e de bella
coindansa. quel cor mausi la dousa remembransa. mais * mon
grat segon qeu fas parer. tron leis queu plus desir e non ca-
ler. 8. E si nai mon cor fellon. nun plor nim plaing nim
nirais. per leis que samor mestrais. mi ni leis non oecaison.
quaitals ai estat e son. qe anc damor non aic gran bena-
nansa. que nom tornes en dol et en pesansa. ni anc null
temps non puoc gran ioi auer. quel ioi en dol nom fezes re-
maner. 4. Del mieu dan feira perdon. que nomen clamera
mais. mais al cor ai Ire fais. quant uei duna domna pro. don
salegron tuit li bon. que pren de si del autrui tot (sic) uen-
iansa tal don sos pretz et il torna en eransa. epros domna
non degra decazer. si ni son pretz per autrui far doler. 6.
Et eu sui daital faison. quanc uas aompna nomo trais. beu-
tatz ni ualors ni iais. po« fetz de ei a mains don. que pois
41
dona enteusion. dompna a cbaseuna eu non teing ad onransa.
lonor qail fei car ses dar esperansa. po ben domna qae a
sen e saber. saluaa sonor maiat amic retener. 6. Ben uolria
saabes per deuinansa. sill queu desir la douaa degiransa. cai
e mon cor dels sieu gen cors uezer. on soa complit tuit aui-
nen plazer.
MCLIX. Hb. 7226, 226. Bue de samt etrc. 1. Ses dezir e
ses razo. qae noa ai doa eia guays. me uen e mon cor em
na ja. ns dous uolers quem somo. quieu cbaat e fessa chanso.
e qnem doae solatz et alegransa. e sia guays e quen fessa
semblansa. qae dalegrier uen bom en bon esper. e de bon
esperansa en gran plazer. 2. Uers es qae loqja sazo. ai estat
en gran esmay. carguatz dira e desglay. en guerra et en
tenao. ab selha qae mala fo. aitan piasen e de belba cun-
dansa. qoades mauci sa doussa remembransa. mas mal mon
grat segaon qaeas fes parer. tom Heys quieu plus dezir e
non cbaler. 3. E si nay mon cor fello. nin plor nin planh
mm nirays. per lieys qae samor mestrays. mi ni Heys non
ochaizo. quaitals say estatz e so. qae anc damor non ayo
gran benanansa. qae nom tomes en dol et en pezansa. ni
anc nulh temps no puec gran ioyaaer. quel ioy en dol nom
fesso remaner. 4. Dels sieus tortz fera perdo. que nomen cla-
mera mays. mas al cor nay ire fays. quan uey dona dompna
co. don salegran tug li bo. que pren de se del autruy tort
nenjansa. tai don sos precs et ylh tom en erransa. e pros
dompna non degra decbazer. si ni son pretz per autruy fer
doler. 6. Et iea suy daital faisso. quanc inays dompna nom
atrays. beutatz ni feissos ni iays. pu£ fes de si aman do.
que pus dona entencio. dona quascus no loy tenc ad bon-
ransa. lonor quilh a quar ses dar esperansa. pot ben dompna
que a sen e saber. saloan sonor manbs amicx retener.
MCLiX. Hs. Vat. 6282, 156. Nuc8 de eain circ. 1. Ses desir
e ses razo. qiea non ai don sia gais. mi uen e mon cor em
nais. vs doutz desirs qem somo. qiea chan e fessa chansso.
e qem done solatz et alegranssa. e na gais e que fessa sem-
blanssa. qe dalegrier uen bom en bon esper. e de bon espe-
ranssa en grau plazer. 2. Vers es que longa sazo. ai estat
en grans esmais. cargatz dira e desglais. en gerra et en tensso.
per celHeis qe mal anc fo. aitan plazens e de bella acoin-
danssa. qel oor mauci la doussa remembranssa. mas malmon-
grat segon qiea fetz parer. tom lieis qiea plus desir e non-
enter. 3. E si nai mon cor fello. nin plaing nin plor nim
nirais. per Hais qe samor mestrais. mi ni Heis non ochaiso.
caitals ai estatz e so. que anc damor non aic gran bena-
nanssa. qe nom tomes en dol et en pesanssa. ni anc damor
non puoc gran ioi auer. qel ioi en dol nom fezes remaner.
4. Del mieu dan ferai perdo. que nomen clamarai mais. mas
al cor aurai los fais. qan uei dona dompna pro. don sale-
gron tuicb li bo. que pren de si del antrui tort uenganssa
tal don soa pretz et ill tont en erranssa. e pros dompna non
42
degra dechaser. si ni son prete per antroi far doler. 5. Mas
ieu sui daltal faisso. oaoc uas dompna notn atrais. bruida
m ioosns ni iais. pois de si fes a mains do. qne pois dona
entenssio. dompna a chascnn en no teing ad honranssa. la-
nor qil fai car ses dar esperanssa. pot ben dompna qne a
sen e saber. saluant sonor son amic retener. 6. Ben nolria
saubes per deninanasa. cill qieu desir la doussa deriranasa
cai e mon cor del siea gen oors neaer. on son compUt toich
aninen plazer.
MCLXL Hs. 7226, 197. Nue de samt drc. 1. Tant es da
panbra acoindansa. e dechattinasenblanssa. Io maifres. lans-
aa com clama marqnes. qne quil ne pert benanansa. e cobra
emü e pesansa. qnar non es. el sen oors negnna res. don
hom aia esperansa. qnen trage ntdla aiegransa. e sa fes. non
es ferma ses fermansa (finansa?). 2. Mal en cnoill e parla
e sona. e mal mania e ben e dona. e mal niu. e fai eni
semblan ehaitm. et ab negnna gent bona, no satrai ni no
sadona. et esqnin. Io trobarets e pensm. e cel qne ne sa
persona, e la garda e la f&issona. ni si püu. tot son afor
desaaona. 3. Sa gens nai descansa e nnda. mal abeurada e
pagnda. sospiran. e dien e Ini renegan. et en sa cort des-
casnda. non trobom solatz ni bmidL ioi ni chan. noi nei-
res ni bei semblan. ni sooors ni bei amda. et el estai longa
mnda. en pensan. ab oor can fiac com cocnda. 4. Ab nuifia
bona compaingna. no satrai ni sacompaingna. rofians. i tro-
barez e pntans. car ges de lor non sestraingna. nil es lor
paria estraingna. de mals grans. non pot issir mai bos pans.
e fai malnasa gazaingna. eel qne samistat gasarngna. tüb e
nans. es e de croia bargaingna. 6. Milanes feiron folla^e.
e lor anta e lor dampnage. qne de lor. anc nolgren faire
seingnor. home de chaitin coratge. be mal sembla de parage.
qnel amor. no nol aner ni onor. ni bels ditz ni bei ostage.
noill donon nnill alegrage. ni donsor. ans li son fer e salnago.
MCLXH. Hs. Yat. 3207, 63. Girant a nue de eannre. 1.
Nne de sain circ ara mes anengnt so qe manets loniamen
angnrat. qe sen trobi qi mala mantengnt. nim noilla re del
sen aner donat ianeilfamen lai pres e molt de cors. e sai
oimais e conoissi fort be. com hom panbres se gnida nis
mante sols sos amics loing en antroi regnat. 2. Qe se no
fos sels qe ma retengnt. em dona pan e nin e fen e blat.
en agra spes del groing del neragnt. si tot lo ai ogan aissi
pronat. qe dirai lo no sai si ser folors. plagnt magra qe fos-
sets sai ab me. qe sabriats dir© si cnm en cre. aal uida
trais pois passei part mon^at. 3. En prec den qe de bo astre
estre. e don bonor gran cel qe sai trsmes me. eill don plsr
ser e nida e santat 4. E pois prec den per sa sainta merce.
qe destrna e confonda e malme, sels qe nas lni an mala no-
lontat Nue U reepondet a$L 1. Amic Girant tant me fai de
nertnt. dens cades sunt tut uer 112 mei orat qen ai disen de*
sirat e nolgnt qe nos desset nenir en paobretat. qepaobreira
43
mostra cam es dolzors. al prendedor lo prendres qill fai be.
oimais sabretz del prendre plus de me. en t&l auetz lo preodre
comensat, 2. Ben entendi per qe «netz uolgut qe totas netz
ages ab nos estat. qen nos agra fam e maint set tolgut. e
nos agra de maint enoi loingnat. beus deu plazer se nos en
aqest cors. auetz apres com paubres se rete. ben a eines
ans qaitals panbreirans te. si nos aesetz un larc ubert tro-
bat. 3. Non a ioglar de qi a saint te re. qe meilz de nos
grasisca qill fal be. ni qil socor a sa gran panbretat
MCLXUL Hs. 3207, 62. Nuc de sansic. A. Gviilelms fa-
bres nos fai en bran lignage. manz braus broncs brenz bra-
nan de braua gnia. e rocs e brocs qe met en son cantage.
e 31s e pils e motz de galgarania. e comz e critz egot len.
e dnrs e mns e mnsas e mnsen. e nans e mars et aoras e
frrich nen. e pix e nix qe trai dastronomia. — B. Peiramenz
ditz. e de trobar se gaba. qe laraiz trobera feenes gab. qel
es gamitz. taut dart e de silaba. qen sos escritz a trobat
usilab. laiz er annitz. saissi nono scaba» o gen geritz. sen
pot' nenir acab. sainz esperitz, len garde de mescab. qen soi
marritz. se ia de re i mescaba. — C. Kaimonz en trobar es
prima, mas en antrafar es gros. caissm nenez adasdos. com
se mamanaz raizims. e parlatz a boca plena. qe par enn
sester danena. aiats ades dinz lo cais. per qe nna silabaus
lais. — D. 1. Madompna ouit fasa sen. sella toma la roca.
qe sa nalors na eazen. el anols brniz descroca. qill nai tot
bon prez tolen. per qill trop souen broca. ne ges no noill
dir comen. mas lo critz aisi floca. qe donor la desroca. 2.
Per qe die qen noill oimais. qill faza so qill plaia. qe de
lei amar mi lais. ni ia nnills temps no aia. consir cab ne-
gns essais. a lei sernir matraia. qell nei far des tals eslais.
coms no es qe non braia. ne ill no sen esmaia. 8. Mas se
derans el biais. vol qe bes lei eschaia. tengal si qel no $aia.
— £. Hs. 3207, 63. Nuc de ßandre. 1. Physica et astronomia.
rill planet snperior. e lartz de iomantia. el cercles qe na e
cor. tos an mes en la follia. vostre sen et en error, per qe
Iirons fai folor. qoimais no pren la bailia. dels fillos de sa
seror. anz qeill perdan tot lo lor. 2. £ pnois agran bontnor.
bon oncle e bon curador. Guiellm $ delhaus. 1. Liantatz se s
tricharia. e bona fes ses error, e lart e la maiestria. desser
nerais nas srignor. canetz an f&it cum se fia. en nos be doncs
se tnor. Iaisses al men fill menor. en liron nom fieria. abanz
feraill curador. de nos ne defendedor. 2. Nino nOgra nnill
tnor. aneral sen dan meillor. — F. Hs, 3207, 64. Nuc de son-
«£. 1. 81 ma dompna nalais de nidallana. sanbes cant en
sai a dompna naler. ni com en sai far semblar sobeirana.
tota dompna qen uoilla mantener. ia nom fora de solatz tan
loingtana. en son pais cant en lanei nezer. sil nom onret
oranzai enbreissana. na donella qes fai a totz plazer. ab
cortes dichz et ab nalor cert&ina. 2. Na salnaga daitan siatx
certaina. qe loniamens de nos me fai plaizer> loxnbardia e
44
la marcha e toscaina. Nieolez de turrm U B. (i e. respondet).
i. Nuc de Saint circ sabers e conoissenza. tole a nalais car
noas ac bei solatz. car eil en nos conoges la u&Ienza. n! Io
saber qe nos auetz cuidatz. beu mostrera tan bela captenenza.
qe totz temps en foratz sos paiatz. mas il no nos ni tant dart
ni de sabenza. qe de dompnas tant de be dir sa^atz. oaian
granz laus per uostra mantenenza. 2. Na donella sai qe nania
penedenza. car nos onret e salnaga nom platz, car nos acnoill
nins fai bella parnenza.
MCLXIV. Hs. 7226, 92. Agmeriee de pegulhan. 1 . De so
dont hom a longnameri. ben dig entrels conoissedors. sen
dltz pueys mal nilanamen. es a tot lo meynhs dezonors.
qnaisselh que si mezeys desmen. del ben qna dig no mes
p&ruen. des qnes trobatz ren dizen fals. qnel dei om creire
aizen mals. 2. 8e dieses al comensamen. los mal« ans qnel
bes dig* fos sors. dissera plus enbertamen. e semblera ums
als plnzors. mas pero ben anen sonen. qnaisso qnom cre
blasmar defen. doncs non es dorne qnes aitals. lo bes digz
bos nil maldigz mals. 8. Us qnen dis ben premeiramen. qne
de bas ant poiet amors. en dis apres mal sotilmen. per far
semblar sos mals peiors. e per plus engnanar la gen. ab
prouerbis danratz de sen. et ab parauletas nenals. nol far
creire del ben qnes mals. 4. Non es bes qui fa daninen. se>
gon lo mon so qnes nalors. e qnis garda de falhimen. on
pns pot e creys sa lanzors. si es mas non pot far nien. si
non a lamayestramen. damors qnes mayestre Hals. qnensenha
triar bes de mals. 6. Qnel cor nays on amor sempren. es-
sems ardimens e paors. qnen sanieza lardimen. e nolpilbag
en las folhors. e pueys es arditz eissamen. de largneze dein-
senhamen. e uolpübs descasseze dals. qne fbs nilania ni mals.
6. Per som par qne qui ditz mal men. del maiestre qui do-
nal sen. cum sia boms nalens e cabals. ni cum se pot gar-
dar de mals. 7. Qnar nal plus e conoys e sen. naiohana
dest et enten. mielh segon lo dreg intge qnals. den hom dir
damor bes o mals.
MCLXV. Hs. D. O., 162. Naimerie de pigugnan. 1. De fln
amor comenza ma ebanzos. plus qe no fai de null antra
scienza. qeu no sabria nient samors no fos. et anc tan car
no conprei conoissenza. cab bei Benblan aissi com fals traire.
me nai doblan chascnn ior li martire qen la bocham fbz al
primer dolcir. cho qe ma fait pois el cor amarcir. 2. Si de
merce acnsar fos raisos. deigna fora de ma desbennofllenza.
qamors nenz lei e ebansiment amdos. et nsan na del poder
qe lei uenza. pero mi nol del tot en tot andre, qar sab e
ne qe merces nes a dire. pero non noill ges solament aucir
abanz mi fai langnent peiz de morir. 3. Peiz a de mort cd
qe nin consiros. et non a iois mas dolor e temenza. pois ne
la re qd pogra far ioios. ar non troba sosteing ni mante-
nenza. et aonc en las qe soi dei mal sofrire. de mü dolors
fors dnn sol ioi iauzire et ia no fos mais per on esoarmr.
45
8on degra f&r ab bei senblan languir. 4. Mas non a tort
qm am lei a rescos. et en mon cor non ans fare parnenaa.
daitant en fas a guisa dorgoillos. qar sol de lei ans aner
sonenenza. mas en non posc al amor contradire. $o qeill
plas am e so qell desplaz aire. pero com fols me uoll en-
follecir. qe enchanz so qen non aus conseguir. 6. Qe son ries
pres es io meillors dels bos. pois la beites es engal aualenza.
qant plus remir ni neg daltras faizos. ades mes uis qe sa
beutaz agenza. per qen noill puos mon cor preant deuire.
senals deuant li fremisc e aospire. et sis laises ab merce con-
nertir. dreich fora oimais qem fes uas si uenir. 6. Oimals
pois lodoros temps gais ue. et la donza dompna plaisenz. en
cui es prez iois e iouenz.
MCLXVI. Hs. D. 0., 167. Naimerio de pigugnan, 1. Cil
qes irais ni gnerria ab amor. ge s qe sauis non fa al men
senblan. car hom atrai pro en guerra tost dan. et guerra fa
tornar mal en peior. en gnerra troff per qen no Ja uolria.
viltat de mal e de ben carastia. et fin amor se tot me fai
languir. aitant de ioi qepot len esiansir. 2. Bona dompna
de uos teing e damor. sen e saber cors e cor moz e chan.
et sen faz ren qe Bia ben estan. denez nauer lo grat e la
lansor.. tos et amors qem donaz la mastria. et se ia plns de
ben no men uenia. pro nai daitan segon lo men seruir. se
plns nages ben saubra el plns grazir. 3. Qelh plazer son
man qe lennoi damor. el ben qel mal el soior qe laffan. el
ioi qel dol el len fag qel pesan. el pro qel dan son mais el
ns qel plor. no dieu ges del tot qe mal non sia. qe mal com
na plaz plus qe qim gnerria. qar cel caxna de cor non nol
guerir. del mal damor tant es dolz per sofrir. 4. Enqer sai
en mais de ben en amor. qel uil fai car el nesi ben parlan.
el escarz larg e leial lo trnan. el fol sani el pec conosidor.
et lorgoillos domesg es humilia. et fai de dos cors un tan
ferm lo lia. per com non deu nas amor contradir. pois tan
gen sap emendar e fenir. 5. Sen lai serniz pro nai canbis
damor. ab qe ia plns non faza mais daitan. qen mant loc
ma fag tan baut e tan gran. qe ses amor noi pogra aner
bonor. et mantas nez me trai de uillania. qe ses amor gar*
dar no men porria. et manz bon mot me fa pensar e dir.
qe ses amor noi pogren deuenir. 6. Chanson ua ten de ma
part e damor. al pro al larc al nalenz al prezan. a cui ser-
uon latin et aleman. el sopliom com bon enperador-. sobres
meillors a tan de maiuria. valor e sen largeze cortezia. sen
e saber conoisser e grazir. naz de ricor fai fin prez enreqir.
MCLXIY. b. cf. Werke der Trouö. H, 174. Hs. 2701, 19.
Aimerio de pegulha. 1. Sieu anc ebantei alegres ni iauzens.
er chantaray marritz et ab tristor. que tot mos gaugz tom
en dol et en plor. per quieu sni tristz e mos ebans es dolens,
car lo mielber marqnes dest el pns ualen. el pus onrat el
pns fi ses falsnra. es mortz lo pros marqnes dest el prezans.
et en sa mortz mor pretz e iois e chans. 2. les lo marqnes
46
non es mortz solamens. quel raäslher coms ean© fos de sa
ricor. es mortz ab luy qnens dobla la dolor, el dan don
ia non er restauramens. tant granda perda i fa y lo remt
nens. segle caitien e de falsa natura, soaen es traytz aysel
oab uos satnra. car qni pus fay ni dis nostres comans. aysel
es pus enganatz mil aytans. 3. Las qni sabra mays tan en*
teyramens. fa r ad autruy onramens ni honor. ni qni anra
ia may tan fin amor. nes sos amicx ni nes sos bes nolens,
ni on sera may tan densenbamens. con el marqnee fo per
cny pretz peiura. ni qni sabra iamays tan ben dar enra. de
tota gens qnels priuatz eis estranhs. sabia tener amicx et
agradans. 4. Ies enqneras non pnesc serrar mas dens. qnien
del comte non diga sa lanzor. de totz bos aibs fbron sien li
meilhor. quel gen parlars el dos aculhimens. e largeze forse
ardimens. e gay solatz e bautet fine pura. foron ab Iny ay
las tan gran fraytura. nanrem huey maysdels dos amicx amans.
6. Trop es lo dols engoysos e cozens. quel nalors pren el
marqnes mo senbor. quel era caps de pretz e de ualor. e
flors e frutz de totz bos complimens. e maystre donor e don-
ramens. las qui pot dir la gran desauentura. ni dol nil dan
nil la descofidura. cauem preza don es la perda el dans. re-
maz ab uos angoisos e pezans. 6. Senber uerays ibesns omni-
potens, reys dreiturier senber ples de dossor. saluayre crist
cuy clamon peccador. als dos baros senber siatz guirens.
quen lor era merces e cbauzimens. e lialtatz ab fiansa segnra.
per so deuetz senber dieas per dreytura. a cascun dels esser
uers perdonans. que cascus fos fis e ses totz enians. 7. Lo
planh fenisc ab dol et ab rancura. car de dol mon et de
dolor satura. e per so den fenir ab dol mos chans. quel
mielhs del mon ses perdut en un lang*
MCLXV.b. Hs. 7225, 199. Äimerxc de piguillan. 1. Totas
bonors e tuig faig benestan. foron gastat e delit e mahnes.
lo iom que mortz aucis lo miel presan. el plus plasen qanc
mais nasqes de maire. lo ualen rei inanfrei que capdelaire.
fon de ualor de gaug de totz los bes. non sai cossi mortz
aucir lo pogues. ai mortz crudels cum lo uolgnist aucir. quar
en sa mort ue bom totz bes morir. 2. Quera sen uai honors
sola ploran. que non es bom quab se lapel ni res. coms m
marques ne reis qnes fass enan. ni la semo que uenga a lor
repaire. era faig desonors tot quanc nolc faire, qua for osta-
da honors de son paes. eisson cregut enian tan e no fee.
quan reuirat uas totas part lor gir. qa pena sai bom poscom
pros gandir. 3. Ar uai son dol largnesa demanen (demenan?).
disem al caualiers paubres cortes. seingner e que fairem des-
erenan. pos tolz nos es tan bos seingner e paire. per den
non sai oimais que deian (deiam?) faire, conseillatz nos qna
namal rei frances. o al pro nadoart rei dels angles. e si i
anem uolran nos acnillir. gran paor ai que lor cara nos uir.
4. Enseingnamenz e nalors qne fan. on trobeiran manteing
pos nos no i es. seingner onratz qnels trasiatz enan. tot
47
temps iraiL ab dol m ab mal traire. pos uos no i es querras
808 emperaire. e seingner sobre tot* qu&nc fon mes. non sai
ons nan qnan tan lor es malpres. no pogra mais anar tan
ne nenir. quanc mais troben tan plaisem acuillir. 6. Dreitz
e nertatz e uergoingna sen uan. mensonia e torta uergoing-
natz demarues remanon sai mas trop mal camie fan, nostre
baron maior al men ueiaire. quei uei troblar terra e foc mar
ea aire. qnar regna falsetat e bona feg. sen uai de cors es
on lai troba res. prince baron mout uen degratz marir. sai
cor aues talen de ben finir. 6. Partz totz los monz uoiU qan
mon seruenies. e part totas las mars si ia pogues. homs tro-
bar queil saubes nonag dir. del rei artns e quan deu deue-
nir. 7. Oi cobeitatz uos e uostras arnes. confonda deus.e
totz uostres conres. qnanes inen (iouen?) gastat e faiz delir.
deport e iai ab nostre fals desir.
MCLXVI b. Hs. 2701, 32. G. figvdeyra. 1. Anc mays de
ioy ni de chan * mantener. non aigui al men parer, tan bo
ni tan ferm talan. ni anc may no mi plac tan. com eram
play damor sa mantenensa. per qne la uuelh mantener et
onrar. e contra sels defendre razonar. qnen fan clamor al-
qnes per non chalensa. 2. £ cals que se uan claman. damor
a pauc de saber* car segon razo e uer. yeu uenseray razo-
nan. sels que sen nan rancuran. camors nom fa mal ni des*
conoysensa. per qne nolb hom sen denha rancurar. ni ges
amors non pot apoderar. deguna res ses grat dautra ualensa.
3. Ni finamor so uos man. non a ni pot auer. ab se forsa
ni poder, ni nulh cosselh pauc ni grau, .silh huelh ei cor
nol li dan. mays cals hnelhs play et al cor agensa. vol fin-
amors qne noy pot contrastar. doncx non den hom amors
occayzonar. tan con los huelhs el cor a ma parnensa. 4. Car
li huelh son drogoman. del cor eis hnelhs uan uezer. so ca-
lor play retener. e can ben son acordan. e ferm tug trey
dun semblan. adoncas pren verayamors naysensa. de so quels
huelhs fan al cor agradar. questiers noy pot nayser ni co-
mensar. mays per lo grat dels tres nays e comensa. 6. Per
lo grat e pel coman. dels tres e per lo plazer. nays amors
quen bon esper. va sos amicx cofortan. per que tug li fi
aman. sapchan quamor es fina bevolensa. que nays dels huelhs
e del cor ses duptar. quels huelhs la fan flurir el cor gra-
nar. amors ques frutz de la semensa. 6. Per quieu acli mer-
ceyan. mos huelhs el cor se temer. ad amors ab ferm uoler.
se uan trastut percassan. de ma honor trayrenan. e de mos
bes ses genh e ses temensa. per quieu los dey grazir e mer-
ceyar. car ilh ma fayt de tal enamorar» don so y paguatz
ses pns ab lentendensa. 7. Cbanso uay dir an blacatz en
proensa. qnel fa ualor ualer e pretz prezar. com luy lauzan
non pot sobrelauzar. tant es ualens e fina sa ualensa.
MCLXV1I. Hs. 7226, 90. Aymerics de pegtdkan, 1. Atres-
sim pren qnom fai al jognador. quäl comensar iogua maye>
strümen. a petitz iuecs pueis sescalfa perden. qnel fai mon*
48
tar tan que sen la folhor. aissim mis ieu pauc e pauc en la
nia. que cujaua amar ab mayestria. si quen pogues partir
qnan me uolgues. on sui in träte tan quissir non pnesc ge s.
2. Antra netz fui en la preizon damor. don escapei mag ao-
ram repren. ab un cortea engienh tan sotilmen. quem fa
plazer mo mal e ma dolor, qun latz me fetz metrel colh ab
quem lia. don per mon grat mai nom desliaria. e nnlhs au-
trom que fos liatz non es. quil deslies que be non li plagues.
3. Ancmais nulh temps no trobei liador. tan ferm lies ab tan
pauc liamen. quel liams fo dun dous bays solamen. don non
truep sai quim desli ni alhor. enliamatz sui tan que sim uolia.
desliamar ges far non o poiria. quamors quel liamen empres,
menliama sai plus fort per un tres. 4. A ley del fer que ua
ses tirador. uas laziman quel tira uas si gen. amors quem
sap tirar ses tiramen. mas tirat ma seu als per la melhor.
quar si dautra melbuirar me sabia. taut am lo mielhs q^ß
bem melhuiraria. mas melbuirar no cre que men pogues. ueus
per que ma part las melhors conques. 6. Na gentU cors for-
mat plus gen que flors. aiatz de me qualacom chauzimen.
quar muer per uos denuey e de taten. e podetz o proar a
ma color. quan uos remir ques traslia es cambia. per que
fora almom e cortezia. qumilitatz merceyan uos prezes. da-
quest cocbat sofrachos de totz bes. 6. Bem platz guillem ma-
lespinal marques. quar conquier pretz e prejz a lieys conques.
7. Na beatritz de lo ben quen uos es. tan melhoirar las au-
tras ab lors bes.
MCLXYI11. Hs. D. O., 165. Nakneric de pigugnan . 1. Au-
tresim pren com fa al iugador. cal comensar ioga maistra-
men. al petit iog pois sescalfa perden. qel fa montar tan qea
eu la folor. aissim mis eu pauc a pauc en la uia. qeu cu-
iaua amar a maistria si qem pogues partir can mi uolgnes.
ar soi entraz tant qesir non pois ges. 2. Antra uez M en la
prison damor. don escbapei mais aoram repren. ab un cor-
tes engeing tan sotilmen. qem fai plazer mon mal e ma do-
lor. cun laz me fez metral col ab qem lia. don per mon grat
mais nom deslieria. et nuls autrom qe fos liaz non es. qü
deslies qe ben no li plagues. 3. Ancmais nulz temps non
trobei liador. qe tan ferm lies a tan pauc liamen. qel liam
fo cotz dun braz solamen. don non trob chai qim desli ni
aillor. enliamaz foi tan qe sim uolia. desliamar ges far non
o porria. camor qe lai mo liamet empres. me liama sai plus
fort per un tres. 4. A lei des fers qe uai ses tirador. yqb
laziman qel tirausu si gen. amor qem sap tirar ses tiramen.
mas tira ma si uals per la meillor. qe se dautra meillurar
me sabria. et am tant lo meill qe ben meilluraria. mas meil-
lurar non cre qe mi pogues. veus per qe ma per la meillor
conqes. 6. Ha gentil cors format plus gent de flor. aiaz.de
mi calaqo cbausimen. qeu mor per uos denuei e de talen.
et podez lo proar a ma color. can uos remir qe trasu e
cbambia. qe fo r almosna e granz cortesia. cnmüitatz meroian
49
uob pregues. daqest coichos sofreichos de toz bes. 6. Ben
plaz guiH’m nalaspina marqes. qar conqer prez e prez a li
conqes. 7. Na biatriz dest lo bens qen uos es. fa meillorar
las antras ab los bes.
MCLXIX. Hs. Vat. 5232, 137. Naimerics de piguillan. 1.
Pvois descobrif ni retraire. non ans mon fm pessamen. a
lieis de cni sui atnaire. mont feira gran chausimen. sab sos
huoilb o en parlan. mi fezes calque semblan. per qieu men-
ardis preian. qne sella sanbes mos mals. ia noil quisera
ren als. 2. Ben es fors de grand erranssa. amics cama fina-
meiL qand ansa sa malanansa. dir a lieis en cni senten. car
sil conogues sinak. midonz lafan qem fai traire. plns fora
lens mos iomals. e car non conois mon dan. eu mnor desa-
matz aman. 3. Bella dompna de bon aire. mieills caicel com
compra e nen. sni nostrom eenes estraire. qe nom nuoill al
mien niuen. car mos cors simes den an. endreich lo fer de sa
lanssa. amors per qien tan ni qan non pnosc esser fraitz ni
fals. mercens prec qei sia sals. 4. Car mieills manetz ses
doptanssa. qel nieills lasasina gen. qnil nant neis seron part
franssa. taut li son obedien, aucir sos gerriers raortals. so
nom es gren panc ni gaire. tant uos sui ieu plus leials. qieu
mauci per uos aman. donc ben fatz plus quil no fan. 6. Al
bon rei fill de bon paire. qes beb e bos eissamen. car sap
ben dir e mieills faire, ten uai chansos per presen. en ara-
§ on qel resplan. sobrautres reis e senanssa. per que sera
erenan. si cum sol esser cabals. mos chans et eu atretals.
6. Seignen gaston uostronranssa. onra gascoigna daitan. caissi
cum carn sfelua sals. lasaluatz dels peiors mals.
MCLtXX. Hs. D. O., 161. Naimeric de pigugnan. 1. Si com
larbres qe per sobracargar. fraing si meteis e pert Bon fruit
e se. ai eu perdut ma bella dompna e me. et mon enter se
fraing per sobramar. per o se tot me soi apoderaz. anc ior
non n mon dan a escien. enanz cuit far tot zo qant faz ab
sen. mais ar cognosc qe trop sobral foldaz. 2. Et non es ben
com sia tot senaz. qe a sazon non sega son talen. et se noia
de chascun mesclamen. non es bona sola luna mitaz. qar
ben denen hom per sobrasaber. nesis en uai mantas uez fo-
leian. per qe seschai com au en lou mesclan. senz ab foldaz
qio sab gen retener. 3. Las qeu non ai mi meteis en poder.
anz uau mon mal.enqeren ecerqan. et uoill trop mais perdre
e far mon dan. ab uos dompna qab antra conqerer. qar eu
cuit far ab aqest dan mon pro. et qe sauis ab aqestafolor.
pero a lei de fiil fol amador. mauez ades on piez mi fai
plus bon. 4 . No sai nul oc per qeu des uostre non. per o
souen tomon mei ris en plor. et eu com fol ai gauz de ma
dolor, et de ma mort qan mir uostra faizon. col basalesc
qab ioi sanet aucir. qant el miral se remiret es ui. tot au-
tresi es uos miral a mi. et mauciez qan uos uei neos remir.
5. Et nous en cal qan mi uedez morir. ab anz o fai de mi
tot enaistf. com del enfant cab un maraboti. fai hom del
4
60
plor laisaar e departir. et pois qaai es tornf® en alegrer. et
om lestrai zo qell donet el tolL et el adone plora e fai maier
doll, rail tant plus fort qe no fez de primer, 6. Bel caste-
l&n ges uostre prez non toll, de meillurar qoi ual pro mais
qe her.
MCLXXI. Hs. 7226, 94. Aymeries de pegulhan. 1. Qoi la
ul en ditz- pus dieus tan bl raes. bes. ena beatrit*. non hi
* merces. ies. qnar tan gent noiritz. sos guais cors eortes.
es. que sera falhitz. ganchs que non lagues. res. Io sieus
dous esguare* clars. corals dels geasors. ftors. rendriela par-
lars. cars. gaug tant es doussors. pneys lonratz onrars. pars,
qnes antz pus qnonors. sors. platz el conbdeyars. dars. nom
ual tan dalbors. tan diria. sin crezia. mon cor de lieys chan-.
tan. queuemia. men seria,*. lieys quam sos enjan. tan. quen
penria. e mamia. destric el raieu dan. gran. 2. Anc de nnlha
gen. no fon hoxn trohatz. natz. que tan finamen. ames deza-
matz. fatz. son pus uon aten. joys ni nom nes datz. grate,
segoa falhimen. sai que sui senatz. patz, en uolgrez acort
fort, tan sni cosairos. blos. e ses tot deport. tort. na grau
sa feäs&oq. quen luec de cofort. port. el cor ambedds. sos.
buels nens lo conort, mort. man li belh respos. que daman-
sa. m fes semblansa. quan son gnai cors ui. fiu e ses lansa.
sos huelhs lansa. mas ami non ri. ni. nol monransa. nim
enansa. ans lonha de si. mi, ses duptaasa, na mermansa. sos
pretz quar mauci. eli. 3. Pns ms tot conquis. quen re uom
biays. nays. lieys cui sui aelis. ni dal nom ap&ys. mais. e
csr sos pretz fis. es belhs plus uerays. rays. uolgues e snfris.
qnar forals sanays. fays. quab lo sieu noler. per. so qne lor
pezes. des. me luec e loser, ner. sol quieu la preyes. non
uolgre auer. er. dautra quem colgues. de se ni jazer. ser.
tan ni quem bsiztifc sieu amaire. ses estraire. li suy ni lo-
yal». talk non «faire. pauc ni gnaire. tan li sui sessals. als.
quar camjaire, nitrichaire* pol sui ni uenals. fals. mos uei-
aire. per monpaire. quem fces, plus corals. mais. 4. b* bei-
haire. da Sftte laire. es als. bps* et als. mais. per ques maire.
del maltuaire, lonors el captals. sals.
Mßlo&SJI. Hs. 3794 9b- Aynvri de pegomhan, l. Destreta
cocbatü rdezamatzt'amotrpg.; aissi een ceU qaman plor efeu-
neia. nes uan anese merceian en perdos. eon plus hob mor-
set mi desmefeeia, le uostrergueilhs qa roeree toi poder. de
merceiar pros donna de bon aire. e qar uos sui merceian
fins amaire. segon merce mi degras ben uoler. o si meroes
merceian non defen. en dretz damor prez pauc meroeiamen.
2. Pero ben sai qem uoz plus de uas uos. so qa mi par qe
plus ualer mi deia. uostre fins preis el auinents faissos. el
gai solatz qab me^ura pareia. el sens qe us fai conoisser e
neuer, lo mal el ben eus es fins conaeilnaire. del mal geqir
e del ben dir e faire, per qe non fas forfag ni non deuer.
mas ernten mi qe fas piainber souen. ueus lo mieu dan el
uostre foil&men. 3. Eqar ab sen es plus gaia 0 plus pro«.
51
e aqella qi mieilh parlla e coindeia. denes gardar uostre prez
per un dos. con plus daut chai prez plus frainfa e pe$eia.
mas prez mesdatz ab sen non pot cazer. doncs de qem faz
parüiers ni castiaire. qab sol iauzen qen feses panc o gaira.
res no pogrom blasmar ni uil tener. eieu qier uos en Inee
de ianzimen. Io bei semblan quautre pro noi aten. 4. Grans
for ami e anos pauc le dos. tan mi destreinh uostramors em
gerreia. em fai souen irat etart ioios. em defen zo qechau-
zimentz mantreia. mas siuals miells men denrias uoler. almens
daitan qar uos sui merceiaire. si ben non fas qe nom feses
maltraire. e del ben fach fos el uostre plazer. qieus seruirai
preran tan loniamen. qem' fares ben o morrai uos siruen. 6.
En castella al ualen rei nanfos. qar es le miells com auia
el mon ni ueia. anz qailhors ans uai dapart mi chanzos. qel
meilhura qant autre rei sordeia. de gazainhar prez e de re-
tener. nulls reis non ill es pars ni nulls emperaire. per qes
totz sols qom noill pot trobar fraire. qiem merauilh con pot
en lui caber. Io prez qel toi e rauba ez enble pren. e con-
prades e non dona ni uen.
MCLXXIH. Hs. Ph. M., 164. Naimeric depegtdlcm. 1 . De-
stretz cocbatz desamatz amoros. aissi con sei ca man plor e
fenneia. uos uäuc anc se merceian enperdos. et on plus uos
merijei mi desmerceia. Io uostrorgoil ca merce toi poder. de
merceiar pro dompna de bon aire. ecar uos soi merceian fis
amaire. segon merce mi degras ben uoler. e si merces mer-
ceian nom* defen. endreg aamor pres pauc merceiamen. 2.
Pero ben sai quem noz plus deues uos. so camin par que
mai8 ualer ipi aeia. uostre ric pretz elauinenz faissos. el gai
• solatz cab mezura pareia. el senz queus fa conoisser e uezer.
Io mal el beto queus es fins consellaire. del mal giquhr e del
ben dir e faire, per que nom fatz forfatz ni non ueder. mas
cant uas me quen fatz plaigner souen. ueus lo mieu dan el
uostre falimenz. 3. Äcar ab sen es plus gaie plus pros. et
aqueQa qtte miels parle condeia. deuetz gardar uostre pretz
per un dos. on plus daip chai pretz plus fraig e pesseia.
mas pretz mesclat ab sem non pot chazer. doncs equem fas
parliers ni chastiaire. cab sol ianzen quem fetses pauc o gu-
aire. ren nos pogrom blasmar ue uil tener. et ieu preiraus
en loc de ianzimen. lo bei semblan cautre fag noi enten. 4.
Granz for a mi et auos paucs 16 dos. tan ml destre’g uos-
tramors erri guerreia. em fa souen ! irat etart ioios. em defen
so que dhauzimenz mautreia. mas ubs siuals mi deurias ualer. * %
almenz daitant car ubs soi merceiaire. pos ben nom fatz qub
nom fetses maltraire. e del ben fag fos en uostre lezer. que
eus seruirai preian tan longamen. quem fares ben o niorai
uos siruen. 5. En castella al ualen rei namfos. car es lo miels
com augera ni ueia. anz caillor anz üai de ma part chan-
chons. que! meillbra capt autre reis sordeia. de gasaijgnar
pretz ip de r^tener. non es nuls reis pars ni nuls enperttire.
perqueä tcft äofsf com nbl pot trobar fraire. qui em merauil
4 *
52
con pot en lui ©aber. Io prez quel toi erraube et enble e
pren. en compr anc se e non dona nin nen. 6. La reina de
bolen eissamen. ual sobrantras si con aurs sobra argen.
MCLXXIV. Hs. 722G, 88. Aymerics de pegvlkan. 1. Qui
suffrir sen pogues. dregz fora quom sestes. que ia pueys non
blasmes. so que lauzat agues. pero »es tot pro dan. e ses
sojorn afan. e ses aiuda fays. uolria ieu portar mais. que
dezonor suffrir. don nom pogues cobrir. ni men auzes uenjar.
ieu no poiria far. esia pro uenjansa. quis part de falsamansa.
2. Aissi cum sers o pres. sui sieus ligges cofes. .et anc nuls
hom quames. no fo plus leu-conques. quäl traire de son gan.
sa blanca ma bayzan. mintret taut aquel bays. quel cor del
cors mi trays. al retorn del sospir. si que uiure murir. me
fai essems mesclar. e bom nos pot gar dar. ni cobrir de sa
lansa. damor pns dreg la lansa. 3. Ja non er ni non es. ni
cug quom mais trobes. en dona quanc nasques. ses totz mals
tans de bes. pero ues on quieu an. humil e merceyan. sil
sui fis e uerays. si que ren nom biays. e sieu ab gent ser-
uir. sufren ni ab blandir. noi puesc merce trobar. jamais nom
uuelh fizar. plus em belha semblansa. sens penb o ses fiansa.
4. Dona saisius prezes. cum mi pres nius forces. amors e
merceyes. si cum sol far merces. uos magratz fin talan. nom
tengratz en soan. si tot mai lo pel says. quel cors es fresc
e guays. e sai bos faiz grazir. et bonramen cbanzir. e so
ques tanh celar. de sol aquest pessar. mi fezes perdonansa.
quanc mais nolh ti pezansa. 5. Sui men partitz non ges. ans
mi souen ades. de lieys tan mesta pres. del cor que ma per-
pres. sim sui partitz daitan. qua tot lo menbs pessan. membri
sos faigz sauais. cun autram creys em nays. de plus quom
non pot dir. lam fai dezabelhir. e de mon cor lunbar. et ami
tant amar. quanc en plus gran balansa. no fo andrieus de
fransa. 6. La reyna ses par. helienors sap far. e dir so don
senansa. tot jorn e creis sonransa. 7. Lefan pot hom lauzar.
castellan cui dieus gar. que nulbs hom de senfansa. tan dreg
uas pretz non lansa.
MCLXXV. Hs. Ph. M., 156. Nalmerlc de pegullan. 1. Qui
sofrir sen pogues. ben fora com sestes. que iapueis non blasmes.
so que lauzat agues. pero ses tot pro dan. e ses soiom affan.
e ses aiuda fais. uolri ieu portar mais. que deshonor sofrir.
don nom pogues cobrir. ni men auzes ueniar. nono poria far.
esia pro uenian$a. quis part de falsaman 9 a. 2. Son men par-
tiz non ges. anz mi souen ades. dellei tant mes apres. del
cor so cames pres. sin son partiz daitan. catot lo menz pen-
san. mespretz so fatz sauais. cun autron creis e nais. bei
plus con non pot dir. lam fai desabellir. e de mon cor loig*
nar. e sai tan ben amar. canc en plus grien balanqa. non
fon andreus de frai^a. 3. Caissi con sers o pres. soi sieus
liges confes. et anc nuls hom cames. non fon plus lieu con-
ques. cal traire de son gan. sa bella manbaizan. intret tant
aquela bais. quel cor del cors me trais. al retorn del sospir.
53
per quei uiurei morir. me fai ensems meselar. et hom nos
pot gardar. ui cobrir de sa lanqa. damor pos dreg la lanqa.
4. Ja non er ni non es. ni eng com niaistrobes. endompna
canc nasques. ses toz mais tanz de bes. per cades on quien
an. hnmils e merceian. li soi fis e nerais. si quen ren nom
biais. e sieu ab gen sernir. sufren ni ab blandir. noi pnese
merce trobar. ia nos den bom fizar. mais en bella semblanqa.
ses peing o ses -fermanqa. 6. Dompna saissi ns prezes. co-
mepres nius forses. amors enmerceies. si eon sol far merces.
nos magras fin talan. nom tengas en soan. si tot mai lo pel
sais. quel cor es fresque goais.. e sai ben fag grazir. et hon-
ramen chauzir. e so qne taing seiar. de soi aqnel pesar. rai
fetses perdonanqa. canc mais nons fi pezanza. 6. La reina
ses par. eiienors sab far. e dir co don senanqa. tos iorz e
creis sonran^a.
MCLXXVI. Hs. Vat. 5232, 135. Nwmerle « de piguillan. 1.
Amors anos metenssam clam denos. car en mi etz intrada
solamen. et en midonz non intrats eissamen. si qne lafans
damdoB comnnals fos. mas laissatz lieis e retenetz mi. car
mi trobatz senes totz engans fi. e datz alieis gaug et ami
dolor, los hnoills el cor nos en trac ad anctor. 2. fi fai petit
esfortz so sabetz nos. e grand orguoiil e'mal esseignamen.
cel qe cellui combat qne nois deffen. pnois es pecaz et anols
nengazos. mas nos o faitz demi tot atressi. cum cel qui pres
repren e pnois latici. auer noletz laip del bon seruidor qel
sieu desern tant nol sernir aillor. 3. Mas tot mes bei pros
dompna tant am nos. et amei nos anz qiens nis finamen. e
qan nos ni amei nos per un cen. e chascun iom creis lamors
per nn dos. gen mi sebret a la nista em parti. la uostra-
mors dun altra qem trahi. mas tont mauetz mal e donat
peior. s amors ab nos -e merces nom socor. 4. Qne per nos
pert lieis e ges non ai uos. cum cel qui nai sos cairels per-
traen. e per hin pert lantre tot aissira pren. e meron mal
nostras beilas faissos. vostra beitat blasmatz car mabelli.
apres blasmatz amor car menardi. e sien i fatz nescies ni
follor. non blasmetz mi mas nos eissa et amor. 5. A cum
mant mort nostre beill hnoill e nos. ab nn esgart qem feiron
donssamen. qien eniana co fesson oeramen. e non era mas
S eins e tracios. pancs fo lesgartz qem uitz et ieu nos ni.
ompna mas pnois es cregutz enaissi. de panc en gran e de
gran en maior. de sospir en plaing e de plaing en plor. 6.
Anc la dolsors pnois de! cor nom issi. desqiens baisiei las
mans sim dolsezi. neis ma bocha ditz qe nao tal dolsor. canc
non tastet mais tant dolsa sabor. 7. Vas tolosa al comte
palaizi. duc e marques chanssos ten ton cami. car el ual
tant qen la soa ualor. auria asatz ad un emperador.
MCLXXYH. Hs. 7226, 90. Aymerice de pegulhan- 1 Quar
fni de dura ennhdansa. nas nos al comensamen. tanh qen
prendatz nenjaraen. ab br&u respos o ab lansa. qnans qniens
ames mametz nos ses enian. et ien tornens bona donnn soan.
54
per tal quem a trahit ses desfiansa. 2. Sieus fui a la comen-
sansa. fols araua am finamen. e sai que diret aouen. que
frachura dautramansa. me fai aas uos humilian. quar ancse
mau menten e galian. e ge s en fach nous am mas per sem-
blansa. 3. De gran forfag gran ueniansa. so ditz dreitz per
iugamen. e merce ditz issamen. de gran tort gran perdonansa.
que amdui son en manh luec dun semblan. et en manh luec
se nan contrarian. que dreitz auci e merces a pitausa. 4.
Donc ei dreg ni uostronransa. gardalz nil mieu falhimen. ia
non auretz chauzimen. quäl mal daretz malanansa. quel fal-
himen quieu fis uas uos tan gran. el onramen quauetz sobre
me tan. creisson mamor e merma mesperansa. 5. Pus co-
noissetz sens duptansa. quieu falhi nesciamen. nous sia lo
mal e men. mas dels bes aiatz membransa. si be nomfaitz
siuals nom tengatz dan. e del ben far sia en uostre coman.
quieu atendrai senes dezesperansa. 6. Reis darago quil uostre
guai semblan. ue bem pot dir de bon pair bou efan. que
bon pretz cuelh sei que semen onransa. 7. La comtessa de
eumenge prezan. pot hom lauzar quar es 8 es tot enguan.
bona ues dieus e ues pretz ses eguansa.
MCLXXVIII. Hs. 7698, 79. Aimeric de peguüla. 1. Car
fui de dura coindansa. ues uos al comensamen. tanh queu
prenda ueniansa. ab mal respos ho ab lansa. cans quieus
ames mames uos ses . enguan. e tornei uos bona don en soan.
per tal que ma trait ses desfiansa. 2. Sieu fui a la comeu-
sansa. fals araus am finamen. e sai quem dires souen. que
fraitura dautramansa. me fai uenir uas uos humilmen. e quieu
uos uau minten e galian. ni ges nous am en faitz mas en
semblansa. 3. De gran forfag gran ueniansa. , so dis dreitz
per iutiamen. e merces ditz eisamen. de gran tort gran per-
donansa. abdui son en maint luec dun semblan. et en maint
luec si uaun contrarian. quar dreitz ausi e merces a pitausa.
4. Doncx si dreitz e uostronransa. gardatz nil mieu faillimen.
ia no m aures chauzimen. cals mals dona dreitz malanansa.
quel faillimen cauetz sobrami tan. creison mamor e mermon
mesperansa. 5. Pueis conoisetz ses duptan£fa. quieu faili nes-
siamen. nous sia lo mals en men. mas del be aiatz mem-
bransa. si pro nom faitz siuals nom fasatz dan. e del ben fait
sien uostre talan. quieus atendrai senes dezesperansa. 6. Reis
darago quil uostre gai semblan. ue pot ben dir de bon pair
bon enfan. quar bon pretz cueill sei qui semena onransa.
MCLXXIX. Hs. 3794, 89. Aymeri de pegodhan. 1. Qar
fui de duracondansa. ues uos al comensamen. tainb qen pren-
das ueniamen. ab brau respos o ab lansa; qanz qieus&mes
mainiest uos ses enian. et ieus tornei bona donna en soan.
per tal qe ma trait ses desfiansa. 2. Sieu fui a la comen-
zsnsa. fals ara uos am hu amen, e sai qe dires souen. qe
frachura dautramansa. mi fai uenir uas uos humilian. e qanc
seus uau menten e galian. e qieu nos am en fagz mas en
semblansa. 3. De gran forfag gran ueniansa. 60 dis dreg per
55
ioiameti. emfifces dte ysame». de gran tort grau perdonansa.
qes andni son en mant iuec dun semblan. e en mar» luees
si «an contrarian. qe dregz auzi e merces ha pidansa. 4.
Doncs si dregz ni uosfcronransa. gardatz nil mies faflhimen.
ia non aures chansimen. qal mal da dregz malanansa. qel
failhimenz qieu fes nes um tan gran. el honramena qaues
sobre rai tan. orelaon mainor e mermon mesperansa. 6. Pneis
conOissez «es duptansa, qieu failhi nesoiaraen. not» m ol mal
souinen, mas dels bas aiatz menbrans*. si ben nom fas si-
uals nom tengate dan. e del ben fhr si al uostre ooman.
qien atendrai senea desesperansa.
MCLXXX Hs. 2701, 60. Aitoertc de pegnlhm. 1. Sarfuy
donrada enndansa, nas uos a la comensansa. tan qtten pren-
datz neniamen. ab brau respos o ab lansa. cans queus ames
mames uos ses enian. et yeu torneus bona donmen soan. per
tal que ma trait ses desfiansa. 2. Sfeus fuy a la comensansa.
Ms araus am finamen. e say que dizetz gerne«, que firaehnra
dautramansa. me fai «as uos uenir humelian. et ano seus
uauc menten e galian. non ges en fag mas en bela semblansa.
3. De gran fbrfait gran «eaiansa. so ditz dreg per iutgamen.
e merce ditz eysamen. de gran tort gran perdonansa. que
amdui so« en man loc dun semblan. et en mans locx se uan
contrarian. car dretz aussi et mCroes a pitansa. 4. Doncx sen
dreg la uostronransa. gardatz k> meu falhimen. ia non au-
retz chauzimen. oal mal daretz malanansa. quel falbimen
quieu £ «as uos tan grau, el honramen cauetz «obre mi tan.
creisson matnor e mermon mesperansa. 6. Uos oonoisetz ses
doptans* quieu falhi nessiamen. nom sian K mal nozen. mas
deto bes aiatz membransa. si pro nom fays siuals nom fes-
satz dan. e del ben tag sial uostre com an. qtfleus atendrai
senes desesperanrsa. 6. Hey darago quil uostre gay semblam
bem pot dire de bon paire bon efan. car boft ptotz Cueth
seih que semen onransa.
MCLXXXI. Hs. Vat. 6232, 139. Nmmtri los de pignillem.
1. Car fiti de dura acoindanssa. vas uos dl eomenssstnefh
taing qe« prendate uengamen. ab mal respost o ab tanes*.
qanz qieus ames mametz uos ses engen, e toraei «es bona
dompna en soan. per tal qoe ma trazit ses desfianssa. 2. Sfr-
et® fai al comsnssamen. fals arm» am finamen. e eai qw»
dlretz Sone«, qe fraitura datttra amaassa. mi fei uenir uns
«es bumilian. e qieu «es nm mteten e giftan. ni ges riotts
am en Idftz mas en semfcStetisg*. 6. De gran forfeieh grau
meganssa. se ditz dreitz per Iutgamen. e merees ditz '©issa-
man. de gran tort gran perdonansa. atnbe&ni son e mains
laues dun semblan. et e mains hioes se «an coatmrkm. etar
freite anci © merces a pietattsea. 4. Donos ei dreieh en «e*-
steöhnmsea. gaerflatz «fl mioa faillkoen. in mm mautezOhim-
shnen. «dz mal s da dreftz malananssa. qel ffcülimen* qien
fi «as Uos tant gran. © loaramons eaoOte «obrem! 4a». mefis-
8<m watuor e mtermo» metpmnssa. <&. Ppeis oom el se otz ses
56
doptanssa. qiea failli nesciamen. nous sia lo mal® en men.
mas de! ben aiatz membranssa. si pro nom faitz siuals nom
fassatz dan. e del ben faich sia en uostre talan. qieus ateo
drai eenes desesperanssa. 6. Reis daragon qnil uostre bei
semblan. uei ben pot dir de bon pair bon enfan. car bon
pretz cuoill cel qui semena honraussa.
MCL XXXII. Hs. Vat. 5282, 138. Naimeries de piguiUan.
1. Eissamen cum lazimans. tiral fer el trai uasse. tira amors
mon cor a se. qes forsser e plus tirans. e mos folz coro
atressi. car es forssatz forssa mi. per qiea a forssa demi.
dompnaus am totas sazos. 2. Pero mals traitz ni afans. nom
desenansa nim te. de uos serair mieills de be. cab qem sia
pros o dans. mas faich auetz ans ssl mon cor que per uos
maucL qem sol esser fis e bos. mas er mes fals e gignos. 3.
Qieu solia esser clamans. de mos huoills plus dautra re.
mas eram clam per ma fe. de mon fals cor mil aitans. qer
non ai cor sous afi. cal prim qem uitz et ieus ui. semblet
de mi arescos. et ieu remas ses cor blos. 4. Vas uos fins
uas mi truans. es mos cors e sai per que. car neguna nois
chapte. taut ben nis tant gen parlans. ni acuoill tant ben
ni ri. e sabetz cals ni cossi. cal partir lauols el pros. nes
ses uostre dan ioios. 5. Tant etz coinda e benestans. que la
gensser etz com ue. el pretz aissi cous coue. es segon la
beutat grans. per camors aissi causi. car es plus fin al plus
fi. qeus fos fis et amoros. et ieu soi plus fis canc fos. 6. Car
sol plus leials am ans. e nom biais nim recre. non per mi
mas per merce. tos fos pros dompna prezans. qem fessetz
ric de meschi. sol daitan pois nom cambi. suffretz qeus am
en perdos. et es grans lo guizerdos. 7. Totz lo mons sacorda
ab mi. vas on qeu an enaissi. qel ries reis ualens namfos.
es de totas bontatz bos. 8. De la comtessa atressi. de sobi-
ratz uos afi. qe sos pretz e sas faissos. es lus bels e lautre bos.
MCLXXXIII. Hs. 7225, 63. Nameriee dt piguiUan. 1.
Ades uol delaondanza. del cor la bocha parlar. don pois
tant parli damar. ben pot creire ses doptanza. ma domnal
mieu pariamen. queu am de cor finamen. mas ges en lei non
creiria. per ditz si plus non fazia. 2. Car non sap a ma sem-
blanza. domna miels amor lauzar. que tan pauc en uol obrar.
mout maue bella comenssanssa. . ues quem paga de nien. siei
oill man emblat lo sen. ab tal bella maistria. quem fa plaser
ma follia. 3. Mas anc non ui finamanza. ses aquels de folleiar.
ni ioi damor ses pesar. ni ses maltrag gran honranza. ecar
al menz donramen. ses plus son miei pensamen. sufre plus
lou tota uia. lafan doblat chascun dia. 4. Et ieu dobfi la
balanza. quel doble tenc lei plus car.- toz iomz caisi sai
doblar. dobiamen ma malanansa. mas assat döblet plus gen.
tristanz cant beo lo pimen. car el gazaingnet samia. per
so per queu pert la mia. 5. Souen mi dona pezanza. ues
S iem fai trar alegrar. e fora grien ad onrar. mas lonors
asperanza. mi tenon alques iauzen. tot uoill sia son talen.
57
qurimmen si so seria. si tot ieu nolo uolia. 0. Na biatritz
noas sabria. lauzar taot cous couearia.
MCLXXXIV. Hs. 2701, 18. A'aneric de pegulkan. l.Adea
uol de laondansa. del cor la boca parlar. doncx pos tan parli
damar. ben pot creire sos doptansa. ma donau miey parla-
men. quiett am de cor finamen. mas ges ieu li non creyria.
per dig si pus nom fazia. 2. Car non sap u ma semblansa.
dona miels amors lauzar. que tan pauc en uuelb obrar. mot
mac bela comensansa. ues quem pagua de nien. siey uelh
man emblat lo sen. ab tan bela maystria. quem fa plazer
ma folia. 3. Mas ano no ui finamansa. ses alques de foleyar.
ni ioy damor ses pezar. ni ses maltrag grau onransa. e car
al mens donramen. ses pus sou miey pensamen. snefre pus
len tota txia. lafan doblat cascun dia. 4. Et ieu dobli la W
laosa. quel doble tenc lieys pus car. totz iorns caisi say doblar.
dobiamen ma benanansa. mas assatz döblet pus gen. tristans
can bec lo pimen. car .el guazanhet samia. per so per quieu
pert lamia. 6. Souen me- dona pezansa. ues quem fay tart a-
legrar. e fora greu ad onrar.. mas lonors e lesperansa. mi
tenon alques iauzen. tot unelh sia son talen. queysamen si
so seria. si tot ieu non o uolia. 6. Na bietris nous sabria.
lauzar tan cous couenria.
MCLXXXV. Hs. 7226, 90. Aymerice de pegulhan. l.Aissi
cum selb qua la lebre cassada. e pueys la pert et autre la
rete. tot atressi es auengut a me. duna falsa quai lonjamen
amada. e sert&ida de bon cor lialmen. e quan cugei penre
mon iauzimen. pres sordeyor e mea me en soan. aissi o fetz
cum las lobas o fan. 2. Mas si razos mi fos adreg iutjada.
salua ma part en degrieu auer be. de samistat don ara no
uuel re. quar tal dona ma samor autreyada. que genser es
a mos ops per un een. e nal trop mais a lau de tota gen.
fin e lial e senes cor truan. per quieu l&m mais no fetz auda
rotlan. 3. Souen soplei uas la donss encontrada. on ilh estaj
e si tot lai non ue. ieu la uey be e mon cor per ma fe.
quar manbtas netz laurai somnhan baizada. e nai agutz mil
plazers en dormen. daquelh demor ai plus mon cor iauzen.
quan be mo pes ni mo nan remembr&n. que si autram des
tot so qua lieys deman.
MCLXXXV1. Hs. 3794, 89. Aymeri de pegoilhan. X. A lei
de feil cazniador. bai camiat mal per peior. aqo son doas
folldatz. pero si sui tan sennatz. que ben eonosc ma follor.
doncs pueis conosc ma follia. si mos sens no me ebastia. no
men den hom plainber anz den plazer. mos dans pueis tan
S m \ en mi deebaser. 2. Qar sieu failhi al maior. plus ai
t al menor. per qel failbirs es doblatz. et es endrebb
die peccatz. e blasmes en dreg lansor. e crims en dreg cor-
tezia. e nergoinba en dreg damia. e danz en dreg recebrau-
trui auer. doncs se deu cell gardar qi den ualer. S. Edoncs
digatz ma seinbor. qi faill ues un trobador. qes conogutz e
presatz. e pels nteilbors enanzatz. sill fei dan nüb sobrecor.
58
daotrafar qos portaria. len deuinar o sabria. qaloell oara so
qe deu nil tener. qi 20 tea nil qonrar den e temer. 4. Boa
firira chastic foraor. qi creses castiador. mas si ben dir non
amatz. ni nergoinha non dnptatz. con conoisseres honor. ni
ohastiars qens nalria. lais me qaitan mi perdria. qar sa cresma
pert qi met son leiser, en fill daze bateiar iom ni ser.
MCLXXXVII. Hs. 2701, 15. Älmerk de pegulhan. 1. Aley
de fol camiador. ay camiat mal per peior. aco son doas fot-
datz. pero si son tan senatz. qne ben conosc ma fblor. si
mo een nomo castia. no men den hom planher mia. ans den
casous mon dampnatie pkzer. pos tan fort ponh en mi eys
deehazer. 2. Car sieu falh al maior. pos ay falhit al menor.
per qnei falhir es doblatz. o ces en dreg diene peccate. e
blasmes entre lauzor. e crims en dreyt oortezia. e nergonha
ea dreyt damia e dans en dreyt recebre antrny auer. doncx
si den selb gardar qne den naler. 3. Edoncx diguas mi senbor.
qne falb ners trobador. ques conogntz e presste, e pels mel-
hors enansatz. sil laus nis nil contracor. dantrafars cos por-
taria. len deninar o faria. caysel onra so qne den nil tener.
qne son tengntz contra dien e temer. 4. Ben faray castic
forsor. si non er© castiador. mans si ben die non amate. ni
nergonha non doptatz. com conoysirete honor. ni castiars
quel ualria aytan me msscabaria. car sa crema pert qufl met
lezer. qni filh daze bateia iom ni oer. 5. Aysi mezeys non
alhor. men rancur en fate damor. qne lesehüen creys iflfer-
catz. men uenceran mielsassatz cont falsa oal desonor qnien
ies no men neniaria. tan fort neys sien lansizia. nidal im
dieus el cresca son saber. enol pot hom pieytz orar ni uoler.
6. An raynier fate de nal cortil saber. socor non es qne de
mostratz esper.
MCLXXXVin. Hs. Ph. M., 161. Nmmerie de psgullmu
1. A lei del fol camiador. ai camiat mal per peior. aco son
dnas fondaq. pero si son tan senaq. qne ben conose ma fol-
lor. se mon sen no me castia. no men den Om plaxngner
aaq den plaser. mos danq pos tan pneg en mi deoazer. 2.
Car sen faüi al maior. plns ai fallt al menor. per qnel Mlir
es doblaq. o qee endreiq den pecaq. e blasmens en dreh Inn-
sor. e crims endreit cortesia. e uergogna endreit damia. e
danq en dreit reseble altrui auer. done se de« cd gardar
qni den naler. 3. Edoncs digaq mi segnor. qul fall nes tro-
bador. qoes coneguq ese presbq. epils meilion enamsaq. sil
lannis nü contracor. dantrafars cos portaria. lendaadxtar o
faria. caiBel hondra so eheu den nil tsaer. qni son tenni
cotra den e temer. 4. Ben fara oastic forsor. si crefe casti-
gadenr. mans si ben die non am Bq. ni uergogna non doptaq.
com conoisereq honor. ni oastter qnei ualdrfc car saxwesma
pert qni met dieser, qni fil dasne baca qom neser. 6. AM
meses non aller, men ranemr en feq dafnor. qne lesohei croi
merosq. men noqeran meil asaq. cokn fasa tal desenor. qtten
nes nomen nenq^ia. tarn fort neig sen laosei*. nidal don den
59
el crescal son sabcr. e nol pot hom pe$ honrar ni uoler. 6.
En miner fa<j de ual cortis saber. socor non cs che de mons
trais esper.
MCLXXX1X. Hs. Laur. 43, 48. Ncdmeric de pegugnan . 1.
Can qeu fezes uers ni chanzon. aram uoilh far mot senes
son. una donna ma trobat occaiso. don soi esbaiz e torbat.
qelnm prega em dis castian. qeu mi lais de donneis e de can.
qar trop soi uielz a obs daman. ma sellages sottilment cer-
cat. mos aibs non cre qel mo dises. ca tot lo men lo cor
ies. e sai conoiscer mals e bes. e saiuiessa e foldat. e sai
grasir e mercear. qim fai honor ni ben estar. 2. E ben per
ben ghierdonar. e mal per mal si soi forzat. ancar ai autre
saber. cal pro ini sai car far tener. e al croi dottar e temer.
tan soi sottil e uesiat. e pos annar ben e uenir. e afan e
soiorn sofrir. eis als obs caud e freid sentir. tant soi del tot
ben afeitat. e a bona donna sai be. parlar e dir so qes conue.
esseu die o respond gard me. de so donneu fos encolpat. 3.
E sai entrels plus conoiscen solazar ab mot auinen. mas
non ai tot engalmen. bona mesurem sollaz. e si gran gherra
sorz ni creis. pos mi armar per mi esteis. del tot qe nnl
maccoreis. e poi montar tot caual armat. can soi armat nel
destrier. eul pong dels esperos el fer. qeus faz sallient e cor-
ser. e qan es ben amaiestrat. qant eu sui de tot armat sus.
nom par qe galuain ni artus. 4. Feses doas iontas neghus.
plus tost en nun beisoing qeu faz. eu nai pertusat manz
escuz. e de ma lanza per mez fenduz. qan eu abat ni soi
abatuz. qan chai soi tost releuaz. ni non eugez qeu trop
soiorn. qen la battaillia ades non torn. e gostri raeilz al autre
iorn. qel primier non fez sius plaz. en la battaillia isciamenz.
de Iamassas fer duramenz. tal colp qel bruiz fai espauenz.
cant el sencontre los talabaz. 5. Donc pois de battaillia ben
nai. qe combatre posc ben e sai. com plus combat plus me
S lai. donc soi a tort ui eis encolpat. seu a caual o a pes. la
onna mes combates. e per bataillia mesproes. non teingra
poi per foriuiaz. 6. Messagier porta mon fablel. en la marca
tot an sordel. qem fassa iuiament noel. leial aisi com es usaz.
qeu sia desencolpaz.
MCXC. Hs. 7698,82. Aimeric depiguilla. 1. Dauinen sap
eaguanar e trair. qui dauinen sap trair traidors. e sei qui
faiU dauinen ues amor. sap dauinen ses faillimen faillir. ca
mon semblan ses faillimen faillis. sei que eelui que uol trair
trais. mas ieu non aus autrui trair uas me. e ma dona trais
e se e me. 2. Cami mezeis me cujaua far ausir. aisi com
fai läustarda per temor. quan ue uenir ho laigla ho laustor.
en terra fer per plus uiatz morir. pero peitz ha de ttiort sei
que languis.. mas per aquo no ueill esser ausis. queill renda
mal per mal ni be. per be. pos ab ahfrir non puesc trobar
merce. 3. Caisi coi ser ponhe sieis delir. ques uees franh es
combat per uigor. ho ai ieu fag Ionc tems per ma folor.
perquieu nom uueill ges desenfoletir. enans on plus fdlei plus
60
mabelis. donx de quem cl&m sieu eis menfoletis. azessien
mas ges fols nos recre. de foleiar tro la foudatz laue. 4.
Trop parlar notz quar mer a desmentir. dona entorn lamar
gran aousor. perque qui saup seruir a son senhor. obs lau-
ria quel saubes desseruir. quar fol me par cel que tostems
seruis. a son senhor quan lio desgrazis. e non per so quieu
uas uos mi malme, enans ai pres ab la boca lo fre. 5. Tot
assaiarai sim poirai iauzir. de lieis ab mal dir ni ab dezo-
nor. pos no men iau ab precx ni ab lanzor. quieu en digua
souen ni ab sufrir. casatz troba so mes uis encausador. sei
que fug ni gandis.
MCXCI. Hs. 72*26, 89. Aymerics de pegtdhan. 1. Dauinen
8ap enganar e trahir. qui dauinen sap trahir trahidor. e seih
que falh dauinen uas amor. belhamen sap ses falhimen falhir.
quäl mieu semblan ses falimen falhis. sei que selui quel uol
trahir trahis. mas ieu non aus autrui trahir mas me. e ma
dona trahis e me e se. 2. Qua me meteys cujaua far aucir.
aissi cum fai laustarda per temor. quan ue uenir daut laigla
o laustor. en terras her per plus uiatz murir. pero piegz ha
de mort seih que languis. mais per aquo no nuelh esser aucis.
quel renda mal per mal ni be per be. pus ab sofrir non puesc
trobar merce. 3. Assaiarai sim poiria iauzir. de lieys ab mal
dir ni ab dezonor. pus no menjau ab pretz ni ab lanzor.
quieu en digua siruen ni ab suffrir. quassatz troba so mes
auis. encaussadors seih que fug nis guandis. donc sieu ai
fag quanc non encaussei re. encaussarai so quai fugit anc se.
4. Aissi quol fers ponha si ey s delir. que suzes frang el com-
bat per forsor. o ai ieu fag lonc temps per ma folbor. per
que no uuelh ges del sen follezir. enans on plus folleg plus
mabelys. donx per quem clam sieu eys mefolletis. ab escien
mas ges fol nos recre. de folleiar tro la foudatz len ue. 5.
Trop parlar notz que mena desmentir. dona e tom lamar-
guan en doussor. per que qui sap seruir a son senhor. ops
auria que saubes desseruir. quar fols me par seih que tos-
temps seruis. a son senhor quan lio desgrazis. e no per so
quieu uas uos me malme, enans ai pres del menassar lo fre.
MCXCII. Hs. Vat. 5232, 138. Naimerics de piguillan. 1.
Dauinen sap enganar e trahir. qui dauinen sap trahir trahi-
dor. e sei que faill dauinen uas amor. sap dauinen ses fafl-
limen faillir. eal mieu semblan ses , faillhnen faillis. cel qe
cellui qui uol trahir trahis. mas ieu non sai autrui trahir
mas me. e ma dompna trahis autrui e se. 2. Cami mezeus
mi cuia far aucir. aissi cum fai laustarda per temor. qand
ue uenir o laigla o laustor. aterrais fer per plus uiatz aucir.
per que pieitz ha de mort cel que languis. mas per razon
no uuoill esser aucis. qeill renda mal per mal ni ben per be.
puois ab sofrir noi posc trobar merce. 3. Assaiarai si iam
poirai gauzir. de lieis ab mal dir ni ab desonor. puois no
men gau ab precs ni ab lauzor. qeu en diga snfren ni ab
seruir. cassatz troba souen encusador. aicel que fuich trop
61
sotten nia gandis, doncs s&i fugir e non encansiei re. en-
cansserai so cai fugit ancse. 4. Aissi col sers poigna ensi
delir. queis uenz eis fraing eis combat per nigor. o ai ieu
faich lonc temps per ma follor. perque nom nnoil ge s des-
enfolletir. enanz on plus follei plus mabellis. doncs perqem
clam sieu eis menfolletis. ab escien mas ges fols nois recre.
de folleiar tro la fuudat si ue. 5. Trop parlars notz qem ner
adesmentir. dompna e torn lamar gen en dolsor. perque qui
sap scruir a son seignor. ops lauria qeil saubes deseruir.
car fols mi par cel qe totztemps seruis. a son seignor qand
el lo desgrazis. e non per so qe uas uos mi malme, enanz
ai pres del menassar refre.
MCXCIII. Hs. 3794, 96. Aymeri de pegoilhan. 1. En amor
truep alqes en qiem refrainb. qalmens damor mals o bes nom
soffrainh. ni ieu per mal damor nom loinh ni frainh. con
plus mauci plus uer amor mafrainh. mas non conosc qaraors
uas mi safrainha. ni ges damor non ai poder qeim frainh a.
res nom sofrainh sol qamors nom sofrainha. mas ses amor
non sai en qem refrainha. 2. Damor nom puesc partir qamors
mi pren. e qan men cug partir plus mi repren. ab un esgar
don mos cors si compren. qem fai uenir de leis en cui men-
pren. mas a son dan non cuges qieu menprenda. ni per autra
mos fins cors si conprenda. dont hom per fals amador mi
reprenda. qen leis es tot sill plai qen leis oprenda. 3. En leis
son tuch li bon aib qom retrai. estier qe grieu promet e lieu
estrai. per qieu non puesc sofrir lo mal qieu trai. si qalqe
ben merces no men atrai. mas pero ben o mal qalqem na-
traia. sofrirai Ieu qe ia per mal qieu traia. nom nestrairai da-
mar qi qes nestraia. ni ia null iorn non uueilh qom o re-
traia. 4. Aissi sui fatz del tot al sieu coman. qe nulla re non
desdi qelam man. pero dun ben la prec qe nom desman. qal
comen^ar mi promes del deman. don fai peccat hueimais qar
no mi manda. e gran meröfc siuals qe nom desmanda. mas
ieu tenc ben per desman qi nom manda. pero asatz qi non
desdiz comanda. 5. Donna en uos ai mon cor tan fin e ferm,
qe ges non ai poder qieu len desferm, enans uos iur sobre
santz e aferm. com plus men cug partir plus mi referm. e
si merces qils partimentz referma. e chauzimentz en uos plus
no saferma. totz mos afars se dcstrui es desferma. qautra
mais uos non uueilh qe mestes ferma. 6, Na biatritz tant
es de bon prez ferma. qe uostres prez nos camia nis desferma.
anz puei ades e mos chanz o referma.
MCXCIV. Hs. 7226, 86. Aymerics de pegulhan. I. En
amor trop ..ques en quem ...ranh. quäl .einhs damor ..1s o
bes nom ..franh. ni ieu ,.r mal damor ..m luenh nim.. ..uci
plus ues amor mafranh. mas non conosc quamors uas me
safranha. ni ieu damor non ai poder quem franha. res nom
sofranh sol quamors nom sofranha. quar ses amor no sai en
quem refranha. 2. Damor nom puesc partir quamors mi pren.
e quan men cug partir plus mi repren. ab un esguart don
62
mos cors sescompren. quira fai uenir de lieys en cuy men-
pren. mas a son dan 110 p cug ies quelam prenda. ni per
autra mos fis cors sescomprenda. don ia nulhs fals amadors
mi reprenda. quen lieys es tot sil platz quem lays om prenda.
3. En lieys son tug li bon ayps quom retrai. estiers que
greu promet e leu estrai. per quieu non puesc sufrir lo mal
quieu trai. si quäl que be merces Domen atrai. mas pero be
o mal qualque matraya. sufrirai tot que ja per mal quieu
traya. nom estrairai damar qui ques nestraya. ni ia nulbs
temps no uuelh quom mo retraya. 4. Aissi suy faigz del tot
al sieu coman que nnlha re noylli desdic quelbam man. pero
dun be la prec que nom desman. quäl comensar me promes
del deman. don fai peccat hueymais quar nom demanda. e
gran merce sanals que nom desmanda. mas ieu tenh be per
desman si nom manda. pero assatz qui non desditz comanda.
6. Don en uos ai mon cor tan fin e ferm, que ges non ai
poder quieu len desferm, enans uos iur sobre sanhs eus aferm.
on plus men cug partir plus mi referm. e si merces quels
partimens referma. per chauzimen en uos plus nos aferma.
tot mon afar si destrui es desferma. quautra mais uos no
\melh quen estia ferma. 6. Na beatritz tant etz de beutat
ferma. quel uostre sens noys camia nis desferma'. don uostre
laus se melhur e saferma. e pueys mos chans e mos digz
mo referma. 7. Ladreg guillem malespina referma. do e domney
sji que quasqus aferma. que de bon pretz nos laissa nis des-
ferma. per quom en luy deu tener proua ferma.
MCXCV. Hs. D. 0., 163. Naimeric de pigugnan. 1. En
amor trob alqes en qem refraing. calmens damors mal o ben
non sofraing. ni eu per mal damor nim loing nim fraing.
com plus mauci plus uers amors mafraing. mas non conosc
camors uers mi safraigna. ni eu damor non ai poder qem
fraingna. ren nom sofraing sqI camor nom sofraigna. qar
sens amor non sai en qem refraigna. 2. Damor non posc
partir camor mi pren, qe qan men cuit enblar plus mi re-
S ren. ab un esgard dun mos cor sesconpren. qem fa uenir
e lei en cui menpren. mas al seu dan non cuies qeu mi
prenda. ni per autra mos fis cor sesconprenda. dont hom per
fals amador mi reprenda. qen lei es tot sil plai qem lais o
prenda. 3. Aissi soi fait del tot a son comant. qe nulla ren
non desdi qelan mant. pero lo ben la prec qil non desmant.
cal comensar mi promes del demant. dum fa pecbat oönais
car non demanda. et gran merce si uals car non desmanda.
mas eu teing ben per desman si nom manda. pero assaz qi
non desdi comanda. 4. En lei son tuit li bon aib com retrai.
esters que greu promet et leu estrai. per qeu non posc souf-
firir lo mal qeu trai. si qalqe'ben merces non mi atrai. mas
pero ben o mal calqe matraia soffrirai leu qe ia per mal
qem atraia. non estarai damar qi qen astraia. ne ia nuill
temps non uöill com mo retraia. 5. Don en nos ai mon cor
tan fin et ferm, qe ge s non ai poder qe lern desferm, abanz
63
nos iur «obre sainz eus afferm. com plus men cuit paiür
plus mi refferm. et si merces qe partimenz referma. per chau-
simexit eu mm plus no saferma. toz mos afars si destrui et
desferma. caHra mas nos non noill qe mestes ferma. 6. Na
biatriz tank es de bontat ferma. qe uostre prez non chania
ni desferma. don uostre laus si meillor anz saferma. et pois
mon di» en ren no se desferma. 7. Ladreg eonrat malaspina
referma. don et donei si qe chascun aferma. qe de bon protz
non laissi ni desferma. per qe en lui es ades ualor ferma.
MCXCVI. Hs. Vat. 5232, .140, Navmerics de pigudlan. X.
En amor trob alqnes en qem refraing. calmeins damor mals
o bes nom sofraing. ni en per mal nom loing damor nim
fraing. on plus xnauci e nas amor mafraing. mas non conosc
camors nas mi safraigna. ni en non ai damor poder qem
frajgna. res nom sofraing sol camors nom sofraigna. car ses
amor non sai en qem refraigna. 2. Damor nom pnosc par-
tir camors mi pren. e qan men cuich emblar plus mi repren.
ab nn esgart don mos cors sescompren. qem fai nenir de
lieis en cni mepren. mas a son d&n nous caidetz qe meu-
prenda. ni per antra mos fins cors sescomprenda. don hom
per fals amador mi reprenda. qen lieis es tot ml platz qem
laisae om prenda. 3. Caissi sni faitz del tot al sieu coman.
qe nnilla ren non desdic qellam man. pero dun ben la prec
que nom dcsman. cal comenssar mi promes del deman. don
fai pechat oimak qe nom demanda. e grans merces siuals
car nom desmanda mas ieu tenc ben per desman si nom
manda. pero assatz qui non desditz oomanda. 4. En lieis
son tnich Ji bon aip com retrai. estiers qne greu promet e
leu estrai. perqieu non puosc sofrir lo mal qieu trai. si cal
qne ben amors no men atrai. mas pero ben o mal cal qien
en traia. sofrirai tot qe ia per mal qen traia. no mestrairai
damar qui qeis nestraia. ni ia nuill temps non unoill qom
mo retraia. 6. Dompna ien nos ai mon cor taut fin e ferm,
qne g©s non ai poder qne len desferm, abanz nos iur sobre
sainz eus afferm. cum plus men cuich partir plus mi referm.
e si merces qels partimens referma. per chauaimen en nas
plus no saferma. totz mos affars si destrui eis desferma.
cautra del mon no unoill qe mosten ferma. 6. Ladrdtz con-
ratz malespina referma. don e dompnei si que chascus aferma.
qe de bon pretz nois lainsa nie desferma.*. 7. Na biatrita
dost tant etz fina e ferma. qel uostre eens nois camia nis
desferma. don uostre laus si mefflura e saferma. e puois mos
chans e mos digz o referma.
MOXCm Hs. 3794, 262. Tenuon 1 . Gaucelm faiditz de
dos amica oorals. al uostre een me digas so qen es. q&nt
alun dets neu de sa donna bes. e a lautre dans e destrics
e mals. si qe negus non ha poder qes uir. qal si den meills
esforaar de aeruir. si dons pero endreoh damor ioiatz. e pueis
cellui qe us uolree raqpnaz. 2. Naymerics ges non es plag
comunals. qe ad eui uen damor en totas res. dsns e destries
64
dei esser tan cortes. endreeh damor de serui<jis leials. con
cell cui son complit tot siei dezir. non es ra$os ni hom no
lo den dir. qe sesfortz tan homs desauenturatz. con fins
amics qes leialmentz amatz. 3. G anheim faiditz entendeires
en als. degra prendre si com uos aues pres. qaitals amics
non seru sa donna ges. si non conosc qel sernirs sia als.
non es esforz ni fai tan a grazir. qi dun ben sap un autre
far issir. mas qi de mal pot far ben so sapchatz. ab gen ser-
uir deu esser doblel gratz. 4. Naymerics gen razonatz so qes
fals. el rai^onars non es mas nescies. con ausest dir qel drutz
Cni ual merces non dei esser de seruir plus cabals. qel des*
amatz qes deitria au<jir. foll er domna sius fai de se iauzir.
si ses ben fatz ualetz eus esforsatz. e sius fai ben qe ia reu
non uailhatz. 5. Gauselms ben sai qe qar es totz aitals. cu-
iatz qes ieu naia de uos apres. e donc nos deu esforsar de
manes. le paubres tan qal manens sia egals. peto mais uol
le malautes garir. quns autres saus a mal auer fugir. e deu-
rias cel qes pauc enansatz. esforsar plus qe cel qes mas pre-
satz. 6. Naymerics trop es le fatz desegalB. qe uos digatz
qe drutz on prez ses mes. non deia mieills gardar so qa
conqes. ab proe^as e ab fatz naturals qe sei qaten non ha
mas lo consir. non ha qe gard anz si fai escamir. e sos ser-
nirs es perda e foudatz. pos a si dons ren qel faza noilh
plaz. 7. Gauselms le coms de fos qes fai grazir. nos o sabra
iuiar e deuezir. qestiers per ren si doncs nomen forsatz. non
puesc esser per uos apoderatz. 8. Naimerics ben sabra lo
mieilh chausir. le ualenz coms mas una reus uueilh dir. qes
hom auist qera paupres presatz. e pueissas fon manenz dea-
abaissatz.
MCXCVIII. Hs. 7226, 392. Aymeric de pegulhan e Gaucelm
faydk. 1. Gaucelm faydit de dos amicx corals. al uostre sen
me digatz so quen es. quant al un delhs de sa dona uen bes.
et al autre dans e destricx e mals. si que poder non a ne-'
gus ques uir. quäl se deu plus esforsar de seruir. pero segon
lo dreg damor iutjatz. e pueys aissei queus uolretz razonatz.
2. Ges naimericx non es plaigz cominals. que seih cny ue
damor en totas res. dans e destricx tan deyastar cortes. en
ues si dons de seruizis coral. cum seih cuy son complit tng
siey dezir. non es razos ni non o deu hom dir. que tan ses-
fortz hom desauenturatz cum 6s amicx queys leyalmen amatz.
3. Gaucelm faidit entendedors uenals. degran chauzir si com
uos auetz pres. que tal araic non sier sa dona ges. silh non
conoys quel seruir sia sals. non es qesfortz ni fai tant agra-
zir. que dun be sap far un autre uenir. mas qui de mal sap
be far so sapchatz. ab gen seruir deu esser dobles gratz.
4. Gen razonatz naimericx so ques fals. el razonars non es
mais nescies. cum auzatz dir que drutz cuy ual merces. non
deu esser ues sidons pus cabals. quel desamatz ques deuria
aucir. folha es dona sius fay de si jauzir. pus ses befag ualcr
uos esforasAtz. e faretz mal que ia be no nnllatz.
65
MCXCIX. Hs. Ph. M», 272. Naimeric de pegullan. 1. Gau-
selm faidit de doi amics leials . al uostre Ben men dig&z 90
que nes. caant al an dels uen de sa domna bes. e lautre
dan e districs e mals. si que neguns non a poder ques uir.
quals se deu plus esfor^ar de seruir. si donz pero en dreit
aamor iuiaz. e pois oelui queus uolreiz rasonaz. 2. Naimeric
gea non es plaiz oomunals* eaicel cui uen damor en totas
res. danz e destrics deia eser tan cortes. en ues si donz de
8eruieis corals. cun cel cui son conplit tot sei desir. non es
ra^ons ni om non o deu dir. que sesforz tan hom desauen-
turaz. con fins amics ques leialmenz amaz. 3. Gauselm fai-
dit® entendeires uenals. degra penre si con uos auez pres.
caitals amics no serf sap dona gea. si non conois quel ser-
uirs sia sals. non es esforz m fai tan agraqir. qui dun ben
saup autre far isir. mas qui de mal pot ben far 90 sapcaz.
ab gen seruir den eser dobles graz. 4. Naimeric gen raxo-
naz so ques fals. el raxonars non es mas nescienz. com au-
saz dir quel druz cui ual merces. non degra eser de seruir
plus cabals. quel desamaz quis deuria aucir. folla er dompna
8ius fai de si iauzir. si ses ben fach ualez eus esforzar. e
sius fa ben que ia reu non uaillaz. 6. Gauselm faidiz car
uos es totz aitals. cuidaz quez eu aia de uos apres. e doncs
uos deu esforzar demanes. Io paubres tan quäl manen sia
enguals. pero mais uol lo malauptes garir. cuns autre sanz
amalaueis fugir. e deurias cel ques pauc enansatz. esforsar
plus quel ques pauc enansatz. 6. Naimeric trop es afars des-
engals. que uos digatz que drutz on prez ses mes. non deia
meilz gardar 90 ca conquis. ab proe9a e ab faitz naturals.
que cel que ren non a mas lo consir. non a que gard ainz
se fai escaruir. e sos seruirs es perda e foldsz. pos a sidonz
ren quel faza noil plaz. 7. Gaucelm lo coms de fau quis fa
S azir. nos saubra beu iuiar e deuezir. questres per uos si
nc no mesforzaz. non poc eser per dreit ^poderaz. 8. Nai*
meric ben sanbra lo melz ohansir. lo ualenz coms el uer iu-
iar e dir. caicel sap meill lo dreioh damor asaz. qui nes so-
uen alegres et iraz.
MCC. Hs. 7226, 91. Aymerics de pegulkan. 1. Loniamen
ma trebalhat e malmes. sens nulh repaus amors en son po-.
der. si qne del tot ma uencnt e conques. mas er am te guay
e de bon esper. qua mos huelbs a mostrada la gensor. et
e mon cor enclauza la melbor. per que del tot man guazanhat
raei huelh. e tenc en car mon cor pus que non suelb. 2. Me-
zur e sen ques razitz de totz bes. iouen beutatz conoissense
saber. pauzet en lieys dieus quar la nos trames. e uolc que
fbs per so quar sap ualer. sa ualensa ualens e de ualor. e
sonransa plus honrada donor. non cre per quieu de lieys
nom lunb nim tuelh. qualtrab tans bes se uiesta nis despuem.
3. Quel belh semblan plazen el mot cortes. el dous esguartz
biaiseatz el plazer. quab mezura fai e di quan luecs es. lo
fan a toz bland ir e quar tener. quom non la ue que non
6
66
digua Hauzor. qua tni mezeys fan doblar la folbor, quan lur
aug dir cum paria ni acuelh. e platz men mafc lo mal on
plus men duelh. 4. Anc non cngei mais anenir pogues. a
nulh home ni ges no sesnbla uer, que sa dolors labelis nil
plagues, mas. a ml platz on plns me fei doler. qne lo mieus
mals es de fin amador. per quieu sni pauc atempratz en
doussor. pero souen de lagremas en müelb. . lo nie quar
non lans dir lo ben quieul unelh. 5. A mi eys die lo pns
belh preo quieu pes. e fee cum si la pregaua purer, pneys
ab cor feit quant ai mon oosseih pres. ueno denant lleys el
cug dir mo uoler. e quan la uey no sai sis per araor. o per
■ teroer o per sa gran rieor. torn ses parlar mutz e »on per
orguelh. que me mostre ans mes dumil acuelh. 6. Na beatritz
dest an pus belha flor. ni de uostre temps nen trobiei meh
hör. tant etz bona cum plus lauzar uos uuelh. ades hi trop
pus de be que no suelh.
MCCI. Hs. Vat.6232, 134. Naimerics de pigmücm. l.Lon-
gamens ma trebaiilat e malmes. ses nuill repaus amors en
son poder. si que del tot ma uenent e conques mas eram
ten gai et en bon esper. ca mos oills ma mostrada la gens-
sor. et e mon cor enelausa la meillor. per qne del tot macvt
gazaignat miei huoill. e teing en car mon cors plus qe non
suoill. 2. Mesura e sens qes de totz bes rasitz. Ionen beitat
conoissenssa e saber. pauset en lieis die us qan la nos tra-
mes. e uolc qe fos per so oar sap ualer. sa ualenssa plus
ualens de ualer. e sonranssa plus honrada donor. no® cre
perqieu de lieis nom loing nim tuoill oautra ab taas bes si
uesta nis dospuoill. 3. Qeil beill semblan plazen eil mot Por-
tes. eil dauz esgart de sos huoills eil plazer. cab mesura fei
e ditz qan hiocs es. 1» fent a totz blandir e car tener. ©om
no la ue que non diga lanzor. oa mi mezeis fent doblar ma
dolor, qan lor aug dir oum paria ni aeuoill. e platz mi raaia
lo mals on plus mi duoill, 4. Anc non cnidiei mais aueair
pogues. a nuill home ni ies nom sembla>uer. qe sa dolors
labellis nil plagues, mas a mi platz on plus mi fai doler.
que lo mieus mals es de fin amador. perqes un pauc atem-
pratz en doussor. pero souen de lagremas en muofll. mon
uis car noil aus dir lo ben qieul uuoill. 5. A mi eis die lo
plus bei pree qieu pes. e fetz cum si la preiaua parer. puois
ab oor feich qan nai mon cosseii pres. veing denaai lieis qeil
cuich dir mon uoler. e qan la uer non sai ses per amor. o
per ferner o per sa gran rieor. torn- ses parlar mutz e non
per orguoill. qnil me mostre ana mes domil escuoill. 6. Na
biatritz dest ano plus bella flor. del uostre temps non trobiei
ni meillor. tant es *bona cum plus lauzar uos uuoill. ades i
trob plus de ben qeu non suoill. 7. Seignen guillem malespina
lodbr. auetz de totz los bos aips e damor. don uos es pres
mioills qan gui de nantuoill. car etz ualens e damoros escuoill.
MOOII. Hs. 7698, 83. Ahmeric de peguiila. 1. Nulls hom
non es tan fizels aas senhor. quieu non sia plus fizels uas
67
amor. non solamen en chanso ni en riraa. mas en totz faitz
tenc dreitz sos riex fieus. a mon poder eis enans plus quels
mieus. quel sieus enans es mos mager iomals. aisill soi fis
denan los plus leials. 2. A mon poder li enans sa ualor. et
a mi dons son pretz e sa honor. quäl sieu seruir soi dels
pes tro al sima. aisi soi totz domengeiramen sieus. que ges
dona no soi dautrui ni mieus. e pos nous soi de re uoutis
ni fals. enguardas hi qiie nous aus preguar dals. 3. Preiar
nous aus nim puesc uirar aillor. aisi com sei que sespert per
paor. que non fer colp nis guandis a lescrima. pero si tenc
damor los aspres trieus. uostres lancaps e totz lo mescaps
mieus. camor mausi mas uos mes tan corals. per caital mortz
mes uida natarais. 4. Mesclamen uiu e muer ses ualedor. e
non säi re local dans es peior. bem nagra pres sin moris a
la prima, sauals dona lo termes fora breus. e non fora tos-
tems lo maltraitz mieus. mas non sai bes per quieu camges
mos mals. srtot no ses lo par timen enguals. 6. Chanso comf
sei que es correns e lieus. ten uas lo rei ques ton senhor e
mieus. en arago quen lui es pretz cabals. e fons de ioi e de
bons aips loguals.
MCCIIT. Hs. 7226 , 93. Aymeric» de pegulhan- 1 . Nulhs
hom non es tan fizels uas senhor. quieu non sia plus fizels
uas amor; non solamen en chanso ni en rima. mas en totz
faitz tenc con t dreyz ’ sos rix fieus. a mon poder eis enans
plus quels mietos* quel sieus enans es mos maiers jornals.
aissilh sui fis denan' los plus leyals. 2. A mon poder li enans
sa honor. et amidons son pretz e sa ualor. quäl sieu seruir
sui dels pes tro quäl -siffift.“ aissi sui totz domengeiramen sieüs.
que ges noh stri domäfc dautrui m mieus. e pus en : ren non
«fai ubutitz hi' fäls. en^ukrdaüs hi qtie nous aus preyftr dals.
3. Nous aus' prfeyar nim puese uirar alhor. aissi cum’ seih
<pie sespert per paor. que non fier colp ni guandiß al escWma.
pero si teue damor los aSpres trieus. uostres lancaps e-totz
lo ineseapa^mieus. 1 quamOrs maufei mas uos mefcz tan corals.
per quaitals hiortz mes uidh naturals. 4. Mesclamens uiu ei
muer ses ualedor. e ho sai re löqual dams äi peior. bem
nagra prfes’ sf möris a la prima, sauals dona lo termes ffera !
brieus. o hom fora tbtztdmps lo maltraitz mieus. mas no «Ai
bes per quieü camjes mos mals. : sitet non es lo partimens
eguals. Ö. No sai nulh gaug per quieu des rna dolor, guar-
datz sai be cfamjat sen per folhor. quom plus «mors per uos
me brizezn lima. la doftc. am raais mue lafans mes tan grietis.
quen prop non er mos 'coirs uostres ni mieus. ; quamors e uos
mes tan ! desfeominals. pfer qufti temor lafans sia moftrils. 6.
Chaiisoh cufo' seih que es correhs e lieus. tfen uas lo rei ques
ton senhor e mieus. en atagOn quen luy es pretz cabals. e
fons de joy'ie de bos «tips lOguals.
MCCTV. 'Hfc..Ph. M., 152. Ndütieric de pegwldn t. Nuls
hom noö ear tan -fisels uas seigüor. queu uonista plus fisels
uas amor } no» sdamen' eh chansoS hi en rinia.- mas en loz
5 *
68
fatz tenc cou dretz sos ries fieus. a mon poder eis enanz
plus quels mieus. quel siena enans es mos magers iomals.
aisil soi fis denan los plus lials. 2. A mon poder li enanz
sa ualor. et a midonq son pretz e sa honor. cal sieu sernir
soi del pes tro quel sima. aisi soi toz domengieramenz sieus.
queu ges non son dompna dautrui ne mieus. e pos en ran
non sui uoutiz ni fals. esgardaus doncs queu nous aus preiar
dals. 3. Nous aus preiar nem puesc uirar aillors. aissi con
sei que sespert per paor. que non fer coup ni gandis ales-
crima. pero si tenc damor los aspres trieus. uostre lancaps
e totz lo mescaps mieus. camors mausi mas uos inest tan
corals. per caitals mortz mes uida naturals. 4. Mesclamen
uiu e muer ses ualedor. e non sai ren local dans ai peior.
bem nagra pres si moris alaprima. sauals dompna lo termes
fora brieus. e non fora tostenps lo mals traz mieus. mas non
sai bes per queu canges mos mals. si tot non ses lo parü-
menz engals. 5. Non sai nuil gaug per queu des ma dolor,
gardaz sai ben cangat sen per follor. con plus amors per
uos me brizem lima. la donc am mais mas laffanz mes tan
grieus. quen prop non er mos cors uostres ne mieus. camors
e uos mes tan descomunals. per chai temor lafanz sia mor-
tals. 6. Chanson con sei quez es correnz e lieus. ten ua uas
lo rei que ton segners e mieus. en aragon quen lui es pretz
cabals. e fonz de ioi e de bons aibs logals.
MCCV. Hs. Yat. 5232, 136. Nannerics de piguillan. 1.
Nuills hom non es taut fizels uas seignor. qieu non sia mais
fizels uas araor. non solamen en ebanssos ni en rima. mas
en totz faitz tenc com dreitz sos ries fieus. a mon poder eis
enans plus qels miqns. qel sieus enans es mos maier iomals.
aissil sui fis denan los plusleials. 2. A mon poder li enans sa
honor. et a midonz son pretz e sa ualor. cal sieu sernir sui dels
pes tro la cima. aissi sui totz domengieiramens sieus. qegesno
sui dompna dautrui ni mieus. e puois non sui en ren uiratz
ni fals. esgardatz o qe nous aus preiar dals. 3. Nous aus
preiar nim uuoill uirar aillor. aissi cum cel que sespert per paor.
que non fer colp nis gandis tras lescrima. pero si tenc dar
mor los aspres trieus. vostres lo pros e totz lo mescaps mieus.
camors mauci e uos metz tant corals. percaitals mortz mes
uida naturals. 4. Mesclamen uiu e muor ses ualedor. e non
sai ren lacal dams ai peior. bem fora pres si moris a la prima,
siuals dompna lo termes fora brieus. e non fora dompna lo
mals totz mieus. mas non sai ben per qeu ca mies mos mals.
si tot non ses lo partimens engals. 5. Non sai nuill ioi per-
qieu des ma dolor, gardatz sai ben camiat sen per follor.
cum plus amors per uos mabrassa em lia. adoncs lam mais
mas lafans mes tant greus. qen breu non er mos cors uostre
ni meus. camors e uos metz tant descomunals. percai temor
sia lafans mortals. 6. Chanssos cum cel que es correns e
lieus. ten uas lo rei qes tos seigner e mieus. en aragon qen
lui es pretz cabals. e fonz de ioi e de bons aips logals.
MCCYI. Hb. Vat. 3208, 9. Anon. 1. Nuls hom no sap qe
ses ganz ni dolor, sen son poder no la ten gut amor. mas
eu sai ben la dolor el tonnen, e res no sai qals es sa ben-
enansa. mas qem trai a sa bona speran$a. pero mult mais
senuia cel co sen. qe nom rete nim nol del tot zeqir. perzo
qe mais me posca rar languir. 2. Mais mi non ten mal traiz
dan ni dolor, ainz soi plns fis om plus creraalaudor. nar lei
ccii son tot seus onom defen. e pero il prenge dura uenianza.
amor oar faz tan gran desmesuranza. car qi poia mais qe
non den deisen. aras conosc qem uol far penedir. dai<jo qe
il ma fait tant abelir. 3. De lausengier ni de mal parledor.
nom clam en res anz mes lor brug honor. per quel menors
de lor diz no desmen. pero dan mes mas lo dan mes on-
ranza. elai car bes si bella na membranza. qesters no sab
de mi nul mos talen. adoncs mespert on eu plus mo cosir.
et eis dizon aizo qeu non laus dir. 4. Ab uos soi mut e genz
parlantz aillor. ab las antras e ies aitals error, nom den es-
ser cointatz per falimen. bona dompna qe ma sirnpla sem-
blanza. podez saber mon fin cor ses doptanza. e uos seus
platz prenetz nesgaramen. qen loc de fait loli deon gradir.
aicel qi a uoluntat de seruir. 6. Si con ual mais aenanz
iuern pascor. et autresi con lanbre ma douzor. es sobres to-
tas de bei captenimen. ne mantas nan gelosia e pesanza. et
eu mezeis en muer de sobramanza. ca mi son falz tan uos
am finamen. e nom deuez de tot en tot delir. $o cab uos a
a uiure o a morir.
MCCVH. Hs. 7698, 80. Aimeric de peguilla. 1. Per razon
natural, segon ma conoisensa. den dir de maluolensa. ben
qui ditz mal damor.** e quan ditz eis amen, del be mal fai
no sen. qui son blasme tem ni sa lauzor blan. quar non cre
pro sos laus nil blasmes dan. 2. Pauc nos dorne ni ual. sos
digz a ma paruensa. pos non ba de faillimen temensa. nom
notz ni ual ab mi. ni entrels sauis. quen lur mezeis menten.
1 q dan daquel que men. e mal dig fals blasmes quar mou
dengan. 3. Aquel que ditz aital. quel auia crezensa. que cel
mal comensa. fenis ben en error, e parlet contra se. donx
autressi coue. de bon comensamen. mal fenimen. en lui par
uer cal comensar chantan. dis ben damor et a la fi mal gran.
4. Car apres ben dis mal. fas gran desconoisensa.* mou de
fals diziaor. e no faill ans aue. quan ditz so queill perte.
que leiaU faill mmten. el fals faill uer dizen. autressi fals
faill leialtat menan. com lo leials quan se uai desuian. 6.
Una dona leial. sai ieu ques de plazensa. mas estai a ua-
lensa. per meils gardar honor. e mirabel que te. e cortezon
per que. guazanha beniue. e bei luec franchamen. e ten guar-
da e uerona mandan. e bateget lo iorn de samt ioan. 6. Qui
ques crotle ni estei entrenan. malespina estai ferms en estan.
MCCYUI. Hs. 7226, 89. Aymeries de pegulhan. 1. Per
razo natural, segon ma conoissensa. deu dir de maluolensa.
be qui ditz mal damor. perquem par folhs qui cre. sei qui
7(i
de mal ditz be. e quan ditz issamen. de be mal fai non sen.
qui son blasme tem ni sa lauzor blau. quar nol ten pro son
laus nil blasmes dan. 2, Pauc uotz dome ni ual. sos digz
a oia naruensa. pus non a de falhensa. uergonha ni paor.
nol ual nil notz ab me. ni entrels sauis re. quen lui meteis
senten. Io mal daiselh qui men. e mal digz fals es laus al
mieu semblan. e ben dig fals blasme quar mou denjan. 3. £
seih que ditz aital. quelh auia crezonsa. que seih qui be
comensa. feneys mal digz error, e parlet contra se. doncz
enaissi coue. que bon com ens amen, aja mal fenimen. enlui
par uer quäl comensar cantan. dis ben damor et al fenir
mal gran. 4. Quar aprus ben dis mal. fetz gran desconois-
sensa. mas falsa maldizensa. mou de fals dizedor. donx falh
enans coue. quar ditz so quilh perte. quel fals falh uer dizea.
el leyak falh menten, quatressi falh fals leyaltat men&n.
quom lo Jeyals quan se uai desuian. 5. Una dona leyal.
sai ieu ques de plazensa. mai estai en ualensa. per mielhs
gardar sanh flor. e mirabelh que te. e oortezo per que. ga-
zanha benauen. e belh ioc franchame». e ten guarda e uerona
mandan. es bateyet lo iorn de sant johan. 6. Qui ques crotle
ni estia entranan. malespina esta ferms enlestan.
MCC1X. Hs. 5232, 139. Naimerice de piguJMan. 1« Puois
quo ma bella amia. mac mes de cen sospirs captal. afuor
de captalier leial. lai puois cregut chascun dia. de mil per-
coimais seria. sol qa lieis plagues comunal. qe los partissem
per engal. caissis taing de compaignia. 2. Pero sin uol
maioria. ben es dreitz car mais pot e ual. et ieul. port tant
damor coral. qe non puosc neis si podia. son uoler non
desuolria. mas sol daitan non de ren aL damar son fin cors
natural, veus tot qant li dis diria. 3. Mas eil am prega em
cbastia. qe men lais car perc mon iornal. et ieu non puosc
si dieus mi sal. quil cor del cors nom trazia. et autre no
men metia. mas miei buoill meron de tot mal. per que sin
ploron no men cal. car percasson ma foillia. 4. Pieitz mes
qe si maucisia. qan la prec nin sui en logal. qellam respon
em ditz aUal. que fort sen iraisseria. sieu daueras lo dlzia.
no men cre pechat fai mortal. e eil nai mostrat maint seignal.
perqe.creire men deuria. 5. Azir sen sis uol on ria. qeraill
die que non es uenal. mas uer a guisa de messal. So qieu
lai dich totauia. non puosc mais sis na feunia. qieu feunei
per lieis atretal. mas ab tot so ma plus cessal. qe qan lim
diei non auia. 6. Reis daragon chascun dia. son uostre ric don
plus cabal. tant gen i sabetz roetre sal. ab solatz et ab paria.
MCCX. Hs. 7225, 53. Naimerics de piguillan. 1. Ses mon
apleg. non uauc ni ses ma lima. ab que fabreg. motz et
aplan e lim. queu non uieg. dobra sotil ni prima, de nuilla
leg. plus sotil ni plus prim, ni plus adreg. obrier en cara
riraa. ni plus pesseg. sos dig ni miels los rha. mas el destreg.
damor tant nou neserim. son que feus dreg. e no men ual
escrima. % Si per merce. feses. amors perseore. la bella que.
mos precs non apersep. que deingnes me. per seruitler re-
oebre. mout fera be. e faill car nom recep. no sai per que.
n*ausi nim uol desebre. que bopa fe. lai on plus rai desep.
non a m se. merce se non soisep. roas orgoill cre. que non
li cal soisebre. 3. Ben es damor. uueia de merce sema. las
per queu plor. quel cor ma de ioi sem. si nom secor. ans
se lokige sestrema. de mi caillor. uol quen rout em estrem.
non a paor. ni tant ni qant non trema» de la dolor« don
ieu fremisc e ferem. per cai maior, mal em par que plus crem,
car de lardor. que mart ella non creraa. 4. Tant dousamen.
me uen nafrar e poingner. quieu non o sen. ni no sai ab
quem poing. pois ses engan. me sap guerir et ongner. ab
un plazen. esgart ueus ab me (sic) moing. qe fa qaon sen.
ab ma uolnntat ioingner. que dun taleu. los truep quels
üel ioing. per quieu corren. uenc uas lei dou me loing.
tant promet len. e fei de loingnor Ioingner. 6. Senes maniar.
domna me podes paisser. ab gen parlar. quel cortes dita
me pais, cab esquiuar. mi tornatz en iraisser. per com blas-
mar. non deu sieu men irais. neue lengrasar. en pert quieu
fora graisser. per autrafar. nom fail la carns nil grais. e
sap preiar. en uos merces no nais. foram son par. miels
que fossetz a naisser. 6. Ab dous esgar. sap sos uezedors
paisser. et ab onrar. nemila cui iois pais. sonor ten car. e
pretz ab leis renais. e domneiar. sofrel fal mort renaisser.
MCCXI. Hs. 7226, 90. Aywericx de pegulhan. 1. Ses mon
apleg. no uau ni ses ma Lima, ab que fabreg. motz et aplanh
e lim. quieu non hi neg. döbra suptil ni prima, de nulha
leg. tan suptil ni tan prim, ni plus adreg. obrar en cara
rima. ni plus pesseg. sos digz ni mielh los rim. mas el
destreg. damor tan nom escrim. sui fe queus deg. que no
mi ual escrima. 2. Si per merce. m fetz amors apercebre.
la belha que. mos precs non apercep. que denhes me. per
seruidor recebre. mout feira be. e falh quar nom recep. no
sai per que* mauci nim uol decebre. que ferma fe. lai on
plus mi decepv non a merce. ab se ni non soyssep. mais
erguelh cre. que .no len cal soyssebre. 3. Ben es damor.
ueia e de merce sema. las per que plor. quel cor ma de
ioy sem. que nom socor. ans se luenha e sestrema. de mi
qualor. uol quem mut e mestrem. non a paor. ni tan ni
quan trema. de la dolor, donc ieu fremisc e trem. per quai
maior.' mal e par que plus crem, quar de lardor. quieu ai
elha non crema. 4. Tan doussamen. mi ue nafrar e ponher.
quieu non ai sen. ni no sab ab quem ponh. pueys ses en-
guen. mi sap guerir et onher. ab un plazen. esguart ueus
ab que monn. quem fa mo sen. b ma uolnntat ionber. que
dun taten, los truep quels liels ionb. per quieu corren. 4 uenc
uas lieys don mi lonh. tan promet len. e fai de loynhor
loynher. 6. Senes maniar. donam poiriatz paisser. ab gen
parlar. quel cortes dig me pays* quab esquiuar. me tornatz
en iraisser. perquem blasmar. nom deu si men irays. neys
72
lengraissar. en perc quem feira graisser. per autrafar. oom
falh la oarn nil grays. e si ap preyar. en uob merce no
nays. foram som par. mielhs qne fossetz a naisser. 6. Ab
dons esgar. sap so» nezedors paysser. et ab honrar. ms
dona cni ioys pays. qnonor ten car. e pretz qnab lieys re-
nays. e domneyar. sofre e fai renaysser.
MCCXII. Hs. 6232, 140. Naxtnerice de piguiUan. 1. Ses
mon apleich. non nau ni ses ma lima. ab qne fabreich. motz
et aplan e lim. car ien non ueich. dobra sotil e prima, de
nuilta leich. plns sotil ni plus prim, ni phis adreich. obrier
en eara rima. ni plus pesseicb. sos digz ni mieills los rim.
mas el destreich. damor tant nom escrim. sni fe qens deich,
e no men nal escrima. 2. Si per merce. fezes amors percebre.
la bella qne. mos precs non apercep. qe deignes me. per
sernidor recebre. roont feira be. e faill car non recep. non
sai per qne. manci nim nol decebre. qe bona fe. lai on plns
mi decep. non a en se. merce si non soisep. mas orgnoill
cre. qe non li cal soisebre. 3. Ben es damor. voia e de merce
sema. las per qien plor. qela ma de ioi sem. qe nom socor.
anz si loigna e sestrema. de mi caillor. vol qem mut e mestrem.
non a paor. ni tant ni cant non trema. de ma dolor, don
ien fremisc e trem. per qai maior. mal em par qne plns crem,
car de lardor. qe mart ella non crema. 4. Tant donssamen.
mi nen nafrar e poigner. qien non o sen. ni no sai ab qem
poing. pnois ses onguen. mi sap garir et oigner. ab nn pla-
zen. esgart nens ab qe moing. qe fai mon sen. ab ma no>
Imitat ioigner. que dnn talen. 'los trob qela lia eis ioing. per
qeu corren. venc nas lieis don mi loing. tant promet len. e
mi de loignor Ioigner. 6. Benes maniar. dompnam podiatz
paiser. ab gen parlar. qel cortes digz mi pais. cab esqinar.
mi tomatz en iraisser. per com blasmar. nom den sien men
irais. neis lengraissar. en pert qnien fora graisser. per au-
trafar. nom fctil la carns nil grais. e sab preiar. en nos mer-
C68 no nais. foram som par. mieils qne fossetz a naisser. 6.
Ab doutz esgar. sap sos nezedors paiser. et ab honrar. ne-
milla cni iois pais. conor ten car. e pretz cab lieis renais.
e dompneiar. soffrel sa mort e naisser.
MCGXIH. Hs. 7225, 190. Naimerics de piguülan. 1. Sien
tan ben non ames. de cor ab ferm atnr. ia nom fora tan dar.
samors mi malmenes. mas car son del tot sieus. miels qe dau-
trni ni mieus. mes plns grien car mansi. e fai o sons afi. a
lei de mal seingnor. qne siei sem an peior. et ab menz de
merce. on plns li fan de be. 2. Tot ma nafrat con fes. e de
dar en escur. e nolpil de segnr. qant qne masegnres. con
giens quen semblet Bens, la donc qnerra mes grieus. mi fetz
ab qnem trai. al prim quieu midons ni. don miei oil tricha-
dor. an cangat ris per plor. e si mal lor en ne. Inr e blas-
man non me. 3. Car mes del cor tan pres. sai ben qne des-
mesnr mas son cors fresc e pur. fora dreg qnen blasmes.
qnes blancs 'aisi con niens. qnen ges plns qne nandrens.
Vö
non ai poder de mi. e blasme ntressi. so« olllz e sa color.
e «obre tot amor. e car aisis capte. con se taing nis cone.
4. Mas ues mi tot ades. al cor plus fort de mur. et ieu so
fetz en dar. con hom tristz et engres. tan uei que mos gang
breus. pero plus cuns romieus. sai ni lai nom des ui ans tenc
lo dreg cami. con sanaua santor. et on plus uas lei cor. e
plus me loing ancse. per quel cors pro nom te. 6. Al rei que
ten en pes. ualor on que peior. ten uai en bon aur. chanz
car sill non reingnes. romasute foral trieus. de preis mas
non uol dieus. qnen arrages cambi. quel meseis lo cauzi.
entrels bos per meillor. per so qui fai lauzor. del ualen rei
de se. dis chascus beus en cre. 6. Lo pron gaston sal dieus.
de biarn queu sui sieus. per tos temps sous afi. et el mieus
atresi. a guiza de seingnor. car fa de gran maior. son pretz
e nos re cre. quel meills met sobrel be.
MCCXIY Hs. 7226, 96. Aymerics de pegulha. 1 . Sieu tan
ben non ames. de cor ab ferm atur. ia nom fora tan dur.
si amors me malmenes. mas quar sui del tot sieus. mielhs
que dautrui ni mieus. mes plus greu quar mauci. e fai o
sous afi. a ley de mal senhor. quel sieu ser lan peior. et ab
menhs de merce. on plus li fan de be. 2. Tot ma tomat co-
fes. e de dar en escur. e uolpilh de segur. quan que mase-
gures. qun gienh que semblet lieus. ladonc quera mes grieus.
mi fetz ab quem tray. al prim quieu mi dons ui. don mei
huelh trichador. an camiat ris per plor. e si mala lor en ue.
lor en blasmon non me. 8. Quar mes del cor tan pres. sai
be que desmeznr. mas son cor firesc e pur. fora dregz quen
blasmes. ques blancs aissi cum nieus. quieu ges plus quen
andrieus. non ai poder de mi. e blasmen atressi. sor huelhs
e sa color. e sobre tot amor. e quar aissis capte. cum se
tanh nis coue. 4. Mas ues mi tot ades. al cor plus fort de
mur. et ieu suefirez endur. cum hom trist et engres. tan uey
ques mos gaugz brieus. pero plus qus romieus. sai ni lai
nom desui. ans tenh lo dreg cami. cum sanaua santor. et
on plus uas lieyB cor. e plus men lonh ancse. per quel cors
pro nom te. 6. Al rey que ten empes. ualor on que peiur.
ten uai em bon aur. chans que seih non regnes. remazutz
foral trieus. de pretz mas no uol dieus. quen araguos cambi.
quelh meseis lo cbauzi. entrels bos per melhor. per so qui
fai lauzor. del ualen rei de se. ditz quascus beus en cre. 6.
Lo pron guaston sal dieus. de biarn quieu sui sieus. per
totz temps sous afi. et elh mieus atressi. a guiza de senhor.
quar fa de gran maior. son pretz e nos recre. quel mielhs
met sobrel be.
MCCXV. Hs. 6232, 188. Nalmerice de piguiUan. 1 . Sieu
tant ben non ames. de cor ab ferm atur. ia nom fora tant
dur. samors mi malmenes. mar car sui del tot sieus. mieills
qe dautrui ni meus. mes plus greu car mauci. e pren men
sous afi. a lei de mal seignor. que sieu seru laut peior. et
ab meine de meroe. on plus li fant de be. 2. Tot ma tcrnat
74 '
eonfes. e de dar en escur. e uolpil de segar. can qae ma-
segares. qan geing qem semblet leas, ladoncs qeraa mes
greus. mi fetz ab qem trahi. al prim qieu midonz ui. don
mei huoill trahidor. aut caraiat ris per plor. e si mala lor
en uft, lor en blasmen non me. 3. Car mes del cor plus
pres. sai ben qae desmesur. mas son cors fr esc e pur. tai-
aera qen blasmes. qes blancs aissi cum neos. et ea plus cos
romeus. sai ni lai nom des ui. anz sec lo dreich cami. com
sanaua a saintor. et on plus uas lieis cor. plus mi loigna
de ae. per qd cors pro nom te. 4. Mas aas mi tot ades.
al oor plus fort dun mar. et iea sofire et endar. cam hom
triste et engresw uei qe mos gange es breus. et ieu plus qae
naadrieus. non ai poder en mi e blasmen atressL ses huoills
e sa color. e «obre tot amor. car enaissis chapte. cum sa-
taing nis coue. 5 . Al rei qai ten en pes. bon pretz cals
qeis peinr. ten uai en bon agur. chans que eil non reignes.
remasutz foral treue, de pretz mas nol uol dieas. qen ara-
gois cambi. qel mezeis lo chaosi. entrels bos pel meillor.
e qand ieu die laozor. del bon rei nin die be. ditz chascus
beus en cre. 6. Lo pron gaston aal dieas. de be&rn qeu sui
sieus. per totz temps soas ab. et el mieos atressi. a goisa
de seignor. car fai de gran maior. son pretz e nois recre.
qel mieiUs met sobrel be.
MCCXVI. Hs. 2701, 49. Americ de pegulhan. 1. Si tot
mes greus lafan. quem fai amors sofrir. ia nous caietz ques
air. mos pessatz ni mos chans. ni mos entendemens. tant
a y de oonoisensa de lai on mos cors es. aisi ab ferm talan.
qnel amoros semblan. quem fai midons ma pres. perquiea
li men ren ab franea beuolensa. 2. Francs et humilians.
nohmtos de seruir. li serai ses mentir. al temps de tote
mos sens. caisil soi be nolens, quen ras noy fas falhebsa.
e den ex sieu li dissea. com lantramador fan. ool soi fis ses
enian. uengra man ia nnlh be». no sai car soi de pessar ay
temennu 3. Pero mal cant es grans. non potges len guerir.
ca hom non lanza dir. per qnea serai preians. merce dels
falhimen*. soi car ano fi paraensa. quen Uei mon cor aguea.
e iea per que car tan. ual queiras rem en brau, be leu co
men soi mes. e sos poders eenes tota temenaa. 4. Lo siea
gai cors prezan. franc ab dos aoalhir. se sap tan gen sizir.
e totz fatz benestaa. que nei cal mais ni mens, car tan
a&aut comensa. e ferne tote® res; com non lo tom * dam
e SÜ quier merceyan. samor ten que li pe.> tendray me
doncz pagaatz al entendensa. 5. Mas entre dos am ans. den
esser ses mentir. cant hom lo pot chauzir. us fizels drogo*
naans. azantz e coboissen«; qae saubes far uälensa. cap pla-
mns dsfaz oortes. son bei dir e selan. eis bels trassios ... e
ia z&als noi eanbes. car « maas locx Oal bela captenensa.
6. Al pro» comte prezan. mos 'senber die e man, que siea
poder aguea. si com ai en talan. bei fora captenensa.
MOGXVn. Hs. 7226, 98. Apmeries de p$gu IW 1. ßt
o
tot wes grieus Jafans. quem fai amors suffrir ia no miete
quem uir. mos pessatz ni mos chans. ni mos entendemens.
tant ai de conoissensa. de lai ou mos cors es. aissi ab ferm
talan. que lamoros semblan. quem fes amors ma pres. per
quieu lim ren ab francba beuolensa. 2. Franc et humilians.
uolontos de seruir. li serai ses mentir. al temps de totz mos
ans. qnaisil sui beuolens. quen res noi fas falhensa. doncs
si eu li disses. cum lautramador fan. quol sui fis ses,enian.
uengra men ia nulhs bes. no sai quar sol del pensar ai
temensa. 3. Pero mal quant es grans. no pot ge s leu gue-
rir. quan hom non lauza dir. per quieu seray preyans.
meroe dels falhimens. sol qiiar anc fi paruensa. quen lieys
mon cor agues. o yeu per que quar tan. ual quiras remem-
bran. ben leu cum yem sui mes. en sos poders senes tota
temensa. 4. Lo sieu guay cors prezans. franc ab dous acul-
hir. ge sap tan gent aizir. en totz faitz benestans. que noi
quäl mai ni menhs. quar tan azaut comensa. e fenis totas
res. quom non lo torn a dam e sil quier merceyan. samor
tem que li pes. tenrai men doncs pagatz. ab sol la enten-
densa. 6. Mas entre dos amans. deu esser ses mentir. quant
hom lo pot cbauzir. us fizels drogomans. azaut e conoyssen».
que. saubes far ualensa. quab plazen ditz cortes. sos bes dir
e celan. elhs bes traisses enan. e ia mals noy caubes. quan
en mans locs ual belha captenensa. 6. Al pros comte prezan.
mo seynboc die e man. que sieu poder agues. si cum ai lo
talan. bei fera captenensa.
MCCXVXIL Hs. 7226, 98. Aymerica de pegula. 1. Us ioys
nouelhs complitz de grans beutatz. guay amoros cuende e
de bon grat. on es fin pretz nalen e melhurat ma si con-
quis no pueso pensar dalhor. que no uau tan uas autra part
quades mon cor non an lai e mey huelb. e sieu aisso lur
nedi ni lur tuelh: ia finamor no men fassa iauzir. 2. Gang e
plazer men ue on plus men duelh. bes ui paguatz quan men
ue a fugir. quar trop uuelh mais per lieys cui am languir.
quauiram des so don vlh me fay erguem. e ges no uuelh
per res auer conquist. belha domna que leu magues ioy dat.
quar non es ioys si non ladutz honors. ni es honors sinon
ladutz amors. 3. Samors o uol em fai merce secors. ieu serai
J;ost gueritz de mas dolors. e del maltrag on ai tostz temps
‘estate mas sim destrenh amors em der em bat. que tot quan
pes me sembla dautre fuelh. per fpls men tenc quar ia uuelh
ni dezir. so que nom pot ni nom deu auenir. e non per tal
quieu remano tals cum suelh. 4. Ges de mi dons nom pot
razos partir. quiem dam per dieu o per hunrilitat. e si merce
tra de lieys sa ricors. ieu fas de sai de merce mon capduelh.
et ylh non pert son pretz ni sa ualors. si chauziiqens ß daura
son erguelh. quel dieus damor o a per dreg iutiat. que domna
den son amic enrequir. 5. Desser clamans mi desuiest em
despuelh. e grazirai sim denha neys aveir. amors quem es
capdels tors e palays. totz ioms et er de pensamen^ bonratz.
76
6 . De ioy nonelh me ten be per pagnatz. quar nol engoans
de rel miradors. tostz temps la naem amar et obezir. e ear
teuer quis nnelh a sen ianguelh.
MCCXTX . Hs. 2701, 49. Ahnerie de pegvihan . 1. Us iois
noaels complitz de gr&ns beutatz. gay amoros caende de bon
grat on es fin pretz nalen e melnurat. ma si conqaist non
pnesc pensar alhors. qne no nan tan nas antra part. cades
mon cor non an lay e miey hnelh. e sieu aiso lnr uedi ni
lur tnelh. ia finamor no men fassa iauzir. 2. Gang e plazer
men ne*a fugin car trop nnelh mais per leis cni am lan-
gnir. cautram de so don ilh me fay ergnelh. e ies no nnelh
per res aner conqaist. bela dona qne magnes len ioi dat
car non es iois si non ladntz honors. ni es honors si non
ladntz amors. 3. 8 amors o nol em fai merce secors. yen se-
rai tost gneritz de mas dolors. e del m altrach on ai tostemps
estat mais sim destrenh amors em fer em bat. que tot cant
«es me sembla dantrescnelh. per fols me tenc car ia nnelh
ni dezir. so que nom pot ni nom deu auenir. e non per tal
quieu remanc tals com snelh. 4. Ies de midons nom pot ra-
zos partir. quiem clam per dien e per hnmilitat. e si merce
tra de leys sa ricors. yen fas de sai de merce mon capduelb.
et ilh non pert son pretz ni sa ualor. si chanzimens li danra
son escnelh. quel drech damors o a per dreg iutgat. qne
dona den son amic enreqnir. 5. Besser clamans me desuiest
em despnelh. e grazirai sim denha neis anzir. amors qne mes
capdels tors e palais. totz ioms e ser de pensamens onratz.
6 . Del ioi nonel me tenc ben per pagatz. car nol engana de
rel miradors. tostemps la nnelh araar et obezir. e car tener
qnis nnelba sen iangnelh.
MCCXX. Hs. Yat. 8207, AI. 1 . Fiaera. Bertram daurel
se moria. naimerics anz de martror. digatz a cni laissaria.
son aner e sa ricor. ca conqes en lombardia. suffertan freit
e 1 angor. 90 m di son glalbergador. pero ben fez la mezia.
e dis del rei gran lanzor. sol qel so tegna ad honor. 2 .
Fatmerics de piguälan. Bertram danrel sania. nanzers figeral
deptor. digatz a cni lamaria. de sen fels cor traidor. plen
denian e de banzia. e denoiz e de folor. danta e de desonor.
ni pntans qi menaria. ni arlot ni benedor. qe farian de
seignor. 3. Bertram daurel li re&pondet. Naimeric laissar po>
ria. an coanet lo menor. lenian e la tricharia. car el nin
daital labor. e lenoiz e la folia. an nanzer lo fegnedor. et
an bndel desonor. et an lambert la pntia. el benre an con-
plit flor. eis arloz an namador. 4. Lambertz. Seigner scel qi
la pntia. men laissa sen fai honor. qnen mo teing a ma-
nentia. qi men fei prez ni largor. canc a nuill iom de ma
uia. no nofll far autre labor. qe fotres mac tal sabor. qnen
ni laissei la derezia. e teng mon uet per prior. e lo con
per refreitor.
MCCXXI Hs. Vat. 8207, 51. 1. Mgera. Anc tan bei
colp de ioncada. no cnit qe hom nis. com det lautrer iaco-
77
pis. an guilleltn testapelada. qe qi naia deport. el aia ira
e desconort. e se tot ac de ioncadal cap blanc. mantas nez
la agut negre de sanc. 2. Nahrnerica de piauillan. Anc tan
bella espazada. no cuit qe hom uis. com det nanzers sas el
nis. an guillelm gauta segnada. qel nie lo feri tan fort, cnn
petit na Inn oil tort. el oill qe sol aner negror ablanc. el
cais plus ros descerlatra e de sanc.
MCCXXII. Hs. Vat. 8207, 65. Natmeric de pigonan. Al
rei qe ten en pes. ualor qi qes periur. ten uai en bon augnr.
zanz qe sei no regnes. remasutz foral treue, de prez mas
no uol deus. qen aragos cambi. qel mezeis lo zauzi. en bos
pel meillor. e cant eu fatz lauzor. del bon rei nen die be.
tuit dizon beu en cre.
MCCXX1II. Hs. 7225, 55. Naimeric a de piguillan. 1.
Totz hom caieo blasma que den lanzar. lauz antressi aco
que deu blasmar. et en die o per so car es amor. foriugat
per nesis iuiadors. que non sabon adreg mostrar per que.
mas ar es temps que dis bom de mal be. et atresi que del
beu dis hom mal. per que lur ditz non es conditz de sal.
2. Estraingnamen si deuria pensar. sei cautrui uol repren-
den uergoingnar. queu ai uist mainz repres reprendedors. e
mainz baissatz quesser cuiadauan sors. per caisel deu qui
repren gardar se. com no puosca lui reprendre de re. que-
nanz deu hom si mezeis far lial. cautrui apel traidor ni
uenal. 3. A manz homes aug hamor acusar. et el mal ditz
damor asotillar. que caualiers ai uist en trobadors. que de
bassetz fetz autz e dautz ausors. tant es laissatz que non
tenian fre. de dir damor tot mal senes merce. aissi com es
de traison mortal. e sels ca faig de nien fan aital. 4. Mas
f es adreg non o podon proar. camors fai ben tot aco que
eu far. quen amairitz intre en amadors. don nais domneis
cortesi e ualors. e tot aco qua uerais pretz perte. non es
de plus tenguda amors so cre. doncs pois Io ben lor mostre
il fan al. car lan blasman pecchat far criminal. 5. Per crist
menton segon so que men par. que non es reis que ben
puosca garrar. son regisme totz sols ses ualedors. des quel
troba sos uasals traidors. doncs pois amors fa tot so quel
coue. e cel8 ca fag li portan mala fe. die com deu dir dels
per dreg natural, so quil an fag damor si dieus mi sal. 6.
Una domna sai que non troba par. que de beutat puosc ab
lei pariar. e sa beutatz es entre las gensors. genser aissi
com entre fueillas flors. et eu la am trop et il petit me.
mas ades nai un conort quem reue, calmenz si tot del sobre
plus nom ual. nai tant de ioi que ben cobril captal. 6. Car
conois plus dels autres e mante. sen e saber e tot so ques
de be. lemperaire que sobrels ualenz ual. conoissera sieu
die o ben o mal.
MCCXX1V. Hs. 7226, 96. Aymerica de pegtdlan. 1. Totz
hom qui so blasma que deu lauzar. lauz atressi aiso que
deu blasmar. et hieu o die per so quar es amors. foriutiada
78
per nescis iutiadors. que no sabon adreit mostrar per que.
mas er es temps que ditz hom de mal be. et atressi que de
ben ditz hom mal. per que lor digz non es conditz de Bai.
2. Estrauhamen se deuriom pensar. selb quautrui uo! re-
prenden uergonhar. quieu ai ia uist repres reprendedors.
e manhs baissatz questre cuiauan sors. per que seih den
qui repren guardar se. quom no puesca lui repenre de re.
quabans den hom se meteys far leyal. qualtruy apel trai-
dor ni uenal. 3. A manhs homes aug amor acuzar. et el
mal dir damor asotilar. que caualiers ai uistz e trobadors.
que de baissalz fes altz e daltz aussors. tant es laissatz
quen non tenion fre. de dir damor tot mal senes merce.
aissi cum es de tracion mortal. e selhs qua faitz de nien
fan aital. 4. Mas ges adreg non o pot hom proar. quamors
fai ben tot aisso que den far. quen amairitz intres en ama-
dors. don nays et ieys cortezie ualors. et tot aysso quen
uerai pretz perte. non es de plus tengud amors so cre. doncs
pus lo ben lor mostra et 11h fan al. quar la blasman fan
peccat crimenal. 5. Per quieu en die segon so quami par.
que non es reys que puesca ben guardar. son regisme totz
sols ses ualedors. des quel troba sos uassals traidors. doncs
pus amors fai tot so que coue. e silh qua faitz li porton
mala fe. die quom den dir dels per dreg natural, so quel
an dig damor si dieus me sal. 6. Una dona sai que no
troba par. que de beutat puescab lieys pareiar. e sa beu*
tatz es entre las gensors. genser aissi cum entre fuelhas
flors. hieu am lieyö trop mas elha petit me. mas ades nai
un couort quem reue, quäl meynhs silh tot del sobre plus
nom ual. tan nai donor que ben cobril captal. 7.‘ Quar co-
noys plus dels autres e mante. sen e saber et tot so ques
de be. lemperaire que sobrels ualens ual. conoichera sieu
die ben o die mal.
MCCXXV. Hs. Fh. M., fol. 149. Naimeric de pegullan.
1. Too hom caiso blasma que deu lau<jar. laucja atresi aco
que deu blasmar. et ieu die o per so car es amors. fors
ini&da per nesis iuiadors. que no sabon adreg mostrar per
qijie. mais er es tems que di$ hom del mal be. e atresi que
del ben di$ hom mal. per que lur di$ non es codi$ de sal.
2. Estraingnaraen si deuria pensar. sei cautrui uol repren-
den uergognar. queu ai uist man<ji reprendedors. e man?
baisat^ quesser cuidaua sorS. per causel deu qui repren
gardar se. com no posca lui reprendre en re. quenan$ deu
hom si me^eis far lial. cautrui apel traidor ni uenal. 3. A
man^ homes aüg amor acusar. et el mal dig damor aso-
tillar. que caualiers ai uist e trobadors. que de basety fet$
aut$ e daubj ausors. tant es laisag.que non teman sofre.
de dir damor tot mal senes merse. aisi con es de trasion
mortal. e sil ca fait^ de nien fan aital. 4. Mas' ges adreg
noii 6 podon proar. camors fai ben tot aco que deu far.
quen amari? intre? en amadors. dom nais domneis cortesi e
79
ualors. et tot aco ea uerais pret? perte. non e> de plus te«-
guda amors so cre. donc pos lo ben lor mostre eil fan al.
car lan blaem an fan peeat criminal. ö. Per crist menton
segnon so ca mi par. cuei non es reis que posca ben guar-
dar. son regisme tot sols ses ualedors. des qne troba sos
nasals traidors. donc pos amors fa tot so qnel coue. e sefs
ca fait? li portan mala fe. die com deu dir dels per dreg
natural, so quil an fag damor se dieus mi sal. 6. Una
dom na sai que no troba par. que de beutat puesca alei pa-
reiar. e sa beuta? entre la ge n? sors. genser aisi com entre
foillas flors. et eu am la trop et il petit me. mas ades nai
un conort quem reue. oalmen? sitot del sobre plus non ual.
tan nai de ioi que ben cobril chaptal. 7. Car conois plus
dels autres e mante. sen e saber e tot so queB de be. len-
peraire que sobre? ualen? ual. conoserai seu die ben o
die mal.
MCCXXVI. Hs. 7226, 282. Peire eardenal. 1. Lafar del
comte guio. e de la guerra del rey. e de mauzaclo barrey.
ai ben auzit quossi fo. mas encaras non aug dire. perque
nostre senescals. que tant es pros e cabals. laissa los mor-
gues aucire. de santafre ar men gic. quar dreitz no i troba
abric. ab los laicz ni ab los clers. aissils encaussa auers. 2.
Poders a tout la maizo. de camalieiras ses drey. el monestier
decazey. don labbas es en cossire. el couens quar deelials.
los gieta de lurs ostals. ses razon que nes a dire. quanc pus
sanctaftes morfc. hom tan lag non enuazic. lo monestier nil
dezers. guardatz sis a dien plazers. 3. En luec de processio.
hiran sarrat et estrey. armat al caUt et al frey. trompan en
lueo de trinhon.' mas feunia men fai rire. quar la maynada
reyals. degra ben esser aitals. que tolgues aquelh martire.
quar qui non ten drey del ric. ia nol tengna del mendic. que
dreitz non es mais uolers. quar lentorssezis auers. 4. Trabüo
ni gran capairo. non ualran ni lait apley. nil regia saynt
benezoy. mas ausberc e guambaizo. e silh que solion dire;
las pistolas eis missals. trairan peiras - reuersals. e lad ont
eron sanotire. treuaran massas e pic. e qui anc se reuestic.
esti arm atz et adets. si uol esser morgues uers. 5. Encaras
seral sazo. quel segles non aura ley. e clers iran a tomey.
e- fenmas faran sermo. et hom non aura que frire. si non es
fort dealials. e qui er trachet Di fals. sera mayestre assire. m
e quan dieus aura amic. non trobara on si fic, e si er lo
mons aders. que per tot er non deuers. 6. Nbstres clergues
solon dire: que raubar autrus ostals. era peccatz crimen als.
et elhs an raübat sanctire, e dizon en lur prezic. que.' hom
am son enemic. mas anos mostra uezers. quen lar er autre
uolers.
MCCXXVII. Hs. 2701, 72. Pe'tre cardenal. 1. Encara sera
sazos. quel segle non aura ley. e clercx iran al tomey. e
femnas faran sermos. et hom non aura que frire. si non es
fort desKal» e qui er tracher ni fals. sera maistres assire. e
80
dun dieus aura amic. non trobam on safic. aisi er lo muns
azers. qne per tot er non deuers. 2. Lafar del comte gnio.
e de la guerra del rey. e de maosac lo barrey. ay ben auzit
cossi fo. mag encara non ang dire. per qne nostres senescal.
qui tant es pros e cabals. laissa los monges anssire. de san
iacme ar men gic. car dretz non i troba abric. ab los laycx
ni ab los dercx. aissi los encanssa poders. 3. Poders a tont
la maizo. de iameleiras ses dreg. el monestier dechazeg. don
labas es en cossire. el couens car deslials. los geta de lors
ostals. ses raeo qnenes a dire. canc pueis sant chastes moric.
hom tan lach non esuazic. lo monestier nils aders. gardatz
sis a dien plazers. 4. Serratz y ran en secreit. en loc de pro-
sessio. armat al cant et al freit trompan loc de trinho. mas
mainestat men fa rire. car la menda rials. degra ben esser
aitals. quel tolgues aquel martire. quar qui non ten dreg *
non es mas noler. can lo tortoris auers. 6. Trabuc e gran
gambairon. no ualran ni laitapley. nil regia san benezey.
mas ansbercx e gambairo. e sels qui solian dire. las pisto-
las eis missals. trairan peiras renersals. e lay on dizol sau-
teri. trenaran massas e picx. e qui anc se renestic. esti ar-
matz et azers. si uol esser monies uers. 6. Nostres clergnes
solon dire. qne ranbar autrui ostals. era peccatz criminals.
mas eis an raubat sant gili. pueis dizon en lnrs prezicx. qne
hom am sos enemicx. mas a nos mostra estiers. quen lnr es
uolers
MCCXXVI1L Hs. 7226, 284. Peire cardenaL 1. Tan uey
lo segle cobeytos. plen dauareza e deniad. qne ges lo paire
en lenfan. nos pot fizar negun dam dos. per quien nestan
tant cossiros. qne ges non puesc negun ben dir. si doncx
no uolia mentir. per quieu uolgra quantre mons fos. 2. Tant
son li orde enueios. plen dergnelh e de mal talan. qne cen
tans sabon mais dengnan. qne ranbadors ni mals cussos. e
si podon parl&r ab uos. de ren quens qneyron denon dir.
non lnr poiretz ni escrimir. pus que si eratz cozitz amdos.
3. £ daqno baston lnrs maizos. e belhs nergiers ont elhs
es tan. mas ges li turc ni li perssan. non crezon dien per lnrs
sermos. qnelhs lnr fasson quar paoros. son del passar e del
morir. e uolon mais de sai bastir. qne lay conquerre los fel-
los. 4. Per deniers trobaretz perdos. ab elhs si auetz fa g mal
estan. e renouiers sebelliran. per aner tant son enginbos.
mas ges lo panpre fr achuros non sera per eis sebellitz. ni
nizitats ni acnlUtz. mas aqnelbs de cny an grans dos. 6. En
aital orde dos botos. non donaria ni un guan. qne no fan
mas querre tot lan. de que compron de grans peyssos. blancx
pas e bos uis saboros. e uolon candament nestir. quel freits
non los puesc ennazir. plagues dieu d&ital orde fos. 6. Sol
qne fos ma salnatios. mas tan paucx ni uey ensanhtir. per
quieu delhs no sny nolontos.
MCCXXIX. Hs. 2701, 67. Peire cardenal, 1. Tant nei lo
segle cobeitos. plen dauareza e denian. qne ies lo pair es
81
lefan. nos pot fiar neguo darados. per quleu nestau totz
eossiros. que ies non puesc negun ben dir. *. per quieu
uolgra cautre temps fos. 2. Tan son li orde enueios. plen
derguelh e de mal talan. que cen tans sabon de mal *. que
raubadors ni mala Cursors, e si podon parlar ab uos. de res
queus queirondenondir. non lur poiresni escrimar. pusque
si eratz cozitz abdos. 3. Daco baston lur maizos. e bels albercx
on eis estan. mas ies li turc ni li persan. non crevran dieu
per lurs sermos. quilh lur fassan car paoros. son del passar
e del morir. e uolon raais de sai bastir. que lai conquerre los
felos. 4. Per deniers trobaretzperdon. ab eis sauetz fag mal-
estan. e renouiers sebelirom. perauertan sonenginhos. mas
ies los paubres sofrachos. no seran per eis sebelitz. ni uizi-
tatz ni aculhitz. si non eron poestados. 5. En aital orde dos
botos. non donaria ni un gan. que no fan mas sezer tot lan.
equen Ämpronde grospeissos. blancxpas ebosuissaboros.
e uolon caudamen uestir. quel freg non los puesca esuazir.
plagues a dieu daital orde fos. 6. Sol que fos ma saluassios.
mas tan pauc ni ueg destantis(?). per quieu dels no soi uolontos.
MCOXXX. Hs. 7225, 169. Peire Cardinal. 1 . Tant uei lo
segle cobeitatz. plen dauareza e denian. que ges lo paire en
lenfan. nos pot fizar negus damdos. per queu nestauc tant
conssiros. que ges non puosc negun ben dire. si doncs non
uolia mentir. per queu uolgra cautramen fos. 2. Tant son li
orde enueios. plen dergueilh e de mal talan. que sent tan
sabon mais dengan. que raubadors ni malcussos. e si po-
don parlar ab uos. de ren que queiron de non dir. non lur
poires ni escremir. plus que seratz cozitz abdos. 3. E dazo
bastan los maisons. e bels uergiern on ill estan. mas ges
li turc ni li persan. non crezon dieu per lurs sermons. quill
lur fasson car paoros. son del passar e del morir. e uolon
mais de sai bastir. que lai conquerre lor fellons. 4. Per
deniers trobaretz perdons. ab eis saues faig malestan. e
renouiers sebeilliran. per auer tant son enginos. mai ges
lo paubre sufraitos. nonseraper eis sebellitz. ni ueritatz(?)
ni acuillitz. si non eran pozestadors. 5. En aital orde dos
botos. no donaria ni un gan. que non fan mais querre tot
lan. e que manion de gros peissos. blancs pans e bos uins
saboros. e uolum caudameu uestir. que freitz nols puosca
enuazir. plagues dieu daital orde fos. 6. Sol que fos ma
saluassions. mas tan paucs ni uei ensantir. per queu dels
non sui uoluntos.
MCOXXXI. Hs. 3794, 214. pcrc Cardinal . 1. Anc
non ui breto ni baiuer. ni grec ni escot ni gales. cui tan
mal entendre fezes. con fai home laigmencjongier. qa paris
non ha latinier. si uol entendre o saber. qora men o qora
diz uer. cun deuiu noilh aia mestier. 2. Entendre no pot
6
hom parllier. qan sa paraula non es res. qar skber pot hom
qe fals es. qal fruch conoissom Io fruchier. aissi com hom
sent femeirer. al flairar senes tot uezer. aissi fai le mentirs
parer. Io fals corage tortorier. 3. Qieu sai nn flac e mal
terrier. e fora peior si poges. e si era en gage sa fes. no
crei la traisses dun denier. aqel saders daital niestier, don
pot trop leu far son deuer. sol qen parlan no diga uer. ni
faza mal fag drechurier. 4. Tal en sai qe na plen gauier. e
geta len fortres e tres. cen lo iortrenta cen lo mes. qe son
lan trenta seis milhier. anc no ui tan pauc menestrier. on
tan de mal poges caber. e aura en dos tans lo ser. qe no
nes essit oi ni er. 5. Mestral de menzonias obrier. larcs es
purs e francs e fres. tro lous auetz el uentre mes. don eis
menten pel fals furnier, e uos si co fals monedier. monedatz
si am fals uoler. fals ditz per qe deues auer. de la falsobra
drech logier. 6. Ira men don e eoissirier. non pain>el dan
qei dei auer. mas qar li fals cuion ualer. e li croi si fan
ufanier. 7. Daqels sai ieu un trentanier. cui entendre no
puesc ieu ges. qals es lur ualors ni lur pes. qel parlars noi
ual un denier. nil fes noi fai mas enpachier. qe qan uiron
lo romaner. adoncs uolon ailhors tener. per qieu lo sagra-
men no qier.
MCCaXXIL Hs. 683, f. 99. P. Cardinal 1 . Ieu non
sai breton ni bauier. ni grec ni escot ni guales. que tant
mal entendre fezes. com fa home lach mesongier, ca paris
non a latinier. si uol entendre ni saber. cora ment o cora
dis uer. cuns dejuns non lagues mestier. 2. Entendre non
poton parlier, can sa paraula non es res. anz porrom saber
que fals es. cal frucconois hom lo fruquier. caissi canthom
sentfemorier. al flarar se totlo uezer. ai fa lementir parer.
lo fals corage torturier. 3. Daquestz sai ieu un trentanier.
cui ieu entendre non puesc ges. cal es lur ualor ni lur fes.
quel parlars non uala denier. nil fes noi fa mas empachier.
que quantuiranlo remaner. adonx uollon aillorz tener. per
queu lur sagrament non quier. 4. Tal sen que na son plen
panier, e gieta los en tres e tres. rintlojor tressentlo mes.
si que lansonsenz mieilers. ieu non sai tan paoc menestier,
on tan de mal pogues ester. etz aurani dos tanz losser.
que ric er issit huei ni ier. 5. Mestral de messonjas obrier.
larx e franx e dous e fres. tro quela es el uentre mes. don
neis mentcnt pel fals furnier, caissi cant li fals monedier.
monedan ab lur fals uoler. fals ditz per que deues auer.
de la falsa obra fals loguier. 6. Ira men don e destorbier.
non pas pel dan quen dechauer. mas car li fals cuian ualer.
el maluais si fan bobansier. ben uolgrauer un lam entier.
ab donar e partir per uer. que partis ben a mon uoler. per
festa per brusc en cartier. 7. De ric home mallastru gujer.
83
tal caparic menten per uer. car non die e non fas saber.
conom con di fals tortarier.
MCCXXXm. Hs. 683, f. 92. P. Cardinal. 1 . Ab uouz
daigels lengas portan noblezas. ab motz sotils plens plus
cobra dengles. ben assentatz ben diz essens represas. mi-
eils escoutatz ses cossir que apres. ab plans sanglotz mostran
la uia. de ihu X. que quex deuria. tener con dieus per nos
la uelc tener. van prezican con puescan dien uezer. 2. Re-
ligiös fon li premier renpresa. per gens que treu ni bruida
non uolges. mas jacopin apres mainiar noz queza. ans des-
putan del uin cals mielles es. e dauzir platz tenon cort
establia et es uaudes que deu los desuieia. e los secrets
dorne uolon saber. per tal que miels se puescan far temer.
3. Esperital non es la lurs pauresa. gardanz lollor prenon
so que mieu es. per mols gonnells de lan engleza. laissan
sellis car trop aspre lor es. non parton pas con sanz laurens
fazia. Io lur auer ans fan mercadaria. et almornas de com
sol sostener. las pauras gens uolon tota auer. 4. Ab prims
uestirs amples ab capas tezas. dun quamelin diuern deostiue
espes. ab prims causas solatz a la franseza. can fa granz
frech de fin euer marcelles. ben ferm liatz per mais de
maistria. car mals lias es tengut a folieia. van predicant ab
lor sotil saber. quen dieu seruir metan cor et auer. 5. Aissi
con il que beuon la serueza. e mainian pan de iuel e de
regres. el bro del gras buou lur fa fereza. et unchura doli
non uolou ges. ni gras poisson ben fresch de pescaria. ni
bons sabes ni fort salsas que friza. per quieu consel quin
deu a son espers. cab lur condutz passes quen pot auer.
6. Si non con il maingem la bona freza. eis mortairoils
grasses e ben espes. el gras sabries de galinas paiezas. e
dautra partz ioue ius uert ab bles. e uin que melor trobar
nol poiria. . don franses plus leu senubria. sab bei vieure
uestir maniar jasser. conquer hom dieu bei podon con-
querre. 7. Sieu fors (sic) maritzmot agragran fereza. comps
desbraiatz lont ma moiller seges. quellas et il an faudas
dun ampleza. e fuoc ab grais fort leumen es compres. de
beguinas non die ni non diria. tals estugas que per eis
fructifia. tals merauillas so sai per uer. de sanz engenranz
leres pot sanz esser.
MCCXXXIV. Hs. 683, 109. P Cardinal . 1 . Albres cant
es en flor. e non frucca manen. fa gauch a son seinor. e
non li fa nuil ben. tot aissi es joue homps. can guazanha e
non reten. que can uenra als majers ops. e mon pot seruir
e ren. son amic deu donx guardar. que sa causa ab mal
trac. non despenda ab uiltat. anz deu ben seruir en grat.
dieu son amic donor.
MCCXXXV. Hs. 683 ? 97. P, Cardinal De paraulas es
6 *
84
granz mercatz. et ieusoide parlarlogatz. per soques drech
que uiutat en fassa. car lenga logada non lassa. mas li genz
mena aital nauza. capenasenguns irrepauza. luns conseüla
e lautre brama. luns menassa e lautre clama. luns maldis
e lautre folleia. lautre diz non enaissi uai. can luns plora e
lautre ri. luns quer aigua e lautre uin. can luns encaussa
lautre fui. can luns si sella lautres brui. e qui parla en aital
bruda. aco es paraula perduda. e perduda es eissamen.
paraula cant hom no lenten, caitan ualria mantas ues. com
a las parez o dieises. com a ganren domes que son. sent
daquelz per lo mon. cant aurant un comte auzit. ia no sa-
bra ques aura ditz. et a ben talan de parlar. qui ab aquelz
si met parlar. dautres ni a ques fan sennat. can de repenre
uolontat. et an so enpres per aital. quediguas ben odoguas
mal. quenanz ora seras repres. cais quell es saui e cortes.
et es parlans e sap ganren. mas denguns homps non au ni
uen. que mantas ues a mais de sen. le repres que aquel
que rep reu. talscuia repenre autrui. quelautre pot repenre
lui. mas en aiso son tuch obrier. que cascuns fa de son
inestier, homps mals quan fa samaluestat. col bons si fazia
bontat. le bons escouta per apenre. el mals per talen de
repenre. le bons escouta et entent. si auzia mot ditz de
ben. que aquel apren erreten. el mals homps si met en es-
cout. si auziadire malmot. cantlaus menagrangnangual-
las (=jangualhas?). e non es ges quazich e palla. et aquis
dui fan que cortes. car quascuns pren so que sieu es. quel
bons sen ua ab son bon motz, e laiss estar los auols totz.
el mal sen ua ab so motz mal. et si res al bon non lin quäl,
que semblans es a barutel. reten lollach ellaissal ben. e
laissa en passar la flor. e qui retenral la peior. desso quaus
dire ieu enten. quel laissara la flor per ben.
MCCXXXVI. IIs. 683, 103. P. Cardinal 1. Dretz
dis a totz que uiuam justamen. *. e tortz respont aco que
lui abau. quel tieu son paure eil mieu son manen. dretz
dis que que men. e (es) mos enemix. tortz dis si ten gix.
non auras ricor. drech dis con laor. et aura llonor e ben.
tortz dis con non len lairen. 2. Tortz dis als sieu quesgarden
aprezen. connonualren si lauer non enclau. e dretz respont
aquel que dieu non au. dieus non aus lui ni sos prex non
enten. tortz dis que que men. es sauis errix. drec dis non
tafix. en aital folor. tortz dis que onor. a maior que mais
reten. dres dis non ages ses mes (me). 3. Quar gran folor
el mon tortz ten aissen. e a folor lossen cab dieu reclau. e
dous uolers de dieu tort ten abau. e sil del mon ahon et a
plazen. mas dretz len repren. ediscalsenix. esle dandestrix.
qe ris torna en plors. el iois torn en dolor, eis poders e non
ncrcn. el fol non sap (ni) enten. Cf. W. d. Tr. H, 215—216.
85
MCCXXXVII. Hs. 2701, 67. P. cardenal. 1. El raon non
a leo aitan saluatie. cant hom lo fier non camie son corätie.
mais esteue a trop mala ratela. sels quentorn luy estan. del
bram per lagordanela. empenh si . . . guaba . . . aissela. tot
rizen parlan. chuflan. pueis qui Ion apela. nos defen tan ni
can. 2. Glergues uolon auer tal auantatie. ca lautra ien fan
paguar lo muzatie. quilh mandaran anestrebaldaurela. que
sei espadela. c quel meta asela. . . . ades met atrestan. can
uan aquilh gen fradela. que sol clergues . . . iran. barreiar
tudela. el pueie monferran. que iamais la nouela. ni todreg
non apenran. 3. Clergues ieton cauaiers a carnatie. que can
lur an donat pa e ui . . e fromatie. e lautruy seruela. non
planhon si sespan. tant sabon de truela. cab lautruy man
ses gan. penran lo chatques reuela. solsquels noy aion dan.
can son a lescudela. cascu ual un rotlan. 4. Quirn fizaua la
renda el pezatie. de polhonac ies non ai en coratie. quieu
nenbles lo pretz duna fiuela. mais qui iouensela. mi coman-
daua bela. paor ai pieusela. no fos al cap del an. cans que
aur ni uaissela. ni denier ni bezan. non penra pieusela. to-
zeta benestan. trepan aital . . . dela. quem ames enbrassan.
MCCXXXVIH. Hs. 7225, 174. Peirc cardvml sermons.
1. Et aquel quauia son sen. merauillet se molt fortmen. e
uet ben que dessenat son. egardaa ual etamon. 2. Sinegun
sauiniueira. e negun saui non i ha. gransmeraueilhasacde
lor. mas molt lasaill de lui maior, 3. Quel uezon estar su-
aumen. cuna caia perdut son sen. car so queillfan noill ues-
zon faire, acascun deloresueiaire. 4. Queill son sabie Senat,
mas lui tenon per dessenatz. quil fer en gauta qui en col. el
non pot mudar nis degol. 5. Luns lenpenh lautre lo bota. el
cuia eusir de la rota. luns lesquinta lautre latrai. el prent
colps e leua e chai. 6. Cazen leuan a grans sabautz. sen fug
a sa maison de sautz. fangos e batutz e meg mortz. et ac
gaugcarlorfonestortz. 7.Sisfablaesazaquestmon. semblan
et a tug sil que i son. aquilh setgles es la siutatz. quez es
totz plens de forsenatz. 8. Quel maior sens com pot auer. es
amar dieu fort e temer. e gardar sos comandamens. mas ar
es perdutz aquel sens. 9. Laplueiasaiesgazeguda. cobeitatz
e si es uenguda. unsorgoillset unamalesza. quetotalagens
ha perpresza. 10. E si dieus na alcuns gardat. lautra tenon
per deszisnat. e menon lo de trop en bilh. car non es del sen
que son ilh. 11. Quel sens de dieu lur par folia. e lamix de
dieu on que sia. conois que dessenat son tut. car lo sen de
dieu an perdut. 12. Et ilh an lui per dessenat. car lo sen del
mon an laissat.
MCCXXXIX. Hs. 7225, 167. Peire Cardinal . I. Ges norn
son de mal dir castiatz. car de mal far la gens non si castia.
quar de m*l far la deu hom auer feunia. de feunia den issir
86
maluais glatz, de maluais glat blasme als encolpatz. e de
colpa pena als malfazedors. quen aissi uai lal on dreitura
reingna. e cant non es qui la colpa destrenha. atot lomeins
10 blasmes eilh clamors. es al blasmatz anta e desonors.
2. Per so homs crois es maluais apellatz. car en un uas mala
bom estai tot dia. e coibeitat et orgueilh e bauzia. tort e
mentir e mala uoluutatz. et aitals uas es dicba maluestatz.
si cant es dig al ualen la ualors. e maluestatz qe los maluatz
enprenha. fai ho aissi com lo fuecs de la lenha. que la destrui
la flama eilh calors. aissi destrui maluestatz ses seingnors.
3« Quar destruitz es homs deszapoderatz. quar la sotz mes
plus auols res que sia. car son bon sen ha uencut la folüa. el
tort lo dreg e la uertut peccat. aquel hom es peger que uis
tornatz. cant es foras total bona sabors. per que proszom
iamaisbeurenondenha. e maluestatz que los lairos ensenha.
uira los tant de maluais en peiors. tro quels a uotz de lairos
en trachors. 4. Gaug deu auer qui non es lur priuatz. e qui
no uol anar per aital uia car hom non pot auer la lor partia.
si non es fals e glotz e renegatz. que.lur auint a far lurs latz. per
que uolon glotons e raubadors. que cueilhon pan e carn e
uin e lenha. uachas bueus e que negus nos fenha. vignas e
pratz e terras e laors. fieus e alosmas e casteis e tors. 5. El
diable qua motz homes leuatz. quels montaua tant aut com
far podia. tro aderiers que los en deissendia. en tan bas luecs
quei eron desonratz. aqo fai el de lasgranspoestaz. mals es
follos e deszeratadors. cui diables conseilla et engenha. car
el no uol que de dieu lor soueingna. e mostra lor que segon
aquel cors. que non temon dieu nipredicadors. 6. Et euazir
home can aissi renha. tant que si dieusmaconseill nim man-
tenha. non uoill esser ni daquels tolledors. per tot lauer de
set emperadors.
MCCXL. Hs. 3794, 223. S. pcre cardmal. 1 . Ges no me
sui de maldir chastiatz. qar de mal far la gen no se chastia.
qe de mal far deu hom auer feunia. etdefeunia deuissirmal-
uaz graz. e de mal grat blasmes als encolpatz. e de colpa
pena als mals faitors. enaissiuailaiondrechurareinha. eqan
non es qi la colpa destreinha. a tot lo mens lo mals dich el
clamors. es als blasmatz amta e desonors. 2. Per aisso es
crois maluatz apellatz. qar us uas on mals istai felonia. e
cobeitatz e ergueilhs e bauzia. tortz e mentirs e mala uolun-
tatz. ad aital uas es dada maluestatz. si con es dadaals ualens
11 ualors. e maluestatz qe los maluais enpreinha. fai o aissi con
le fuecs de la leinha. qe la destrui li flamma el calors. aissi des-
trui maluestatz sos seinhors. 3. Destruch es homs qan desapo-
deratz. es de son corqe sosbos sens nol gia. qar son bon sen
ha uencut li follia. el drechle tortz e la uencut pechatz. aqel
homs es peiersqeuins tornatz. don es eusida si la bona sabors.
87
de que pros homs iamais beure non deinha. e maluestatz qe los
barons enseinha. uira los tan de mal uais en peiors. tro los ha
uontz de lairos en trachors. 4. Ioi deu au er qi non es lur prTuatz.
e qi non uol annar per aital uia. qar hom non pot auer la lor
partia. si non es fals e glotz e renegatz. qe lor aiut a far lors
lach baratz. per qe uolon glotos e robadors. qe tollan pan o
uin o car e leinha. uaqas e bous eneguns ne sen feinha. uignas
e pratz e terras e laours. masons e borcs uillas casteis e tors.
5. El diabols qa mainz homes leuaz. eis montaua aitan aut
com podia. tro al derier qel los en desendia. en tan bas luec
qizera desonors. aqo fai el de las granz poestatz. fals desle-
ials e deseretadors. cuiconseilha e regis totsensoinha. e los
menaaqi on mals lur ueinha. e lur mostra qe segan aqel cors.
qe non teman dieu ni predicadors. 6, Ieu assir tot home qen
aissi reinha. tan qe si dieus mi conseilh nim manteinha. non
uueilh esser uns daqells tolledors. per tot lauer de set em-
peradors.
MCCXLI. Hs. 7226, 280. Pcirt cardmal. 1 . Ieu traszi
piegz que si portaua quieyra. quan uey mal far a la gen ni
greuansa. e no aus dir que tortz es e sobreira. tan tem lor-
guelh del mon e labobansa. mas dunares me oonorta sazos.
que dieu es tant cortes e poderos. que del tort fag cre que
penra uenian a. 2. Hom dieu temens non aura ia nessieyra.
elnon temenssaura greu aondans* quarluseslarcxelmielhs
de sa paubreyra. lautres auars et a melhor estansa. que on
plus a e pus es cobey tos. el cobeitatz fai lo tant enueyos. que
non auria pro ab tota fransa. 3. Se auetz daur una plena ri-
bieyra. e non auetz amor ni acordansa. ab dieu ni ab gent de
bona manieyra. ia non auretz delieg ni benenansa. quel gran
auers ten son don cossiros. el bonamors alegrc e ioyos. quel
ricxsirais on plusliamors dansa. 4. Ieu laus e pretzbonamor
drechureira. ab cortes faitz et ab bon esperansa. non ges
amor falsa ni messorgueyra. quel derrier caps repren la com-
ensansa. aquel amors que notz als amoros. que on mais
sers meyns ual lo guazardos. amors que merma on plus si
enansa. 5. Qui uol auer fina ualorentieyra. aia ab dieu amor
et acordansa. e regart be e deman et enquieyra. de quals
afars aplazer ni pezansa. e sia egualse layslos enoios. quen
aissi pot esser ualens e bos. quom non es ges ualens per sol
sa lansa. 6. Per pro tener es hom apelhatz pros. e per ualer
ualens et es razos. mai ual qui ser que qui traucaua pansa.
MCOXLII. Hs.. 3794, 209 (jetzt Suppl. fran<j. 2033).
Pere cardmal. 1 . Ieu tragi pietz qe si portauachiera. qan uei
fas mal a la gen ni greuansa. ni non aus dir qe tortz sia so-
briera. tan tem lergueilh del mon e la bobansa. mas duna
ren mi conort a saisos. qe dieus es tan corteis e poderos. qe
dels tortz faich cuig qe penra ueniansa. 2, Hom dieu teraenz
88
non aura lieu nessera. el no tement-z aura grieu aondansa.
que Juns es larcs e uiu de sa paubriera. lautres auars en sa
meilhor estansa. qe onplus-haeplusescobeitos. e cobeitatz
fai lo tan enueios. qelnon agra asatzab totafransa. 3. Si alias
daur una plena ribiera. e non aues amor ni acoindansa. ab dien
ni ab gen de bona mainera. ia non aures deliech ni benan-
ansa. qe grans auers ten si dons cosiros. e bos amors alegre
e ioios. qe ricz sirais mentrelamoros dansa. 4. E laus e pretz
bon amors dreiturieira. ab cortes faich e abellesperansa. no
ges amors falsa ni mensongiera. qel deriers caps repren la
comensansa. amors uiel es qenotz alsamoros. qe hom mais
seru menz ual le gierdos. aitals amors merma on mais sen-
ansa. 5. Qiuol aueruera ualor entiera. aiaab dieuamore
acordansa. e ueia ez esgart ez enquiera. de qals afarz ha
plazer o pesansa. e segals bos elais los enoios. qen aissi pot
esser ualenz e pros. qom non es pros ges per sola la lansa.
6. Per pro tener es hom appellatz pros. e per ualer ualenz
ez es razos. mas ual qi ser qe qi traucaua pansa.
MCCXLIII. Hs. Vat. 5232, 216. Peire cardenalt. l.Ia
non uuoill mos digz. auols hom los entenda. ni tant sia arditz.
que al faich man estenda. car sos esperitz, uol qen tal ren
responda. on pretz es peritz. qui qeis uol men reprenda. e
negunsescritz. non cre que len deffenda. niclamors ni critz.
niiasiaauzitz. dreitz mfcntren sia aizitz. cadels non offenda.
abfaitz dechausitz. 2. La maior ualor. eilmeiller qelmonsia.
es dons a seignor. lai on merces lo guia. mas als toledors. a cui
sens par foillia. e blasmes lauzors. e tortz far gaillardia. et
anta honors. et enois cortesia. e donars dolors. * e chans
lautrui plors. e iois lautrui feunia. e lautruiclamors. 3.Eras
podetzuezer. dauol homenqe cuida (besser hier: cuda). so-
brelsautres ualer. qandno ualniaiuda. masalcapdelser. qeil
cuita les uenguda. al derrier cazer. qeil mortz les pres uenguda.
doncs part son auer. si cum causa perduda. qel non pot
tener. e deuetz saber. sfragues poder. quna mezailla nuda.
uolgra retener.
MCCXL1V. Hs. 683, 97. P. Cardinal. 1 . Oi mescondich
donna que mal non mi er. desso quez an de mi dich lauzengier,
per merce us prec que non puesca mesclar. lo uostre cor leal
ni drechurier. franc e umil cortes e plazentier. encontral
mieu per messonia comtar. 2. Seihner sieu del castel etc.
Cf. Werke der Troubadours 1, 272.
MCCXLV. Hs. 2701, 136. P. cardenal. Sei que fes tot
cant es. saluels pros eis cortes. e la cort eis borgues. a cuy
ieu soi trames. per dire so que say. un ric rey ualen gai. que
mante pretz uerai. que tot cant ditz e fai. son cortezias e
sens. ia hom croi ni maluas. nos meta en son pas. que nol
uol en sa fas. ans es del uezer las. e fay loy aparuen. del
89
cocelh que y pren. que lautrier mo nezen. en triet may de
.c. tot lay fors en la plassa. el a mes la palhassa. La palhassa
tlnaus. elserpensquestan braus, y an ben at auut. perquel
reyauolgut. metre tot son afic. enunonhemen. dirailonhe-
men. deneulaedeuen. estotlopuselmays.uieuladuraelays.
y a mes e sos gays. e critz descarauays. e trufas de roais.
tric martel e sembel. e trinhon de martel. e reget de uede).
el sen de femna fada. uent et aura leuada. el cbant de la
copada. e la eolor del ui. e rumor de say. e mal dig de uezi.
e ai mes lo say. de .VIII. codols aiguens. tortis e uouta» e
gens. ab amoros motz fens. e retin de ribeyra. el chant de
la bergeyra. e trichamen de feyra. e la plara del glas, ques
fa en la fornas. el trot del romieu las. e tria e dos as. e auar
de seiro. e bram de lebrairo. e dolor de talo. e de colp des-
quino. e flairor de cozina. e de dolor desquina. e de lag de
galina. non parletz de mezina. mas que lonhemen la. lo
uayssel on esta. no tenc per auarrassa quel mon non a uila.
sapchadire cossi: sobre qui non loydi. lo uayssel esdaur
fi. gergonso e robi. safiri e granat. i son encadestat. que
geton tal clardat. dun uer iaspe gotat. es faitz lo cobessel. e
de sus .1. pomel. dun carboncle nouel. canchom non ui tan
bei. ni de tan gran ualor. entom lo cobertor. son las .VII.
artzdamor. elifin amador. piramus e tibers. felises plariers.
e dels autres ben X. et ay mens en apris. blancaflor efloris.
e tristan carcnoiris (canc non uis ?). e ametyseutz lablonda.
entom la reuironda. a mes la mar preonda. el sout de mari-
bonda. elostdarcbimalec. capo dofi e grec. loferonamalbec.
otra part ermenia. el souda de turquia. trames lo lautre dia.
say als francsperprezen. segonmonescien. ual .m. quintals
dargen. o y soy del tot falhitz. lonhemen, es complitz. e
pastate pestritz, equierbonaibitz. ni franc ni amoros. traga
sesauasnos. uaslenguenpressios. questau bels e bos. que
totz gueritz sera. ades per ma e ma. e qui uergonh aura.
estug la lendema.
MCCXLVI. Hs. 7225, 170. Peire Cardinal . 1. Seingner
neble uostre ueszi. son tan ualen e tan huma. que se las peiras
eron pa. e que las aigas fossen ui. e li poei bacon e pauszi.
non sirion larc tals ni a. 2. Tals ni a mas non dirai qui. que
foron porc en gauauda. et en uianes foron qua. et en ueilac
foran mausti. segon lafaitamen cani. mas car non anco rema.
3/E iurar de femna non fi. ni son sagramen non uoilha. que
se ilh metres en la man. per uer dirun marabuti. ho per
mentir un barbari. * gazanara. 4. Tals ha lo semblan en-
fanti. que sens es de trebulia. eilh lenga de logissia. eilh
uolontatz de nalengri. tals ha bei cors e saura cri. qe dins ha
fei cor e uila, 5. Diguoilh auer desarazi. e fee lei decrestia.
e sotileza de paia. et ardimen de tartari* e qui es gamitz
ÖO
enaissi ual ben mensongier castella. 6. Car fag tortz e
mensonias di. atressi eom de tals ni a. Cj. Werke der Trcub.
II, 189.
MCCXLVn. Hs. 2701, 274. Peire eardenal. 1. Senhen
neble uostre uezi . son tan ualen e tant huma. qne si las peiras
eron pa. e que las aiguas fosson ui. e li pueg bacon e pouzi.
non serion larx tals ni a. 2. Tals ni a mas non dirai qui. que
foron porc en gu au au da. et en uianes foron ca. et en uelaic
foron mausti. seguon lafaitamen cani. mas quar non an coa
rema. 3. En iurardefemna nom fi. ni sonsagramen no uuelb
ia. quar sil metiatz en la ma. per uer dir un marabeti. o per
mentir un barbari. Io barbari guazanhara. 4. Tals alo semblant
effanti. quel sens es de trebellia. el lengua de logicia. el uolun-
tatz den alengri. tals a belh cors e saura cri. que dins a felh
cor e uila. 5. Dig uuelh auer de sarrazi. e fe e ley de crestia.
e subtileza depagua. et ardimen detartari. e qui es guarnitz
enaissi. ual be messorguier castella. 6. Quar fai tort e mes-
sorguas di. atressi quon de tals nia.
MCCXLVHI. Hs. 7225, 165. Peire Cardinal. l.Sieufos
amatz ho ames. hieu cantera qalqe ues. mas pos aisso non
hi es. hieu non sai de que chantes. *. pero en oor ai. cuna
ues essai. conssi chanterei. de mamia quant laurei. 2. Lo
plus fis drutz cancs nasques. foreu si amig agues. que ia
plazer nonfezes. hieu fora sos hom ades. cuna ues amei. e
perazo sai. damors conssi uai. non com amerei. autra ues
cant me uolrei. 3. Amors qui la semanes. nasquera aitant
espes. que dun gran nagra hom tres. e dun plaser mais de
dos. e uint de un demei. e dun ioi uerai. nasqueront sent
iai tro dieisses queu nei. miltans que non semenei. 4. Dom-
neis es tornatz atres. car li pros e li cortes. nan los mals eis
crois los bes. que quant dompnas anbon pres. uolonlo pros
prei. e fan asauai. lo fals na lo fai. el fis lo fa rei. perque
lor lauzor non uei.
MCCXLIX. Hs. 3794, 218. 8. pere cardenal. l.Sieufos
amatz o ames. ieu chantera qalqe ues. mas pois aqo nonies,
ieu no sai de qe chantes. qant razo non ey. pero en cor ai.
cuna ues assai. consi chanterei. de mamia qan laurei. 2. Lo
plus fis drutz qanc nasqes. serieu samiages. qe ia plaiser
nom feses. ben fora sos hom ades. cuna ues amei. e per aizo
sai. damor consi uai. nicon amerei. autra ues qan mi uolrei.
3. Amors qila semenes. nasqera aitan espes. qe per un pan
nagrom tres. e dun plaisser mais de des. e uint dun dimei.
e dun iai uerai. naisseranceniai. tro dieses ieu nei. miltantz
qieu non semenei. 4. Domneis es tornatz atres. qar li pro e
li cortes. nan los mais elcroy los bes. qeqan domnas an bon
pres. uollon los pros prey. e fan alsauai. li fals nan lo fai.
el fin la fadei. per qieu lor lausor non ei. 5. Mas ges ne lor
91
uei. qel mal qom en retrai. son plaiser uerai. ahomeqan
prei. ab tan fin cor com ieu fey.
MCCL. Hs. 7225, 172. Peire Cardinal . 1. Siruentes
ques mieg mals e mieg bons. farai si puosc dalcun nouel
senblan. mas eu augdir trop de mal en cantan. perque mals
ditz es trop mala razos. per quem desplai ben dire e menten,
dirai doncs ben e mal mescladamen. com den ben dir per
creisserlaboutat. e mal per com merme lamaluestat. 2. Mals
deu hom dir dels clercs e dels barons. daisels que uan tolen
e non donan. e maldire car uan la genforsan. e maldire car
non son uergonhos. e mal dire car son desconoissen. e mal
dire car non an chauzimen. e mal dire car an cobeitat. e mal
dire car non an pietatz. 3. Mas hom deu ben dire dels paubres
pros. e de domnas can fan lor benestan. mai ges non es que
las trauaauan. cauolsol drut eill marritson gelos. doncs
per domnas non ai ges per res perden. eis paubres acueillon
ben e gen. quades seruon de bon cor e de grat. dazo petit
quel ric lo ha laissatz. 4. Sordeiatz es lo segles damics bos.
e sordeiatz de solatz e de chan. e sordeiatz de cortz e
de mazan. e sordeiatz de tener companhos. e sordeiatz de
ioi e de iouen. e sordeiatz de domnei a prezen. e sordeiatz
damordefezeutat. e sordeiatz de pretze de uertatz. 5. Meil-
luratz es lo segles de maisos. e meilluratz de uergiers e de
plan, e meilluratz com non rauba ges tan. e meilluratz de
cuendas garnisos. e meilluratz com uist plus ricamen. e
meilluratz que hom mania plus gen. e meilluratz com uai
ara guizat. e meilluratz com ha mais uis o blatz. 6. Al comte
fas de siruentes prezen sei de rodes car mante pretz ualen.
non uoill tan dir que non sembles uertatz.
MCCL. b. Hs. 7226, 363. Bemarl sicart de marueiol. 1. Un
siruentes quer miegz mals e mieg bos. farai si puesc dalcun
nouelh semblan. quar yeu aug dir trop de mal en chan tan*
per que mal dir es trop uueza razos. per quem desplai ben
dire en menten, diray doncx be e mal mescladamen. quom
deu ben dir per creysser la bontat. e mal per quhom merme
* la maluestat. 2. Mal deu hom dir dels clercx e dels baros.
daisselhs qui uan tollen e pauc donan. e mal dire quan uan
la gen forsan. e mal dire quan no son uergonhos. e mal dire
quan son desconoyssen. e mal dire quan non an chauzimen.
e mal dire quan an gran cobetat. e mal dire quan non an
pietat. 3. Mas hom deube dire dels paupres pros. e de donas
quan fan lor benestan. mas de donas non es quils traguauan.
quauol sol drut el marit son gelos. doncs per donas nos ua
ges pretz perden. el uauassor acuelhon ben e gen. quades
seruon de bon cor e de grat. daquo petit quel ric lor an lays-
sat. 4. Melboratz es lo segle de mayzos. e melhoiratz de
qergiers e de plan, e mejhoratz quhom non rauba ges tan,
92
6 melhoiratz decoyndas garnizos. emelhoiratzquhom uiest
plus ricamen. emelhoiratzquhom hi mania plus gen. emelhu-
ratz . . . elhs a guizat. e . . . a mais ui e blat. 5. Sordeyatz es
lo . . bos. e sordeyatz de . . chan. e sordeyatz . . e sordeyatz
de belh . . . e sordeyatz de ioy e de iouen. e sordeyatz de
dompneyaprezen. e sordeyatz damore de feutat. e sordeyatz
de pretz e de uertat. 6. Al comte fas del siruentes prezen.
seih de rodes quar manten pretz ualen. nol uuelh maldir
que laia trop blasmat. ni tan lauzar que no semble uertat.
MCCLI. Hs 7226, 287. P. cardenal. ] . Si tot non ay ioy
niplazer. nidelieg dels bes daquest mon. la razom uiron lo
uoler. de chantar pero no sai don. poirai penre que mi aon. afar
siruentes entenden. tal que non desplass a la gen. sieu los
repren de fallimen. on tug fallem e nous gardam del latz.
on quascus es pres segon sos peceatz. 2. Pretz e ben fag
laysson chazer. per que lialtatz se rescon. e merces non
auza parer. en loc quar quascus la rebon. e cobeitatz pela
e ton. e rauba etacuza e pren. que negushoms nonoenten.
mas quom breumen aya largen. de sos homes el draps eis
uis eis blatz . puey s no lin quäl sil cassa paupretatz. 3. Paucx
son selhs que uolon temer. dieus nils mandamens quescritz
son. e fan tot lur dieu del auer. e crezon quel auers aon. a
lamort e no sabon on. -auran del senhor mandamen. que
uenguan ses alongamen. ay tan dolen e tan temen. uenran
uas dieu quan nos aura mandatz. si non auem satisfaitz los
peccatz. 4. Doncx pus res nous pot ualer. que tugnopassem
al grieu pon. e quascus dupta lo cazer. del ualh on hom cay
tan preon. cossi podem dormir un son. que tenguam tort al
autra gen. quieu uey que hom si mor dormen. et autramen
per quieu repren. mielhs uos autres quem carguatz de pec-
catz. e nous membra de selhs que son passatz. 5. Aissius
layssa dieus dechazer. perlosfalhimensquenuos son. quels
sarrazis fa tan ualer. que sobre uos son aurion. que ueniar
lautruy sai cofon. clercx e primses e lautra gen. quascus
quan pot del autre pren. e fan temen ben e grieumen. else-
pulcre es del tot oblidatz. e la terra on ihesu crist fon natz.
6. Ar son ualen selhs que rizen. sabon home decebre per
baratz. et ylh sostrans so don era rozatz.
MCCLU. Hs. 2701, 72. P. cardenal. 1. Si totnon aigaug
ni plazer. ni deleytz dels bels daquest mon. la razon men
uirol uoler. de chantar pero no say don. poirai penre que
minon. a far siruentes entenden. tal que non desplassala
gen. qui lom repren de falhimen. on tug falhem e nous gar-
dam de latz. on cascus es pres segon sos peccatz. 2. Dretz
e ben fatz laisson chazer. per que lialtatz se rescon. e merces
non auza parer. en loc car cascus la rebon. e cobeitatz pela
e ton. rauba et acuza e pren. que negus hom non o enten.
mai9 com breumen aya largen, de sos homes eis uis eis blatz,
93
pueis non lin cal sil cassa pauretatz. 3. Paucx son sels qui
uolon temer. dieus nils mandamen qescritz son. e fan totz
lor dieu del auer. e crezon quel auer aon. a la mort e no
sabon on. auran del senhor mandamen. que uenguan ses
alongamen. aitan dolen e tan temen. uenrem uas dieus can
nos aura mandatz. si non aurem satisfatz los peccatz. 4.
Edoncs pus res nous'pot ualer. que tug non passem al greu
pon. e cascus dopta lo chazer. del ual on hom es tan preon.
com prendem dormir un son. que tengam tort al autra gen.
quieu uey que hom . . dormen. *. *. nous membra daquels
quen son . . . atz. 6. Aissius laissa dieus dechazer. per los
fa . . . s quen uos son. quels sarrazisfai tan ualer. que sobre
uos son aurion. quen ueniarlautrui saycofon. clercx eprin-
ceps e lautra ien. cascus can pot del autre pren. e fan temen
ben e greumen. el sepulcre es del tot oblidatz. e la terra on
ihesucristfonnatz. 6 Ar son ualen silh que rien. sabon bome
dessebre per beratz. ni sil sestra so que pot a totz latz.
7. Iezu crist me sal iutiamen. segon lobra non es cascus pa-
gatz. doncx ben es fols qui nonestaraembratz.
MCCL1II. Hs. 683 (109 1 ), 108. P. Cardinal. 1 . Tostemps
uolgram uengues bonauentura. e com me uis arratz e manent.
e fora hon de belacuillimen. co danny creis queson afar mel-
lura. per que ieu uolgra quen uengues. que agra manz amix
conques. 2. Alsenemix don dieus malauentura. elamiggart
de grant melhura. tro quieu et il estassem egalmens. que
quan son ric il non an de mi cura. per que pus mais amic
quem dura, e quan sia franx e cortes. col ric queiapron non
tengues. 3. Alexandris fon le plus conquerans. e le plus larc
de nostres ansesors. escristatitz (?) fon de totz los amadors.
le plus leals e fcs mais dardimens. etz erois fon le meiller ses
falensa. de caualliers en faz et en paruensa. e plus cortes
gualuaiz totes sazons. e plus sauis fon le reis salamons.
4. Sieu agues aquetz bons fazer (?) pailensa. mielz mestara
cals dos emperadors. mais do reis sitot an granonor. nigran
poder de terra ni dargen. que fora rix de bella captenensa.
franx elleals et arditst ses tenensa. sauis e pros ualenz et amo-
ros. eforondieu seruirmentensions. emerma senlapenura.
MCCLIY. Hs. 7226, 286. P cardenal. l.Un siruentes tra-
metray permessatge. aqui ont a tracios son estatge. ad
esteue que tot iorn fa la uelha. quom mielhs non mazella.
autruy porc ni flagella. ni mielhs non coutella. sos seruidors
manian. lenfan. de que fes guauella. li retrairay chantan.
aitan. tro en compostella. pesdeschausses. ploran. senan.
quen aquesta rudella. a fag trop de mazan. 2. El mon non
aleo aitan saluatge. quan t hom lo sier non camge son coratge.
may esteues a trop mala ratella. que alescarcella. tenapcha
oastella. malament capdella. selhsquentornlny estan. del
94
bran. perlaguardamella(gargamella?). erapenh si son tren-
chan. guaban. toi bras o ayssella. tot rizeu e parlan. chu-
flan. pueysquilonapella. nosdefen tan ni quan. 3.Clergues
uolon auer tal auantage. quäl autra gent fan pagar lo messat-
ge. quilh mandaran au estrebalh daurella. quelcel espadella.
e ques raet a cella. cors quan barutella. ades met atretan.
quanuan. aquilh gens fradelha. que’sol clergues Oman,
iran. barreiar tudella. el puey e mouferran. cuian. que ia
lanouella. lodreytnonapenran. 4. Clergues gietoncaualiera
a carnatge. que quan lur an donat pan e fromatge. los meton
lay ont hom los encairella. mas la lor porcella. guardanben
de lamella. e lautruy ceruella. non planhon si sespan. tan
sabon de truella. cap lautruy man. sesgan. penran. lo chat
que reuella. sol quelhs noy aion dan. que quan. son al es-
cudella. quascun ual .1. rotlan. 5. Quirn fizaua la renda el
pezatge. de polomnhac ges non ai en coratge. que ieu nem-
bles lo pretz duna fiuella.*) mas qui iouensella. mi coman-
dauabella. paoraipiuzella. no fos alcap del an. quansque
aurniuaysselia. ni denier ni bezan. penria pius cella. tozeta
ben estan. trepan. aitaliarbaudella. quem anes embrassan.
*) finella, finelha bei Rayn. Lex. 3, 333 ist ein falsche s,
ganz zu streichendes Wort.
MCCLV. Hs. 2701, 70. P.cardenal . l.Un siruentes trame-
trai per messatie. aqui on trassios a son estatie. a esteue que
tot iorn la uelha. com mielhs no mazela. autrui porc ni flaiela.
ni mielhsnoncotela. sonseruidormanian. lenfan. dequefis
guauela. (raum) emaiers chantan. aifcan. tro en corapostela.
pes des (raum), ploran. sen an. quen aquesta rudela. a fog
trop de mazanh. — Hs. 2701, 67. P. cardenaL 1 . El mon non
a leo aitan saluatie. cant hora lo fier (?) non camie son cora-
tie. mais esteue a trop mala ratela. ***. sels quentorn luy
estan. del bram (?). per la gordanela. empenh si (raum),
guaban. (raum) aissela. tot rizen parlan. chuflan. pueis qui
Ion apela. nos defen tan ni can. 2. Clergues uolon auer tal
auantatie. cal autra ien fan paguar lo muzatie. quilh man-
daran an estrebal daurela. que sei espadela. e quel meta
asela. (raum), ades met atrestan. canuan. aquilh gen fradela.
que sol clergues (raum), iran. barreiar tudela. elpueiemon-
ferran. queiamaislanouela. ni todreg non apeuran. 3. Cler-
gues ieton cauaiers a carnatie. que can lur an donat pa e ni
. . e fromatie. **** e lautruy seruela. non planhon si sespan.
tant sabon de truela. cab lautruy man. ses gan. penran lo
chat ques reuela. sols quels noy aion dan. can son alescu-
dela. cascu ual un rotlan. 4. Quirn fizaua la renda elpezatie.
de polhonac ies non ai en coratie. quieu nenbles lo pretz
duna fiuela. mais qui iouensela. mi comandaua bela. paor
ai pieusela. no fos al cap del an. cans que aur ni uaissela«
95
ni denier ni bezan. non penra piensela. tozeta benestan.
trepan. aital (raum) dela. quem ames enbrassan.
MCCLVI. Hs. 2701, 72. P. cardenal. 1 . Dun siruentes a
far *. merce dieu e de mos uezis. que de dieu me mou lo
sabers. el razos dels baros mesquis. paures damor e de
feunia ricx. sors en erguelh en ualor dechazutz. araicx de
tort e de dieu enemicx. 2. Mal lor di hom mas es lo uers.
qui los apela querentis. ni renoyers dautrus auers. ni rau-
badors dautru camis. trebalh dels bos e dels lairos abricx.
cautz de tort far e de karitat freg. ricx en raubar et endonar
mendicx. 3. Lor pezars es lo mieu plazers. e lor plorar es
lo mieu ris. catrestan me play lo uolers. dun lop o duna
calcatris. car si liges entrels libres anticx. uos trobaretz de
lops aitan adreitz. quen an passan mans fals baros enicx.
4. Dels non uai segur laic ni clerc. ni monge ners ni blancx
ni gris. que bels maniars e bei iazers. loste ni ostal non
gueris. si lay a ast ni pals ni picx. que al leuar sen uan ab
808 apleys. so que no fay en lobatz nin urticx. 5. Sapchas
mals homs si de tort far not gicx. tan no penras ni de dos
ni despleytz. que tu non ans a mal can que o tricx. Cf. W.
d. Tr. &, 225.
MCCLYD. Hs. 2701,71. P. cardenal. 1 . Dunsiruentesc
a far ma pres talen. e faray lo si dieus mi benezia. car tot
cant es uey tomat en nien. e negus homs lus en lautre nos
fia. ans sim seruetz uos irai a falsia. tro queusaya lo uostre
fagperden. etaisicor mot gran deschauzimen. per queus
dona dieus mot greus mals tot dia. e sofracha e de ben ca-
restia. 2. De clersiaus dirai premieiramen. on cor engan e
far non o deuria. car cobeitatz los lassa eis reten. e per de-
niers perdonan que que sia. e prezican las gens la nueg el
dia. com non aia enueia ni talen. de lunh auer mas elh non
an pas sen. ans deuedon renou e raubaria. et eis fan la e
dels pren hom la uia. 3. A legistas uey far man falhimen.
car cor entrels gran bautiic e bauzia. car totz bos dretz fan
tornar en nien. e dels grans tortz tener la drecha uia. et en
aisi perdon lärme la uia. ins en infem on sofriran türmen, e
gran dolor e mala malautia. et escurtat ab fera companhia.
4. En totz mestiers uey gran gualiamen. on cresca nulha
mercadaria. que messongier son compraneu enden, e negus
hom sensmentir nouendria. e iur&n dieus e lauerges maria.
aylas caitieu com non yest conoissen. que als deniers donas
tal senhoria. coblidasdieu quens ten totz e bailia. 5. Ar uey
le mons mal edesconoissen. edauolfe e de tot auol guia. Ta
hom paupre non trobara manen. si amistat o gazanh noy
uezia.
MCCLYIIL Encara sera sazos. Schon abgedruckt
Unter MCCXXVII., q. t. — Hs. 3794, 222. S.pere cardtnal^
1. Ben uolgrasi dieos o nolges. cacsem cobrat suria. elpros
emperaire ages. cobrada lombardia. el ualens coms ducs e
marqes. ages sai cobrat uinares. qenaissi me plairia. qeai-
tals uoluntatz ma pres. qe dels afars uolria. so qe drech es.
2. Marseiiha e arlie e auinhos. lai tengon una uia. e carpen-
tras e cauallos. e ualensa e dia. uienna el pupetz el dromos.
aion rei loplus cabalos. qe daissi en turqia. porte qaosas Di
esperos. qe si bes noilh uenia. enbada es pros. 3. Aissi con
ual mais naus en mar. qe bnz ni saget ia. e ual mais leos de
seinglar. e bell dons qe fadia. nal mais lecoms deautre bar.
per tolrals fals e als fis dar. sec de ualor la uia. e ha la mais*
tria. de ries fatz far. 4. A tolosa na tal raimon. Io comte cui
dieusgia. qaissi comnaisaiga defon. nais de caualaria. qar
dels pres bomes qe son. se defen ede tot le mon. qe franses
ni clergia. ni las autras gi nz noilh an fron, e als bos sumilia.
eis mais confon . 5. Le coms de tolosa ual tan. tan fai e tan
abria. negun home del mon non blan. per mal ni per feunia.
aitals es com ieu lo deman. arditz alegres e uailhans. frans de
bella paria. uertadiers dreitura gardans. leials e ses bausia.
bels ben parlan. 6. E pos sa ualors per le mon. tan sobre-
monta sobre mon. la sieua seinhoria. qe de comte duc a
renom. qel noms o signifia. qe ditz raimon. Cf. W. der
Troub. II, 239.
MCCLIX. Hs. 683, 104. Peire Cardinal, l. Ben uolria
que dieus agues. sol aitan petit com ieu ai. e lo pensamen
el esmai. e ieu fos dieus si con el es. quel penria segon cai
pres. etz el faria seguon quem fai.
MCCLX. Hs. 683, 107. Peire Cardinal. 1 . Domnaque
ua ues ualensa. deu enan passar gardon. e deu tener per
uerdon. e si uol intrar en proensa. e si uol passar lamar.
pren un tal guuernador. que sapcha la mar maior. que la
garde de uarar. si uol tener uas lo far.
MCCLXI. Hs. 683, 104. Peire Cardinal. 1 . Ieu contraditz
so com ten a buban. trop daeuillir quessi nois en guardatz.
cuiarassi uns fols si trop lonratz. que dessamor uos sia pres
taleoz. per uos o die domna que uos tolantz. contrast de fol
toma a maluestatz. cal premier motz uos annara blasmatz.
Anm. Diese drei letzten Gedichte sind eigentlich anonyme
Coblasesparsas ; cf. Rayn. Lex. 3,280. 5,469. Bartsch Denkm.
p. 141. schreibt sie dem Peire Cardinal zu.
MCCLXII. Hs. 7225, 123. Den sordels de mantoana.
1. Aitan ses plus uiu on can uieu chauzenz. cautre uiures
nos deu uidapellar. perzo mesfortz de uiure de reingnar.
ab ioi per leis plus coraiossemenz. seruir queu am oar homs
qui uiu marritz. nom pot de cor far bons fatz ui grasitz. don
uos er merces sim fai la plus grasida. uiure iauzenz pos als
pom ten auida. 2. Tan pens en leis e tanlam coralmcnz. que
97
noig e 10 m tem men failla pensar. car de beutat ni de pretz
nonapar. per quel deuon esser obedienz. la plus presatz
car tot aissr es gute, per dreitz guidar sos genz cors ben ai-
bifz. las prosen pretz com lanausen marguida. latramonta-
nel fers el casamida. 3. E pos guidal ferm estella luzenz. las
nauz que uan perilan en la mar. bem degia missil quel s^a-
bla guidar quen la mar fui per leis perfondamenz tan es
ueratz destreitz et esbaitz. quei serai mortz anz quen neec
esperitz, si nom socor car nom trob alcsida. riba ni port gat
ni pon m ganda. 4. Dura merces e trop loncs cbanzimsnz.
mi fan morir per sobre desirar. car eu nom puose sei's lo ioi
uius durar. quil quier siruen aman ab tal turmenz. quel ie-a
mil ues uolri esser fenitz. tan me destraing Io dartzdon sui
feritz. al cor damor per aqui la mortz mos aissida. cari! non
es tot eissamen ferida. 5. Las don li uen de n.i aucir talenz
pos ill nom pot en nuill forfaitz trobar. ni pos per mal quem
sapcha dir ni far. nom puosc esser delleis amanz partenz
doncs e que ual sim fai mal nil mi ditz. caisil sui fenns au-
treiatz e pleuitz. quenauz sera marma del cors partida. oueu
men parta tan lam damor complida. 6. Nagradiua domna de
pretz rassitz, de cor de cors e de fatz e de ditz. sui uostres
^® a . r « s ‘ a “Jf» «buto. nentre (?) ia e plazenz suaus ed
essernida. 7. Perdieu aiatz merces domna grassida. de me
quen uos es ma mortz e ma uida.
MCCLXI1I. Hs. 2701, 60. Sordel. 1. Aitansespusuieuhcm
cant uieu lauzens cautre uieure nos deu nidapelar. perquieu
mesfors de uieure e de renhar. ab ioy de iieis pus coratio-
zainens. seruir quieu am car hom que uieu marritz. no pot
tar de cor bos faitz ni grazitz. doncx er merce sim fay la pus
grazida. uieure iauzens por als nom ten auida. 2. Can pens
en Iieis e tan lam coralmen. que nueg e iorn temi falhiral
pessar. car de beutatz a si de pretz non a par. per quel deu
hom esser obediens. las pus prezans car en aissi mes guitz.
per dreg guidar son ien cors ben aibit. las pus ein pres com
la nau que mar guida. la transmontana el sertz el caramita.
3. E por guidar ferm lestela luzen. las naus que uan periihan
pc r lo mar. bem degra leys que sembla me guidar. quen la
nau soi per luy preondamens. tant es uarratz destretz et es-
baitz. quien serai mortz ans que (raum) lo fenitz. si nom
socor car non truepa lissida. riba ni port gua ni pont ni gue-
nda. 4. Duras merces e trop long chauziinen. mi fai mnrir
persobre dezirar. caryeu non puescses lo ioi uien durar. que
aten de Iieis ab deziran cossir. quel iorn mezeis uolgra esser fe-
nitz. tan nie destrenh lo dart don soi feritz. al cor damor si quel
mort nies abaida. car uos non es tot enaisi ferida. 5. Las per
quelpren de mi aussir talan. pus que nom pot en un forfag tro-
bar. niper nulb mal quem sapcha dir ni far. non puesc esse*
7
98
de lieis amäns. (raum) doncx e qnel nal simfaymalnilom
ditz. quiel soi sieusautreyatz*, quenans ßera larma del cor
partida. quieu men parta tan lam damor complida. 6. Na
grazida dona de pretz (raum), de cor e de cors e de faitz e de
ditz. uostre soi ieu car es la mielhs aibida. neta e plazen su-
au e ien noyrida. 7. Merce uos clam bona dona grazida. car
uos es e ma mort e ma uida.
MCCLX FV. Hs. Vat. 3207, 50. Sordel. 1 . Bel caualer me
plai qe per amor. moric lautrer en flandres car llaman. en
seran trop wiellz crezut derenan. per las dompnas qels te-
non en error, ben uolgra fos ab lui morta samia. pois gascu*
na cho qe no cre creiria. qe on plus fan los fins amanz lan-
guir. plus uan tarzan zo qe degran complir. 2. Per dreiz
podom apelar falsamor. car nauqis un sesunalmeu semblan.
car per nuill mal tan adreiz non estan. dui mort ensems cum
per scela dolor, et esteran se ad amor plazia. mell uiu ian-
zen mas pois plai qels auzia. ad amor prec no uoilla un soi
auzir. qel uius trai peiz no fai lautral morir. 3. Per qe prec
lei qe pod longar ma uia. qem socorr anz qel mals damor
mauzia. qe sei socors nom uen anz del morir. a mon dan
get lei e son repentir.
MCCLXV. Hs. Vat. 3207, 50. Sordels e Blancascetz. 1. Ben
me saup mon fin cor emblar. al prim qe rairei sa faizon. ab
un dolz amoros esgar. qem lanzeron sei oill lairon. mas car
lesgarz mentret e aqel dia. amors al cor pres oillz daital sem-
blan. ca si lo trais e mis tal seu coman. si qab lei es o qeu
an ni mestia. uaillam ab uos merce dolzenemia. no mauziez
seu uos am ses enian. qe me suffratz qeus seru ab ferm ta-
lan. tal don dem an ni estre non duria. 2. En blancascetz . A 8.
Per eine en podetz demandar. uostre cors pois emblatz uon
fon. en sordel sios uoletz clamar. al comte niousenfairazone
de lei qe fetz uas uos tan gran bauzia. qeus emblet lcor dos
uos fetz tal enian. qen podetz eine recobrar plaideian. e
datz men un sordel qeu non ai mia. 3. Amic sordel ben gran
merce faria. qim daua cor qel a passat un an. qeu no lai ges
e uau lo demandan. ab uolontat qe ia rendutz nom sia.
MCCLXVI. Hs. 7226, 190. Parlwnmdenbertranedensordelh.
1. Bertrans lo ioy de dompnas e damia. quauetz auut mau-
retz nulla sazo. eras coue que perdatz per razo. ol pretz dar-
mas e de cauallairia. * . ses plus quades siatz ab armas fis.
quäl uoletz mai laissar a uostra uia. o retener quieu say ben
quäl penria. 2. Tan loniamen ai amat ab fadia. e tarn pauc
man dompnas tengut de pro. amicx sordelh per quieu prenc
lo resso. el pretz darmas e lays uos la follia. que faitz damor
don lunh hom nos iauzis. quar seih na meynhs quepus si
afortis. e pretz darmas enansa quascun dia. per quen lenans
puubarai on quieu sia. 3. Be sai partir bertran e uosmalpen-
re. e parra be ans queus partatz de mi. qne ses amor luns
hom non a pretz fi. quauetz chauzit gent fariatz a pendre.
quar anc laissetz ioys dompneys ni amors. per sofrir colps e
fregz e grans calors. tot tos o lays quen amors uuelh enten-
dre. quel pus belh ioy <iol mon mi fai atendre. 4. Be mi sa-
brai sordelh de uos defendre. quel mielhs ai pres e dirai uos
cossi. iretz uezer lieys quamatz ab cap cli. mis ab armas
no uos auzatz defendre. a lunh home ioy uoletz ses ualor. et
yeu bon pretz que hom te per melhor. que ioy damor uehom
trop leu deyssendre. e pretz darmas aut puiar etestendre. 6.
Sol creza luy en cuy ay mesperansa. quieu si arditz bertran
ab cor entier. uiurai tostemps quieu non pretz undenier. au-
tre deport ni autra benanansa. e uos anatz cazenederrocan.
quieu remanrai ab ma dompna baizan. e si beus faitz dels
ponhedors de fransa. un dous baizar ual ben. 1. colp de lan-
sa. 6. Amicx sordelh falsa es uostramistansa. quieu no uuelh
lieys quam ab cor uertadier. conquist auer per lunh pretz
messongier. quaital plazers tenria malestansa. per quieu uos
lais damor trastot lenian. que pretz darmas uuelh e quier e
deman. uencut uos ay quar trop fai grau enfansa. quiioy
denian ab pretz darmas eguansa. 7. Lacomtessa que a ualor
prezan. cylh de rodes iutge amicx bertran. nostra tensoquar
ylh uiu ses eguansa. de mantener dompney saluan sonransa.
8. Amicx sordelh Ja comtessa ual tan. que ben lai uuelh mas
yey met en iohan. de ualaric quab pretz darmas 3enansa. per
quielh tramet lo iutgamen en fransa.
MCCLXVII. Hs. 3794, 256. Tenson. 1. Bertram lo ioi de
donnas e damia. qaues agutni ianuilha sazo. aures coue qea
perdas per raqo. o prez darmas e de cauallaria. pero cellz
a cui uos est aclis. creira sesplusqabarmassiasfis. qaluole-
mais laissar a uostra uia. oretener qieu sai ben cal penria. 2.
Tanloniament hai amata fadia. etan paucman domnas ten-
gudas pro. amics sordell per qieu pren lo reso. el prez dar-
mas e lais uos la follia. qe fas damor don anc nulls non iau-
sis. enans na mens qi plus si afortis. e prez darmas enanqa
chascun dia. per qen lenantz poinherai on qieu sia. 3. Gen
sai partir bertram e uos mal prendre. e parra ben anz qeus
partas da mi. qar ses amor nulls hom nonhaprezfi. qesaues
pres ian farias apendre. qar anc laissestz ioi donnei ez amor.
per sufrir colps fam e freg e calor. tot so uos lais qen amar
uueilh entendre. qel plus bell gauch del raon mi fai atendre.
4. Ben mi sabrai sordel de uos defendre. qe mieilh ai pres e
dirai uos consi. ires uezer leis qamas a cap cli. pueis ab ar-
mas nous aures contendre. am nuilh home ioi uoles ses ualor.
ez ieu lo prez com ten per lo meilhor. qel ioi damor ue om
for leu descendre. el prez darmas aut puiar es estendre. 5.
Sol cresca leis en oui ai mesperansa. qieu si arditz bertram
100
am gang entier. uinra tofcz tempg qieu non pre^ un denier.
autre despretz (?) ni autra benanansa. e uos irez cazen e de-
rocan. qieu remanrai am ma donna baissan. esibeusfasdels
puinhadors de franza. un dous baissar ual ben un colp de
lanza. 6. Amic soldels falsesuostramistansa. qieu non uueilb
leis qam ab cor uertndier. conqis auer am nul prez menQon-
gier. qaital plazer tenria malananqa. per qe a uos Iais damor
tot lenian. qe prez darmas certan qer e deman. uencut uos
hai qar trop fai grant enfansa. qi ioi denian aprez darmas
balansa. 7. La comtessa ualenz a prez prezan. eil de rodes
iuge cmics bertran. nostra tenqon qar il uiu ses enganza. de
mantener donnei saluan sonransa. 8. Amics sordel li contes-
sa ual tan. qe ben lai uueilh mas ieu i met iohan. de uallari qab
prez darmas senanza. per qieu tramet lo iuiament en franca.
MCCLXV1II. Hs. 7225,160. Den sordels e den berlra/ns, 1*
Doas domnasaman des (sic) caualliers. amics bertrans mas no
ies dun uoler. que luna manda lun darmas ualer aitan quan
pot per lamor quel naten. e lautre fai al autre mandamen.
que si ia uol quil lam non pes deren, arclausatz qualsuol
al seus mais de be. 2. Mais lama eist so est dretz uertadiers.
sordel quel uol darmas presat auer. questers nonpotgran
honor conquerer. que eil quel uol uulpig lil e recresen. uol
lamta de! el seu dechaimen. per que lamanz faill trop se ia
lan cre. pos launimen apert dandos i ue. 3. Sordel mos dretz
es al uostre sobrers. conrada mort non deu nuls hom temer.
ni uid amar on posca bamta caber. per que ama mielz la
dompna per un een. que sos amanz uol muera honradamen.
darmas sin muor que eil quenten en fron, lo seu que uoluiua
aunita per iase. 4. Cil a cui plai sos fins amanz enters. laman
bretan mais e fai o purer, que cil que uol ardit per deehaer.
que sil fai lo ill perufe ol pugn combaten. tart lo rendra pos
baisan ni iasen. doncs Luna mais cil quenter lo rete. que cil
que uol dosfait car Ieu saue. 5. Tan quan ual mais as laus
des drechuriers. honors camta en sordel uos fatz saber. cama
cil tnillz que uo lo sieu teuer, en pretz damars que lautra fai
parruen. ca son aman uoilla tot aunimen. caunitz ec cel que
darmas se recre. e aunqa cil quen ses bratz lo te.ß.Aitan can ual
mais uida es alegriers. que morfcz ni dois bertram uos die per
uer. cama cil mielz quel seu manda estener. de faitz darmas
car homi mor leumen. e eil que aaideson amanquerren. sa
mort nom parquelamabonnafetant con fai cil quel# uiupres
de se. 7. Domna que uai de son aman querren. bertran sa mort
nonpar cam lealmen. e de nos dos iu^e q ui mielz mante.nai
ranbauda onsonsesmaltuitbe. 8. Contensos uoill quesia^l
iuiamen. amics sordel ab leis ca pretz ualen. cär segur sai
quelas diran de me. que manteingi mielz zo quasaman coue.
MCCLX1X. Hs. 2701, 143. Tenso denbr'tdo Ictmcvn,, 1, Dpas,
101
donas amon dos cauaiers. amicx bertran mas non ges dun
uoler. que luna mandal sieudarmasualer. aitancantpotper
lamorque naten. elautrafai a losieu mandamen. quesiiauol
quilh lam non pes de re. er chauzetz cal uol al sieu may de
be. 2. May lama silh so es dreitz uertadiers. sordel quel uol
darmas prezat auer. questiers non pot granhonorconquerer.
car silh quel uol uolpilh ni recrezen. uol lanta del e son de-
chazemen. per que lamars fa mal si ia lan cre. puslaunimens
a dan damdos y ue. 3. Sei a cuy platz sos fis amans entiers.
laman br’t may e fay o parer. que silh quel uol uolpilh per
dechazer. car silh fai perdrel ponh conbaten. tart loy redra
pueys baizan ni iazen. doncs ama mielhs silh quentierlorete.
que silh quel uol desfag car leu saue. 4. Tant cant ual may
al lausdels drechuriers. honors que anta sordel uos fas saber.
cama silh mielhs quel sieu manda teuer, eu fag darmas car
lautra fay paruen. ca son amic uuelha tot aunimen. caunitz
es sei que darmas si recre. et aunida silh quen son bras lo te.
5. Tant cant ual may uida et alegriers. que mortz ni dol br’t
uos die per uer. cama silh mielhs quel sieu man destener. de
fag darmas car hom y mor leumen. e silh que uay de son amic
queren, sa mort nom par que lam de bona fe. tan com sela
quel uol uieu prop de se. 6. Sordel mos dreitz es al uostre
sobriers. honrada mort non deu nulh homtemer. niuidamar
on puesc anta caber. per que lama la dona per. l.c. que son
amic uol mueyr onradamen. darmas sen mor que silh que
ten enfre. lo sieu que uoluieur aunitz per iasse. 7. Bertran
dona cama be coralmen. no uol la mort de son fi be uolen. e
de nos dos iutge qui mielhs mante. raymbauda on so sesmal
tug be. 8. Comtemso uuelh que sial iutiamen. amicx sordel
ab lieys ca pretz ualen. quieu creirai so quelas diran de me.
quieu mantenc mielh so cad amic coue.
MCCLXX. Hs. Vat. 3207,3. Sordelz, 1 . Dompna meillz
qom non pot pensar. leials e fins ses cor uaire. mautrei per
totz temps amar. uos cui non aus retraire. mos mals per qeu
muor teraen. qar eus am tan coralmen. qe sius plaz o no uos
plaz. uostre seraitro al morir. qan totas autras amistatz. met
per uostramor en air. 2. Plus nom pocamors honrar. qan me
fez ues uos atraire. qe anc deus non uolc formar. gensor domp-
na amon ueiaire. qel corsa dregeplazen. caradouzaerizen.
e natural la beltatz. el cor ses uoler de faillir. per qen uostra
merce sui datz. a totz uostres manz obezir. 3. E sim faitz
ren desirar. amors qe non deiatz faire, per merce uos uoill
pregar. qe nom faisatz pauc ni gaire. qar mais am uiure a
turmenz. qe uostre prez ualia menz. dompna per re qera
fyssat?. qasatz ai de uos cui dezir. qe sol de bon cor me suf-
fratz. qeu posca amar e seruir. 4. Tan ues fai bei remirar.
plazenz dompna e de bou aixe. qab fin ioi nop puosc estar.
102
poa sui loing del donz repaire. on es uostre nous cors genz
anz isco dentre las genz. toz sols souen apensatz. e uos domp-
na pensan remir. per qea per mi qeos airatz. qem toi pessa-
men e eonsir. 5. Ia nnillstemps nom poiretz far. pros domp-
a tan de mal traire. qeu nos sial merceiaire. pos de uos nom
puosc estrar. qamors me forza e me uenz. uostra beltatz e mos
senz. me diz qem tengna pagatz. qe tot qan uolretz fami
^ 81 uo f P latz <l e naausiatz. ia dens o mercei a mon fenir.
. En uostra merce sui datz. dorapna per uiure per morir.
6 81 vK vvT qe T ? ausiatz - ia deus no me 8al seu uoili garir.
, . Hs. 7226 , 265 . En Sordel. 1 . Gran esfortz
tai qui chanta per amor. trop e ue pauc lieys on a son cor
mes. sa uidas trai uenha len mals o bes. quarper quascus
morlanguen.de dezire * ^ mal laucis per lo ben esperan.
Per 8 tan lo uai deziran. per quamans fis no uiu
ses greu martire. pus del uezer sidons non a legor. 2. Quan
pes quo am de totz bos aypslaflor. elgaugquieunayuezen
ys quem ten pres. merauilmecumdefendrem potres. quel
part de dol e de martire. quar nom auci los plazers
remembran. que ylh sap far e dir sonor saluan. retenen grat
quäl que la reraire. honran quascus segon ques sa ualor.
^t?? an i maUC1 em turment ab dolor. pel ioy quem lonhae
ua Imerces. mas endreg mi ieu nom deg clamarges.
*l US S1 ? us 8U ^ ^ em P ot sd Pl ai aucire. e si mauci nom
ai n QUän. quels dans prenc totz mas per so plane
i 1 *’ no poirai mais sos plazers far ni dire. ni ylh trobartan
^fj i a ™ ad0 1 r *. 4 ; Hon quieu estey lai sopley et azor. onylh
flo P ? a 8 cor tes. sobre totas las pros tan plazens
*, o 6 /i CO k f 6 COr e des o artz e de rire. quel cors a gras del-
i 6 be ^ 1 ran * l a car bumil fresca ab bei semblan. don
p r ia nueg el lorn plane e sospire. quar aisseih ioy quieu
n ° m sec ?^ Hu aissi lam el prec saluan sonor, quel
nret* 11 ™* 68 nu res <l u ' ieu prezes. per que son cors ni son
™ - ynS ual S ues - maisamurir (=am murir) queiadieus
da«»/! Z,r - 6 * ^, uie . m tenc damor per paguatz ab aitan. sauals
onnL ^ U1 ? u dezir quautraman. non tem quieu pueys en ma
Mp S pT U YYT? ri n ar se £ ur merce P er lagensor.
J^HXaII. Hs. 2701,23. Sordel. 1. Gran esfors fai qui
. . P r a ™ ors * trop e ue pauc leis onason cor mes. sa uidas
^ en , ma ls o bes. car per cascus mor languen de de-
in 'ßT • ausis per lo ben esperan. el be per mielhstant
1 ueziran. per com am fis no uieu ses greu martire. pos
81 d ? ns QOn a j e & or * 2. Can pes co am de totz bos
raniuf fl0r * fiulen ay uezen leys que ten pres. me-
dA rno^f* C ° de ^ en drem pot res. quel cor no mi part de dol
far a^; lre * car . non l au «d los plazers remenbran. queilhsap
e cur sonor saluan. retenen grat de cal que la remire. onrau
108
caacus segon ques sa ualor. 3. Aman mauci em turment ab
dolor, pel ioy quem lonh e no mi ual merces. mas endreg mi
ieu nom deg clamar ges. car pus sieu soi bem pot sil plai aus-
sire. e si mauci nom forfai tan ni can. quels dans prenc totz
mas per so plane amans. non poirai may sos plazers far ni
dire. ni ilh trobar tan fizel amador. 4. Hon quieu estai lai
soplei e adzor. on ilh estai que play als fis cortes. sobre totas
las pros tan plazens es. de cors de cor e desgartz ederieyre.
quel cors a gras delgat e de bei gran. el car umil fresca ab
bei semblan. don plor la nueg el iorn planh e sospire. car
am sei ioi quieu dezir nom secor. 5. Enaissi lam el prec sal-
uan sonor, quel mon non es nulha res queu prezes. per que
sos cors ni sonpretzmensualgues. may am morirqueiadieus
tan maire. quem tenc damorperpagatz abaitan. saualsdaco
quieu dezir cautraiman. non tem quieu pueis en masenha es
ques uire. cridar sega merce per la gensor.
MCCLXXIH. Hs. 683, 107. Sordcll. 1. Puois nom tenc
per paiat damor. em sobra raison de maldir. en abaus ce
uegna pascor. uoigll faire un siruentes ausir. eluoc de uer
messatge. cem digals tres deseretatz. qe puois omes desuer-
gognatz. tan ce dintz son coratge. non tem aunir desonratz.
ual trop mentz ce mortz soteratz. 2. Desonratz ab pauc de
ualor. uiu tutzhoms puois se laisa aunir. ni deseritar ses cla-
mor. [e] ses demanes contradir. esenten mon lengagie. nos-
tre rei daragon bem platz, cargient esamilhaatz (?) cobratz.
ce e es ac uasalagie. mas non fun aunitz ni blasmatz, nin pres
trega nin giuret patz. 3. Qanuos de belcaire la tor. li cons ben si
deu esgausir. de tolsan cara grant onor. a cobrat lintrar e liscir.
pero dedintz lestagie. dison encar si bei desplatz. ben sire
per ce uos conortatz. al conort del saluagie. li coms si gia
fon ducs clainas. mas non es entier lo comtatz. 4. Bem plai
del comte monsegnor. car li uei la renda euglir. del port de
marsilia onor. mas al comte la fes tenir. lau trän al gran pa-
sagie. de tut tolsan perce nes sercatz. e monsegnor en uio
onratz. Ieu reuenral damagie. puois a lagleizasesiratz. nece
nos perdon de sos peccatz. 5. Car lur nebri lo desonor. ce-
lun lai maluastaz sufrir. de tutz treis naurai trismors (?). ma
soi dieu gart lieis cui desir. ce ten mon cor en gage. tutz em
per censia iratz. deraandan uoigll sia peccatz. e se die mil
oltragie. fai mo dir lo pretz ol rictatz. de lieis a cui me soi
datz. 6. Plasentz dompna cui me sui datz. gais uiu per uos
e conortatz. cant pens cab alegragie. serai encar per uos
amatz. si gia uos prent damar uolontatz.
MCCLXXIV. Hs. 683, 103. Sordell. 1 . Puois trobat ai
chi conois et enten. e sap triar los neisis del senatz (= dels
senatz). e conoiser maleza e bontatz. ieu non sai doncs que-
manes als ceren. per che mon cor en demorar satura. atolosf}
m
almens un mes o dus. e per amor dete ualens conpagnons.
un siruentes metrai en escriptura. 2. Lo siruentes a täl en-
tendimen. quaissi costai mal al pros pauprctatz. si estai mal
al croi ric la rictaz. qamdui traion grau pena e greu türmen,
e non sai dir cal a la maior rancura. cel pros paubres no pot
uiure gioios. el ric croi uiu maritz e consiros. abdui uiuon
ab gran desauentura. 3. Vida non es antz es mortz uera-
mentz. car ben es mortz cui fayll gioi e solatz. e cui sofragn
tut so cal cor platz, trai pietz de mort car uiuamarimen. per
so mi par ce fos ben e dreitura. cel trop dels ricx maluas e
inuaios fos. mes alpauc delualensofracios. celpaucseltrops
Inns e lautre pegura. 4. Mas una ren uos uoyll far entenden.
segon qieu cre ces raisons e uertatz. canc non fon ricx per
auer boms maluatz. nil pros paup res perpaucauerni argen,
qeil pros cant a dauer maior fraitura. miel po mostrar con es
ualens e bons. el ric maluais can plus es poderös. pot om
prouar mieltz sa flacha natura. 5. Tut trop son mal so auc
dir a la gen. e mal tut p auc sadrec o raisonatz. si co per trop
es om desmesuratz. es per pauc uils e tomatz e nien. e de so
ques nien n on a om cura. e so ces trop non uol dieus ni raisons.
doncs fora ops central pauc el trop fos. unauertutzcomapela
mesura. 6. Valer pot ben ci de ualor a cura. paupres o ricx
sol chel cors sia pros. ce ses auer nascet cascus de nos. e ses
auer sarem de uerme pastura.
MCCLXXV. Hs. Vat. 3207, 4. Sordels. 1. Si col malans
qe no se sap gardar. qan es garitz per qel mals lo repren. el
fai trop peig en son recaliuar. qe non a faich aisi mes pres
em pren. del mal damor dun sui recaliuatz. qar nom gardei
qan eu nera escapatz. ar ai tal mal dun iamais non garai. si
nom g£.ris la bella per cui lai. 2. Pero si tot mal ses del mal
clamar. damor non uoill ges del tot garimen. qar totz mes
douz lafanz per soffertar. qan pens qi es ni dun ni deqalgen.
eil per cui muor a cui me soi donatz. ses estraire sill plai o
sill noil platz, qar eu lam tan ab leial cor uerai. qe sill mauzi
eu la merceierai. 3. Un pauc mi fai gilosia doptar. car totz
lo monz enueia son cors gen. eqar non puosc tan ualer qetri-
ar. non puosca ben amador plus ualen. pero seu fos per leis
adreick iutiatz. si com lam mais en fora meillz amatz. mas
com qem nan sobre totz lamarai. dune falira se ues antra
matrai. 4. A can mal ui sa cara son cors car. el ric senblan
el bei acuillimen. el plazen ris e lamoros parlar. el douz es-
gart el gai captenemen. sen breu noill pren merces tan soi
choqatz. dels mals dun sui per saraor tormentatz. qeu tem
morir (lesiran son cors gai. qar loing dels oillz e pres del cor
mestai. 5. Ben dei amors sobre totz mcrceiar. qar partit a mon
ferm cor e mon sen. de dompnab cor camiatn em faiamar. le i
qh tuit ben son ses tot fallimen. qar tau la fan sos prez e
105
beitat«. saluan sonor plazer cals plus prezatz. aug dir qen
lei non faill reu menz ni mai. per qen nuillz temps de samor
nom partrai. 6. Restaur a nos mi reu a cuim soi datz. e mer-
cei lei qem fetz camian camiar. qab son camiar si adiran mi
fai. amar qest la plus plazen qeu sai,
MCCLXXVI. Hs. 7225, 124. Den sordelt de mantoana.
1. Si com esta tais questeia. qui uol far faich ab ualor. que
totz lo monz mi guerreia. per dompnas e per amor. lus me
nol mal per enueia. Uutre per las parenz lor. qem raentre
faire paor. consello que lo descreia. queu sui tals que quin
plor. eu uiu iauzenz sens temor. — 1. Nom meraueill sil
mant son gilos. de mi tan sui en dreig damor sabenz. quel
mon non es dompna tan sia pros. ques defendes de mos dolz
precs plaisenz. doncnon blasmon negun que de me splaiugna.
qusqecs a dol qant sa moillers macoHl. mas soi qezeu ab son
cors me despueill. pauc pretz son dol emeinz blan sames-
claingna. 2. la nuls marritz de mon ioi non se plaingna.
quenaissisui fadatz que tot quaut uoill. seschai quaia damor
per queu nom tueill. daucir domnas per bruit ni per mes-
claingna.
MCCLXXVH. Hs. Vat. 3207, 55. Sordels. 1. Sitot masaiti
de seruentes figera. ab sa lenga falsa e menssongieira. sofrir
lom taing tal paor ai nom feira. ab lespada ab qel feri nau-
ziers. car no Hin ualc capiros ni uiseira. qa de la galtanollen
fezes cartiers. e pois nac patz ferma daital maineira. canc
nofll costet mezinar dos deniers.
MCCLXXVIl I. Ps. 7226, 264. En wrdel . 1. Sei quem
afi ab armas tostemps del siruentes. sobrarai lo perfieg qom
ten per ben apres. franc et homil en cocha falh e guai e cor-
tes. ab donas qiian las troba tan folhas cum elh es. tan la-
mon de bon cor per quieu sospir e pes. on tenra lo mesquis
ni contra cal pays. pus en barral Ii falb elaten quan quel pes.
e nostra cort bueymai no pes del tornar ges. 2. Mout se fenh
prims e sauis pero sos sens es tals. qua son tort la partit de
sil coms proensals. el autre coms nol uol quar sap qui es ni
quals« e dizon quelb soana lo temple lespitals. quar en-
frelhs no cap home uolpils ni deslials. bem merauelh quol
pot retener en barrals. que ad ops de senbor non es ep re
cabals. quel cors agran elonc el cor petit efals. 3. Aras
ueirem parer lo uolpilb fenhedor. mescrezen ues dieu e fals
ues son senhor. hueymais pus ueu la patz el gai temps de
pascor. si deuria mostrar ab garlanda de flor. mas tan cofon
largueza tan li fai gran paor. non lo uiron ab armas siey
enemic maior. edomna quad aital cauayer do samor. atretan
ufü de pretz cum elba fai de ualor. 4. Aras ueirem parer
fenhen et afacban. anar dartelb a pe ejpujar estruban. e son
108
ni ad aprendre. Et araet una auta doropna de gascoignä
moiller den Guillem de bouuila. mas non fo crezut que anc
la dompna li fezes plazer en dreich damor. perqne el ditz en
una cansson. Eu sui arnautz qamas laura e catz lalebreab
lo bou enadi contra suberna. 1. Doutz brais e critz. lais e
cantars e uoutas. aug dels auzels qen lur latins fant precs.
qecs ab sa par atressi cum nos fam.ab aicellas en cui nos enten-
detn.edoncas ieuqenla genssor entendi. deifarckanssonso-
bre totz de tal obra.que noi aia fals mot ni rima estrampa.2.Non
fui marritz. ni non presi destoutas. al prim qintriei el chastel
dinz los decs. lai on estai midonz don ai gran fam. canc non lac
tal lo nebotz sain guillem. mil netz lo iom en badaill em nes-
tendi. per la genssor que totas autras sobra. tant cant ual
mais fis gaugz quira ni rampa. 3. Ben fui auzitz. e mas par-
aulas coutas. per so car ies al chausir non fui pecs. anz amei
mais prendre fin aur queram. loiorn qez ieu e midonz nos
baisem. qcm fetz escut de son bei mantel indi. que lausengier
fals lenga de colobra. non o uisson don trop mais motz es-
campa. 4. Dieus lo grazitz. per cui foron assoutas. lasfa-
iliidas que fetz longis lo cecs. voilla sil platz qieu e midonz
iassam. en lachambra on amdui nos man dem. qieu autre ioi
non desir ni atendi. mais que baissan tenen son cors desco-
bra. el remire contral lum de la lampa. 5. Fols deschausitz.
ab las lengas esmoutas. non blasmieu ies qel seignor dels
galecs. feiron faillir et es dreitz so blasmam. que son cosin
pres romicu so sabem. lopro comte richart per qieu entendi.
que tart faral reis ferrans de pretz cobra. si mantenen nol
solu enol escampa. 6. Eu lagra uist mas estiei per tal obra.
cal coronar fui del bon rei destampa.
MCCLXXXIII. Hs. Laur. 43, 27. Armut daniell. 1. Los
brais eis critz. el sons el cant e uoutas. qau dels auzels qe
lor latin fan precs. damars lorspars altresi com uosfam.e las
amiga en cui entendera. e donca eu qen la genzer entendi.
deg far chanqon sobre totz de bei obra. qe non aia moz fals
ni rima estrampa. 2. Ben foi grasiz. e mas paraulas coltas.
per so qe ges al cauzir non fui pecs. anz uolgki eu mais pren-
re aur qe ram. alprin qeue madonnanosbaizem. nirafeses-
cu de son gent mantel endi. qe langengiers fals lenga» decolo-
bra.non o ui enserdo tal mal mot escampa. 3. Non foi marritz.
ni non pren si destoltas. al prim qem trei el castel dinz los decs.
lai on mi don stai mi don don ai gran fam. anc non lac tal
loneps segnen guillielm. Cent uez lo iom em badailh em nested.
per la bellas qe totas autras sobras. tan can ual mais naigaug
qiranon rampa. — 4. Deus lochausitz. percuiforon absoltas.
las faillidas qe fes longin lo cecs. vuollia quieu e midonlais
iaisan.en lachambra on amdui nos mandem. vn dolz conuent
don tan gran don atendi. e qel seu cors baisaniugan descobra«
,107
quan mi pes quieu serai amatz. silh pren damarnegus temps
uoluntatz. 3. Mas de lieys nom don temor. que de so que
pus mi plai. nom desue de son cors guay. que quan se uel
mirador. la gran beutat quel enansa. remembral son pretz
aussor. tem que non denh penresmansa. qua negus tanha
samistatz. tant es sos pretz ricx e grans-sas beutatz. 4. De-
ziran torn en error, souen quar tan luenh mestay. delhs hu-
elhs e pres del cor sai. perosi tot plane e plor. quar uey pauc
lieys quem enansa. al sieu plazer malegor. quades remir per
semblansa. on questia son cors e sa fatz. mas ben magrops
quel semblans fos uertatz. 5. Que quan remir sa color. que
par flors ab neu quan ehai. el gen cors qua ui dam trai. e sa
gran ualen ualor. de lieys per cuy pretz senansa. res nom
falh nim fai paor. ans naitan gran benanansa. e tan de ioy
e tan me platz, quieu poiria far iays totzlosiratz. 6. La ualen
dona senansa. * . queutre non uiu ses eguansa. defin pretz a
laus e ditz prezatz. saluan sonor de lieys cuy mi suy datz.
MCCLXXXI. Hs. 27ol, 36. Sordel. 1. Tostems serai
ues amor. fis e ferms ab cor ueray. camar e seruir me fay.
la pus bele la melhor. e si tot als nom enansa. tant creys sos
pretz ab honor. quieu prenc per paya lonransa. car gent es
de si dons pavatz. totz fis amans ques de si dons onratz. 2.
E sieu anc sufri dolor, per amors ni det esmay. era mo torna
en iay. per quel fenisc ma clamor. quen tan bei plazer me-
nansa. ab fin ioy ley que azor. cades uieu ab alegransa. can
mi pes quieu seray amatz. sil pren damar negus tems uolun-
tatz. 3. Mays de lieys nom don temor. que de so que pus
me plai. nom deueda son cors gay. que can ue el mirador.
la gran beutat quel enansa. remembral god pretz aussor. tem
que non denh penresmansa. ca negun tanha samistatz. tant
es sos pretz ricx e grans sa beutatz. 4. Deziran torn en error,
sonen car tan luenh mestay. dels huelhs e pres del cor say.
pero si tot plane e plor. car uey pauc leis quem enansa. eil
uey plazer ma legor. cades remir per semblansa. on questi
son cors e sas fatz. mays bem agrobs quel semblan fos uer-
tatz. 5. Que can remir sa color. que par fos neu can cay. el
gen cors ca uidam tray. e sa gran ualen ualor. de leys per
cuy pretz senansa. ies nom falh nim fay paor. ans nay tan
gran benanansa. e tan de ioy e tan me platz, quieu poyria
far totz iays los iratz. 6. La ualen dona senansa. de mi son
ab tal ualor, quentre nos uieu ses egansa. de fin pretz alaus
ditz prezatz. salua sonor de leys cuy mi son datz.
MCCLXXXII. Hs. Yat. 5232,39. Arnautz daniels sifoda-
qella encontrada don fo arnautz de maruoill deleuescat de
peiregos dun chastel que a nom ribairac. e fo gentils hom.
et amparet ben letras. e deleitet se en trobar et en caras
rimas, per que las soas ohanssos non son leus ad entendre
106
gran cors malu&t fenhen e remiran. portar camiz ab aurquel
molher cotz tot lau. don reman sofrachofca siquenploron
lenfan. ar lai tocat al uiu * quieu die eantan. uer de sos
caitiuiers que uergonha non blan. tant es desuergonhatz lo
fals repres denian. 5. Semblao fai quel fara cum quel fessa
marrir. que ren nol prezara lo mal quen auzis dir. non fara
elh so cre segon lo mieu albir. e.quar es daytal pens que ren
non tem falhir. ni ihesu crist descreire ni sagrament mentir.
ni donas dechazer ni en lüy enuelir. ar uos ai dig cum renba
ni de aues sap formir.
MCOLXXIX. Hs. 2701, 23. Sordel . 1. Sol quem afiab
armas tostems del siruentes. sobrarai lo perfieg com ten per
ben apres. franc et humil en cocha fale gai e cortes. ab donas
can las troba tan folas cant el es. tan lamon de bon cor per
quieu sospir e pes. on tenra lo mesquis ni contra cal pais.
pos en barral li falh el aten can quel pes. en nostra cort uei-
mays no pens del tornar ges. 2. Mot si fenh prims e sauis
pero sos sens es tals. ca son tort la partit de sil coms proen-
sals. el autre com nol uol car sap qui es ni cals. e dizon quel
soana lo temple lespitals. car entrels non cap hom uolpilhs
ni deslials. bem merauilh col pot retener en barral. cad ops
de bo senbor en re non es cabal. quel cor a grant e aut el
cor petit e fals. 3. Aras ueirez parer lo uölpilhfenhidor. mes-
crezen en ues dieu e fals ues son senhor. hueimay pos uen
la patz el gay tems de pascor. si deuria mostrar ab girianäa
de flor. mas tan co fon la guerra tan li foy gran paor. non lo
uiron ab armas siei enemic maior. e domna cadaitalcauayer
don samor. atertan nal de pretz com el fa de ualor. 4. Aras
ueirem parer fenhen et afachan. anar dartelh a pe e puiar
estruban. e son gran cors maluatz cenhen e remiran. portar
camiz ab aur quel molber cos tot lan. don reman sofrachosa
si quen ploron lefan. ar lai tocat al uieu car sap quieu die
eantan. uer de bos caitiuiers que uergonha no blan. taut es
desuergonhatz lo fals repres denian. 5. Semblan fei quel fora
com quel fassa marrir. que res non prezara lo mal quen auaes
dir. non fara el so cre segon lo meu albir. e ear es daital
pens qu9 res non tem felhir. ni ihesu crist descreire nisagra-
men mentir. ni donas dechazer ni en luy en relir. ar nos ai
dig com renha hi de ques sap formir.
MGGLXXX. Hs. 7226, 264. En sordel 1. Tostemps serai
ues amor. fis e ferms ab cor ueray. quamar e seruir mi fay. la
plus bella e la melhor. e si tot als nom enansa. tant creys sos
pretz ab honor. quen prenc per paya lonransa. quar gent es
de si dons payatz. totz fis amans ques en si dons honratz.
2. E sieu anc sofri dolor, per amor mm det esmay. eras mo
torna en iay. per quel fenisc ma clamor. quen tan bei plazer
menansa» ab fin ioy lieys cuy azor. quades uiu ab alegransa.
111
tetira de ioi larc. e segrai tant qom mi port a la tomba.
<jieu non sui ies cel que lais aur per plom. e pois en
Iieis noi8 taing com ren esmer. tant li serai fis et obediens.
tro de samor sil platz baisan menuesta. 3. Vs bons res-
pieitz mi reuen em descarga. dun doutfc desir don mi
dolon li flanc. car en patz prenc lafan el sofrel parc. pois
de beutat son las autras en cornba. que la gensser par
caia pres un tom. plus bas de liei qui la ue et es uer. que tuig
bon aip pretzesabers e sens. reignonablieicusnonesmeins
nin resta. 4. E pois tant ual nous cuietz que sesparga. mos
ferms uolers ni qeis forc ai qeis brane car ieu non sui sieus
nimieus simen parc. per cel seignorqeis mostretencolomba.
qel mon non a hörne de negnn nom. tant desires gran bena-
nanssa auer. cum ieu fatz lieis e tenc a noncalens. los enoios
cui dans damor es festa. 5. Na mieills de ben ia nom siatz
auarga. qen uostramormi trobaretztot blanc. qieu non ai cor
ni poder qem descarc. del ferm uoler que non hieis de retom-
ba. que qandmesuellniclaulos huoills desom. auosmautrei
qan leu ni uau iazer. e nous cuietz qeis mermemostalens. ni
o fara ies qaral sent en la testa. 6. Fals lausengier fuocs
las len gas uos arga. e que perdatz los huoills amdos de cranc.
que per uos son estraich cauail e marc.amor toletz cab pauc del
tot non tombaxonfondaus dieus que ia non sapcbatz com.qeus
faitz als drutzmal direuil tener. malastresesqeustendesco-
noissens. car peior etz qui plus uos amonesta.7. Arnautz afaitz
e fora loncs atens. qatendens fai pros hom rica conquesta.
MOCLXXXVni. Hs. Laur. 42, 30. Namad daniel. 1.
Sem fos amors de ioi donar tan laria. com soi a lei dauer cor
fin e franc. ia per amar non uolgrafar embarc. qe am tant aut
qespers me pui en tonba. mas qan albir cum es de pres al
som. trop men am mais car anc lause uoler. qera sai ben
qe mon cor e mons senz. me faran far lor gratriccaconqesta.
2. Per o seu faz lonc esper no menbaria. qe tan ric loc me
soi mesemestanc. don li bei diz me terran de ioi larc, et
segrai tant com me port la tonba. qeu non soi ges cel qe
lais aur per plom. et pos en leis nos tang com ren esmer.
tant li serai fis e obedienz. tro de samor seil plaz baisan me
uesta. 3. La granz ualors el fins prez me descharia. del greu
sospir don me dolon li flanc. car en paispren lafan el sofrel
parc. pois de beitat son las autras en tonba. qe la genser par
caiäm pres un tom. plus bas de leis qi las ue e es uer. car
tuit bonsTiips ioi e ualors e sens. reg hom ab leis cuns non
es mens nin resta. 4. Et pois tan ual cuiaz doncs qe sesparia.
mos deziers ni qes forz ni sesbranc. non serai meus ni seus
se ia men part. se maiut cel qes mostret en columba. qen tot
lo mon non es hom de nul nom. qaissi desir de si granz ben
auer. cum eu faz leis mais feng mon non chalens. pels deui-
110
doncle. 4. Anc la seror de mon oncle. non amei tant ni plus
per aqest arma. eaitant uezis cura eslo detzde longla. sa lieis
plagues uolgr esser de sa chambra. de mi pot far lamors qinz
el cor mintra. mieills a son uol com fortz de freuol uerga.
5. Pois flori la seca uerga. ni den adam mogron nebot ni on-
cle. tant fina amors cum cella qel cor mintra. non cuig qanc
fos en cors ni es en arma. cal estet fors en plaza o dinz cham-
bra. mos cors nois part de lieis tant cum ten longla. 6. Caissi
senpren e senongla. mos cors el sieu cum lescorssa enla uer-
ga. qil mes de ioi tors e palaitz e chambra. e non am tant fraire
paren nioncle. qenparadisnaura doble ioimarma. siianuills
hom per ben amar pert sarma. 7. Arnautz tramet sa chans-
son doncle e dongla. a grat de lieis que de sa uerga larma.son
desirar cui pretz en chambra intra.
MCCLXXXVI. Hs. Laur. 43, 29. A>naut daniell. 1. Lo
ferm uoler qel cor mintra. non pod ies becs eseoiscendre ni
ongla. de lausengier si tut per mal dir sarma. e qar non laus
batre a ram ni ab uerga. seuals afrau lai ou non aurai oncle.
iauzirai iois en uerzier o dinzambra. 2. Can mi souen de la
zambra. ona mondanz saiqe nusom non intra. anzle son plus
qe fraire ni oncle. non ai menbre non fremisca nesci longla.
plus qe non failenfant denant la uerga. talpaor ainolsiatrop
de larma. 3. Del cor li fos non de larma. em consentis mä
selat dinzsacambra. qeplus men nafral cor qecolp de uerga.
qar lo seu cors lai on il es non intra. de leis serais aisi com
carns e ongla. e non creirai castics damic ni doncle. 4. Anc
la soror de mon oncle. non amei taut ni plus per aqest arma.
qai rant uezis com eslo dez de longla. sa lei plagesuolgra es-
ser de sa cambra. de mi pod far lamors qinz el cor mintra.
mielz a son uoil com forz de freuol uerga. 5. Pos flori la
secca uerga. e den adamforomnebod e oncle. tant fin amor
con sela qel cor mintra. non cre qefos en corsni es en arma.
on qe mestei fors o dinzambra. mos cors nos part tan cum la
carn de longla. 6. Qaisi sen pren e sen ongla. mons corts
en leis cum lescorz en la uerga. qel mes des ioi tors e palais
e cambra. e non am tant fraire parent ni oncle. qem paradis
naura doble ioi marma. sin negun hom per ben amar la intra.
7. Arnaut tramet son cantar doncle e dongla. ab ondrazdiz
qe de sa uergha larma. son desirat cui iois en cambra intra.
MCCXXXVII. Hs. Vatic. 5232, 39. Amaulz damek. 1
Sim fos amors de ioi donar tant larga. cum ieu uas lieis flauer
fin cor e franc. ia per gran ben nom calgra far enabarc. qe-
ram tan aut qel pes mi poia emtomba. mas qandmalbircum
es de pretz al som. mout men am mais car anc lausieiuoler.
caras sai ieu que mos cors e mos sens. mi farant far lor grat
richa conquesta. 2. Pero sieu fatz lonc esper no menbarga-
qen tant ric luoc me sui mes e mestanc. cab so» bels digzna 1
109
eqel remir contra lum de la larapa. 5. Bocclia qe ditz. qeu crei
qe maiatz toltas. tals promessas qe lemperaire grecs. forom
ric ol seingnor de roam. ol rei qui ten sur o ierusalem. don
ben sui fols qe tanqe qer reprendi. qe ges amor non napoder
qencobra. nisan ginieia hom qe ioiaaampa. 6. Losdeschau-
sitz. ab las lengas efcmoltas. non dot eu ges sei segnor dels ga-
lesc. anfaitfaillirperqesdrezsoblasmam. qe son parentpres
romeu qosaben. ramon lo fil al conte caprendi. qegreu farrei
ferran de prez cobra. qel mantenent nol soluos nul escampa.
MCCLXXXIV. Hs. Vatic. 5232, 39. Arnavtz daniels.
1. Lan can son passat li giure. e noi reman puoi ni comba. et
el uerdier la flors trembla. sus en lentrecim on poma. la flors
e li chan eil clier quill, ab la sazon doussa e coigna. menseig-
non cab ioi mapoigna. sai al temps de lintran dabril. 2. Ben
greu trob om ioi desliure. ca tantas partz uolu e tomba. fals
amors que no sasembla. lai on leiautatz asoma. qieunon trob
ies doas en mil. ses falsa paraulla loigna. e puois catrauers
non poigna. e non torne sa cartat uil. 3. Tuich li plus som en
oant hiure. ses muiole sesretomba. cuiillgignoset celerabla.
la crin qeil pend a la coma. e plus pres li bruit delauzil. on
plus gentet sen desloigna. elfols cre mieills duna monga. car
a simple cor e gentil. 4. Ses fals araor cuidiei uiure. raas ben
uei cun dat mi plomba. qand ieu mieills uei quil rao erabla. car
tuich li legat de roma. non son ies de sen tant sotil. que na
deuisa messoigna. que tant soaument caloigna. men posca fab
sar un fil. 5. Qui amor sec per tal liure. cogul tenga per colom-
ba. sil lo ditzni uer li sembla. fassail plan del puoi de doma.
qand el plus prop es tant sapil.si col prouorbis saeoigna. sil
trailuoillsol puois loil ongna. sofra e sega ab eor humil. 6. Ben
conoscses art descriure. que es plano que es comba. qieu
sai drut que si assembla. don blasma lei sei col groraa.
qieu nai ia perdut ric cortil. car non uuoill gabs ab
uergoigna. ni blasme ab honor loigna. per qieu loing son
seignoril. 7. Bertran non cre desai lo nil.mais tant de fin ioi
mapoigna. tro lai on lo soleils plouil.
M CCLXXXV . H s . V at ic. 5 2 3 2 , 3 9. Amautz da niels. 1 .Lo fer m
uoler qel cor raintra. nom pot mais becs ies escondre ni ongla.
de lausengier qui pr rt per mal dir sarma. e car nols aus batr am
ram ni ab uerga. siuals afrau lai on non aurai oucle iauzirai
ioi en uergier o dinz cambra. 2. Qan mi soucn de la cambra.
on a mon dansai que nuills hom non intra. anz me son tuich
plus que fraire ni oncle. non ai membre nom fremiscani ongla.
aissi cum fai lenfas denant la uerga. tal paor ai qeil sia trop
de larma. 3. Del cors li fos non de larma. mas cossentis ma
celat dinz sa cambra. que plus mi nafral cor que colps de
uerga. car lo sieus sers lai on ill es non intra. totz temps serai
ab lieis cum cams et ongla. e non creirai chastic damic ni
112
nans cui dans dels druz es festa. 5. Na melz de ben ianon
siaz auaria. qen uostramor me trobarez tot blaue, qeunon
ai cor ni talent qem descarc. del ferm uoler qe nes p&s de
recomba. qe qant esueill ni clau les oillz del som. uostrere-
maing can leu en uau iazer. et doncs cuiez qes nabaismolbi-
lens. non ferai ges tals sensentenla teste. 6. Falslosengiers
foc las lengaas uos aria. et qe fossaz tuit ferit de mal eranc. car
per uos son estrat cauals e marc. amor tolez ca paue de ioi
non tomba. confonda us deus car ges non sabez com. uos
faiz als druz maldir euil teuer, malsastres esqe ustengdes-
conoiscenz. car peiors es com plus uos amonesta. 7. Axnaut
a faite fara Ions atens. capsofrirfanproshomriccaconqesta.
MCCLXXXJX. Hs. Vatic. 5232, 40. Amautz danith .
1. Chansson doil mot son plan e prim, farai puois que bo-
tonoill uim. e laussor cim. son de color. de mainta flor. e
uerdeia la fuoilla. sil chan eil braill. son a lombraill. dels
auzels per la broilla. 2. Pelz bruoills aug lo chan el refrim.
e per so que nom fassa crim. obre e lim. motz de ualor. ab
art dainor. don non ai cor qem tuoilla. que sibeisfaill.
la sec atraill. on plus uas mi sorguoilla. 3. Petit ual orguo-
ills damador. qtie leu trabuchason seignor. delluocaussor.
ius el terraill. per tal trebaill. que de ioi lo despuoilla. dreitz
es lagrim. et arda e rim. qincontra amor ianguoilla. 4. Ges
per ianglor. nom uir aillor. bona dompna ues cui ador. mas
per paor. del deuinaill. don iois trassaill. fatz semblan qe
nous uaoilla. canc nons gauzim. delor noirim. mal mes que
lor o cuoilla. 5. Si bem uau per tot a esdaill. mas (sic) pessa*
mens lai uos assaill. qieu chant e uaill. pel ioi qens cim. lai
on partim, raout souens luoills mi muoilla. dira e de plor. e
de doussor. car per ioi ai qem duoilla. 6. Er ai fam dainor
donbadaill. enonsee raesura ni taill. sols mo egaill. canc
nonauzim. del temps caym. amador meine acuoilla. cor
trichador. ni bauzador. per que mos iois capduoilla. 7. Bella
qaiqeis destuoilla. arnautz dreich cor. lai oushonor. car
uostre pretz capduoilla.
MCCXC. Hs. Laur. 42, 30. Amald daniel. 1 . Cbanzon dun
mot son plan et prim, farai pois qe brotononuim. eUaforsim.
(eÜasorsim?). sou de color. de mante flor. et uerdeon la foilla.
el chant el brall. son al onbrall. dell ausell per laproilla
(broilla ?). 2. Per broill au lo chant el refrim. et per tal com
no fachacrim. obrielim. mot de ualor. ab art damor. on non
ai cor qem toilla. anc se ben fall, la seg attall (atrall com plus
uas mi sorgoilla. 3. Petit no ual orgoill damor. qades tre-
bucha son seignor. dal loc alsor. ios al terral. en tal traball.
de de ioi lo despoilla. driz es Jagrim. et art tenim. qe con-
qamor zangoilla. 4. Ges per zangoill non uir allor. bella
tronpna uerqi aor. mas per paor deldiuinall. don ioi trassaill.
113
fää senblan qeu nol uoilla. anc non iausim. de lor norim. cor
ai qeu lor o toilla. 5. Ges nom toill damor un badaill. ne no
sec mesura ne taill. sol mo engall. qe anc no uim. del temp
caim. amadors meins acoilla. cor trinzador. ne baudador.
per qe mon prez capdoilla. 6. Se tot ual per dlos madaill.
mon pensamenlai uoslassaill. qeu chant e uall. perzoi qefan
(fim?). laon partim, dontsouentloilmesmoilla. diraede plor.
et de dolzor. car paor ai qem doilla.
MCCXCI. Hs. Vatic. 5232,40. AmavJtz daniels. 1 . Anc
ieu non laic mas ella ma. totz temps en son pocfer amors. e
faim irat let saui fol. cum cellui q<. n re nois torna. cömnois
deffen qui ben ama. camors comanda. com serna e blanda.
Oer qieu naten. sofren. bona partida. qand mer escarida.
2 . Sieu die pauc inz <1 eor mesta. qestar mi fai temen paors.
lä lengais plaing mas lo cors uol. so don dolens si soiorna.
quel languis mas no sen clama. qen tant aranda. cum mars
garanda. non a tant gen. presen. cum la chausida. qieuai
encobida. 3. Tant sai son pretz fin e certa. per qieu nom
posc uirar aillors. per so o fotz quel cors men dol. que qan
sols clau ni saiorna. eu non aus dir qui maflama. lo cors
mabranda. eill huoill nant la uianda. car solamen. vezen.
mestai aizida. veus qem ten a uida. 4. Fols es qui per p^rlar
en ua. qier cum sos iois sia dolors. car lausengier cuicueus
afol. non ant ies lengueta adorna. lus conseillä e lautre
brama. per qeis desmanda. amors talsfora granda.mas ieum
deffen. feignen. de lor brugida. et am ses faillida. 6. Perö
gauzen mi ten e sa. ab un plazer ab que ma sors. mas mi
non passara ial col. per paor quil nom ros morna. qenqeram
sent de la flama. damor qimmanda. que mon cor non espan-
da. si fatz souen. temen. puois uei per crida. maint amöi*
delida. 6. Maint bon chantar leuet e pla. nagrieu plus fait
sim fes socors. cella qem da ioi el mi toi. qer sui letz er mo
trastoraa. car a son uol me liama. ren noil demanda. mos
cors ni noill fai ganda. mas franchamen. lim ren. doncs si
moblida. merces es perida. 7. Mieills de ben ren. sit pren.
chanssos grazida. carnautz non oblida.
MCCXCII. Hs. Vatic. 5232, 40. AmavJtz daniels. 1 . Er
uei uetmeills uertz blaus blancsgruocs. vergiers plans plais
tertres euaus.eil uotzdels auzels sona e tint. ab doutz acort
maitin e tart, som met en cor qieu colore mon chän. dün ai-
tal flor don lo fruitz sia amors. e iois lo rams el olors denuo
gaindres. 2. Damor mi pren penssan lo fuocs. el desiriers döütz
e certaus. elmals es saboros qieusint. eil flama soans ob plus
mart. camors enquier los sieus daital serüblan. verais francs
fis merceians parcedors. car a sa cort notz orguoills e ual
blandres. 3. Mas mi non cainia temps ni luocs. cosseillÄ aizi-
na bes ni maus, e sieu al meü enten üos mint, ia mais la
8
114
bella nom esgart. qel cor el sen tenc dormen e oeillan. enon
uuoill ies qan pens sas grans valors. valer ses lieis tant cum
vale alixandres. 4. Mout desir qenqer li fos cuocs. e mauen-
gues aitals iornaus. qien uiuria ben danz plus de uint. tant
me tel cor baut e gaillart. vai ben sui fols e que uauc dones
cercan. qieu non uuoil ies mas per gein treu aillors. baillir
lauer que clau tigris e mandres. 5. Maintas uetz mes solatz
enuocs. ses liei car deliei uuoill siuaus. com parle lo cartmot
ol qint. qel cor non uir uas autra part. qieu non ai dals desire
ni talan. per so quil es dels bos sabers sabors. ei teing locor
sera en poilla o en flandres. 6. En autres faitz souen fuig
luocs. el iorns semblaus anoaus. e pesam cardieus nom cos-
sint. compogues temps breuiar ab art. # que lonc respieich
fant languir fin aman. luna e soleills trop faitz loncs uostres
cors. pesam car plus souens nous faill resplandres. 7. A lieis
cui son uai chanssos derenan. camautz non sap comtar sas
grans ricors. que daussor sen li auria ops espandres.
MCCXCHl. Hs. Laur. 43, 26. Amaut daniell. 1. Aruei
uermieilz uerz blaus blancs gruecs. vergiers plais plans tertres
e uaus. el uoutz dels ausels sone tint. ab dous acort maitin
e tart. qo met en cor qeu colore mon chant dunaitalflor don
lo frutz sia amors. e ioi lo grans e lolors denoi gandres.
2. Damor me uen pesan lo fuecs. el desirer douz e coraus.
el mals es amors qem sint. e flamma soaus on plus mart. qa-
mor enqier losieus daital semblan. francs e fins merceanz
partidors. qar a sa cortz noz orgoilh e ual blandres. 3. Mas
mi non cangia temps ni luecs. conseilz aisi nabes ni maus, e
sieu aJ meu enten uos mint, iamais la bella non m esgart on
metal cor durmen e ueillan. qeu non uueilh ges qan pens sa
granz ualors valer ses leis om plus ualc alisandres. 4. Mantas
uez mes sollaz et ennuuocs. ses leis qar de leis uoilh siuaus.
ades dir lo qart mot el quint. qel cor non uir en autra part.
qeu non ai dals pensament ni talan. per 90 qils es de bons
sabers sabors. e tenc la el cor sera em poillia 0 en flandres.
5. Mout desir qenqer li fos sos cuecs. e mauengues aitals
iornaus. qar en uiuria danz plus de uint. qel cor mi ten baut
e gailiart. va ben sui fols qe uauc dun alt cercan. qeu non
uoilh ges mas per geing treuaillors. balglir lauer qe clau
tegris e mandres. 6. Entrels autres faiz souen feing iuecs.
el iorn sembla un an noaus. e pesam qar dieus non consit
com pogues temps breuar ab art qar lonc respeitz fai lan-
guir nn aman. luna e soleis trop faiz lonc uostr cors. pesam
qar plus souen non uus failh resplandres.
MCCXCIV. Hs. Vatic. 5232, 41. Amavtz danieU. 1. Sols
sui que sai lo sobraffan qem sortz. al cor damor sofren per
sobramar. car mos uolers es tant ferms et entiers. canc non
Qesduis de celliei ni sestors. cui encubic al prim uezers e
J
115
paois. eades ses lieis die a lieis cocos motz, paois qand la
uei non sai tant lai (sic) que dire. 2. Dautras nezer sui secs e
dfcuzir sortz. qen sola lieis uei et aug et esgar. e ies daisso
noil sui fals plazentiers. que mais la la (sic) uol non ditz la
bochal cors. qieu non uau tant chams uautz ni plas nipuois.
qen un sol cors trobes si bons aips totz. qen lieis los uolc
dieus tnar et assire. 3. Ben ai estat e maintas bonas cortz.
mas sai ab lieis trob * mais que lauzar. mesura e sen et
autres bos mestiers. beutatziouensbons faitz e bels demors.
gen lenseignet cortesia e la duois. tant a de si totz faitz des-
plazens rotz. de lieis non cre res de ben sia a dire. 4. Nuills
gauzimens nom fora brens ni cortz. de lieis cui prec qo
uuoiUa deuinar. que ia per mi non o sabra estiers. sil cors
ses dir nol presenta defors. que ies rosiers per aiga que len-
grois. non a tal briucal cor plus largadotz. nom fassa estanc
damor qan la remire. 5. Joia e solatz dautra m par fals e bortz.
cuna de pretz ab lies nois pot egar. qel sieus solatz es dels
autres sobriers. haysi non lai las tant mal mo comors; pero
lafans mes deportz ris e iois. car en pensan sui de lieis lecs
e glotz, bai dieus si ian serai estiers gauzire. 6. Ancmais
sous pliu nom plac tant treps ni bortz. ni res al cor tant de
ioi nom poc dar. cum fetz aquel don anc feins lausengiers.
non sesbrugic ca mi sol ses tresors. die trop ieu non sol lieis
non sia enois. bella per dieu lo parlar e lauotz. vuoill perdre
enans qieu ia diga qeus tire. 7. E ma chanssos prec que
nous sia enois. car si uoletz grazir los sons eis motz, pauc
preza arnautz cui que plassa o que tire.
MCCXCV. Hs. Laur. 43, 28. Amaut daniell. 1 . Sols
sui qui sai lo sobrafan qim sorz. al cor damor sufren per
8obramar. qar mon uoler es tan ferm et entere, qanc non
sesduis de celei ni sestors. cui encubit em plimier ueder. e
pois qadesses lei dicalei .c. bos moz. pois qan la uei qe non
sai tan lai qe dire. 2. Dautras uezer sui cecs e dausir sorz.
qa sola lei ueg e aug et esguard. eges daizo non sui fals
plazentiers. qe mais la uoUh non diz la boccal cors. qeu non
nau tant caps ni plain ni pois. qen nun sols cors trob aisi
bon aibs toz. qe deus lo uolg leis triar et assire. 3. Ben ai
«stat adautras bonas corz. maisqai alei trop pro mais qe
lauzar. mesura e sens et autri bos mestiers. beitat iouen bos
faiz e bei demors. gent lensenget contratesi aloudois. tant
a desi faich despais roz. de lei non crei rens de ben si adire.
4. Nvns iausimenz non fora breu ni cortz. de lei cui precquo
uoila deuinar. qe ia per mi non o sabra estiers. sil cors sos
diz non presenta deiors. qe ges roines peraigha qe lengrois.
non ai tal bruit calcor plus largha doz. non faz estanc amor
tan la desire. 5. Jois e sollaz dautra par fals borz. quna de
prez non potallei egar. qel sieu sollaa eis dels autres sp-
116
briers. e si non lai tan mal ml fai amors. pero taftam «nee de*
port ris e ioia. qar en pensan auf de lei lece e gloz. hai dieus
si iam serai de leis iaorire. 6. Anc mais $om pfin non p taft
tan trep ni borz. nirensalcor tan deioi nonpocdlar. qom
fez acel don anc fei brasenier. non ses brugic qa ml sols ans
tesors. die trop en non solei non sia ennais. feeMa per dien
lo parlars e la voiz. voilh perdre nanz qedigharen qettstire,
7. Ma canzon prec qe non nns sia ennoift» qar si uolez grarär
lo son el moz. panc prez arnant eni qe plaza o qe tke.
MCCXGY1. Hs. Vatic. 5282, 41. Arnat^danuU. 1. Bncest
sonet coindeleri. fauc motzecapuigedoM. que serantneraio
cert. qan nanrai passat lalima. qnamors ma de plan e danra.
mon chantar qne deliei mon.que prefcz manten egooertUk2.Mil
messas naug en proferi.e nart htm de cem e doli.qne dien» men
don bon issert. de liete on nom ualescrima. e qand remirs*
crin saura. el cors qa graile e non. mais iam qne qim des fn-
serna, 3. Tant lam deeor e la querL cabtrop noler cniglamtoli.
som ren per ben amar pert lo sieus oors sobretocittMk lo
mieu tot e non si saura. tant ai de ner fait renou. oobrador
nai e tauerna. 4. Tot iorn meillur et esmeri. car la gensor
seru e coli, del mon so ns die en apert, sieus sui del pe ttoc
en cima. e si tot uentaill freidura. lamors qinz del cor me*
mon. mi ten ebant on plus iueraa. 5. Ges pel maltmöb
qieu soferi. de ben amar nom destoli. lief anz die en den-
cobert. car sim fata los motz enrfena. pieitz trac aman com
qne lanra. cancplos non amet nn on. eel de moneb ttm-
udierna. 6. Non uuoill de roma lemperi. ni eom mi fern*
apostoli. qen lieis non aia reuert. peroui mart lo cors em
rima. e sil maltraich nom restanra. ab nn b&issar anzdnfc
nou. mi anci e Bi enferna. 7. len sui arnaotz qam*e hs&X*.
e chatz la lebre ab lo bou. e nadi contra suberoa.
MGGXGVII. Hs. Laur. 43,27 . Amatä datimM. l*fi eest
sonet condes e leri. faz moz capnz e doli, esera* uettoie o
cert. qnant laural passat la lim*, qamer nd deplana edatt«-
ra. mon cantar qe de leis mou. ctd lote manten e gowemte.
2. Totz iorn meillur et esmeri. qar kt gensor am 0 coli. M
mond <jo die en apert. sieu sui del pe tre Cl cima. eei tot?
uenta freig aura. lamor qinz el cor ad pto a. mi tencattdt*
plusiuema. 3. Mil messe nang e proferi. e faz lnmdecera
edoli. qe deus mi don bon eteserfc. de leis on non ual eceri-
ma. e qant remir sa crinesaura. el cors qen gafiaraenttofe.
mais lam qe qim des toqerna. 4. Tant lam deeor e la qtterf.
qe trop noler euch qe lam to& sem re per BobmmaT petto,
lo men cor sobre tradma. ei sen aobreiote ses s am*, ts ab
na de uer fach renoui. qobra dorna e tauerna. 6. NetaUöüfet
de roma lemperi. ni qom men foza apostolf. qen leie non
aia reuert. per oui mard lo eer em rünk e sei maitftfig isotai
in
restanra. ab an baisar anz dan non. mi aucie e bi enferna.
6. Ges per mal trag qem sofri. de ben amar non destoli. si
tot me son en desert. per lei faz k> son el rima. pielz trai
amanz qom qe laura. qano non amet plus un ou. cel de mon-
di naudierna. 7. Si eu sui amaut. qamas laura. e catzla lebre
ab lo bou. e naudi contra subema.
MCCXCVIIL Hs. Vatic. 5232, 41. Arnautz daniels. 1. Au-
tot e bas enfcrels prims fuoills. sonnou de flors liram eilrenc.
e noi ten mut bec ni ongla. nuills auzels anz braia e chanta.
cadahus. en son hus. pel ioi qai dels e del temps. chant mas
amors mi asauta. quils motz ab lo son acorda. 2. Dieu o
grazisc e mos huoiUs. que per lor conoissensam uenc. iois
qadreich auci e folla. lira qieu nagui e lanta. er ua sus. qui
qen mus. damor don suinse ferms. cab lieiscal cor plus
mazauta. suiliatz abferma corda. 3. Merces amors caras
maeuoiüs. tart mi fo mas en grat mo prenc. car si mart dinz
la meolla. ial fuocs non uuoill que sesoanta. mas pels us. es
tant (es taue?) dus. qe dautruis iois fant greus gems. e pus-
tellail en sa gauta. cel cablieis sidesacorda. 4. De bon amor
felsa lescuoifis. e drutz es tornatz en fadeno. qui di qel par-
lars noil cola. miilla ren cal cor creanta. de pretz us. car es-
tru& es daeo queu mout ai crems. e qui de parlar trassauta.
dreitz es qen la leagais morda. 5. Vers es qieu lam et es or-
guoills. mas ab iauzir celar lotrenc. qez anc pos sainz pauls
fetz pistola. ni nuills hom de ins caranta. non poc plus, neis
ibesus. far de tals car totz essems. als bos aips don es plus
auta. eella com per pros recorda. 6. Pretz e ualors uostre
oapduoills. es la bella cab sim retenc. que ma sol et ieu liei
sola. oautra el mon nomatalenta. anz sui brus. et estrus. ad
autras el cor teing prems. mas pel sieu ioi trepa e sauta. no
uuoill cautra macomorda. 7. Arnautz ama e non di nems.
oaxnors lafrena la gauta. que fols gabs no laill comorda.
MCCXC1X. Hs. VatiCw 5232, 41. Arnautz damdt . 1 . En
breu brisaral temps braus, eill bisa busina elsbrancs. qui
secstresseignon trastuich. de sobreclaus rams de fuoilla. car
noi chanta auzels ni piula. menseigna amors qieu fassa
adoneL tal okan que ner segons ni tertz. mas prims dafran-
cor agre. 2. Amors es de pretz la daus. e de proesa us
estanca. dos naisson tuich libon fruich. ses qui leialmens los
enoilla. qun non ddis gels mn muoilla. mentre qel noiris el
bon tronc. mas eil romp traf ans [sic) ni culuertz. mor tro
leial lo sagre. 3. Faillirs esmendatz es laus, et eu senti en-
trann los flaues, que mais nai damor ses cuich. que tals qen
pariaeis norgoilla. que pieitz mi fai al cor de friula. mentrel-
htm fetz.semblan embronc. mais uolgratrairpena eis desertz.
ei» ane non ac dauzds agre. 4. Bcmadoctrina e soaus. e cors
qkura aotils e fraacs. maadamocs ab ferm eonduich. de liefe
118
don plus uuoill qem tnoilla. car sim fo fera et escuoilla. er
iauz eu breuiar temps lono. quil mes plus fina et ieu lieis
certz. que talenta meleagre. 5. Taut dopti que per nonaus.
deuenc souens niers e blancs. si mal sen desus fordug. non
sap lo cors ois duoilla. mas iois que desper ma fuoillai. men-
coipa car no la somonc. per qieu sui del prec tant espertz.
de talen que nai nesmagre. 6. Pensar de lieis mes repaus. e
tragam ams los huoiUs crancs. sa lieis uezer nols estuich. el
cors non crezatz qen duoilla. car orars ui iocs ni uioila. nom
pot partir un trauers ionc. partir cai dig dieus tum somertz.
om peris en peleagre. 7. Amautz uol sos chans sia ofertz.
lai on doutz motz mou e nagre.
MCCC. Hs. Vatic. 5232, 42. Amautz daniek. 1 . Ans que
cim reston de branchas. sec ni despoillat di fuoilla. farai
camors mo comauda. breu chansson de razon loigna. que
gen maduich de las artz de sescola. tant sai qel cors Kitz
restar de suberaa. emos bous es pro plus correns que lebres.
2. Etu qo aus non tafranchas. per respieichcamarnotuuoil-
la. sec sil te fuig nit fai ganda. que greu er com noi aioigna.
ä ui safortis de preiar e non cola. e passarai part las palutz
euserna. mon peregrin lai on cor en ios ebres. 3. Sieu nai
passatz pons ni planchas. per lieis cuidatz qieu men duoilla.
non eu cab ioi ses uianda. men sap far meizina. coigna. bai-
san tenen el cors si tot si uola. nois part de lieis qel
capdella el gouerna. cors on qieu an de lieis not loinz
nit sebres. 4. Ditz tu caillors non testanchas. per altra quit
deing nit uuoilla. totz plaitz esqiua e desmanda. sai e lai
qui qet somoigna. que ses clam faill qui se meteus afolla.
e tu non far failla don hom tesqerna. mas apres dien lieis
honors e celebres. 5. Ab razos coindas e franchas. ma man-
dat qieu no men tuoilla. ni autran serua nin blanda. puois
tant fai cab simacoigna. emdi queflors noil semble deuiola.
quis camia leu si tot nonca siuerna. anz per samor sialaurso
genebres. 6.De part nil entroca samchas. gensser nois niest nie
despuoilla. car sa beutatz es tantgranda. benuos parria me-
soigna. bem uai damor que mabrassaemacolla- e nom frezis
freitz ni gels ni buserna. nim fai doler malsni gota ni febres.
MCCC1. Hs. Laur.43,26. Amant daniell. 1 .Anz qel cim res-
ton de brancas. sec ni despuilhat de fuilha. farai camors mi
comanda. breu chanson de raison loingna. qar gent maduz
ab lafar de sascola. sei tant qel cors fas restar de suberaa.
e mos buos es plus correnz qe lebres. 2. E tu qe aus non ta-
francas. per respeit qamarnot uollia. se eil tefui nit fai ganda.
mas greu er com noi aponha. si safortis de preiar mai non
cola. qeu passera part la palus dusema. mos pelegris laius
lai on cor ebres. 3. Seu nai passat ponz ni plancas. per lei»
cuidatz qeu men duilha. non faz q&b ioi ae9 uianda, mi sap
119
far medizina conga. baisan tenen mos cors sit me uola. nos
part de leis qem capdella e gouerna. cors on qeu an de leis
non parc ni sebres. 4. E tu caillors non testancas. per autra
qec deing o uoillas. tus plaidies qui ues desmanda. sai e
lai et qi net somonla. qi foi plaz fai qi se metbeis afola. etu
non fai fola don hom tesqema. mas aprop dieu les honors e
selebres. 5. Ges de paris tro a sanchas. ienser nos uest ni
despoillia. e sa beutaz es tan granda. qesemblaria usmen-
sogna. ben uai damor si lam bais e macola. non dotti mai
gelada ni buserna. nim fai nul mals dolor gotta ni febres.
6. Ab raqon contas e franchas. ma mandat. qeu non destulha.
ninonsecaotra ninblanda. mastantsaicab si maconda. ediz
qeflprnon semble de uiola. qescamia leu si tot non sesiuerna.
mas per samors sia laus o ginebres. 7. Sens (sie) es nar-
naud del sim iusque la sola. e senes lei non uoil auer
lucerna. del sengnorei del rei on qe corebres.
MCCCII. Hs. Vatic. 5232, 42. Amautz danUls. 1 . Laura
amara. falz bruoills brancutz. clarzir. quel doutz espeissa
ab fuoills. eis letz. becs. dels auzels ramencs. ten balps e
mutz. pars, e non pars, per que mesfortz. de far e de dir.
plazers. a mains. e per liei. que ma uirnt bas daut. don tem
morir. si lafans no masöma. 2. Taut fo clara. ma prima lutz.
deslir. lies don cre lo cors los huoills. non pretz. necs. mans
dos agonencs. dautra sesdutz. rars. mos preiars. pero de-
portz. mes ad auzir. voler. bos motzses grei. de liei don tant
mazaut. qal sieu seruir. sui del pe troc al coma. 3. Amors
cara. sui ben uencutz. cauzir. tem far sim desacuoills. tals
detz. precs. que tes mieills qet trencs. qieu soi fis drutz.
cars. e non uars. mal cors ferms fortz. mi fai sofrir.
mains uers. cab tot lo nei. magrops us bais al chaut.
cor refrezir. que noi ual altra goma. 4. Si mampara. cill qem
tra hutz. dazir. si qes de pretz capduoills. dels qetz. precs.
cai de ditz arencs. 1er for rendutz. clars mos pen-
8ar8. queu fora mortz. mas fam sofrir. lespers. qeill prec
qen bei. caissom ten let e baut, que dals iauzir. nomna iois
unapoma. 5. Dolsacara. totz aips nolgutz. sofrir. m er per
nos mainz orguoills. car etz. decs. de totz mos faden cs. don
ai mains bruitz. pars, e gabars. de uos nom tortz. nim fai
partir. auers. canc non amei. ren tan ab raeins defaut. anz
uos desir. plus que dieu cill de doma. 6. Grat para. chans e
condutz. formir. al rei qui ter escuoills. car pretz. seis. chai
lai es doblencs. e mantengutz. dars. emaniars. de ioilat
portz. son anel mir. sil ders. canc non estei. iorn daragon
qel saut, noi uolgues ir. mas lai man clamat roma. 7. Faitz
es la cortz. qel cor remir. totz sers. lieis cui dompnei. ses
parsonier arnaut. qen altralbir. nes fort mententa soma.
MGGCH1. Hs. Laur. 43, 22. Arnaut danicll. 1 , Laura
120
amara. fal bruoilh brancuz. clarzir. qels qes peis afhoilz.
eis lez. becs. dels auzels ramencs. tem balbs e muz. pars,
e non pars, per qea mesforz. de far e dir. plazers. amanz per
leL qim matomat basdaut. don tem morir. si lafanz non rna-
somma. 2. Tant fo clara. ma prima luz. deslir. lei don erel cor
los oilz. non prez. nencs. mainz don aigonencs. dautra ses
duz. rars. mos preiars. pero de portz. mes auzir. uolers. bos
moz ses grei. de lei don tant mazaut. qal sen sernir. soi del
pe tro calcoma. 3. Amors gara. soi ben uencuz. causir. tem
rar sim desacuoilz. tandez. pecs. qe tes mielz qe ne trencs.
quen soi fis druz. cars. e non nars. mals corts ferms fortz.
me fa cobrir. mainz uers. qab tot lo mei. magr obs un bas
al caut. corre freizir. qe non ual antra goma. 4. Si manpa-
ra. qilh qem pod tuz. delir. si qe de prez cabduoilhz. dels
qnecs. precs. qai de dins a rencs. les fortz rendutz. clars.
mos preiars. queu fora mortz. mas fam suffrir. lespers. qeilh
prec qem brei. de quo quem tem let e baut, qe dal iauzir.
non nal iois una poma. 5. Dol^a cara. a toz aibs uolgutz.
sofrir. mer per uos mains orgoilz. qarez. decs. de tutz mos
faidencs. don ai manz bruz. pars, e gabars. de nos nom
tortz. nim fai partir. auers. canc non amei. ren tant ameinz
dun faut. anz uos desir. plus qe deu eil dedoma. 6. Arat
parra. canz e conduz. fornir. arrei qui teneseuoilz. car precz.
sencs. cai lai el doblencs. e mantengutz. dars. e mangiars.
de ioi lat portz. son annel mir. sil ders. qanc non estei. iorn
de aragon qel saut, ni uol guesir. mäschai mon clamatroma.
7. Paitz es la cortz. qel cor remir. tez sers. lei cui dompnei.
ses par com er amaut. qen altr albir. fortemente ta somma.
MCCCIV. Hs. Laur. 43, 24. Amaut daniell. 1 . Al res-
plan la flor enuersa. pels trenchanz rancs e pels tertres.
qa flors gels neus e conglapis. qe cotz e destrin e tren-
cha. don uei mortz qils criz blais ciscle. el foil eis raniä
eis giscles. mais mi ten uert e iausen iois. er qan uei
secs los dolenz crois. 2. Car en aisi o enuerse. qe bei
plan me semblon tertre. e tenc per flor conglapi. el
chautz meine qel freg trenca. el tron mi son chant e ciscle«
e pairom follat li giscle. sim soi lasatz e ferm en ioi. qe reu
non uei qem sia cloi. 3. Mas una gen fada enuersa. qem sem-
blon noirit en tertres. qem fan trop pietz qel conglapis.
quns qei sap sa lengua trenca. em paraulas e ab ciscles.
enoi ual baston ni giscles. ni menazas anz lur es iois.
qam fan qo don hom los clam crois. 4. Car en baisan
nous enuerse. non me tollon ual ni tertre. donna ni
gels ni conglapi. mas non poder trop entrencha. don-
na per cui cant e ciscle. vostre bels uoilh mi son giscle.
r m castion sil cor ab iois. qeu non aus auer talan crois.
Anat ai com chaus enuersa. totz temps cercan uals e tertres.
marritz com hom cui conglapis. destreing e mazel e trencha.
qanc non conqes chanz ni ciscles. plus qel fei clerc conqer
giscles. mas ar dieu lau malberga iois. mal grat dels
fals lausengiers crois. 6. An mos uers chaisi enuerse. e
nol tengnon ual ni lertres. lai on hom non sen conglapi. nia
frez poder qcn trencha. ami donz lo cant el ciscle. dar qinz
el cor lintrol giscle. cel qe sap gen chantar ab iois. qar nos
fai a chantador crois. J 7. Dolza donna amors e iois. nos ten
ensems malgrat dels crois. 8. Joglar gran ren ai men de ioi.
qan non us uei en faz semblan croi.
MCCCV. Hs. Vatic. 5232, 181. Lo coms de rode $. Enar-
nautz. 1 . Amics narnautz cent dompnas daut paratge. van
outramar e son a meia uia. e non podon lai complir lor uiat-
ge. ni sai tornar per nuilla ren que sia. si per uos non per
aital couiuen. cun pet fassatz que moua untal uen. que las
dompnas uadan a saluamen. faretz lo o non que saber o
uolria. 2. Seigner en coms eu ai un tal usatge. cades man-
teing dompnas e drudaria. e ia lo petz nom uengues dagra-
datge. faria lo car si eu nol fasia. failliria uas dompnas ma-
lamen. nous die dun pet anz ne faria cen. tant capreselstotz
mi conquigaria. 3. Amics narnautz trop parlatz malamen.
et auretz ne gran blasme dela gen. que passar uoletz tant
bei cors auinen. ab uent de cul en terra de Buria. 4 . Seigner
en coms mout es rnieils per un cen. qjeu fassal pet que tant
gai cors plazen. se perdesson per fol enseignamen. qieum
puosc lauar qan congigatz seria.
MCCCV1. Hs. Vat. 5232, 180. ( Garimbriis)Mewraeleugaria .
1. Nuoich e iorn sui en pessamen. dun ioi mesclat ab mar-
rimen. e non sai uascal part men pen. aissimant partit engal-
men. mesuraeleugaria. 2. Mesuram ditz soauegen. qe fass»
monaffarabsen.eleugarialandesmen. em ditz que si trop mi
aten. iaprosnonseraidia. 3. Mesuram ditz qieu non dompnei.
niia per dompnas nou fadei. mas samaruuoillesgart ben qei.
esitot cuich penre qant uei. tost men uenrafoillia. 4. Leuga-
riarn mostraautra lei. qabraz et acol e manei. ren non lais de
quant bon me sei. e si non fauc mas qan far dei. intrem nen
la mongia. 5. Mesuram fai souen laissar. descarnir e de fol-
leiar. [em ueda quanuuelh mal paiiar], e maintas uetz qan
uuoill donar. ellam ditz que non sia. 6. E leugariam toi pens-
sar. qem ditz que ia per chastiar. non laisse mon talan a far.
que si tot fatz qant poirai far. non er la colpa mia. 7. Me-
sura ma enseignat tan. qieum sai alques gardar de dan. de
datz e de fol e denfan. e posc ben soffrir mon talan. daiso
qieu plus uolria. 8. Leugariam ditz non pretz un gan. si
tot non fatz qant mos cors man. mas tuoilla e don e ueigna
et an. que nom membre dan en an. fols es qui sestablia.
9. Mesuram ditz soau e bas. qe fassa mon affar en pas. e
122
leugariam ditz que fas. si notcoitas noi consegras. qel ter-
roinis sembria. 10. Mesuram ditz que sia escas. e gazaing
terras et amas. e leugariam pren pel nas. em ditz que poia
seria ei uas. lauere ren nom ualria. 11. Messatgiers lo uers
portaras. neblon de saiguas eil diras. garins brus loil enuia.
12. Et al partir lom lauzaras. e digas me qan tornaras. cal
dels consseills penria.
MCCCVU. Hs. Vatic. 5232,181. Albert z marqes . m Ra-
embautz. 1. Aram digatz rambaut si uos agrada. sius es
aissi cum eu auch dire pres. que malamen ses contra uos
guidada. vostra dompna de sai en tortones. don auetz faich
mainta cansson enbada. mas ill a faich de uos tal siruentes.
don etz aunitz et ill es uergoignada. que uostr amors noil
es honors ni bes. per qella ses aissi de uos loignada. 2. Al-
bert marques uers es qieu ai amada. lenganairitz don ma-
uetz escomes. que ses de mi e de bon pretz ostada. mas non
puosc mais que ren noil ai mespres. anz lai lonc temps ser-
uida et onrada. mas uos e lieis persegua uostra fes. cauetz
cent uetz per auer periurada. per qeis clamon de uos li ge-
noes. que malgrat lor lor empeignetz lestrada. 3. Per dien
rambaut daissous port garentia. que mainta s uetz per talan
de donar. ai auer tout e non per manentia. ni per thesaur
qieu uolgues aiostar. mas uos ai nistcent uetz perlombardia.
anar a pe a lei de croi ioglar. paubre dauer e malastruc da-
mia. e feirau s pro qius dones a maniar. e membre uos cous
trobei a pauia. 4. Albert marques enoi e uilania. sabetz ben
dir e mieils la sabetz far. e tot engan e tota fellonia. e mal-
uastat pot hom en uostrobar. epauc de pretz e de cauallaria.
per qeus tolgront ses deman ual de tar. peira corua perdetz
uos per foillia. e nicolos e lafrancon damar. vos podon ben
appel lar de bausia. 5. Per dieu rambaut segon la mia esmansa.
fesetz que fols qan laissetz lo mestier. donauiatz honor e ben-
ananssa. e cel qeus fetz de ioglar cauallier. vos det trebaille-
noi e malananssa. epensamen ira e encombrier. etolcuosioi
et pretz et alegranssa. que puois moutetz de ronssin en des-
trier. non fesetz colp despazani de lanssa. 6. Albert marques
tota uostra esperanssa. es en trazir et en faire panier, en ues
totz cels cab uos an acordanssa. e queus seruon de grate uo-
lontier. vos non tenetz sagramen ni fianssa. esieu non uail per
armasoliuier. vos non ualetz rotlan amasemblanssa. que pla-
sensa nous laissa castaignier. toi uos la terra e nonprendetz
ueganssa. 7. Sol dieus mi gart rambaut mon escudier. en cui
ai mes mon cor e mesperanssa.amon dan get de trobar uos en-
pier. visdecastronmanganatlargapanssa. 8. Albert marques
tuich liuostregerrier. ant tal paor de uosetaldoptanssa.quil
uos clamon lo marques putanier. deseretatdesleiai ses fianssa.
MCCCV111. Hs. Vat. 5232,178. Pevrol* d Amon. 1. Qand
123
amors trobet partit. mon cor del sieu pessamen. duna tens-
son masaiüit. e podetz auzir coraen. amics perols malamen.
Y 08 anatz de mi loigoan. e pois en mi ni en chan. non au-
retz eutenssios. digatz puois que ualretz uos. 2. Amors tant
uos ai seruit. que negus tortz no men pren. e uos sabetz cum
petit. nai agut de gauzimen. nous ochaison de nien. sol qem
tengatz derenan. bona patz plus nous deman. que nuills
autresguizerdos. no men pot esser tant bos. 3. Peirol metetz
en oblit. labelladompna ualen. que lautrier uos acuillit. ai-
tanamorosamen.tot pelmieu comandamen.torp auetzleugier
talan.enouseragessemblan. tantgais etant amoros.eratz en
uostras chansos. 4. Amors mi donz pois la uit. ai amada
longamen. enqer lam tantraabellit. emplacalcomenssaraen.
mas foillia noi enten. pero mains amics partran. de lor ami-
gas ploran. que si saladins non fos. sai remaseran ioios.
5. Peirol turc ni arabit. ia pel uostre enuiamen. non lais-
seran tor dauit. bon cosseill uos don e gen. araatz echassat
•ouen. iretz uos sil rei noi uan. veiatz las gerras que fan.
et esgardatz dels baros. com si qeron ochaisos. 6. Amors
anc tnäis non faillit. er o fauc forsadamen. e prec ih’u crist
qem gait. e que trameta breumen. dels dos reis acordaraen.
qel socors uai ttop tarzan. et auria mestier gran. qel mar-
ques ualens e bos lai agues mains compaignos 7. Amors
qan li rei iran. del dalfin uos die aitan. ia per gerra ni per
uos. non remanra tant es pros
MCCCIX. Hs. 7226,190. Gausbert de puegdbot. 1 . Huey-
mais de uos non aten. auer iauzimen. amors mas tan lon-
iamen. mi suy fadiatz. celan e sufren en patz, lafan el tür-
men. mas er quan men uauc planhen. ni men clam nom nal
nien. mas del clam quieu fatz. mi tenh per paguatz. siuals
que si nom es pros. blasmes er siuals a uos. 2 Blasmar uos
degra fortmen. mas uauc men sufren. quar seih que sirays
greumen. plus quant es iratz. e felhs ni desmezuratz. don
tem sieu mi empren. que uos e mey chan plazen. en seretz
trop meyns ualen, per quieu uuelh sapchatz. si nous melu-
yratz. quans dechairiarabedos. amor uos e mas chansos.
3. Ben sui felhs quar hi aten. nulh meluyramen. quades on
plus uosrepren.cum araicx priuatz. *. uostre falhimen. e qui
per castiamen. ni per blasme de la gen. no tem far foudatz.
es desuerguonhaz. e qui non es uergonhos. non er ia ualens
nibos. 4. E say be que nom es gen. quar ab uos conten. mas
forsadamen. quar mi malmenatz don ieu suy tan forsenatz.
quenopuesedirsen. esieu dicdeschauzimen. contra uos mas
foudatz. men er tortz e peccatz. sieu en suy blasmatz, qua-
lors tanh lo mals ressos. don uel tortz el ochaizos. 5. Ben
suy folhs ad essien. quar guast e despen. en uos mon cas-
tiamen, amors quel mahiestatz. eylh follors eylh crueltatz.
124
nous laissa uer sen. ni nulh chauzimen. anz uos tolh e uos
defen. que re non crezatz. mas per so nom tatz. quans su-
friray pezansos. tro uenha mielhers sazos.
MCCCX. Hs. 7698, 161. Monge de puei sibot. l.Hueimais
de uos non aten. auer iauzimen. amor mas tan longamen.
me soi fadiatz. celan e sufren empatz. lafan el türmen, mas
ar quan men uauc planhen. ni men clam nom ual nien. mas
del clam quieu fatz. mi tenh per paguatz. siuals que si no-
mes pios (sic), blasmes er siuals auos. 2. Blasmar uos degran
fortmen. mas uan uos sufren. quar cel que sirais greumen.
plus quant es iratz. e fels ni desmezuratz. don tem sieumi
pren. que uos e mei chan plazen. en seretz trop meins ualen.
perquieu uueill sapchatz. si nous meillura. cans dechairi-
ambedos. amor uos e mas chansos. 3. Bensoifols quar hi
aten. nuill mezuramen. cades on plus uos repren. comamici
priuatz. uos creisetz e peiuratz. uostre faillimen. e qui per
castiamen. ni per blasme de la gen. no tem far foudatz. es
desuergonhatz. e qui non es uergonhos. non er ia ualens ni
bos. 4. E sai be que nomes gen. quar abuos eonten. mas
forsadamen. quar mi malmenatz. don ieu soi tan forsenatz.
que no puesc dir sen. e sieu die deschauzimen. contra uos
mas forsatz. men er tortz e pecatz. sieu en soi blasmatz, ca
uos tanh lonial resos. don uol tortz e locaizos. 5. Ben soi
fols azessien. quar gaste despen. en uos mon castiamen.
amor queill maluestatz. eill folors eill crueltatz. nous lais-
auer sen. ni nuill chauzimen. ans uos toi e uos defen. que
re non crezatz. mas per so nom tatz. cans sufrirai pezansos.
tro uenha meiller sazos. 6. Campanha beus pren. que don-
auetz sen eonten. ses par de pretz e de sen. don uos meillu-
ratz. quill fai ues totz latz. ab son ric pretz cabalos. espan-
ha grazir e uos.
MCCCXI. Hs. D. 0., 225. En iaubert lo monges de monsi-
bot. 1. Oimais de uos non aten. auer iausimen. amorspojs
tan loniamen. me soi faidiaz. celant e suffrend en paz. laf-
fan el türmen, mais' er qan me uau plagnen. ni men clam
nom ual nien. mais del clam qeu faz. mi tegn per pagatz.
daitan qe se no mes pros. blasmes er seuals a uos. 2. Blas-
mar uos degreu formen, mais uau uos soffren. qaicel qes
irais greumen. plus qant es iraz. es fels e desmesuraz. doncs
tem seu mesprend. qe uos e mei chant plasen. en serez trop
ualen. per qe uoll sapchaz. se nous melloraz. tan descar-
riem andos. amors uos e chanzos. 3. Ben soi folz car eu
aten. null melloramen. qades on plus uos repren. com
amics priuaz. vos cressez e peioraz. vostre fallimen et qi
per castiamen. ne per blasme de la gen. no tem far foldaz.
es desuergognaz. et qi non es uergognos. non er ia ualenz
ni bos. 4. Et si sai qe non es gen. qar ab uos eonten. .mas
125
fa* lo forzadamen. qar me malmenaz. don eu soi tan for-
senaz. qeu no posc dir sen. et seu die deschausimen. contra
nos pois forzamen. er tort e pechaz. seu en soi blasmaz. et
uos tang lo mal resos. don moul torz e lochasos. 5. Ben soi
fol adescien. qar gast edespen. en uos mon gaiiamen. amors
qel maltaz. el folor el crueltaz. qi en uos senpren. nous
lais caner chausimen. anz uos toi e uos defen. qe ren non
creaz. mas per so nom taz. anz soffrirai peusasos tro ueia
meiller sasos. 6. Canpagna beus pren. qar dompnauez ses
contempn. ses par de prez e de sen. don uos melloraz. qill
fai uas toz laz. a son ricprez caballos. espaigna grazir e uos.
MCCCXII. Hs. 7614, 29. Amavte daniels. 1 . En cest
sonet coind e leri. fauc motz e capuich e doli, que serant
uerai e cert. qan naurai passat la lima. camors ma de plan
e daura. mon chantar que de lieis mou. que pretz manten e
gouerna. 2. Mil messas naug en proferi. enart lum de cera
e doli, que dieus men don bon issert. de lieis on nom ual
escrima. e qan remir sa crin saura. el color qa graile enou.
mais lam que qim des luserna. 3. Tant lam de cor e la que-
ri. cab trop uoler cuich lam toli. som re per ben amar pert. lo
sieus cors sobretrascima. lo mieu tote non si saura. tant
ai de uer fait renou. cobrador nai e tauerna. 4. Tot iorn
meillur et esmeri. car la genssor seru e coli, del mon sous
die en apert. sieus sui del pe troc encima. e sitot uentaill
freidaura. 1 amors qinz dal cor mi mou. mi ten chaut on plus
iuerna. 5. Oes pel maltraich qieu soferi. de ben amar nom
destoli. lieis ans die en descobert. car sim fauc los motz en
rima. pieitz trac aman com que laura. canc plus non
amet un ou. cel de monclin naudierna. 6. No uuoili de roma
lemperi. ni com mi fassa apostoli. qen lieis non aia reuert.
per cui mart lo cors em rima. e sil maltraich nom restaura.
ab nn baisar anz dannou. mi auci e si enferna. 7. Eu soi ar-
nautz qamas laura. e chatz la lebre ab lo bou. e nadi con-
tra snberna.
MCCCXIII. Hs. 7614,104. La comteita de dia. 1. Abioi
et ab iouen mapais. e iois e iouens mapaia. que mos amics es
lo plus gais. per queu sui coindeta e gaia. e pois eu li sui
ueraia. beis taing qel me sia uerais. canc delniamarno
mestrais. ni ai cor que men estraia. 2. Mout mi plai
car sai que ual mais sei qieu plus desir quemaia. e cel
que primiers lomatrais. dieu prec que gran ioi latraia.
e qui que mal len retraia. non creza fors qui el retrais. com
cuoill maintas uetz los balais. ab qel mezeis se balaia.
3. Dompna que en bon pretz senten. deu ben pausar senten-
denssa. en un pro cauallier ualen. pos ill conois sa ualenssa.
que laus amar apresenssa. e dompna pois ama apresen. ia
pois Ji pro ni li ualen. non diran mas auinenssa. 4. Qieu nai
126
chaosit an pro e gen. per cui pretz raeillura e genssa. lare et
adreig e conoissen. on es sens e conoissenssa. prec linon aia
entendenssa. ni hom noil puosca far crezen. qieu fassaua«
lui faillimen. sol non trob en lui faillenssa. 5. Amics la uos-
tra uaienssa. sabon li pro e li ualen. per qieu uob qier de-
mantenen. sius platz uostra manteuenssa.
MCCCXIV. Hs. 7614, 105. la comtctsa de dia. 1 . A chan-
tar mer de so qieu no uolria. taut me rancur de lui cui sui a-
mia. car eu lam mais que nuilla ren que sia. vas lui nom ual
merces ni cortesia. ni ma beltatz ni mos pretz ni mos sens.
catressim sui enganada e trahida. com degresser sieu fos
desauineus. 2. Daissom conort car anc non fis faillenssa.
amics uas uos per nuilla captenenssa. anz uos am mais non
fetz seguis uaienssa. e platz mi mout que eu damar uos uens-
sa. Io mieus amics car etz lo plus ualens. mi faitz orgoil en
digz et en paruenssa. e si etz francs uas totas autras gens.
3. Meraueill me cum uostre cors sorgoilla. amics uas me
per qai razon qem doilla. non es iesdreitz cautraraors uosmi
toilla. per nuilla ren qeus diga ni us o coilla. e membre uos
cals fol comens samens. de nostramor ia dompnedieus non
uuoilla. qen ma colpa sial departimens. 4. Proessa grans qei
uostre cors saizina- e lo ries pretz qauetz men ataina. cuna non
sai loindana ni uezina. si uol amar uas uos no si aclina. mag
uos amics et ben tant conoissens. queben deuetz conoiss erla
plus fina. e membre uos de nostres couineus. 5. Valer mi
deu mos pretz e mos paratges. e ma beutatz e plus mos fing
coratges. per qieu uos man lai on es uostre estatges. esta
chansson que me sia messatges. e uoill saber lo mieus belg
amics gens. per que metz uos tant fers ni tant saluatges. no
sai si ses orgoills ni mais talens. 6. Mas aitan plus uuoill li
digas messatges qen trop orgoillantgran danmaintasgens.
MCCCXV. Hs. 7614, 68. Quillem» ademars. 1 . Non pot
esser suffert Di atendut. cades non chant pois lestiu uei tor-
nar. e li uergier cum sill eron canut. pareisson blanc e uer-
deion li prat. adoncs ma si conquistat un amors. sol pel res*
peich dun couinen qem fe. gardatz que feira si agues del
faich re. capc nas deing ad altra auer solatz. 2. A sos opi
ma de bon cor retengut. cella qui ma per amic conquistat.
assatz ma roieills en breu tems conogut. que tals hi a lonc
termini poignat. cus reprouiers me ditz dels ancessors. qui
temps espera e no fai qan temps ue. si temps li faill ben es-
tai e coue. que loncs espers a mainz faitz destorbatz. 3. Ab
aisso ma ioi e deport rendut. e mon saber enders e meillu-
rat. qen aquest * aug auer entendut. qem uol enbreu far ric
de samistat. aisso conosc ben dels lausengadors. qan me
cuideron mal far mant fait be. e grazisclor den a mala meroe.
car sui de lieis estortz et escampatz. 4. Euitz anc mais son
127
par plaitauengut. ad home uiu auiatz cum es auat qado
ble mant mei eaemic ualgut que no feiron si maguesson a-
mat euitz anc mais enaissi ualedors. qieu lor uuoill mal de
mort et ill a me. pero traich man de tal luoc on iasse. sof-
frira affan e fora perillatz. 5. Mas eras ai a bon port de sa-
lut. fe qieu uos dei mon uauei aribat, et ai lo plom elesta-
ing recrezut e per fin aur mon argen cambiat. cautreiat
ma una de las genssors. dompnas del mon e ges nom des-
coue. qem don samor e dun baisar mestre. et es tant proa
cus reis i fora honratz. 6. E per aisso me teing per ereubut.
e non enuei el mon nuill home nat. sim uol mi donz tener
uestit onut. vn ser lonc se en luec de moillerat. anc no fon
fait al mieu par tals honors. cum ami er sen aissi sesdeue.
qel sieu blanc cors gras escafit e le. remir baisan ni tenc en-
tre mos bratz. 7. Sil reis namfos cui dopton li masmut. el
meiller coms de la crestiantat. mandauon ost pois ben son
remasut. e nom de dieu farion gran bontat. sobrels paians
sarrazins trahitors. ab que luns dels menes en&ems
ab se. marit seignor qiuclau esera e te. non an pe-
chat no lor fos perdonatz. 8. Eu remanrai e non irai
aillors. ni uirarai en altra part mon fre. e ia negus nom
demandetz per que. que ia per uos non serai decelatz.
MCCCXVI. Hs. 7614,69. OvilUms adtmars. 1. Bl temps
destiu qan par la flors el bruoill. e son braidiu li au zellet dor-
guoill. ai pessameu damor qem desacuoill. qe nuilla ren
tant non desir ni uoill. ai douss ainia. malaus uiron mei hu-
oill. si cbauzimeuz uom guia. 2. Yeiaire mes qieu nonsui
cel qe suoill. si ma sospres us greus mals don mi duoill. don eu
morraisila dolor nom tuoill. ab un doutz bais dinz cambras o
sotz bruoill. ai douss am ia. qasoncoralainic. nondeuhomfar
ganchia. 3. Eu ai ia uist home quiconois fort, et a ligitnigro-
manciae sort. trazitper femna a pechat et a tort. et eu lasset
nomen teing perestort. aidous amia. guidatz men a bon port.
sidieus uosbenehia.4.Membreus dompnaqanmedetzseigno-
riu. de uos seruirmautrei tant cum eu uiu. tortzesperoqanc
ren nousoforfiu. ia nom poscan dan tener enemiu. aidoussa-
mia. qasoncoralamic. noodeuhom fargauchia. ö.Negunares
no mes tant fort esqiu. cum es damor e lausengier badiu. qaia
poder que menta so que pliu. mas sia uerai e tenga so que
diu ai dousa amia. qa son coral amiu. non deu hom far gan-
cia. 6. Ja mais no uuoill chant ni ris ni depori seras nom
fai la bella si acort. pres uai lo mal don cre qaurai la mort.
sin breu de temps nom fai de qem conort. ai douss amia.
guidatz men a bon port. si dieus uos benehia.
MUCCXVI1. Hs. 7614,33. Peirc daluemgc. 1 . Bella mes
la flors daiguilen. qan aug del fin ioi la doussor. qefantll
auzeill nouellamen. pel temps qes tornatz en uerdor. e son
128
de flors cuvert li ram. groc e uermeill e uert e blau. 2. De
moilleratz no mes pas gen. qeis fasson drut ni amador. cab
las autrui uan aprenden. engeing ab qe gardon las lor. mas
ciliper cui hom las destreing. porta al braier la contraclau.
3. Vilans cortes eis de son sen. e moillerat dompneiador.
el a ses (= e lases) camiet eissamen. qan uil lebrier ab son
seignor. mas eu non cre pros dompna deing. far drut moille-
rat gelos brau. 4. Moillerat fant captenemeu. del enueiat
enganador. lautrui gran gasta e despen. el sieu met en luoc
saluador. mas cel a cui grans fams eu pren. mania lo pan
que noil abau. 5. Maritz que marit fai sofren. deu tastar da-
tretal sabor. qe car deu comprar qui car uen. el gelos met
li gardador. pois li laissa sa moiller preing. dun girbaudon
fill de girbau. 6. Daqui naisson li recrezen. qus non ama
pretz ni ualor. ai cum ant abaissat iouen. e tornat en tan
gran error, eist tenon lauer e destreing. li fal« eill garsson
naturau. 7. Sainta maria dorien. guizeis reis e lemperador.
e faitz lo far ab la lor gen. lo seruizi nostre seignor. qe il
turc conoscantlentresseing. on dieus mou per nos * carnau.
8. Aissi us uauc lo uers definen. et eu que nol puosc far lo-
ignor. qel mals mi ten ab lo türmen, que mames en tant
greu langor. qeu no sui drutz ni no men feing. ni nuills iois
damor nora esgau.
MCCCXVUi. Hs. 7614,34. Peirt daluerngc. 1. En estiu
qan cridal gais. e reuiu per iniei los plais. iouens ab la flor
que nais. adoncs es razons com lais. fals amors enganairitz.
als uolpillons acropitz. 2. Li sordeior eil sauais. nant lo
meills el meins del fais. pauc so prezon quis nirais. amarai
mas non puos mais. qe de tal amor sui guitz. dou sai qieu
serai trahitz. 3. Pres ai estat en caslar. ab so que noi aus
estar. e pero non puosc mudar. de mos enemics nol gar. ia
non serai assaillitz. qen auta rocha es bastitz. 4. Sil portierß
me uol iurar. qautre no mi lais intrar. segurs porrai gerrei-
ar. mas al sagramen passar. tem qe serai escarnitz. que mil
uetz en sui faillitz. 5. Lai sui pleuitz e iuratz. qieu non am
uas autre latz. mas daisso es grans pechatz qieu am e no
sui amatz. totz temps ai faitz plaitz e ditz. perqieu sui gen
acuillitz. 6. A domidieu qier solatz. perqieu sia enamoraiz.
qen aital hora fui natz. caut non puoc amar en patz, e platz
me car sui issitz. de la terra on fui noiritz. 7. Amor mi lais
dieus trobar. on ia non puosca fiar. e qand eu la tenrai car.
ill pens de mi enganar. cadoncs mi teng per garitz. qand
mi ment tot qaDt me ditz. 8. Assatz a acaualgar. qui la
cuida autra trobar. qaissi col cels clau lamar. non pot hom
gaire trobar. que non sion camiairitz. vas drutz e uas lor
maritz.
MCCCXIX. Hs. 7614, 35. Peire daluemge. 1. Ab ans
.il29
qeil blanc puoi sion uert. ni ueiam flor .en la pima. qaud lau-
leill son decantar nec. cus contral freich no sesperta. a-
doncs uuoill nouels motz lassar. dun uers qentendant ii
meillor. qel bens entrels bos creis e par. 2. Persom plai qan
uei lo temps uert. mostrar uors derazon prima, als ualent
cui sabers consec. car eita gens mal aperta. no saboq ren
qeis uol leuar. que sens permot dun amador. sesbon cor non
pot meillurar. 3. Dinz es poirida e sembla uert. vna a-
uols gens que blastima. tot so qant dreitura amec. e pois ne-
gus no sacerta. de qant qeis pot en eis blasmar. canc noi a-
gronlarteillmenor. maint home a cui aug pretz dar. 4. Nuillt
Jiom del mon non a pretz uert qan uol daurar e pois lima.
perque es folz cel qeis nazec. pois ue que bes noi reuerta. ca-
la cocha pot hom proar. amic debocha ses amor. mas don
no ues non esperar. 5. Qui anc ui frecs iouen ni uert. ar es
mortz per gen cayma. qe cuia far tot lo mon sec. qieu non
uei fol ni mainberta. cus non fassa soffren son par. perqel
fruitz torna en peior. eil doutz semblan sabor, damar. 6. Ben
sap far paisser erba uert. femna qel marit encrima. per son
auol faich tener nec. daqui nais lagens deserta. depretz qus
non ausa parlar. mas de mal fruich mala sabor. eil fill no
uolon sordeiar. 7. Aissi naisson sec o non uert. cus dengan
non repaima. ni ano pos dieus adam Ibrmec. nontenctant
sa porta huberta. bauzia qen fai mainz intrar. qe lop son tor-
nat li pastor. qe degrant las fedas gardar. 8. Gobeeza amort
pretz uert. qenseingnals barons descrima. pois cobeitatz
los abrasec. qe es un ardors coberta. don uezem maint ric
abrasar. pretz cuion trair dauol labor. mas anc ses dieu no
ui in pretz car.
MCCGXX., Hs. 7614, 36. Peire daluemge . 1 . Dieus uera
, uid^ uerais. e dreitz en dreig clers e lais. et hom natz sal-
uaire cristz. en latin e sobre ebrais. e natz e pois mortz uius
uists. e sorsetz don laissetz tristz. aquels que pois fezetz
gauzens. 2. Seigner reis eu failli fals. don es issitz tant grans
mals. ab cozens ditz et ab durs. et en fols faitz efernals. ab
brondills destrains aturs. et en tals talens tafurs. mius rend
colpables penedens. 3. De tot so qieu fesi anc. e si non ai
eor ferm franc. de dir so que magra ops. vos prec precs a
cui men plane, per cui tant fon fizels iops. qe non gardetz
mos torts trops. mas gratiam sia sofrens. 4. Qieu nom sent
si sauis sai. qe posca conqerre lai. lo reing on hom set ni
fam. ni chaut ni freig non a mai. sill uostra uertutz cui clam.
nom dona esfortz cum desam. los iois daquest segle giquens.
5. Qem fant faillir uas uos sol. per quel cors mintra en tre-
mol. e sim seruatz mos forfaitz. troi lai al derrier cremol. qe-
nans.aols maratz far fraitz. seigner ges bons nom nes plaitz.
,'gi merces noi sobreqens. 6. De. uos qes torsetz sydrao. dar-
9
130
dent flama e misac. et ab elz abdenago. e daniel dinz dellac.
e ionas ab utero, elz tres reis contra hero. e susanna entrels
fals guirens. 7. £ paguetz seigner sobrans. de dos peis e de
eine pans. el lazer suscitetz uos. qera ia quatredians. e de
uos ac per bei respos. son serf salu lo centurios. e gitetz del
mon mains tunnens. 8. £ si fesetz del aigua uin. a las nos-
sas darcheteclin. e dautras mcrauillas moutz. don hom car-
nals non sap la fin. ni uos no us en mostretz estoutz. e par
totz iorns per uos lo uoutz. de luchas ries reis resplandens.
9. E fesetz la terra el tron. e tot qant es ni ane fo. dun sol
seing el sol el cel. e confondetz faraon. e detz als fills dis-
rael. laich ebrescha manna e mel. e danprenest per serpens.
10. Cal uostre son requies. qand uos plac que moyses. len-
causses lai el desert. e solses las mans eis pes. quand us an-
gels lac espert. sainz peires eil fes cobrec. dels uostres des-
tries(sicj destric destreignens. 11. Eusquiserontlalorplebs.
tro lai on es mont oreps. aucien dinz bethleem. qan uos en-
fogi ioseps. en egipte so sabem. e pois en ierusalem. veugu-
etz entrels uostres parens. 12. De nazareth reis ihesus. pair
en tr^s personas us. e fills e sainz esperitz, ador en trinitat
us. qetz cims e rams e razitz. e deus e de qant qes guitz. si-
atz me sius platz defendens. 13. E sai obra ab bon talan.
midetz afar entretan. qe qan uenretz ensaius. iutgar lo segle
el iorn gran. doutz dieus nom siatz ssqius. e qieu clars reis
doutz e plus, men an ab los gausitz gauzens. 14. Seigner
nom obiidetz gens. qe ses uos non sui sostenens. e seing
mel uostre nom crezens. in nomine patris et filii et Spiri-
tus sancti amens.
MCCCXXI. Hs. 7614, 37. Petr« dalucrngcAJdv iostals breus
iorns eis loncs sers. qan la blanea aura brunezis. uuoill que
branc e bruoill mos sabers. don nou ioi quem fruig em floris.
car del doutz fuoill uei clarzir los garrics. perqeis retrai en-
trels enois eis freis. lorossignolseltortzelgaiselpics. 2. Con-
traisso magradal parers. damor loindan e de uezis. carpauc
ual leuars ni iazers. acel ses lieis cui es aclis. camors uol
gauch e guerpis los enics. e qui sesgau alora qes destreis.
bem par qadreich li uol esser amics. 3. Qieu uei e erei e sai
qes uers. qamors engraissa e magrezis. lun ab trichar lau-
tre ab plazers. e lun ab plor lautre ab ris. lo cals qeis uol
nes manens o men dies, perqieu am mais so quenaiqesser
reis, ni ducs ni coms descotz ni degalics. 4. Ges eu non sai
lor capteners. mas sofre cuna ma conquis. don reuiu iais
enais ualers. tals que denans lim tressaillis. car nomen qer
de dir men uen destrics. tant tem qel mieills. Iais e prendal
sordeis. on plus nai cor me pens car non ten gics. 6. Acar
si fos dels mieus uolers. lo sieus ries coratges deuis. desque
ma dompnam toi poders. de so de qieu plus lairequis. mas
131
noill sai dir lausengas ni prezics. mas meillor cor lai trop qe
non pareis. sella nol sap morrai men totz antics. 6. Tant mes
doutz e fis sos uezers.pel ioi qem nes al cor assis. e sobre tot lo
bos espers. qieu nai perque men enriquis.canc no fui mais tant
coartz ni mendics.ab qieu lauis alqes a qui mezeis. nom saubes
far de gran paubretat ries. 7. So es gaugz e iois e plazers. que a
moutas gens abellis. e son pretz montagrans poders. e sos iois
sobreseignori s. qenseignamens e beutatz les abrics. dompneis
damorqenlieissespanecreis .plens de doussor uertzeblancs
cum es nies. 8. Perqieu mi pens ia no ten desrahics.can me con-
quis en luec omnezais. plus que sem des franssa lo reis loics. 9.
En aqest uers sapchan uilans andrics. quedaluernge mande
com ses dompneis. no ual ren plus que bels maluatz espics.
MCCCXXII. Hs. 7614, 36. Pom de capduoill. l.Tantma
donat fin cor e ferm uoler. leials amors que ia nom partrai
mais. de uos dompna on ai tot mon esper. tant etz plazens
cortesa ab ditz uerais. franca gentils gaia abhomilsemblan.
bella plazens si que non es a dire. negus bos aips com pu-
osca en dompna eslire. e pois tant es uostre ries pretz poiatz.
sofretz qieus am car uuoill so qa uos platz. 2. Bona dompna
tant mauetz en poder. qe sim faitz be anc hom no fo plus
gais. e sim faitz mal e non uoletz auer. franc chausimen ies
per tant nom nirais. on plus men duoill anz uos am ses en-
gan. sabetz perqe uos sui hom e seruire. qades conssir qant
ualetz et albire. car uenir deu lo guizerdos el gratz. tant ai
soffert lonctemps lafan en patz. 3. Pauc a de sen e cuida
mout saber. cel que cuida qieu damar uos me lais. car on
plus uauc dautras dompnas uezer. nim loing de uos ni ai cor
que men lais. emais partir non puosc qen tenga dan. car eu
non part mon cor ni mon desire. anc non amet ben len pu-
osc escondire. anzesnecis desamaDS esprouatz. qui ditz ca-
iBso qom plus uol es foudatz. 4. Anc puois non fetz
segles mas dechazer. que hom blasmet amor nin dis tals
ais. de las dompnas que solion mais ualer. pelz caualliers
cui atornatz sauais. fals noirimens et es molt malestan.
qe luis (*ic?) feignon lautren uolon maldire. de las raeillors
percai dreig qem nazire. qa totas sui franes e fis e priuatz.
per uos dompna a cui me sui donatz. 5. Totas las uuoill hon-
rar e car tener. car per uos uaill en totz ualens assais. e ies
perso dompna no us cal temer. en dreich damor qieu uas au-
tre meslais. car uos mi faitz amar deport e eban. cortz e
dompneis ioi e solatz e rire. car de ren als non son mei dolz
cossire. perqem degra si fos adreig iutgatz. valer merces e
franca humilitatz. 6. A uos mi rend per far uostre coman.
bona dompna si tot non sui iauzire. faiz me ioios o pensatz
tost daucire. qe si luna non faitz ben uuoill sapchatz. qe
oaia dich non fui enamoratz.
13 ^
MCCCXXIÖ. Hs. 7614,36. Pom de capduoill 1: Siciiin
cellui qa pro de ualedors. eil faillon tuich ia tant non er a-
maiz. en la sazön qes desauenturatz. mi faill mi donz carco-
nois que arnors. mi fai per lieis morir a greu tormen. e som
pogues far del sieu faillimen. vas mil feira mas meins en ual
so cre. bar qui dechai aisso qe uencut ue 2. Aisso sai eu
qes dans e deshonors. qui non acor los desapoderatz. qe ia
casteis freuols fort assetgatz. mout longamen nois tenra ses
socors. e sil seigner de cui es nol defen. en sa colpa lo pert
pois longamen. aissi perdra ma dompna al sieu tort me. si
nom socor ar quand li clam merce. 3. Perdre nom pot per
tal quieu am aillors. pero sim sutlonc temps de lieis loignatz.
quai fait semblan quem nera totz laissatz. per essaiar sil
plagrä ma follors. e sagues mes en autra mon enten. ben ai
proat quil nagral cor gauzen. sieu mi partis de lieis mas no-
il ual re. que ies mos cors nois pot partir de se. 4. Bella
dompna uaillam uostra ualors. quanc nuills chaitius des-
treitz ni malmenatz. no saup tant gen »ofrir so mal en patz,
e pois lo mals mes delieitz e sabors. per amor dien e car uos
sera gen. aiatz de mi calacom chau simen. que uostrom sui
e sim deignatz far be. sai qe faretz cortesia e merce. 5. Vos-
tre bei' huoill uostra fresca colors. vostre ries pretz uostra
fina beutatz. mi fant au er de uos plus dur solatz. ies noma-
grops fos faitz lo miradors. on uos miratz uostre cors bei e
gen. franc e ioios amoros e plazen. corgoil men faitz e qui
bon pretz mante. orgoills nois taing uas los sieus nis coue.
6. Mon plus leial sieu uos uis plus souen. mieills nauera mi
e uos eissamen. quieu saubra uos consseillar e uos me. pero
negus non sab a sos obs re.
MCCCXXIY. Hs. 7614,37. Pons' de capduoill. AisSi mes
pres cum cellui que cercan. vai bon seignor enesaia ganre.
el honron tuich eil fant uolontier be. en chausis un tot sol
qui ren nol blan. nil fai honor mas sol car lacuoill gen. e car
lo sap sobre totz plus ualen. amal mil tans en perdos rriais
seruir. qelz autres totz don si pogra gauzir 2. Et es razos
e dreitz almieu semblan. comlo meillor am mais per bona
fe. si tot noil ual fols es qui sen recre. mas serua ades e ia ren
no il deman. qe ben qier hom a seignor conoissen. quil hon-
ra el seru doncs sieu am finamen. mi donz cui sui ben men
deuiois uenir. qeil gensser es com puosca el mon chausir.
3. Si tot mauci de bon cor ses engan. mi rent sil plai en sa
franca merce. canc pois laui non aic poder en me. mas da-
mar lieis e de far son coman. tant quant la uei me tel uezer
gauzen. e quan men part sui en tal pessamen. qechantan
plor em uol lo cors partir. enaissim fai sämors uinr^ e morir.
4. Dieus qe la fetz tant bella e tant prezan. li öalf e il gärt
lo bon pretz qil mante. qe non ä hom tant dur ööi'si lä ue.
133
noil port honoraissi uaimeilluran. tant cum couen a ualoret
a sen. fai abellir sos faitz a tota gen. et als meillors si sap
mieills far grazir. en totas res se garda de faillir. 5. Tant
fort conois tot quant les benestan. perqieu sui mortz si de
mi no il soue. e si amors a nuill poder en se. pois mi des-
treing forsses lieis sol daitan. qe no il enoi sil uauc querre
humilmen.que nomfassa languirtant longamen. quilcbanta
eri et eu plane e sospir. en pert souen lo maniar el dormir.
6. Bels cortes cors per uos lais ueramen. ric ioi daillors e de
uos no laten, e ies per tant non puosc mon cor partir. qe
mais e mieills uos am qieu nous sai dir. 7. Naudiartz am pel bon
pretz que naug dir. e mon andrieu uei totz iorns enantir.
MCCCXXV. Hs. 7614, 46. Folquetz de maneilla. 1. Tant
mabellis lamoros penssamens. qe ses uengutz e mon fin oor
assire. perque noi pot nuills autres pens caber. ni mais ne-
gus no mes doutz ni plazens. qadoncs uiu sas qan mauci-
oill cossire. e fin amors aleuia mo martire. qem permet ioi
mas trop lom dona len. cab bei semblan ma tirat longamen.
2. Ben sai que tot qant fatz es dreitz niens. eu qen puosc als
satnors me uol aucire. qa e seien ma donat tal uoler. qe ia
non er uencutz ni recrezens. vencutz si er qaucir mant li
sospire. tot soauet puois de lieis cui desire. non ai socors
ni daillors nol aten. ni dautrui amor non puosc auer talen.
3. Bella dompna sius platz siatz sofrens. delben qieus uuoill
qieu sui del mal sofrire. e pois lo mais nom poira dan tener.
anz mer semblan qel partam en galmen. e sa uos platz qen
autra part me uire. ostatz de uos las beutatz el douz rire.
el bei semblan qe mafollis mon sen. pois partir mai de uos
mon escien. 4. A totz iorns metz plus bella e plus plazens.
perqien uuoill mal als huoills ab qeus remire. car a mon pro
nouspoiriant uczer. et a mondän uezous trop sotilmen. mos
dans non es so sai mas nom nazire. anz es mos pros domp-
na perqieu malbire. si maucietz que no us estara gen. car lo
mieus daiis uostres er eissamen. 5. Per so dompna nous am
sauiamens qauos sui fins et amos ops trahire. eus ouich
perdre e mi non puosc auer. eus pens nozer et a mi sui no-
zens. perso nous aus mon dan mostrar ni dire. mas alesgar
podetz mon cor deuire. ar lous cuig dir et aras men repen.
e port ne als huoills* uergoigna et ardimen. 6. Trop uos am
mais dompna qen nous sai dire. e car anciorn aic dautramor
desire. no men penet anz uos am per un cen. car ai proat
lautrui chaptenemen. 7. Vas nems ten uai chanssos qui qeis
nazire. car gauch näuran segon lomieualbire. lastresdomp-
näs a cui eu te presen. car ellas tres ualon ben dautras cen.
MCCCXXVI. Hs. 7614. Folqete de maneilla. 1. Sai cor
plagues ben fora oimais sazos. de far chanssos per ioia man-
tener. mas trop mi fai ma uentura doler. qand eu regart lo
154
ben el mal qieu nai. que ries dizon qieu sui e que bem nai.
mas cel qo ditz non sap ies ben lo tier. que benananssa non
pot negus auer. de nuilla ren mas de so qal cor plai. perque
na mais us paubres qes ioios. cus ries ses ioi qes tot lan cos-
siros. 2. E si anc iorn fui gais ni amoros. ar non ai ioi da-
raor ni len esper. ni autres bes nora pot al cor plazer. ans
mi semblon tuich autre ioi esmai. pero damor qel uer uos en
dirai. nom lais del tot ni no men puosc mouer. enan non uau
ni non puosc remaner. aisi cum cel qen miei del albre estai.
qes poiatz tant que non pot tornar ios. ni sus non uai tant
li par temeros. 3. Pero nom lais si tot ses perillos. cades non
poie sus a mon poder. e deuriam dompnal fiw» cors ualer.
car conoissetz que ia nom recreirai. cab ardimen apoderom
lesglai. e non tem dan que men puosca eschazer. perqeus er
gen sim deignatz retener. el guizerdos er aitalcum seschai.
qen eis lo don len es faitz guizerdos. acel que sap dauinen
far sos dos. 4. Doncs si merces a nuill poder en uos. traia
senams si, iam uol pro tener. qieu no men fi en precs ni en
saber. ni en ebanssos mas car conoscesai. qe merces uol
so que razos dechai. perqieu uos cuig ab merce conquerer.
qe mes escutz contral sobreualer. qieu sai en uos perqem
met en essai. de uostramor so qem ueda razos. mas ill me
fai cuiar qauineu fos. 5. Aso conosc qieu sui trop paoros.
car al comensamen men desesper. e mas chansons pois uuoiU
merce querer, farai o doncs aissi col ioglars fai. aissi cum
mou mon chant lo fenirai desesperatz pos doncs noi posc
saber. razon perqeil deia de min caler. mas tot lomeins ai-
tant i relendrai. qinz e mon cor lamarai arescos. e dirai ben
de lieis en mas chanssos. 6. Mentir cuiei mas estra grat die
uer. qan mestaua trop mieills caras no fai. e cuiei far creire
so que no fos. mas mal mon grat sauerant mas chansos.
7. Si nazimans sabia so qieu sai. dir poiria cuna pauca
ochaios. notz en amor plus que noi ual razos.
MCCCXXVIL Hs. 76 14. Folqetz de Tnareeilla. 1 . Molt i
fetz gran pechat amors qan li plac qeis meses en me. car
merce noi aduis ab se. ab que sadousses ma dolors. camor
pertson nom eldesmen.etes desamorsplanamen.pois merce«
noi pot far socors. aeuiforapretzethonors. poisilluoluencer
totas res. cuna uetzlauences merces. 2. Si nous uens uencutz
sui amors. vencer nous puosc mas ab merce. e sintre tans
mal» nai un be. ia nous er dans ni deshonors. e cuiatz uos
qeus esteu gen. car me faitz plaigner tant souen. anz en ual
meine uostra lauzors. perol mals mi fora doussors. si laut
rara enqeram (sic?) sui pres. mi pleies merceian merce».
3. Mas trop ma adirat amors. car ab merce si desaue. perol
mieils del mieils qez hom ue. mi donz qe ual mais qeualors.
en pot leu far acordamen. qe maior na faich per un cen. qui
135
ue cum la neus eil calors. so es la blanqessa el colors. sa-
cordon enlieis semblans es. camors si acorte merces. 4. Mas
non pot esser pos amors. non o uol ni mi donz so cre. pero
de mi donz non sai re. canc tant no menfollic follors. qeil
auses dir mon pessamen. mas cor ai qem cabdel ab sen. ab
lardimen qem toi paors. pero esperars fai la flors. torn en
fruig e de mi donz pes. qesperan lauenssa merces. 5. Estier
non puos durar amors. e non sai cossi sesdeue. de mon cor
qe sius ha eus te. qe re non cuich que naia aillors. qe si beus
etz grans eissamen. podetz en mi caber leumen. cois deue-
zis una grans tors. en un pauc miraill eil largors. eu sui tant
grans que sius plagues, anc aras i caubra merces. 6. Mal
me sui gardatz per nosen. ca mi eis ma emblat amors. ar
qera estortz de sag dolors. mas dir puosc qeu eis me
sui pres. poisqe nom ual dretz ni merces. 7. Nazimans lo
uostre socors. e den totz temps uolgrieu aillors. mas daqest
non uuoill sapchatz ies. capenas neis o sap merces.
MCCCXXVI1I. Hs. 7614. Folquetz de marseilla. 1. Ay qan
gen uens et ab qan pauc dafap. aicel qeis laissa uencer a
merce. car enaissi uenz hom autrui e se. et a uencut doas
uetzsenesdan. euos amors non ofaitx ies aissi. canc iorn mer-
ces abuos nom poc ualer.anz mauetz tant mostrat uostre po-
der. caras nous ai ni uos non auetz me. 2. Per so par fols qui non
sap retener. so que conquer qieu pretz ben atretan.qui so reten
qomaconquist denan. person esfortz cum fatz lo conquercr.
car sim pogratz tener col fols rete. lesparuier ftl qan tem que
si desli. que lestreing tant en son poing tro lauci. mas pois
estortz uos sui uiure puosc be.3.Tot so queualpotnozeratres-
si. doncssieutenc pro beus pogradan tener. et er merces sab
eis uostre saber.qe mauetz dat don anc iorn nom iauzi.uos mou
tensson nin die mal en chantan. mas non er faich qe chausi-
mens men te. mais uuoill sofrir en patz mon dan anese.
qels uostres torz adreitures claman. 4. En(on?) trobaretz
mais tant de bona fe. cant negus hom si mezeis non trahi.
son escien si cum eu qeus serui. tant longamen canc non
iauzi de re. ar qier merce sous faria parer. car qi trop uai
seruizi repropchan. ben fai semblan qel guizerdon deman.
mas ia de mi nous cuietz qel nesper. 5. E quil bon rei ri-
chart que uol qieu chan. blasmet per so car non passet desse.
ar len desmen si que chascus o ue. careireis trais per mieills
saillir enan. qel era coms er es ries reis ses fi. mas bon so-
cors fai die us a bon uoler. e si en dis ben al crozar eu dis
uer. *. 6. Ja naziman nin totz tems non creiran. qe uos a
mais aiatz uirat mon fre. raas ben pot hom creire aisso qe
ue. et er sabut oimais daissi enan.
MCCCXXIX. Hs. 7614. Foquetz de marseilla. 1. Tant
mou de corteza razo.mos chantars que noi puosc faiilir.enanz
136
liei (dei?) mieills auenir. canc mais non fis esabetzco. qe
lemperairitz men somo. e plagram fort que men giquis. sil
mo sofris. mas pois ill es cims e razitz. denseignamen. noo
seschai qal sieu mandamen. sia mos sabers flacs ni lens,
anz taing qeis düble mos engeins. 2. Esan parliei en ma
chansso. de lausengiers cui dieus noca lur perdo. car ant
dich so qanc uersnon fo. perque eellacui obezis. me relin-
quis. e cuia caillors aia assis. mon pessamen. ben muor
doncs per gran faillimen. sieu pert so que am finamens. per
so que dizon qes nieus. 3. Mas ies per tal nom abando. qieu
ai ben sempres auzit dir. qe messonga nois pot cobrir. qe
no moira cal que sazo. e pois dreitz uenz falsa ocaio. encar
er proat e deuis. cum li soi fis. caissil sui ligvis et aclis. de
bon talen. qen lieis amar ant pres conteu. mos ferms corat-
ges e mos sens. cusquecs cuia amar plus fortmens. 4. E si
merces no men ten pro. qe farai poirai men partir. eu non
qanz poiria morir. de guisa que mer sobrebo. qinz el cor re-
mir sa faisso. e rcmiran et eu languis. car ellam dis. qe nom
dara so qieu lai qis. tant longamen. e ies per aisso nom alen.
anz dobla ades mos pessamens. e muor aissi mesciadamens.
5. Amarai la doncs a lairo. pois uei qe nom deigna sohir.
qe inz e mon cor la .remir. e sai qa far mer uoilla o no. qel
cor ten lo cors en preiso. et al si destreich e conquis. que
no mes uis. que des poder que men partis. enans aten. cum
ia puosca uencer sufren. car loncs sofrirs e merces uens. la
on no ual forssa ni geins. 6. Eun morria mas rnolt mes greu.
sieu muor per lieis qam finamens. pois a morir mer eis-
samens.
MCCCXXX. Hs. 7614. Folquetz de marseilla. 1. Si cum
cel qes tant greuiatz. del mal que non sent dolor, non sent
ira ni tristor. de guisam sui oblidatz. car tant sobrepoial
dans. qe mos cors nol pot pcnssar. ni nuills bom tro al
proar. non pot saber cum ses grans. den barral lo mieu bon
seignor. perque ser chant o ri o plor. non o pretz plus cum
feira enans. 2. Qieu pens si cum enchantatz. e sui casutz
en error, qand non uei sa gran ualor. qaissi nos tenia hon-
ratz. qeissamens cum lazimans. tiral fer el fai leuar. fasia
el mains cors dreissar. vas pretz forssatz e pesans. e qui
gaug e pretz et honor. sen larguesa astree ricor. nos a tout
pauc uol nostre enans. 3. Ai qans na deseretatz. qeran tu-
ich ric en samor. e qant en morirol iorn. qel fo mortz e
sosterratz. qen un iorn non uitz mortz tans. neis qui lau-
zia nomar. hi atendia achaptar. tant era sos pretz pre-
zans. esaup so nom far aussor. de pauc gran e de gran
aussor. tro nol poc enclaure guarans. 4. Ai seigner doutz
e priuatz. cum puosc dir uostra lauzor. qalei deriu sorzedor.
, qe creis on plus es uoiatz. creis uostre laus enpensans. ei
trob ades qe far. e semblam nostre donar. don uos creissia
talans. on mais uenion qeredor. mas dieus cum a boo donador»
▼oa doaaua ades mil aitans. 5. Et er qan uos fos poiatz.
faillitz a guisa de üor. qe qand hora la ue genssor. ill faill
adoncs plus uiatz. mas de uos mostra semblans. que sol
dieu deuera amar. el chaitiu roon desprezar. on pas-
som cum uiandans. cautres pretz torna en deshonor. e tot
autre sen teing follor. mas daicel que fai sos comaus. 6. Ai
seiguer dieus cui non platz, mortz de negun pechador. anz
per aucire la lor. sofntz uos la uostra en patz, faig lo lai
uiure ab los sains. pois sai nol uolguetz laissar. e deignatz
len uos preiar. verges que preiatz per mains. yostre fill per
qel los socor. qesperanssa ant tuit li meillor. eis uostrescars
precs merceians. 7. Seigner merauilla es grans. car eu de
uos puosc chantar. ar quan mieils degra plorar. 8. Pero tant
plor en pessans. perqeill auinen trobador. diran a uos mais
de lauzor. qez en en degra dir mil tans.
MCCCXXXI. Hs. 7614. Folqudz de maneilla. I. Oimais
noi conosc razo. ab que nos poscam cobrir. si ia dieu uolem
seruir. pois taut en quier nostre pro. qe son dan en uolc so-
frir. qel sepulcre perdet primieiramen. et er sofre qes-
paignais uai perden. per so car lai trobauam ochaio. mas
sai siuals non teraem mar ni uen. las cum nos pot plus fort
auer so mos. si doncs non fos tornatz morir per nos. 2. De
si mezeis nos fetz do. qan uenc nostres tortz delir. e fetz so
•ai agrazir. qan si det per rezensö. doncs qui uol uiuen
morir. el don per dieu sa uida e la presen. qel la donet e
ia rendet moren. catressi deu hom morir no sap co. ai cum
mal uin qui non a espauen. qel nostre uiures don em cobei-
tos. sabem qes mais et aquel morir bos. 3. Auiatz en cal
error so. las gens ni que porrant dir. qel cors com non pot
gandir. de mort per auer qen do. vol qecs gardar e blandir.
e de larma nona nuill espauen. que pot gardar de mort e
de torrnen. e qecs de cor sieu die uertat o no. e pois aura da-
mar meillor talen. e ia noi gart paubreira nuilis hom pros.
•ol qe comens qe dieus es piatos. 4 . Cor si uals pot auer
bo. daitau poira se garnir. qe lals pot dieus tot complir. el
nostre reis darago. qel non cre saubes faillir. a nuill
home qei an ab cor ualen. tant pauc uezem que faill alautra
gen. non deu adieu ges far peiuraso. qel lonrara sil serf hon-
radamen. coian sis uol ner coronatz saios. o sus.el cel luns
noil faill daqestz dos. 5. Eia non pretz fol resso. lo reis cas-
tellans nisuir. per perdre qanz deu grazir. a dieu qeil mostra
el somo. v A en lui se uol enantir. e qautre csfortz ses dieu tor-
na a nien. et aissi creis sos bons pretz per un een. si acuöill
dieu oimais acompaigno. qel non uol ren mas reconoisse-
men. sol qe uas dieu no sia orgoillos. mout es sos pretz hon-
138
ratz et enneios. 6. Vida e preti com ne de foüa gen. ob plus
aut soncazonleugieirameo. bastiscam doncs enfermapeazo.
el pretz qeis ten qan lautre uaut cazen. qe totz sos pretz sos
gaugz e sos laus fos. en penssaz fort qant a dieus laich per
nos. 7. Bels azimans dieus uezem qeus aten. qenaissi ub
uol gazaignar franchamen. qourat uob ten tant que a mi
sap bo. noill fossatz doncs camiar son bon talen. anz cami-
atz aos que mais ual per un dos« qom safraignaanzqueforz
caia ios. k
MCCCXXXII. Hs. 7614, fl. 47. sq. Qaucelm» faidUz. 1 . Ab
conssirier plaiug. en chantan mon dampnatge« dun ioi qem
sofraing. permo mezeisfollatge. qen paysestraing. suienon
ueimessatge. delieis cui soplei. don ies nom recrei. cades on
qestei. lacii ses cor uolatgc. si tot no lam uei. 2. Moufc fl»
bei gazaing. qau pres mon homenatge. per qieu non rema-
ing. es autrui seignoratge. ni a mi nois taing. qien sega
autre uiatge. ui que ia desrei. en autrui dompnei. anz sos
sers mautrei, hornils ab fin coratge. e autra non enuei. 3. Ui
donz sui aclis. vas on qieu an ni ueigna. et al douz pays.
on ill estaie reigna. soauet rnaucis. ab »a falsa entresseigna.
e no sai perque. ma destreig ancse. qieu la segur be. qe ia
dautra nom feigna. mas ill no men cre. 4. Mieils foram so-
fris. de lieis cui iois manteigna. pur qieu no la nis« caitals
maltraitz men ueigna, tro per sa merce. mi retenc ab se. ar
nolen soue. car mes ops qem reueigna. nil membra de me.
5. Amors que farai. eaisim deaflgura. Io male qieu entrai.
e de mi non a cura. car geloB sauai. et auols gens tafura.
e croi lausengier. son damor guerrier. perqaihesu qier. que
los meta en rancura. et en encombrier. 6. Joios ben oeacbai.
qaia de ioi fraitura. qui ab ioi estai. et ab ioi no satura. •
mos cors es sai. loing de bona uentura. en greu cossirier.
e mon saintongier. vei damor primier. e si aa ioiail dura,
beil uai a sobrier. 7. £ tu messatgier. portal chant primier.
naguotz on pretz satura. lai part monpeslier.
MCCGXXXI1I. Hs. 7614. Qaucelm « jaidiiz. 1. Tant ai
soffert longamen grand afan. que sestes mais que uom aper-
ceubes. morir pogra tost o leu »im uolgues. qa la bella non
preira ia dolors. en cui mala fos beutatz e ualors. don re-
gardan part forsatz mon coratge. e pois nom uol segrai au-
tre uiatge. qa licie non cal ni no so ten a dan. de perdre mi
nils beiz ditz de mou chan. 2. Pero tal ren ten hom uil qes
preean. e tal ren pert com ditz qeil ncs ben pres. que puois
li fai sofracha meius de bes. mas de mi donz es tant grans
sa ualors. qen ren nois ten sim pert nim uir aillors. doncs
ben fis eu outraouiat follatge. qan peroassiei ma mort e
mon dampnatge. ab mon fol cor qem fetz dir en chaotao. so
dond degra gen cobrir mon talan. 3. £ pois mos cora e mei
139
hnoill trahit man. e ma mala dompna e ma bona fes. si que
chascus magra mort si pogues. clamar men dei cum de mais
baillidors. e ia mos huoils messongiers trahidors. non crei-
rai mais ni fianssa ses gatge. qe cel es folg qe fai fol uas-
salatge. e fols qui cre auer a son coman. tot so queueplazen
ni benestan. 4. Bern merauill puois e mi dons estan. pretz
e ualors plazer e mor cortes. cum potesser que noi estiamer-
ces. em merauill de lieis on es bonors. beutatz e sensquenoi
sia amors. em merauill cum dompna daut paratge. bella
gentils es de mal seignoratge. ni cum pot far contra sa ualor
tan. que desmenta son franc humil semblan. 5. De tot aisso
ai merauilla gran. e pois li plai que no si camie res. nom
tenra mais afrenat sos mals fres. aras men part si tot mes
desonors« et agram ops qieu fos dels maltraitz sors. e mas
aillor uau mudar mon estatge. bon encontrem don dieus e
bon uiatge. emlais trobar dompna ses cor truan. cab mal
seignor ai estat aqest an. 6. Ab tot aital mal e brau e tiran.
volgrieu estar uolontiers sil plagues, mais cab autra que
mais de bem fezes. e mas no il platz a tal uau per socors.
de eui me uen alcor plazens dolsors. belles e pros francha e
de bei estatge. et am mandat per un cortes messatge. cun
pauc auzet eu mon poiug que nois nan. am mais qal cel una
gruauolan. 7. Mon sant ongier man e mon sobregatge. car
ai proat gran sen ab gran follatge. e sai del ben e del mal
damor tau. que ia mais iorn no maucira preian.
MCCCXXXIV. Hs. 7614 . Oaucelms faidüz. l.Fortz cau-
sa es qe tot lo maier dan. cl maier dol las qieu anc mais
agues. e so don dei totz temps plaigner ploran. mauen a
dir en chantan e retraire. car cel qera de ualor caps e paire.
lo ries ualens richartz reis dels engles. es mortz ai deus
cals perda e cals dans es.qan estrains motz qan saluatgesa
dir.benadur cor totz homqo pot sofrir.2.Mortz es lo reise son
passat mil an. canc tant pros hom non fo ni nol uires. nianc
mais hom non fo delsieu semblan. tant larcs tant pros tant a-
dreitz tals donaire. qalixandres lo reis qui uenquet daire. non
cre que tant donesni tant meses. ni anc carles ni artus plus
ualgues. ca tot lo mon si fetz qin uol uer dir. als uns doptar
et* als autres grazir. 8. Ai ualens reis seigner e que fa-
ran. nchas armas ni beil tornei espes. ni richatz cortz
ni beill don aut ni gran. pois uos noi etz quen eratz cap-
dellaire. ni que faran tant liurat a mal traire. ciil qui se-
ront en uostre seruir mes. qatendion quel guizerdos uen-
gues. ni que faran cill qeis degran aucir. qauiatz faich en
gran ricor uenir. 4. Longa ira e gran pena trairan. e totz
temps dol qenamsi lor es pres. o sarrazin tnre paian epersan.
qeus doptauon mais qome nat de maire. creisseran tant en
orgoill lor afaire. qel sepulores ner trop plus tart conques,
140
mas dieus o uol que sil non o uolges. e uos »eigner uisques-
setz ses faillir. de suria los auengra a fogir. 5. Oimais no ia
esperanssa qei an. reis ni princes qiie cobrar lo saubes. pero
tuich cill qen luoc de uos seran. deuon gardar cum foz de
E retz amaire. e cal foron uostre dui ualen fraire. lo reit
enrics el bos comtes iaufres. e eil qen luoc remanra de
totz tres. deu ben au er aut cor e ferm cossir. de far bos faitz
e de secors chausir. 6. Merauill nie del fals segle truan. coi
pot estar sauis hom ni cortes. pois re noi ual beill dig ni faich
prezan. e doncs perque sesforssom pauc ni gäire. qeras nos
a mostrat mortz que pot faire, qa un sol colp al meillor del
mon pres. tota lonor totz los sens totz los bes. e pois ue hom
qe res noi pot gandir. ben deuria hom meinz doptar a mo-
rir. 7. A seigner dieus uos qetz uers perdonaire. vers dieus
ners hom uera uida merces. perdona li que ops e cocha 1< s.
enan gardetz seigner alsen faillir. e membre uos cum uos
anet seruir.
MCCCXXXV. Hs. 7614, f. 53 sq. Guillcms decabeetaing.
1. Aissi cum cel que baissal fuoill. e pren de lasflorsla gens-
sor. ai eu causit en un aut bruoill. sobre totäs labellazor.
car eis dieus senes faillida. la fetz de sa eissa beutat. e man-
det cab humilitat. fos sa grans ualors grazida. 2. Ab doutz
csgart siei cortes huoill. mant fait gai e fin amador. et anc
lamors perqieu mi duoill. ab laiga dal cor ma color. non fo
per roi espandida. mas eram fai chantar de grat. de tal on
ant maing coindeiat. cus no la tenc desuestida. 3. Non die
feinchas ni laus cum suoill. mas uer don me son mil auctor.
cusqecs desiraso qieu uuoill cal plus gai es lanssa damor.qie
fer al cor ses gandida.ab plazers plazens damistat.mas eu qall
colp asaborat. cum eu plus dorm me ressida.4.Chausimen fara
si macuoill. a merce contra sa ricor. qieu li mostrel mal de
qem duoill. e qe maleuge ma dolor, qa dinz mon cor espan*
duda. amors e cossirier ma dat. qe del meils ma enamorat
qes del puoi tro en lerida. 5. Sos ries pretz es en laut cap-
duoill. de mi donz com ten per genssor. quel mon si uesta
nis despuoill. gent la saup dieus far ad bonor. caissies pelz
pros chausida. lai on mostra sa gran beutat. e son fin pretz
tantesmerat. qa las pros nestai gamida. 6. Tant es genta
e de bei escuoill. qenueian toi dautras samor. cab enseing-
namen ses ianguoill. les dada beutatz ab ualor. cortesia
non oblida. cus de cortesa uoluntat. la fai sens geing den«-
mistat. gardar o dautra esbruhida.
MCCCXXXYI. Hs. 7614. Guillem» de cabatavng. 1. Lo
iorn qieus ui dompna primeiramen. qand auos plac qeus mi
laissetz uezer. parti dal cor tot autre pessamen. e foron ferm
en uos tuich mei uoler. caissis pauset dompna «lcorslenueia.
ab un doutz ris et ab un simple esgar. mie qant qes mifezetz
141
oblidar. 2. Qeill grans beutatz el solatz dauinen. eil cortes
dich eil amoros plazer. qe sabetz far membleron si mon sen.
canc puois dompna gentils nol puoc auer. a uos lautrei cui
mos fis cors merceia. per enantir uostre pretz et honrar. a
uos mi rend com niieils non pot amar. 3. £ car nos am domp-
na tant finamen. qe dantra amar nom dona amors poder.
mas agradam cab autra cortei gen. don cuich de mi la greu
dolor mouer. poissas cossir de nos cui iois sopleia. tot antr
amor oblit e desainpar. cab uos remaing cuiteingalcor plus
car. 4. £ membre uos sa uos platz del couen. qe mi fesetz
al departir saber. don aic mon cor adoncs gai e gauzen. pcl
bon respeich en qcm mandetz tener. mout nai gran ioi sera
lo mals sagreia. ct aurai lo qand uos plaira en car. bona
dompna qieu sni en lesperar. 5. £ ies maltraich no men
fant espauen. sol qieu en cuig a ma uida auer. de uos domp-
na calacom gauzimen. anz li maltraich me sunt ioi e plazer.
sol per aisso car sai qamors autreia. que fis amans den tot
tort perdonar. e gen soffrir maltraich per gazaignar. 6. Ai
si er ialora dompna qieuucia. que permercc me uoillatz
tant honrar. que sol amic deignetz apellar.
MCCCXXXVII. Hs. 7614, f. 57 sq. Bemartz de ucntedom.
1. Qan par la florsiostal uert fuoill. euei lo tempsolar esere.
el doutz chant dels auzels pel bruoili. madoussa lo cor em
reue, pois lauseill chanton a lor for. eu qai mais de ioi e mon
cor. dei ben cantar pois tuich li mei iornal. son ioi e chant
qieu non pens de ren al. 2. Cella del mon cal eu plus uuoill.
e mais lam de cor e f de fe. au de ioi mos digz eis acuoill. e
mos precs escouta e rete. e som ia per ben amar mor. eu en
morrai qinz e mon cor. li port amor tant fina e natural, que
tuich son fals ues mi li plus leial. 3. Ben sai la nuoich qan
mi despuoill. el lieich qieu non dormirai re. lo dormir pert
car eu lom tnoill. per uos dompna don mi soue.qe laion hoin
a son tesor. vol hom ades tener son cor. sieu no uos uei domp-
na don plus mi cal. negus uezers lo mieu penssier no ual.
4. Qan mi membra eum amar sueill. la falsa de mala merce.
sapchatz qa tal ira mo euoill. per pauc uius de ioi nomrecre.
dompna per cui chant em demor. per la bocam feretz al cor.
dnn dolz baisar de fin amor coral. qem torn en ioi em get
dira mortal. 5. Tals ni a que ant mais dorguoilL qan grans
iois ni grans bens lor ue. mas eusui de meillor escuoill. e
plus francs qan dieus mi fai be. cora qieu fos damor al or.
orsuiuengutz delor al cor. merce dompna Bon ai par ni egal,
res nom sofraing sol que dieus uos mi sai. 6. Dompna si
nous uezon mei huoill. ben sapchatz qe mos cors uos ue. e
nousdoillatz plus qieu mi duoill. qieu sai com uos destreing
per me. mas sil gelos uos batde for. gardatzqelnouos batal
cor. eins fai enoi e uos lui atretaJ. e ia ab uos non gazaing
142
ben per mal. 7. Mon beluezer gart dieus dira e de mal. sieu
sui de loing e de pros atretal.
MCCCXXXVIII. ITs. 7614. Bemartz de uentedw n. 1. Eram
cosseillatz seigror. tos qauetz saber e sen. cunadompnam
det samor. oai nmada longamen. mas eral sai per uertat.
quil a autramic priuat. ni anc de nuill compaigno. compa-
igna tant greus nom io. 2. Dinaren sui en error, enestau
en pei. amen, qe malonge ma dolor, sieu aqi stplaich li coa-
gon. e sai sil die mon pensat. vei mon dampnatge doblat.
cal quer, fassa o cal qe no. re non puosc far de mon pro. 3. E
sieu lam a deshonor. aurain blasme dela gen. e tenrant men
li plusor. per cornut e per sofren. e saisi pert samistat. bem
teing per deseretat. damor e iadieus nom do. mais faire uers
ni chansso. 4. Puois uoutz sui en la follor. ben serai fols sieu
non pren. daqestz dos mals lo menor. qe mais ual mon es-
cien. qieu aia en bei la meitat. qel tot perda per foldat. car
anc non ui drut fello. nuill temps damor far son pro. 5. E
puois uol autramador. ma dompna eu no lo il defen. e lais
men mais per paor. qe per antre chausimen. e sanc hom
decauergrat. de nuill seruizi forssat ben dei auer guiier-
do. eu que tant gr n tort perdo. 6. Li siei beil huoill tra-
hidor. qe raesgard. uon tant gen. satressi gardon aillor.
molt i fant gran fai Hirnen, mas daitan mant molt onrat.
qe seron mil aiostat. plus gardon lai on sp. ca totz aicels
de uiro. 7. De laiga cab los huoills plor. escrin salutz
mais de cen. etramet a la mrillor. et a la plus auinen. main-
tas uetz maura membrat. de so qem fetz al comiat. qieul
ui cobrir sa faisso. canc non poc dir hoc ni no.
MCCCXXXIX. Ms. 7614 Bemartz de uentedom. 1 . Lo dolz
temps de pascor. ab sadolsa uerdor. nos adui foilla e flor.
de diuersa color. perque tuichlamador. son gai echantador.
mas eu qe plaing e plor. cus iois no ma sabor. 2. A totz me
clam seignor. de mi donz c damor. aquist dui traidor. car
me fiaua en lor. mi fant uiure ab dolor, per ben e per honor.
cai fuich a la genßsor. qe nom ual ni socor. 3. Lase uiure qem
ual. car no uei a iornal. mon fin ioi natural, en lieit sotz fe-
nestral. blanc e fresc atretal. cum par neus anadal. si cam-
dui per egal, mesurem per cabal. 4. No uim drut tant leial.
qe pieitz o aia sai. qieul port amor coral. ellam ditz no men
cal. enans ditz que per al. no ma ira mortal. e si per som fai
mal pecatfai criminal. 5. Puois fom amdui enfan. laiama-
da c lablan. e uai mamors doblan. schaecun iorndelan.
e si nois traienan. amors e beill semblan. pois eruuoile
dem m. qe maia bon talan. 6. Pena dolor e dan. nai agut e
nai gran. mas soffert o ai t«;n. no mo teing adafifan. qanchom
no ui aman. mieills ames scs engan. qieu nom uau cambian.
si cum lag dompnas fan. 7. Ben fora omais sazos. bella
143
dompna e pros. qem fos datz guiz^rdos. dun iazer a res-
cos. car non sui onoios. e ia per aU nous fos. cus bes ual
dautres dos. qan forsa es damdos. 8. Qan uei uostras fais-
sos. el gen cors amoros. bem merauill do uos. cum etz de
brau respop. car ben es tracios. qand bom par fraucs e bos.
e puois es orgoillos. lai on es podöros. 9. Bels uezers si no
fos. mos enaos totz en uos. eu laissera chanssos. per
mal dels enoios.
MCCCXL. Hs. 7614. Bemartz de uentedorn. 1. Tuich cill
qem pregon qeu chan. volgra saubesson lo uer. sieu nai aize
ni lezer. chante qui chantar uolria. qieu non sai ni cham ni
uia. pois perdei ma benananssa. per ma mala destinanssa.
2. Ai las cum muor de talan. qieu non dorm maitin ni ser.
qe Ia nuoich qan uuu iazer. lo rossignols chanta e cria. et
eu que chantar solia. muor denoi e de pesanssa. oar aug ioi
ni alegransa. 3. Damoruos die ben aitan. qui beu la sau bes
tener. res plus non pograualer. per dieu mout fon bon amia.
mas nom duret mas un dia. perqes fols qui ses fermanssa.
met en amor sesperanssa. 4. Amors ma mes en soan. e tor-
nat a non caler. e sieu lagues en poder. die uos qion feira
feunia. mas sill non uol camors sia. res don hom prenda
uenganssa. ab colp de spa ni de lanssa. 5. Amors eus prec
de mon dan. cautre pro lioi puosc auer. ia man blandir ni
temer. nous qier cadoncs uos perdria. mout es iols qin uos
se fia. cab uostra falsa semblanssa. mauetztrahit en fianssa.
6. Pero per un bei semblan. sui enqer en bon esper. mon
conort dei grat saber. cades uol qieu chant e ria. e die uos
que sill podia. eu seria reis de franssa. car al plus qui t pot
menanssa. 7. Lemozin a dieu coman. lieis que nom uol re-
tener. qera pot ill ben saber. ses uers aco qr.il dizia. qen
terra estraigna niria. pois dieus ni fes ni fianssa. no mi poc
far accfrdansa. 8.' Ko mo tenc a uilania. *uoi mais ai bon
esperanssa. pois ill lai re nomenanssa. 9. Romieu man que
per ma mia. e per lui farai semblanssa. qieu ai sai bon
esperanssa.
MCCCXLI, Hs. 7614, f. 61. Peire uidah . 1. Bem pac
diuern e destiu. e de freitz e de calors. et am neus aitan cum
fiora. e pro mort mais qauol uiu. qen aissim ten esforciu. e
gai iouens et amors. e car am dompna nouella. sobrauinen
e plus bella. parom rosas entre gel. e clars temps ab trebol
cel. 2. Ma dompna pres soloriu. denan mil combatedors.
e contrals fals feignedors. ten establit m n esqiu. perqal
sieu rioi.seignoriu. lausengiers non pot far tors. qe sens e
pretz la chapdella. e qan respon ni apella# siei dich ant sa-
bor de mel. don semblasaingabriel. 3. E fais temer plns de
griu. als uilans dompneiadors. et als fis coaoissedors. a so-
latz tant agradiu. calpartir qecs iura e pliu. qe dones de las
144
meillois. perqem trahina em cembella. ©m tral cor de sota
laissella. et am leial e fezel. e iust plus quedieus abel. 4. Del
rie pretz nomenatiu. creis tant sa fina ualors. qe non pot
sofnr lauzors. la gran forssa del uer briu. siei enemic son
caitiu. e siei amic ric e sors. buoills front nas bocha e mais-
sella. blanc pieitz ab dura mamella. de taill dels fills dis-
rahel. et es colomba ses fei. 5. Vers uai ten uas mont oliu.
e dim a las tres serors. caitant mi platz lor amors. qinz e
mon cor las escriu. vas totas tres momeliu. en fatz dompnas
e seignors. e plagram mais de castella. vna pauca iouen-
cella. qe daur cargat mil gambel. ab lemperi manuel. 6. Per
saint iacme com apella. lapostol de compostella. en iuti atal
michel, qen ual mais aquel de cei.
MCCCXLII. Hs. 7614, 72. Lomtmgesdc montaudon. 1 . Aissi
cum cel com mena al iutgamen. qe es per pauc de forffaich
acusatz. et en lacort non es gaires amatz. e poiria ben es-
torsser fugen, mas tant se sap ab pauc de falimen. non uol
fugir mas uai sen lai doptos. atressi ma amors en tal luoc
mes. don nom ual dreitz nil aus clamar merces. ni del fugir
no sui ies poderos. 2. Bona dompna si eu fos leialmen. en
uostra cort mantengutzniiutgatz.lo tortz qieusaifora dreitz
apellatz. qieumenpuosc ben esdir per sagramen.doncs con-
tra mi non auetz nuill garen, qeu anc faillis dompna cortesa
e pros. mas car uos am e tot qant de uos es. e car naus dir
e mains ries luocs grans bes. veus totz los tortz dompna
qieu ai ues uos. 3. Per aital tort me podetz longamen. gran
mal uoler dompna mas ben sapchatz. qe per ben dir uuoill
trop mais qem perdatz. qem gazaignetz uilan ni maldizen.
car damor son tuich sei faich auinen. e pois hom es nilans
ni enoios. pois en amor non a renda ni ces. amar pot el
mas damor non a ges. sil dich eil faich tuich non sont aino-
ros. 4. Ben fai amors ad honrar finamen. qel mon non es
tant rica poestatz. qe non fassa totas sas uoluntatz. e tot
qant fai es trop bon e plazen. e dieus i fetz molt gran en-
seignameo. qan uolo que tot fos mesura e razos. gens (?) e
foldatz sol qad amor plagues, e parat ges no i des ren ni tol-
gues. puois finamens si metria en amdos. 5. Bona dompna
non crezatz lauol gen. qez eu fezes de mi doas meitatz. for
de mon cor qe ses en uos mudatz. qen un sol luoc ai ades
mon enten. e sapchatz ben qui en dos luocs senten. res
non es meins de neci uolnntos. ab sol aitan for eu gais e
cortes. e ia non uoil pois meins de uinte tres. del sobreplus
el sieu bei plazer fos. 6. Bern lau damor car ma donat ta-
len. de lieis on es pretz e sens e beutatz. ensoignamens co-
noissenssa e solatz. res no nes meins mas qe merces noill
pren. de mi daitan qe mesgardes rizen. e qem fezes sem-
fclan de bei respos. ab sol aitan for eu gais e cortes.
145
MCCCXLIII. Hs. 7226 (jetzt 856), f. 47 sq. R de tieniedorru
1. Qvant par la flor iostal uert fuelh. e uey lo temps dar e
sere. el dou j chan dels auzela pel brueih. madoussa lo cor
em reue, quan lauzel chanton alurfor. ieuquaiplns deioy
e mon cor. deg ben chaatar que tug li raei iornal. son ioy e
chan quieu nom pes de ren al. 2. Tals nia que an inais dor-
guel. quan grana ioys ni grans bes lor ue. mas ieu sui de
melhor esciudh. e pus francs quan dieus mi fai be. quoras
quieu fos damar en lor. delor mes be uengut al cor. merce
mi dons no ai par ni egal, res nom sofranh solqueleys dieus
mi sal. 3. Be sai la nueg quan mi despuelh. el lieg que noy
durmirai re. lo dormir pert quar ieu lom tuelh. doua quan
de uos soue. quar lai hon hom a son thezor. uol hom ades
tener son cor. aital fatz ieu dona di cui mi quäl, mas mon
pessar neguna res nom ual. 4. Dona si nous uezonmeihuelh.
be sapchatz que mon cor uos ue. e nous dulhatz pus ieu
mi duelh. qeu sai quom uos destrenh per me. e sil gilos uos
bat de for ben gardatz que nous batal cor. si us fai enueg
uos a lui atretal. e ia ab uos no gazanh be per mal. 5. Selha
del mon ques ieu plus uuelh. e mais am de cor e de fe. au de
cor mos precs eis acuelh. eis digz escouta e rete. e si hom
per ben amar inor. ieu en morrai quar e mon cor. li port
amor tan fina natural, que tug son fals uas mi li plus leyal.
6. Qan mi membra cum amar suelh. la falsa de mala merce.
beus die que tal ira men cuelh. qua per pauc de ioy nom re-
cre. dona perquieu chant em demor. per la bocam metetz
al cor. un dous baizar de fin amor coral. quey meta ioy en
giet ira mortal. 7. Mon bei uezer sal dieus e guarde mal.
sia de lung o de pres atretal. 8. Sol dieus mi dons e mon
belh uezer sal. tot ai quan uuelh quieu non deman ren al.
MCCCXLIV. Hs. 7226. Bemal de uerUedom . 1 . Bel mes
quieu chant en aiselh mes. quan flors e fuelha uei parer. et
aug lo chan pel brueih espes. del rossinhol mati e ser. adonc
matrai. quieu aia iauzimen. dun ioy uerai. en que mon cor
säten, quar ieu sai ben que per amor morrai. 2. Amors e
quals honors uos es. ni quals bes uon pot esebazer. sauci-
zetz selui quauetz pres. que uas uos no sauza mouer. mal
uosestai. quar de mi dols nouspren. quamataurai. en per-
dos loniamen. selha on ia merce non trobarai. 3. Gran
mal ma fag ma bona fes. quem degra ab mi dons ualer. e
sieu ai falbit ni mespres. per trop amar ni per temer. doncs
que farai. ai las caitiu dolen. qua totz es mai. de bon acul-
himen. e me tot solazira e dechai. 4. Guerit magra si mau-
cizes. quaissi nagra fait son plazer. mas io sieu cors guay e
cortes. el genser quom puesca uezer. nagra esmai. e pene-
dera sen. la non creirai. nom am cubertamen. mas celasen
de me per plan assay. 5. Pus uei que preiar ni merces. ni
r
146
serair pro nom pot tener. per amor de dien mi fezes. ma
dona quäl que bon saber. que gran be fai. un pauc de chau-
zimen. selui qui trai. ta gran mal cum ieu sen. e s&issi teuer
crey retragz li serai. 6. Del maior tort que zieu lagües. uos
dirai si uos platz lo uer. amera la sa lieys plagues, e serui-
ral a mon poder. mas no seschai. quün am tan bassamen.
pero ben sai. quassatz for auinen. quarges amorssegon ricor
no uai. 7. El mon non es mas una res. per quieu gran ioy
pogues auer. e daquelha non aurai ges. ni dautra non la
puesc uoler. pero si nai. per lieys ualor e sen. e cor plus
guai. en tenh mos cors plus gen. quar silh no fos no men
mezer en play. 8. Messatgier uai. e portami corren. ma
cbanson lai. mon frances part mauren. e diguas lim que
breumen lo ueirai.
MOCCXLV. Hs. 7226. J? de uerdedorn. 1. Qvan uey la
flor lerba fresque la tuelha. et aug lo chant dels auzels pel
boscatge. ab lautre ioy quieu ai e mon coratge. dobla mos
cbans e nays e creis e bruelha. e nom es uis quom puesca
ren ualer. seras nouol amor o gaug auer. pus tot quant es
salegre sesbaudeya. 2. Ja no crezatz que de ioy mirecreya.
nim lais damar per dan quauer en suelha. quieu non ai ges
poder quaissi men taelha. quamors ma fag quem sobresen-
boreia. em fai amar liei quem platz e uoler. e sieu quier so
que nom deu eschazer. forsa damor mi fai far uassalatge.
3. Mas en amor non a hom senhoria. e qui lai quer uilana-
men dompneya. que re no uol amors quesser no deia. pau-
bres e ries fai amors daut paratge. si luns amics uol lautre
uil tener. greu pot amors ab erguelh remaner. erguelhs de-
chai e finamors capdelha. 4* Ja no crezatz cor fellon ni sal-
uatge. ni contra mi maluatz cossels non creya. quedes sni
sieus quitis on quem esteya. si que de sus del capli ren mon
gatge. mas mas iuntas lim ren a son plazer. e ia daisso no
uuelh mon pens mouer. troper mercem meta lai ons despu-
elha. ö. Quar costum es tostem que folhs foleya. e ia non
er quieu eix lo ram no cuelha. quem batemfierper qnes
dregz que men duelha. quar anc nom pres pueys dau-
tramor enueya. mas fe quieu dei si mon bei uezer. se
desamor me torn en bon esper. ia mais uas lieys non farai
uilanatge. 6. Quien sec selui qui plus ues mi serguelha. e
selui fui quem fon de bei estatge. quanc pus no ui ni me ni
mo messatge. per quieu malbir que madona macuelha. mas
dreg lhen ras quieu men fas fols parer. quar per selba quem
toma non cbaler. estauaitant delieys que nonlaueia. 7. Lai-
gua del cor quamdos los huels mi muelha. mes ben gnirens
quieu penet mon folhatge. mas ben conosc que mi don pren
dampnatge. selha tal fa que perdonar mi uuelha. quar mi-
eus non son et ilh ma em poder. mais pert elha qttfeu
147
el mieu dechazer. per que Icr mal sab son home plaideya.
8. Mon messatgier man a mon bei uezer. quar seih quem
tolclo sen e lo saber. ma tont mi dons eleys que non la ueya.
MCCCXLYI. Hs. 722 ö. Bematz dtuentedom, 1 . Eras no
uey lazir solelh. tan mi son escnrzit li ray. e ges per aisso
nom esmai.quna clardatz masolelha. damor quins el cor me
raya. e quan antra gen sesmaya. ieum melhur enans que
«ordey. per que mos chans non sordeya. 2. Pratmi semblon
uert e uermelh. atressi cum el temps demay. sim te fin amors
cuenht e guay. neus mes flors blanche uermelha. et iuerns
kalenda maya. qnel genser e la plus gaya. raa mandat que
samor mautrey. sinquer no lam dezautreya. 3. Paor mi fan
inaluat eosseih. perque segles mor e dechai. qaaras saioston
li sauay.e luns ab lautre cosselha. quossi finamors dechaya.
ai majuada gent sauaya. qui uos ni uostre cosselh crey.
dombre dieu perde mescreya. 4. Daquestz me rancur em
querelh. quiras mi fa n dol et esmay. e peza lor lo iois qui-
eu ai. e pus quasqus si corelha. de lautrui ioy ni sesraaya,
ia ieu melhor dreg non aya. quap sol deport uens eguerrei.
selui qui plus mi guerreya. 5. Ja ma domna nos merauelh.
si elh quier quem do samor nim bai. contra la foudat qui-
eulh retrai. fara len gran merauelha. si ia macolha nim ba-
ya. a ser ia qnom mi retraya. quals uos ui e quals uos uey.
per benenansa quem ueya. 6. Nueg e iornpens cossire ueln.
planh e sogpir mas pueys mapai. eneguns hom tal mal no
trai. mas us bos respiegz mesuelha. don mos coratges sa-
paia. fols son quar die que mal traia. pus aitan ricamor enu-
ey. bem uai ab sol que lan ueya. 7. Fin amor ab uos ma*
parelb. pero nos couenni seschai.mas quar peruostramerce
us play. o dieus eug qne mo aparelha. qaitan ric amors mes-
chaya. ai domna per merce us playa. aiatz de uostramic
naercey. pus aita gent uos merceya. 8. Bernart clama si
dons mercei. pus aitant gent si merceya. e sim breu dora
non la uei. no crei qua longuas la ueya.
tfCCCXLVII. Hs. 7226. Bemat dt uentedom. l.Pel dols
chant quel rocinhols fai. la nueg quan mi son adurmitz. re-
oelh de ioi totz esbaitz. pensius aamore cossirans. quaisso
es mos mieihers mestiers. quanc seiamei ioi uoluntiers. et
ab ioicomensa mos chans. 2. Qui sabia lo ioys quieu nai.
nel iois fos tals quen fos auzitz. totz autres ioys fora petitz.
aas que lo mieus ioys fora grans. tals sen fai conhtes e par-
liere. e enid esser ries e sobriers. de fin amor quieu nai dos
tans. 3. Souen ii remir son cors guai. cum es ben faitz e
gent chauzitz. de corteziaede bels digz. e si de plusmi
pren talans. ops lauria us ans entiers. si uolia esser uerta-
diers. taut es cortez e benestans* 4. Domna uostrom sui e
isecaL al uostre seruizi guamitz. uostrom suiiuratz e ple-
148
uitz. e uostres erades enans. e uos es lo mens ioys premiers.
e si seretz uos lo derriers. tan quan la uida mer durans.
5. Sels quecuion quieusia sai.no sabon gescum lesperitz. es
de lieys priuatz e aizitz. si tot lo cors senes lonhans. sap-
chatz lo mielhers messatgiers. quai de lieys es mos cossiriers.
quem recorda sos belhs semblans. 6. No sai quoras mais
uos ueirai. pus men uau iratz e marritz. per uos me sui del
rei partitz. e prec uos que nom sia dans. quieu serai en cort
prezentiers. entre donas e caualiers. francs e dous et humi-
lians. 7. Ugonet cortes messatgiers. cantatz ma canson uo-
luntiers. a la reyna dels normans.
MCCCXLVI1I. Hs. 7698 (jetzt 1749), pg. 107. Bemart
de ueniadom. 1 . Lan quan fueillon bosc e guarric. eflorpar
eis en uerdura. pels uergiers e pels platz, eis auzels quan
estar enic. son gai desotz los foillatz. atresim chant e mes-
baudei. e reuerdei e fueill segon ma natura. 2. Ges dun a-
mor nom tueill nim gic. don soi en bonauentura. segon mon
esper intratz. quar soi tengutz per fin amic. lai on es ma
uolontatz. que re mais sotz cel non enuei. ni ues autra part
no soplei. ni dautra no sui en cura. 3. Ben ha maluais cor
e mendic. qui ama e nos ineillura. quieu soi daitan meillu-
ratz. que home de mi no uei plus ric. quar sai que am e soi
amatz. per la gensor que anc dieu fei. ni que sia el mon so
crei. tan quan te terra ni dura. 4. Anc no fes semblan uair
ni pic. la bela ni forfaitura. ni fui per liei galiatz. ni non cre
quelam castic. tant es fina samistatz. quela ias brais nis
uaire. ni per autre gurpiscamei. segon que mos cors sargura.
5. Mi dons prec nom lais per castic. ni per gelos folatura.
que nom senta entre sos bratz. quar ieu soi sieus plus quieu
non die. et ho cerai tostemps sill platz, que per leis mes bei
tot quan uei. e port el cor ouque mestai. sa beutat e sa fai-
tura. 6. Anc no uis home tan amic. sia bonamor ni pura. no
siagais neis sers ebric.sies de ioi pres e lasatz. quefolscoue
que folei. e de saui que cabalei. que pretz li cresca eill meillur.
MCCCXLIX. Hs. Ph. M. 8335, 215 sq. Miranal. 1. Ape-
nas saq don mapreng. so quen chantan mauqez dir. con piez
traq e plus mair. mielz e mon chant esdeueing. gardas cant
er quim nesseing. si sabrai esdeuenir. ni ma bona domnam
deing. que ges de saber nom feing. ni nulz hom noi pot fa-
illir. que de lei aia soueing. 2. Lo plus necis hom del reing.
qui lei ueiani remir. deuri esser al partir. sauise de bei cap*
teing. e doncs eu quel am ces geng. so sai ben men dei iau-
$ir. pos tan gran ualor la seing. quenul autramor non deing.
ni sca lei no puesc guerir. de la dolor quem destreing. 3. Anc
a nuil fin amador. non eug mais esdeuengues. que de dom-
nas non ue bes. ni blasmar non puesc dellor. vnam toi lo ioi
daillor. e delsieu nom dona ges. ni dautra noma sabor. pero
perla so amor. soi plus guais e plus cortes. en porta totas
honor. 4. Ben sai que per sa ricor. me toi so canc nom pro-
mes. etieu non son tan apres. que mei prec maion ualor.
mais aiso frainz ma dolor, quella si par ab merces. on failon
tut ualedor. mais ella tan de lauqor. que ben 1er grazit e
pres. Io malq en luec de douqor. 5. Tvt eist trobador egual.
segon que an de saber. lauzon domnas aplaqer. e non guar-
don cui ni tal. e qui trop plus que nom ual. lauza domna fai
parer. quiscarins diz e nom reu al. mas eu nai cauzida tal.
com nom potren dirmasuer.sidoncsnondeqiamal. 6. Dom-
na ben cortes iornal. fal iorn con uos uai ueqer. que pueis
nos pot estener. que nos port amor coral. mas non ges tut
per egual. quil falz non podon uoler. so que uolem nos lial.
pero uiuran de cabal. calq cabenian uos esper. saillors non
pren son estal. 7. Quieu non consir de ren al. mas de ser-
uir aplaqer. vos deeuitene miraual.
MCCCL. Hs. Ph. M. Miraval. 1 . Entre dos uolers soi
prensius. quil cor me di queu non chant mais. et amors no
uol que men lais. mentre qel segle estarai uius. de laissar
agrieuraqon. que mais non fezes chanson. mais per so chan
car amors e iouenz. restauran tot can toi mezure senz. 2. E-
sanc nuil iorn fui esforsius. deser adretz cortes ni gais. era
coue que rai eslais. ab ditz et ab faitz agradius. que in tal
domna ai sospeison. quel sieu ric car giardon. non pot ser-
uir nulq hom dezauinenq. si tot ces ricx e poderos e genq. 3. Ab
aitals honratqseingnorius. ai eu estattos teras uerais. cafanq
ni pena ni ezglais. ni nulz malz traq no mes esquius. per que
dien alairoif. canc damor non fi mon pron. mente que agut
nai e bes eiauzimenz. enasofert danz egualiamenz. 4. Per
bona domna son antius. can ga faren don sos pretq bais* e
car una domnetain trais. tornerai men uilanz mestius. non
calei sabria bon. si la torna en rescon. calas auolq non ten
dan faillimenz. e preqos mais perguaps e per contenz. 5. De
cui ques uol baise sobrius. pos a mi donz monta enais. caisi
con laroza es (sic) glais. genson can repaira estius. ma dom-
na a tot lan sazon. quel sap ben gensar sa faison. ab bels
semblanqet ab cuendez paruenz. don creis sos pretze sos
captenemenq. 6. Per lei am fontanas e rius. böses e uergiers
e planz e plais. las domnas elq pros el sauais. el sauis elq folz elq
badius. de la francaregion.don ilesedenuiron. quetanteslai
uiratz mos pensamenq. ormais non eug sia fra terra ni genz .
MCCCLI. Ph. M. Miraual . 1 . Aisi con es genser pascors. de
nuil autretemscautni frei, degresser mieller uas donnei. per
allegrar fis amadors. mas mal aian oguan sa flors. que tan
man de dan tengut. quen un soi iorn man tolgut. tot cant
aui en dos anq. conquist ab manz durs affanz. 2. Qve ma
dömnezieu eq amors. eram pron dun uoler tut trei. tro aras
150
ab lo douq aurei. larocel chanz elauerdors. lan reptenhnt
que sa ualors. auia trop deisendut. car uolc so queu ai uol-
gut pero noi ac placers tan(j. canc res fos mas sol demanz.
3. Aquel mera guautz e dousors. mas non platz que plus lo
mauti ei. epos mi donz uol queu sordei. ben pot baisar pos
il ma sors. las per que uol dol ma dolors. pos aisim trop a
uencut. queu ai tan son pretQ uolgut. quenansat ai sos e-
nanq. e destarzat tot sos danz. 4. Un plag fan domnas ques
folors. cant an amic que las mercei. mot uiatz li mouon es-
frei, el destreingnon tros uir aillors. e tan an baissat los
meillors. flae entendedor menut. son per cabal retrubut. don
se calal cortes chanc- e sors crims e folg mazanz.
MCCCLII. Hs. Ph. M. fol. 216. Miraual. 1. Tostems^
seing e mosti al mieu dan. so ad autre ab quem mou pure
reuel. qeu ai mostrat an uillelmin aitan. quui mais li par que
ses mi se capdel. e fai de mi chanssos e siruentes. ab cai-
tius motz mals pausatz e mal mes. lun curt e fials laptre
fraicheredon. ben par qant el las fetz quauia son.
2. Oe paobriera mapella e den tan. quar gen me uol cubrir del wen
mantel. quel fon de tres mandas en nn sol an. perquan bas part* lo
uan dam an rausel. fals soi d aitan tans ma el iaichs de bens. qar ieu
DQü pren al tan aquel ses fee. mas laissi men pei deedeiog de raimqp.
quel ten eis mans so quim ad el reseon.
MCCCLUI. Hs. 7614 (jetzt 1592), fol. 5. Oirautzdc bar -
neill. l. Er auziretz encabalitz chantars. qieu aul amies en-
eabalitz epars. auiatz si fo anc mais dicha. tant grans foilba
en chantan. greu nescamparai ses dan. sab lieis mapareill
nim ec. cui sui plus liges que sers. terra tu cdmo sofere.
2. Oi tantas uez ma trait necis parlars. ioi dentrelsmans
per qen deuenc liars. el cors pois en ren saficha. don sale-
gra tan ni qan. volgra eu chantes gaban. qera tro qe seapa-
rec. tenial dreich per enuers. tant sui uas amor eamere.
3. E qen diretz silesciens es rars. el eors es leus ualram ia
sobramars. non ies tant es auta e rioha. cella cals jremaigna
ab tan. ia ren tans no mi ualran. oades magrezisc e sec. mou
mas chanssos e mos uers. oum fols de saber esters. 4. Anc
nuills effretz non fo ualens ni cars. tro que moe loing deioi
sobregabars. e pois die camors me trioha. per un petit oe
semblan. eteu pereper so que nom blan. lieus parlars eus
dans menorec. qem ten pres plus greu qeu fers, per ti boeba
qeil mal mers. ö. Aras nom letz qan me u&lgral preiars. qer-
re merce si fai qe mos trobars. pois tant ses mamorsafneha.
cautra non quier nin deman. clama il merce qui qeil chan.
cellei cui descansir lec. fouz deseuidatz e despers. tot tro-
bars so que qers. 6. El bens qet fez sin eras el raoe an. potz
loil grazir fodoncs mas uns baisars. follaies eeolquft
no uai lobra meiliqran. ben as donca saber ctanfan, esjt Atz
faais que non dec. peier qe cel de bezers. tu cal merce len
refers. 7. Tal que lai dreig mos huoills on bat la raars. el
cors es fis e döuz e francs e clars. vas celei on iois sabricha.
foing - protz e dengan. e demiqen uauc pensan. per qen
magrezi ,m sec. yoluen de tort entrauers. plusabronquitz
dun con *s. 8. Ecuiatz setz menuoi ni deiunars. nim ten-
ga dan * fai cus douz pensars. maduria ab unamicha. san
eiet alc tp dun an. fols cas dig pauc ten creiran. de so qanc
üers non parec. si fara si loil enqers. mos lignaures lai part
lers. 9. Joios equi beneders. nos alegra fols cuers.
MCCCLIY. Hs. 7614, Fol. 5 . Qirautz dt borneilL 1 . Ben
mera b'els chantars. e plaziam deportz. mas per us uius
ries morts. don mes lur nista afans. nora raou flors ni uergaos.
ni pretz nil chans noueus. tant nom fo beus. logens temps
nil pascors. que cant aura socors. a solatz quera mi grais.
la pena el fais. qan uei los fills iouens gais enseignatz. eis
pairs del &en dels fills estar iratz. 2. E si non fos tan cars.
Den uolgra esser estortz. qentrels menutz eis fortz. chai
bons prfctz e bobans. per qem cuit far enails. car seigner ni
capdeus. fäi tant que lens, que so qeil es honors. oblit nis
uir aillors. enois gära uerais. cadoncs si met sauais. qan
pren capteing don non amena paz. e descapten cels qaura
amparat z. 3. Vers es qen mainz afars. sauen uns desacortz.
car si uaill ni mesforz. eu sui fols arrocans. car es proessa
dans. e uergoigna maleus. e iusta treus. e paubreira follors.
el tems dels ancessors. qand aondaua iais. non ual qus nous
en nais. qeras qui ri ni uol auer solatz. noill es grazit anz
nes fols apellatz. 4. Mas mi failli cuiars. qe merauns grans
cöüfortz. qentre gandas e tortz. resorz uns desenans. e nom
daria us ans. so qem toi us iorns breus. e mos apeus. car
es ab fortz seignors. nom fai mas deshonors. carsim
claiti niin irais. ieum toill mon dreig el bais. e serez fols
si iä razon comtatz. lai on sabretz ca tort serez iutgatz.
5. Anc poiis sesduis amars. nei poc leu caber tortz. non fo
läuers conortz. possi mes enbalans. lempostz el bensestans.
iö nianiars sia seus. canc bons morseus. non fon faiz pos a-
morö. eguet lagnel elors. ni per auer safrais. ben couen sia
gais. qe drutz si met e cortes e presatz. e geu tenens e ben
enrazonatz. 6. Per qieu menfora pars, mas alissen dus ortz.
mi mb&tret una sortz. queu fos aliei comans. qem det sas
rnans ses gans. don sonret mos manteus. e mos aneus. puois
qan süi daqui sors. tornei uas lieis lo cors. cab bos precs mi
retrais. mainz bens qe pois mestrais. em dis amix ben siaz
e CefatZ. qe ia per mi non serez galiatz. 7. E doncs sigali-
airs. tes bels ni la coraortz. greu sera que non portz. las pe-
näS efe afans. per que nira mos chans. amics si ben lespeus.
paart; los mabceus. e de paris ators. mostri als amadors. cum
1,52
mi gäbet em trais. loiorns qelam estrais. e fo ial temps com
era dcmostratz. per aital plait com fos a tort proatz. 8. Mas
mi qe nom biais. maleuia amors 10 fais em reten pres pos
tot men soi loignatz. em toi lafan bona fes euertatz. 9. En
sobretotz qeis nera ami clamatz. mas ar ai uist qem laisari-
als datz.
MOCCLV. Hs. 7614, f. 6. Girautz de bomeill. 1 . A ben
chantar. couen amars. eluocs e grazirs e sazos. mas sien
nagues dels catre dos. non par ials autres esperes.qe luocs
mi dona ibi ades. e la sazos de qe sui gais. qe ies io temps
qan lerba nais. si ben sagen saa fuoilia e Üors. tant nom a-
iuda mon chantar. cum pt ecs e grazirs de seignors. 2. E per
amar. fo ia chantars grazitz e iois e prez pels pros. e fo que
solla sospeissos. ses autre plus ab com cuides. enseiguaua
com senanses. vastot son benestar deslais. e queis peues e
mains essais. cum li cregues pretz e ualors. e qeis gardes
de mescabar. eil fos uils seignorius honors. 3. Ara nom par.
qe chastiars. mi ualges ni clains ni tensos. pero nom cuich
qane amors fos. plus fina samador trobes. qe qui per dreich
la razones. ades se meillura e ual mais. caissi cum par fina
alz uerais. sembla trafana alz trichadors. e lor engans fal
nom camiar. que pois faill non es fina amors. 4. De chasti-
ar. me sui tant pars, que pro uez nestauc cossiros. car uei
cab poigner desperos. non puosc rar tant que ioi cobres.
pero si soz dis aueres. mos bels seigner. lira el esmais. qieu
nai sofert. mi fora iais. e forssa eualors e socors. e deuria
sen plus coitar. car nol uoill nil demau aillors. 5. Esieu
dafar. li fos auars. dond magues maudat ni somos. assatz
laporterra razos. qeia couen nom atendes. erassil sui uerais
penses. sis taing qeis uolua nis biais. qe la bona esperans-
sam pais. e macompaing ab cantadors. e ma faich solatz
recobrar. don mera totz loignatz de cors. 6. E ges dauar.
nom par affars. desque trebaills ni messios. non toi com non
sia iois. canc parec que ben ames. celui cui iois non agrades.
ni sens ni poders qui iois bais. nom agradet ni nom atrais.
qe dazai irada ricors. e qui que sapel trop pensar. saber eu
die qanz es follors. 7. Amerceiar. taing merceiars. e fran-
quesa als fraucs amors. e contrals sobriers orgoillos. orgo-
ills e mais que sis gares, dompnals trespas anz quels passes.
ia uils ni sobriers ni sauais. noil plagra que noil taing sapais.
en tal obra don deshonors. li remases a razonar. sauenia
entrels amadors. 8. Seigner sobretotz decolors. son li drap e
quils sap triar. fail qui chausis los sordeiors.
MCCCLVI. Hs. 7614, f. 6. Girautz de bomeill. 1. Non
puosc soffrir ca la dolor, de la den la lenga non uir. el cor
ab la uouella flor. lan qan uei los ramels florir. e ill chant
sont pel boscatge. dels auzelletz enamoratz. esitotmes-
168
taue apensatz. ni prea per mal anratge. qaa uei ohans e uer-
f ieri e pratz. en renouel e masolatz. 2. Quieu tiom esfortz
autrelaor. mas desolate e detiauzir. cunannoigsompgnaua
en pascor. tal sompgne qem fetz esbaudir. dun esparuer
ramatge. qe sera e mon poing pausatz. e sim semblaua ado-
mesgatz. anc non ui tant saluatge. mas pois * mainiers e pri-
uatz. e de bons getz apreisonatz. 3. Lo sompgne comtei mon
seignor. ca son amic lo deu hom dir. enarret lom tot en
amor. e dis me qe nom pot faillir. qe outra mon paratge.
non aia tal dompna en patz, qan men serai pro trebailatz.
canc hom de mon lignatge. ni doutra ma ualor assatz. non
amet tal nin fo amatz. 4. Ara nai uergoigna e paor. em ne-
sueil en plang en sospir. el sompgne teng a gran follor. e
non enig puosca endeuenir. *. nom partira cus ries pensatz.
orgoillos e desmesuratz. capres nostre passatge. sai qal
sompgnes sera uertatz. aissi dreich cum mi fo narratz. 5. B
pois auziretz chantador. e chanssons anar e uenir. caras qan
re non sai masor. mi uuoill un pauc plus enardir. denuiar
un messatge. qens porte nostras amistatz. qe sai nes faita
la meitaz. mas deliei non ai gatge. e ia non cuit sia acabatz.
uuills affars tro qes comensatz. 6. Qieu ai uista comensar
tor. duna sola peira albastir. e cada pauc leuar ausor. tant
iusta com la pot garnir. per qeu teng uassalatge. daitan si
mo aconseillatz. el uers pois er ben asonatz. trametrai el
uiatge. si trob qui lailom guit uiatz. ab qeis deport eis don
solatz. 7. £ sieu ia uas emperador. ni uas rei uauc sim uol
grazir. tot aissi cum al sieu traichor. qe noil sap ni noil pot
gandir. ni mantener ostatge. me loing en us estrainsregnatz.
caissi serai iustiziatz. e fis de gran dampnafge. sil sieus
gens cors blancs e prezatz. mes estrains ni mestai irats.
8. E uos entendetz e ueiatz. qe sabez mon lengatge. sano
fis motz cubertz niserratz. sera nols fauc ben escairatz. 9. £
soi men per so esforsatz. qentendatz cals chanssos eu fatz.
MOCCLVH. Hs. 7614, f. 7. Girautz de bomeill . 1 . Ges
aissi del tot non lais. chantar ni deport ni rire.*. mas car
plus non platz, deportz ni solatz. non uuoill en mi sol des-
pendre. mos bos ditz prezatz. ans des qieu comens. leus
chans auinens. pois estreing las dens. car non aus retraire.
e car non uei gaire. cui plassa iais. ni trob qui menuei qan
malegre ni mesbaudei. 2. Empero si me notz mais. mas
car no meB bei adire. ma mala amiga qem trais. per qem
par foudatz. car men sui proatz. pois delieis nom puosc
defendre. mal me sui menatz. serai doncs suffrens. ia men
ueigna lens, bens et iauzimens. car nuills fins amaire. non
sap damor gaire. que leu sirais. camors dona lei. com lau-
trui tort bhinda e mercei. 3. Vers es que samor mestrais. ni
non «en uol escoudire. e pois la forsal prat pais. qe men
10 *
154
ual uertatz. mieils rai fora assatz. qel cor uires ses atendre.
yas calacom latz. qe pos forssa uens. non es dreitz guirens.
el paucs esciens. qe mes chapdellaire. dona me ueiaire. qieu
tem qem biais. si uas liei feunei. ca poder qem forza em sor-
dei. 4. Equim fos amics uerais. ni de mos bes esgauzire. francs
e fis ses totz mals ais. ab qem fos celatz. ia non fos preiatz.
ioi mi pogra ancara rendre. non sui tant loignatz. qel cors
mescrezens. si combat el sens. el tertz espauens. caranc te-
mens laire. de dinz fort repaire. sols no sesfrais. qel cors e
tuich trei. plustemen uas liei non desrei. ö.Arassoiorn eten-
grais. car sap cum mi pot aucire. canc pois non fui letz ni
gais. des qus fols uersatz. que maduis pechatz. maßet em-
fetz entendre. messoigna el fatz. nom fonpois guirens. plu9
quel ardimens. en qe ma souens. ni anc dompneiaire. sera
us emperait e. sac sobrier fais. non es qe lenuei. camors
non uol com seignorei. 6. Canc non fo qui leu safrais. nis
fetz uencutz ui sofrire. si tot fo en als sauais. qanz non fos
araatz. cus desmesuratz. qemenassa descoissendre. car
humilitatz. val als conoissens. e doncs non aprens. qorgo-
ills es niens. per que sufertaire. qan non es gabaire. con-
quer cui bais. e teigna e manei. mas eu non die que benes-
tei. 7. Anc ualors cui uils pretz frais, per uils agradils assi-
re. vas benestar nosatrais. ni ia ries maluatz. ni mal esseig-
natz. nois degra en aut entendre. sin fos dreitz iutgatz. va
e si mentens. oc e dones cossens. qe maluaza gens. saus
uas dompna atraire. coinda e debonaire. mas daize nais.
luocs en que follei. e cui non pesa amor abnei.
MCCCLVIII. Hs. 7614, f. 6. Girautz de bomeill. 1. Per
solatz reueillar. car ses trop endormitz. e per pretz qes
taiditz. a cuillir e tornar. mi cuiei trebaillar. mas ermensui
giquitz. per so men sui faillitz. car non es decabar. cum
plus men uen uolontatz e talans. plus creis et sortzlo damp-
natges el dans. 2. Greu es de sofertar. a uos o die qe uitz.
cum era iois grazitz e tuich li ben estar. oimais podetz iu-
rar, que gas de fust non uitz. a uilans uieills fornitz. estra
grat caualgar. laitz es lafars e fers e mal estans. don hom
perc dieu e reman mal anans. 3. Vos uitz tomeis mandar.
e segre gen garnitz e pois dels mieills feritz. una sazon
parlar. ar es pres de raubar. e de penre berbitz. caualliers
sia aunitz. qeis met a dompneiar. pois que toeba dels mans
muntons belans. ni que rauba gleisas ni uiandans. 4. On
so in gandit ioglar. que uitz gen acuillitz. catal a mestier
jruitz. que solia guidar. empero ses reptar. anartantes-
carnitz. pos fol bons pretz faillitz. qe soliont menar. de
compaignos e non sai dire qans. gent en araeis e bels eben
esUus. 5. E uitz per cortz anar. de ioglaretz petitz. gen
cau*satz e uestiiz. sol per dompnas lauzar. ar non auson
155
parlar. tant es lur pretz delitz. don es lo tors issitz. de las
mal razonar. digam decals de las o dels amans. eu die de
tots quel pretz na traich lengans. 6. Qieu eis cui sol sonar.
totz pros hom issernitz. estauc tant esbabitz. que nom sai
conseillar. qen luoc de solassar. aug er en cort los critz. cai-
tant leu ser grazitz. de lauca de bremar. lo contes entre lor
cum us bons chans. dels ries afars e dels temps e dels ans.
7. Mas a cor afrancar. qe ses trop endurzitz. non deu hom
los oblitz. nils uieils faitz remerabrar. qe raals es a laisar.
afars pois es pleuitz. el mal com es garitz. non cal ia met-
zinar. mas so com uei uir e torn enbalans. e prenda e lais e
forsse dams los pans. 8. De tant mi puos uanar. canc mos
ostals petits. non fo dels enuazitz. qieul uei per totz doptar.
anc no fetz mas honrar. los uolpills eis arditz. don mosseig-
ner chausitz. si deuria pensar. qe noil es pretz ni bons laus
ni bobans. qieu qem laus del sia de lui clamans. 9. Ara no
mais per que no mo demans. car plaing sera saisi rema
mos chans. so dil dalfins qui conois los bons chans.
MOCCLIX. Hs. 7614, f. 6. Oirautz de bomeill. 1 . Los
apleitz ab qieu suoill. chantar el bon talau. aieu cauiaantan.
mas car non trob ab cui. nom deport nim desdui. ni non sui
ben anans. oi dieus cals dans. sen sec e cals dampnatges.
car iois e bos usatges. aissi menuza e faill. noi agreu
retenaill. mas car mon seignor platz, bes e iois e solatz. mes-
gau ab sos priuatz. e qan mm sui loignatz. irasc mab los
iratz. 2. Mas destreitz mi destuoill. e si uauc regaran. siia
salegraran. e ies a ioi non fui. nil plazers nom desdui. anz mi
platz ades chans. e gais masans. corts e uassalatges. iai per-
dabos lignatges. pair pro enson miraill. cui ses esperonaill.
non sesmara bamatz. e sil pair fo lauzatz. el fills se fai mal-
uatz. mi par torts e pechatz caia las eretatz. 3. Doncs cals
dreitz o acuoill. qel fills aia atretan. de renda el pretz soan.
ni cals razos adui. qe mieills nois taingna autrui. qieu crei
que fos enans. outra mil ans. honors e seignoratges. de son
pretz coratges. e costa e trebaill. el fills sil mieills trassaill.
non es doncs forlignatz. ara cum no mostratz, vos saui que
iutgatz. salz pros fol dons donatz. cum er dels despresatz.
4. Mas neleitz er sira tuoill. per cellz que failliran. de solatz
ni de chan. per fol teignatz cellui. qe si gasta e destrui. nis
uira malanans. per no sai cans. cui iois par nesciatges. que
ricors ni paratges. er greu que nois nuaill puois calegressa
faill. e nois camie uiatz. e qeus ualra rictatz. si ia nous
alegratz. qenperis eregnatz. es ses ioi paubretatz 5. Mas
ladreitz cors qieu uuoill. e desir e reblan. ma traich dira e
dafan e si iois men condui. iano sabran mas diii. los en-
tresseins nils mans. qe tortz es grans. e sobeirans follatges.
qan per maluatz messatges. vilans ni dauol taili. escampa
166
del guinsaill. ni fuich bon amistatz. maa am sui ben gärdatz.
? [e non sia encolpatz. que non es uius ni natz. oui anc en
ob priyatz. 6. E lespleitz sim acuoill. so qeil qerrai chau-
tan. remaignaal sieu coraan. cab gens plazers redui. qan
nois pari nis defui. ladreitz cors benestans. nil bels sem-
blans. nil amoros uisatges. cauinens es logatges. qan del
cor als huoillB saill. per qieu qui qe is baraill. ni sapelle
forsatz. mi teing a ben menatz. qan los trob acordatz. Io
uisatge elafatz. eis digz ben enseignatz. 7. E puois enans
nouaill. ni non sui aizinatz. bels seigner suferfcatz. qieu chan
ab co sufratz. conosc ben qal comiatz. porta plus de mil gratz.
8. An sobretolz digatz. vos que raon chant portatz. qe aai
ses tant tardatz. qel ensemblara fatz.
MCCCLX. Hs. 7614, f. 9. Giraviz de bomeill, 1 . Ops
magra si mo cossentis. la sazos del temps entenerc. quen
cal que solatz mesgauzis. qe contral freich magrops uestirs.
e contral tort qieu prenc merces. e contral trop tazer can-
tars. e contral camie dels baros. franca seigner e cortes e
bos. 2. E iagra plus chaut los maitis. sim sentis mos ops
dinz lalberc. que ia forssatz fors non issis. qe pena mes
amainz grazirs. e qui sofferre sen pogues. ben fora nauia de-
mandars. e pero si donars no fos. ia no saubrom quis fora
pros. 3. E plagra mais amos uezis. manens que paubres
que pos cerc. totz mos ops us noiner tant fis. prouez no le-
noi lescondirs. e qui trop cerca autruis conres. sofraignerail
cals que disnars. e pos si ficha ses somos. semblail failla
pans emaisos. 4. Beis pagra genseitz so mes uis. ancaras
sobre son osberc. sautra madaula li faillis. del sieu que trop
nes bels seruirs. e quis fai del autrui cortes. pois del sieu
sera sobrauars. ges nomes uis aport razos. calui repairel
guizerdos. 5. Ges magra forssa lautrui uis. no ma sieu mo-
bbt ni mesperc. de far aisso com mi grazis. e pero sil bes
acuillirs. non dona prez mas lui cui es. aissioum chascua eg
plus cars. degra uoler qel bels ressos. issis anz de lui que
de uos. 6. Som aigramen nom acuillis. sim ponc nim anei
nim esterc. los iouencels nils enantis. genser enparegral for-
birs. mas qui fara semblan qeil pes. enseignamens ni chas-
tiars. e uos trebaillatz cautre fos. franger i podetz mil bas-
tos. 7. Per sagramen com me pleuis. non ereiria qanz tem
qei perc. mos chastis que totz bes assis. pos trop lesfreda
lapedirs. ia cuoilla ardit descaura mes. sentencion uisos
afars. qe mentre qes mancips e bos. leschai solatz e pretz
e dos. S. Podagra don ia non guaris. o grans mescaps en
plan coderc. aitals qel plus loindas lauzis. o faitz don si sec
escarnirs. o pieitz uolria lauengues. a cui iois non platz ni
deportz. qe mains pessamens enoios. loigna de si bona
cbanssoB. 9« Seigner sobre totz ries pensars. e iois • bona
167
soepeissos* creseades mon «eigner e eos, 10» Qiem clam
ancara dels naunn. car anc descausitz sofraitos. roi fo n
entrels contrarios.
MCCCLXI. Hs. 7614, f. 9. Girant* dt bomeill. 1. La
flors el uergan. mi uai remembran. dun cortes afan. e si
nois coches. qe nom remembres. iam fora oblidatz. denqer*
re solatz. pero cbams ni prats. genseitz nomeisona. cal cor
mi botona. tals unamistatz. cama fe. saissi sesdeue. cum
oiil qieu am ma couen. ben dei chantar plus souen. 2. Dreita
es doucs qieu chan. cab precs que per man. mas eras dirau,
que si mesforses. cum leugeitz cbantes. mieils estera a&satz.
e non cs uertatz. qe sens ecartatz. adui pretz e dona. si cum
lochaisona. non sens es laissatz. mas ben cre. qe ies chan-
tars se. non ual al comenssamen. tantcum puois qaud hom
lenten. 3. E doncs a qen uan. totz iorns chastian. qe puois
plaigneran. si ia ioi oobres. car non serai pres.car sieu ioing
ni latz. menutz motz serratz. puois en sui lauzatz. qan ma
razos bona, par nis abandona. com ben enseignatz. si bei.
up. ni mon dreioh oapte. non uol al mieu epcien. ca totz
cbant comunalmen. 4. E per so lautran. qan perdei mon
gaa. anaua chan tan. plan eplusades. e si men tarzes,en fora
eneolpatz. pois lo dos nil gratz. no mera tardaz. mas arasim
sona. mamia fellona. serai bes poiatz. donos aque. non poi*
are be. sim sona ni macuoill gen. noia gran j-efraigneraeBf
5. Mas sil bei semblan. nil cor nil talan. manaua canjiap.
non sai qim lauzes. qe loil sofertes. sofrir ar auiatz. cum
msuqi foldatz. canc sem sail alatz. em contresperona. qan
pieitz mi razona. doncs si non cuiatz. pois merce. dicaura
de me. silan razon fo Hamen, qe sen penedes nelen. 6» Irai
doucs en an. fis e ses engan. sofren e prejan. qe si safraur
ques. sos durp cors engres. mieills fora assaz. qe si fos oratz,
mos cuitz e mos fatz. si beis dessazona. car mieills non ea-
dona. com en fos paiatz. mas conue. si nonca mai re. qes-
per e uenssa sofren. qels francs uenz hom francamen. 7. B
oois cridaran. aquist drut truan. qesperars tpn dän. mas quj
feen smes. e mais esperes. mieills i fora honratz, ia sia en-
ganatz. eras demandatz. mi donz de narbona. de drut qe
randona. nis fai trop cochatz. qan laue, cuna uetz rote, da-
mor calqe cauzimen. sil non en pert plus de oen. B. Nom
recre. desperar iasse. denan totz que longapsn. maura me-
naipren non pren. 9. Ben es dreitz qe longamea. esper
hom grau gauzimen.
MCCCLXU. Hs. 7614, f. 10. Girant* de bomeill. 1. Aqeat
terminis clars e gens. qes tant desiratz e uoigutz. deu esse*
ab ioireceubutz. e chascunsensia gauzens. car uen estatz-
ah aas clartatz. aeui non platz, iois ni solatz non esawatfc.
aiftmeAre. 2. Arameillva mos tatans, pal ioi par mm ft
158
la lntz. qe totz lo deportz el desduitz. couen qesta sazon
comens. pois uei los pratz. eis bois foillatz. eu uuoil sap-
chatz. peramistatz. sui ueziatz. e chantaire. 3. Moscors
es plus gais e saillens. car mes us messatgers uengutz. qem
retrai dunamor salutz. don mauen iois e gauzimens. sim
sui estatz. lonc temps iratz. desacordatz. damor sobratz.
ar puosc assatz. de ioi faire. 4. Moutesgrans la proessael
sens. qil atanz bons sabers aduitz. canc non fon per lieis
mantengutz. orgoils ni noill passa las dens. comilitatz. don
es cargatz. sos cors prezatz. la ten enpatz. eil ditz palatz.
enongaire. 5. Sobre totzbos esseignamens. aitantfortes
sos pretz cregntz. es lo sieus per meillor tengutz. ni ia no-
ill en er faitz confens. anz a poiatz. los aussors gratz. cals
plus prezatz. es so sapchatz. greus la meitatz. a retraire.
6. Dompna mos pes e mos entens. e totz mos respieitz e
mos cuitz. es en uostra merce casutz. e prendaus demi chau-
simens. qieum sui dun latz. pel col lassatz. a uos donatz.
et autreiatz. car tant iratz. de bon aire. 7. Dompna uoillatz.
qe mos pensatz. sia uertatz. e sa uos platz, ma uolontat*.
men eselaire.
MCOCLXni. Hs. 7614, f. 10. Girautz de bomeill. l. Ben
deu en bona cort dir. bon sonet quil fai. per qien retrairai.
vn leuet e quil apren. parra domen non calen. caissi cum si
nomcalia. fatz leugiers soneta. qel plus greus sembla que
sia. bos e leus per faire. 2. Mas un pauc mer a giquir. • si
faillirai. so don chantarai. pos li rei entre lor gen. ant pres
tal achordamen. bom sap daquesta paria. sorgals morz e
firez. e cill naient manentia. cui ner mals atraire. 3. E
dieu los en lais gauzir. qieu men trametrai. de so que mes-
chai. que no masaut de trop sen. nin trop foudat no men-
ten. pero sens spretz e foillia. chascus a sauetz. qui bels as-
sembla nils tria. segon son afaire. 4. Mas eram uol reuer-
dir. qim ten trist e gai. qe tot ensems nai. ira e dol e mari-
men. qem fai sospirar souen. don non desir compaignia. si
bem uauc soletz. qan pens que ben mestaria. sera amatz
amaire. 5. Ab so que dessouenir. mi deuria sai. laraistatz
de lai. per que toteissamen. sai magrat de couinen. ar die
so qeu tem maucia. cum fols car miletz. per re nom
chastiaria. tro qen torn abraire. 6. Greu mi tenria de
faillir. mas ien recebrai. segon que merrai. bon es
qeu eis mi .repren. tant ai dich gran fallimen. pero sis na-
percebria. ben petitz tosetz. mas en menti tant uolria. pla-
ser forsmon aire. 7.E ia peradreichmentir. mi donz non per-
drai. cai dich ben estai. ad es uauc mon tort creissen. no
ia trop de feignemen. qan die qieu no la perdria. vos uos
oalaretz. na parliera lengondia. fe que dei mon paire. 8. Bel-
la dompna plus qerria. qem cossentissetz. cun sol iorn uos
189
clames mia. qarle ni belcaire. 9. Ja mon ioios non ueiria» ni
mo ueirai gaire.
MCCCLXIV. Qs. 7614, f. 11. Oiraviz de bomeill. 1. Si
sotils sens. o plans aturs nom ual. qe mos leus chans. uailla
e poie esesmer. no mes per ren semblans. qe puosca mout
ualer. qe la cuida e lesper. qem solia aiudar. pert et ami
non par. qe nuills chantars. sia ualens ni cars. si cuiars o
temers. o pesars o plazers. no menseigna cum chan. gra-
zitz o qe menclam. 2. Ecarnouens. la benananssal mal. e
grans affaas. cellui qui trop soffer. cades sia clamans. del au-
trui non caler. voletz qieus digal uer. qem desplatz en amar.
com iai posca trichar. ni siauars. vas cel qeil sera clars. e
benuolens e uers. dechaia tals poders. com son amic engan.
nis pague de son dan. 3. E sil cors gens. se uira nomen cal.
ras fols masans. ab so que non soter. de salutz ni de mans.
cuich cab meins de iazer. mi pogra retener. car mout fai
aprezar. cortesiaab solassar. e mains affars. on si demora
am ars. e fai de granz plazers. e pois adoba us sers. la eo-
reilla dun an. acelz qe ben iuan. 4. E si eu sui lens, ni uir
lo cor leial. nil desenans. deso qel uol e qer. mas lais men
derenans. mas trob e mon saber. pois mi donet lezer. se»
forssa de preiar. mos seigner de chantar. e mos trobars. fon
per samor espers. a doncs mereup emders. e failliram sabers.
si perc mai» qeil deman. enqer so com desman. 5. E sim
bisteos. nim tenent li reial. lo pros es grans. el daos non
sai cals er. e sil es corillans. car sauset escazer. del uenir
son plazer. fassa del ben uengar. e sim letz lesperars. qeil
rei farant lanars. val mai§ qel remaners. pois rictatz ni ua-
lers. no sen pot poiar tan. quieu trespas son coman. 6. E
mas dieus uens. mant nos nostre captal. el nos enans. tant
qe sarrazin fer. sofrant perdas e dans. tro uenga al decha-
zer. er hom non deu temer. mal perden gazaignar. ni non
faiadoptar. lo comenssars. qe gascon e uauars. siloraon-
da auers. adural bos espers. e dieus mande denan. lo no»-
tre capdelan.
MCJCCLXV. Hs. 7614, f. 11. GiratUz de bomeill. 1. Ges
de sobre uoler nom tuoill. per foilla darbre ni per flor. ans
mi don mais daizen pascor. qand chanton rossignolel plai».
per som sui gais. e qui trop chassa non deuer. greu pot
esser. qel trop noilluir. laion 1er dans. so cab mesurail seria
pros. 2. Qieu ui lora que al prim fuoill. cobraua en dobles
ma ualor. aras mala merce damor. la doussa aura el
erba que nais. es mos esglais. qelam fetz em fai er auer. cor
ses poder. daco cun pas nolai menans. camps nom fassa
loignar dos. 3. E doncs per que non o desuoill. puois auen-
tura nom acor. car anc no ui fin amador. ab poder que da-
mar seslais. de grans eslais. nai eu iafaits uasaon caler. mas
m
Uns del sfer. mera si doblatz mos talans. qem fora mellls
que res non fos. 4. Farai doncs uas amor orguoill. si] die
qem teigna a deshonor. quil serf raieills un galiador. cami
qeil soi ns e uerais. eras nomais. aisoil deil eu en grat teuer,
sim fai uoler. tal amiga de que miitans. men ressela sa sos-
peissos. 5. Qeu farai pos ili nom accuoill. nim sofre per
entendedor. per dieu uers es anz aipaor. qelsieus gern
cors coindes e gais. vol qieu abais. e par per qer&m deses-
per. plus esser uer. ab bels ditz et ab bels semblans. qe
maia brau ni orguillos. G. E sieu ia torn uas essiduoili. em
uira demal en peior. qe per dompna ni per seignor. no me
Uolc tropmouer del fais. abanssirais. qan sab qem deuria
tialer. bem dei temer. qe saiuda sia desmans. pois qa dich
mal de mas chanssos. 7. E pero ueiatz en lescoill. nuill
autre uers de trobador. e nom naiatz per gabador. si
tant ries motz mi passal cais. caitan matrais. mos secha de
son belsaber. per qieu esper. qesabmouer de dir bubans. ca
defendrem naia razos. 8. Mas lai a pena e sai afans. non
Bai que Bes amics ioios. pero ben uoill qell reis ferrans. auia
mon uers el reis namfos.
MCCCLXVI. Hs. 7614, f. 12. GirauU dcbomeill, 1 . Jois
6 ehans. e solatz. ecortesiam platz, mas no mes gen. qeu
Bois ab sen. chant nim esbaudei. capenas uei. cab ioc iois
mi Bosteigna. per qem nestraing. e pois qem plaing. delun
de mos seignors. que mauia secors. ab ioi oobrat e pro mes.
mas lesperanSBa el bes. e so de qieu plus uaiil. mesdui fore
detrebaill. per qe ma sospeissos. si uai uiran. qe mer ab
lor razos. 2. El masans. desreiatz. qe sera enfolleuatz.
ira cazen. car follamen. enqier e dompnei. cuoi non sont
frei, cui tant souen naueigna. mal ses gazaing. e si remaing.
ab los iins amadors. qeissamens cuich aillors, tirar on con-
queses. em di foa bona fes. em mostra en so miraill. qe qui
per faillir faill. noil es honors ni pros. anz son dui dan. e
fora mieills qus fos. 3. Mas tantz dans. nai celatz. de qem
fora clamatz. mais uomenten. enclam souen. ninleu desrei.
tot ben abnei. eom iam di nimenseigoa. caissim gauaing. car
in sofraing. vn lonc tems bonamors. alsfisentendedors. tot o
festanra ub mes. per qieu ui tu sim eres, non ai oor que nu-
aill. per una sis trassaill. anz serai uers e bos. canc ab en-
gan. non sanenc amors bos. 4. Maslengans. es intratz. qe
desreia dams latz. vilanamen. qus apresen. qe bais ni manei.
non sec tornei. ni non crida senseigna. per que nois taing.
qe sacompaing. dompna on es uaiors. ab tal qan laura sors.
qe ia mais non ualgu&s. ben nolgra conogoes. anz qab lui
»agazaill. nil doo gans ni fermaill. siner genz lo ressos. qe
genmasan. sol homfarderics dos. 6. Esilmans. mes tar-
iftüz. qem degresser mandate. et eu laten, ei tot nen lern
lei
non cuich mal mestei. si bem fadei. el espers ia non reue*
igna. car ben bargaing. sieuper estaing. don mon aur qe fol-
lors, so trobam eis auctors. aiudamaintas res. perqueant
gran mal pres. ioias e demoraill. pois si fetz dantre tailL
dompneis e fo sazos. que per un gan. er hom bautz e ioios.
6. E es graos freuoltatz. com ben am desamatz. ses gau-
zimen.per tal couen. qe eil seignorei, cuirenon grei. sies
secs comaleigna. e cals qeis laing. il iassa eis baing. egensse
sas colors. e lui cresca dolors. que sec latz et es pres. ges a~
mors masnoillpes.no mes uis ben cgaill. com desir e badaill.
e uiua cossiros. e quella chant. dautrui dan sas chanssos.
7. Mas eu qui qeis cridaill. nom part de lessenaill. don fora
alques ioios. sil traitz dantan. no sauen gues en dos.
MCCCLXVII. Hs 7614, f. 13. Qirautz de borneill. 1 . Sera
non poia mos chans. non sai per que mais senans. e si no ual
dos aitans. qe far non solia. ben auras dreich lom soans. e
per so nom o demans. qieu non diria. 2. E sim seras drogo-
mans. acui liei cui sui comans. e cum entendratos mans.ia
deso not sia. qel digz el faitz el semblans. el noms el pretz
el bobans. ter guitz enlauia. 3. E tu iatfas ccmoissens. euhoc
e doncs non entens. qus motz fatz fas apendens. e ses ma-
estria. si fauc be mas tot es sens. per qieu uuoill que totas
gens. li port garentia. 4. Co] sieus bels cors couinens. es
assazatz e manens. de totz bos enseignamens. e de cortesia.
ianauras tu mal uolens. car en trop lauzar temprens. e qem
graziria. 5. Sieu enemics e geniere. non fazia uolontiers. cus
enoios fols parliere. trobom chascun dia. fors qieu non sui so-
branciers. mas silam blasmaua ougiers. ieu lo combatria. 6.
Quel sieus laus es dreituriers. el noms uers el pretz entiers.
e si mera uis estiers. nom nentrametria. canc fort nonfui
souendiers. daifals lauzars plazentiers. ni non o seria. 7. A
tu que taing sos lauzars. ia menforssa sobramars. mais ten
ualria calars. ben die gran foillia. que per dieu sol loparlars.
mas dutz tals cent bons pensars. que qecs men ualria. 6. E
si tos digz noiles cars. no ten uolria esser pars, ieu no per
que quel cuiars. maiudaemembria. somea uis totz mosafars.
e uan mais mos chantars. per aital paria. 9. E sil bos reis
dels nauars. mo lauza de mainz blasmars. gaire nom daria.
MCCCLXVIH. Hs. 7614, f. 14. Oirautz de borrusill 1. Jam
uai reuenein. dun dol e dun ira. mos cors car aten* per sol
bon couen. benanssa eiai. per qieu ebantarai. qogannochan-
tera. qe uergiers ni pratz. nom adui solatz. nil chans pelz
plaissatz. qeil auzellet fan. vas lo torn delan. 2. Ni ia lauol
gen. pazatz non sofrira. capensadamen. vant uas ualorlen.
per que pretz deebai. ren als nous ensai. mas ianoneuidera.
fos aissi uiatz. iois desamparatz. vos me conortatz. dompna
per cui eban. emuaualegran. 3. Eperuosdefens. so que plus
11
me tinu qe nomes paraem. pd bon peesainen, qe nagui enai
poie que non escb&i. canatz mieiUe chartern. sift gen b cors
honratz* mi fos plus priaats. empero sius platz, ooi det auer
dan. sine en prec cbantan. 4. Cab plus dardimen* mos fall
cors noie uira. tant nom espauen. ans me ditz souen. camon
dan serai. qant uos preiarai. pois aissi mes fers, car aol o cni-
datz. ans que reo sapchatz. si plus nauziats. paor mi fai gran.
qera dobles Ufao 5. Mas mon escien. tot altram sofirinu plus
denuazimen. parlem bellamen. digatz o dirai. cal fort dos
anrai. sius am o enquera. uos mi preo forsatz . pois pres e H-
atz. suiia non crezatz. qomsobretalan. ia mene gmran. 6. Gar
qui dreig enten. damor nin sospira. noi potauer sen. de gran
gauzimen. sab foldat noi uai. qanc drnt saui gai. non uiqana
esmera. Io sen la foudatz. qeras samauatz. el sen creziatz.
per pauc de semblan. iriatz dopt an. 7. E per aisso pren. qni
trop no salbira. primas car consen* so qaltre repren. ies ben
non estai. sieus mi prec de lai. eissamens mamera. cum uos
uos amatz. qe gerram fassatz. mas sofretz enpatz. que dll
uenceran que mieills soffriran. 8. Qen patz e suffren. vi ia qon
iauzira. dun amor ualen. si leugieiramen. perfol sen sauai.
nom fezes esglai. so que maiudera. sieu fos ueziatz. mas fb-
zim iratz. per cal t re senatz. qan manei tarzan. pois pres ta
enan. 9. E pois sofertan. maior tort assatz. qan men sui loig»
natz. e sui nesfredatz. perqieus prec e man. qesofratz am an.
MCCCLXIX. Hs. 7614, f. 14. Girautz de bcrneill. 1. Lo
doutzcbant dunauzel. qui chantauaen un plais. midesuiet
lautrier. de mon camin em trais. e iostal plaissaditz. on f«
lauzels petitz. plangion en un tropel. tres tosas en cbantan.
la desmesura el dan. qa presiois e solatz. euenguiplnsniatz.
per miels entendrel chan. e dissi lor aitan. tosas de qne
chantatz. o de que uos clamatz. 2. Doncs cobret son man-
tel. lamaier qe saup mais. e disdunenconbrier. quemoudels
ries sauais. per ques iouens delitz. caissi eum pros es guitz.
ab bon pretzqel capdel es cresca e par enan. aissi son äsen
dan. Ji peior dels maluatz. qe sius alegrauatz. nin faziatz
semblan.il uos aguisaran. cumia ioi non aiatz. si ies lor netz
priuatz. 3. Tosa ies tant isnel. no sont uas bos assais. cum
foron li primier. qand abondaua iais.e chans eragrazitz.qieu
eis don sui marritz. non trob sol qui mapel. nim qeira nim
deman. anz fui raubatz ogan. entre tres reis prezatz. si qe
luns delz regnatz. mo uai contrarian. e parec al ferran. qe
mera gen donatz. em fo mal pensatz. 4. Seigner dauol far-
del. si carga e dauol fais. qui rauba soudadier. ni sen uiestni
sen pais. el liiocs esmout aunitz. on ia esacuillitz. aitallaire
fradel. plens de mal e dengan. si ial sofre nil blan. nuill auta
poestatz. greu pot esser honratz, qe ben leu si diran. eil que
non o sgbran. qeleis nes encolpatz. oill neschai la meitaU»
6. Aniiga el fcemps noueL toliom esser gais. ar non uol bom
n er gier, «ntroqelfruifcz leugrais. ni non platz chaos nicritz.
totz io mons es marritz . e plus li iouencel. qe nuili conort
non fan. qieu ni que per un gau. ei lor fos enuiatz si mes-
claua ns barnala. que duraua tot lau. ar* uos esoondiran. lor
daufas amistatz. puois qeu fol pretz triatz. 6. Seigner li fetf
«kastei, don la maleza nais. eil aut mur eil tarricr. detort e
de biais. ant toutz dons e couitz. oar hob es hom garoitz.
ainon fai manganel. qui pas sobrelanuan. don ira puois cri-
dan. ys uilans eurabiatz. tota la uuoich ueillatz* qieu ai au-
siit maaan. etadoncsleuaran. e siuosnous leuatz.seretzoeai-
souatz. 7. £ qem ual aiem reuel.amig&nimirais. cuidatz uos
qeil terrier. si metan en eslais. per aitala colps petita, ui iouas
endurzitz. puois qeil tira lapel. si uaza meilluc&n. per panc
colp de uergan. ni qeis fassa uezatz. eus uers pros bom pre-
«atz. sius dona un paue tot 1 an. doptara puois afan. eis tenc*
per greuiatz. si gareil demandatz. 8. Sil seigner de bordel. -
amiesnon sofrelfais. enois daoossirier.eura deltotuonabaiz.
k> mons foso peritz. quepos iois erfaillitz. renkte ooneapel.
& bon pretz ben es tan. ni ia lai non iran. ai gaugz ni fos ni
p&t*. ol seiguer reigne iratz. qalui saesmaran. cill qen tarn
lui seran.e puois que iois b platz, alegransentotz latz« 9. To-
ro eu mirai laisa&n. de ch&ntar maisogau, samon »obre tote
platz» car non sui enastratz. 10. Selgner li dai bertran. sai
ben qe uos diran. qeusetz maloosseillatz. si deeban uoslais-
satz. 11. Tosa mout deshonratz. es qama deahonratz.
MGCCLXX. Hs. 7614, f. 15. Gürauiz de barrueil . 1. Nom
platz ebans de rossignol. sim sent lo cor morn e trist e pe*o
sim merauill. car nom a alegrat abrils. oanc no fonegnsaus.
de ioi nom dones dos tans. mas ogan nom plao la flors, nil
fruitz dera nom agrada. 2. Morir mi faran de dol. eist roes-
rotgier qui mant quist. ai car si saubesson. qant ual sai OS
pauos eortils. mas cabelz us palaitz grans. molt mes lor so-
late estrains. e parra mi deahonors. eabelz toru e mencou-
teada. 3. Qui mo lauza ben nom uol. cui uas cors qo uol-
guist. qe tantclara amors roill. noi feist iesque gentils, canc
mais de dos fis amans. non ui cors taot acordans. e cor qem
aobres amors. eu lai er apoderada. 4. Aue pairis contra bl-
lol. non fetz tal failla per orist. ni paire contra bon fill. dealai
on aabriual nils. trolai on sols es eolgans. per que deu essar
pios obans. sobrels autres ebantadors. per uos dompna qai
amada. 6. E pero pel fort lassol. de laman en qem preziat.
Yeill lo uuoich e meatendill; non tiaturs ni tapils. beUaami-
ga ben estans. est anars nom sia dans. qieu tornarai sai de-
cors. e uos nom siatz camiada. 6. Panc saben daiao que aol.
e non ore qanc mais fos uist. qom uas sa terra seissill. mas
mi es saluatga e uils. el repairars mes afaus. piett* trao on
164
plus lai menans. si qe uergoigna e paors. men dobla qnega ue-
gada.7. Car per aisso nom acol. sieu lai uau o ella uist qoe
detorn&r mauolpill. cusiois sobre seignorils. on estaiferms
mos talans. es tals per qieu non balans. doo nois pot loignar
nalors. semeni en plana bada. 8 . Erasnon noill chantadors.
per uos dompna qai laissada.
MCCCLXXI. Hs. 7614, f. 15. Qirautz de bvrneill. 1 . Per
far esb iudir mos uezis. qe is fan irat car eu non chan. non
mndarai deser enan. qne non desplei. vn son nouel qelz es-
baudei. e chant mais per mon tort Dauetz, car trop deschai.
tot cant uei sai. mas lai ab lieis creis iois e pretz. per qel
sieus conorz mes plus bos. de tot qantueifar entrenos. 2.
De mi donz ai lo gap el ris. e sui fols si plus len deman. anz
dei auer gran ioi daitan. a dieu mautrei. non ai doncspro car
sol la uei. del uezer soi eubautz e letz, plus nom nescbai. qe
ben osai. e pero sim nai ioi e pretz. e men fauc richautz a
* sazo8. a gui8a de paubre ielos. 3. De totz drutz sui eu lo plus
fis. car ren mi douz plus non deman. nil qier enfaich ni en-
semblan. cum quem estei. sos drutz sui et aillors dompnei.
totz celatz e cubertz e qetz. quil no sap lai. lo ben qem fai.
ni cum ai per lieis ioi e pretz. nis taing qe ial sapcha enoios.
qieu sui sai sos drutz a rescos. 4. Anc eu ni autre noil odis.
ni ella non saup mon talan. mas acelat lam atretan. fe qieu
li dei. cum sagues faich son drut de mei. e nois taing qieu ia
lameissetz. doncs amarai. so qe non ai. hoc qatressim nai
ioi e pretz. sitot non ai cum si uers fos . . . 5. Per samor uiu
et sin moris. com disses qieu fos mortz aman. fach magra
amors honor tant gran. qieu sai e crei. qanc anuill drut mais
talnon fei. vos iuiatz donc destreignetz. car sieu mesmal
ni si maltrai. ni mor per uos iois mer e pretz. de uos mes totz
mais bes dans pros. foudatz ses totz dreitz e razos. 6. Del
mal qieu ai. mas dompna eu sai. que uos mi donatz ioi e
pretz. e uoill mais morir a estors. ial sapcha negus hom mas
uos. 7. Bastarc tu uai. e portam lai. mon sonet a mon tortz
nauetz. e dim a naimeric lo tos. membreil don ese sera pros.
MCCCLXXII. Hs. 7614, f. 16. Gfirautz de bomeill. 1 . De
chantar mi fora entremes. pro uetz per cocbä de solatz. si
uis que bos chans fos lauzatz. pero sagues aiuda. de razon
o dedruda. valen. ges nom defen. que non chantes enquera.
tant mes esquiua e fera. la perda el dans. car aissi reman
iois e chans. e pretz e galaubia. qer appellom foillia. sim
deport nim esgau nim chan. e non fatz so qeil autre fan. 2.
E nom par com sia cortes. qe tot iorn uol esser senatz. inout
magrada bella foudatz. loignada e retenguda. si cum luocs
e temps muda. qel sen. fai pareissen. e lenanssaelesmera. et
eu que chant leis quera. per uer enans. sisaubesqe iois' fos a-
fans. ni trebaills cortesia. ia dieus sos pros noil sia. qui laisa
168
ioi ni bei semblan. per maluestat ni per engan. 8. Oblidar
uolgra si pogues. mas non puosc so don sui iratz. car uei a
las grans poestatz. laissar solatz e bruida. qun ampla re- '
crezuda. perpren. qui toi iouen. e lenchaussa e lesfera. sap-
chatz qieu doq cuidera. qe de mil ans. fos tant baissatz pretz
ni bobans. qeissa cauallairia. val meins e drudaria. pois gar-
det son pro ni son dan. ni ac mestier de fin aman. 4. Gee rnu-
dar non puosc qe nom pes. mas duna rem sui conortatz. qus
messatgiers ben enseignatz. me dis cunam saluda. qe ma
ioia renduda. car pren. en gauzimen. mon gan (sic) qieu non
chantera. per autra nin cridera. salutz ni mans. mas daqesta
serai comans. tant uoill sa seignoria. pero s n lieis plazia. <;e
poisses plus un pauc enan.*. 5. Bern deu für tant ma bona
fes. car auc non fui malueziatz. que fis am e fis sui amatz. e
sia ben uenguda. aitals cum lai uolguda. plazen. coinda e
rizen. lam etal cum lorera. qe ia reu noi camiera. quel pretz
prezans. el cor adireitz (adreitz?) e ben estans. duitzde -
bella paria. mames en sa baillia. per qieu lais e pren e soan.
emenardisc e uau dopt an. 6. Mas preiar uolgra sil plagues,
leis per cui sui en ioi tornatz. qe fos nostra bona amistatz.
per un amic saubuda. qe plus ner car tenguda. car gen. dira
souen. so don nom alegrera. mentre que sols estera. conors
es grans. e iois qan troba fis amans. ab cui solatz. qe qui non
pot qec dia dir asamiason talan. couen qaia per cui loil man.
7. Nuill home non creiria. cades noil grazisc enchantan. los
digz eis faitz mas no sai qan. 8. Los digz grazisc en chantan.
eis faitz sobre tot qan uenran.
MCCCLXXII1. Hs. 7614, 16. 1. Quant creis lafresca fuoilla
el rams. elombra sespeissaels defes. magradalauraeltemsel
mes. el gaps el ris el iois el chans. el doutz mazans. cje creis
qan saizinal maitis. si nom gandis. mos seigner coumens e
mans. foram enans. qeufes un uersque fos percelz chantatz.
cui pretz e iois e cortesia platz. 2. E non cuidera entre nos
ams. mals ni mescaps ni tortz caubes. mas sieu ti crei e tu
nom eres, cum ti puosc esser fis amans. mieus es lo dans.
qieu fora bons e francs e fis. sim cossentis. qe lesperans-
ßa el bels semblans. mi fos durans. mas a greu er uera fina
amistatz. pois qei sofraing tota luna meitatz. 3. E cuidatz
qieu siaclamans. ni qe men rancur non faueges. tota maran-
cura es merces. si beis passal ditz los garans. non sui clamans.
mas ben uolria ella chausis. qe non faillis. tant es adreicha e
benestans. qel maier pans. caira si nol sosten uertatz. e se-
ragreu fis cors en ues dos latz. 4. Ges lieis non ateis lo li-
ams. en que cuidiei qams nos preses. de mi conosc ben qieu
sui pres. cades parfis amics trians. quieu cuidera ans. qe
saspra captenensa uis. cus cals que ris. maleuges mos ma**
iors affans. eis plus pesans. mas des que ui qel cors era cami-
146
ate. camieral mieu saissi noifos fermatz. 5. E pois del malnoe
part la fams. e conosc cals serial bes. si no men part faill tu
non ges. e cum doncs semblaria engans. aitals balans. oom
ben ames e non soffris. e tu ia dis. qel mal aiudal bes cen-
tans. ia no soans. so que plus uols ni ten feignas irat». qe
gerra toi souen so cadui patz. 6. A cum fo petitz lo reciaras.
qui tant prim non oconogues. qan li plac cabsim retengues.
em soferc qieu li fos amans. em det ses gans. aas maus per
que mieills raenriquis. tro pois maucis. qan me fo ueiairel de-
mans. qus delz bertrans. non es tant ferms ni tant ben enseig-
natc. qad aital patz nos fos totz issaratz. 7. E pois aque di-
ras que mams. si qan mauras gran ben promes. mi fas em dis
qieu sui mespres. e qe nom doptas ni nom blans. nomo des-
mans. qieu non uolria hompros pleuis. so que mentis. nois
taing mas als trafas truans. fais e camians. qe sieu uos die
daisso uuoillqem cresatz. per non poder reman si non o fats.
8. E non uoill esser corillans. per qieu bobans. pro uetz dais-
so don autre fora iratz. qen sobretotz senes ami clamatz.
MCCCLXX1V. Hs. 7614, f. 17. 1. Qan la bruna aura ses-
lucha. pel soau termini franc eras ?i de ioi mestanc. si beis
someilla nis clucha. lamors qem fara languir. si nolam des-
loignaoblitz. mal mer e si faill mos chaus. vos nauretz fort
mala amia. 2. Car uos metz un pauc esducha. mauetz uirat de
brun blanc. non per so qieus dieses anc. don maiatz tal ira
aducha. anz sieus auses descobrir cum uos ma dompuau]
pleuitz. que destrics ui mals ni dans. nois taing que plus
tros (sic?) en dia. 3. Lo cors dinz me crida em huoha. qe
nol rompa nil desbranc. de uostra amor et eu plane, qan uei
qe re nom afruicha. anz sai qem ner a fugir. se uiure non
uoill aunitz. e tem lo sobres afans. qim toi repaus em destria.
4. Tal mauetz tornat qa lucha. nom defeodria dun manc. e
uitz anegreu clop ni ranc. si per mal pas non trebucha. leu non
puoscaauanfugir. aissi men uauc flebezitz. cumceldesamatz
amans. qui de ioi sidesraicha.5.Lanuoich qan losons mi tru-
cha, dorm sobrarcha o sobre banc. tro qemendolon li flaue,
per qes ma ualors destrucha. car en lieich non puosc dormir
anz men leu totz esbahitz. e pens de uos en estans. contra
que metz tant enia. 6. Ab ma uoluntat paurucha. nom ai
laissatcarn nisanc. pustellaen son huoill e cranc. qius mi
cuida auer forducha. qenans meuer a fenir. monuersque
aia oomplitz. e sui de so plus clamans. car anc mi noc ge ns
mendia. 7. Qieu ui lora e uos lauitz. non cuidera us amirans.
mi nogues dieus los maudia.
MCCCLXXV. Hs. 7614, f. 1 7. Qiraviz de bom&U. Nuili»
res a chantar nom faill. per que deu pro mos chans ualer.
qer ai ben razon e lezer. eluoc e sazon de qne eban. e mas
daitau. mi oreis ma bonanansaa. qen bona cuida ai mon es-
18 *
per. qem fai temer. em fei ioi iauzir e solatz. e uei assatz.
qobe mes 0© mos chans si meillur. pois emenseignacrit se-
gur, %. Car non es dreitz qe ehans nuaill. qan mou de ioi ni
de plazer. earsi sencontron dui (sic?) noler. doi fin amice
dun talan. qe uas engan. non penda la balanssa. chascus si
deu contra temer. qason poder. nois uolua nis uir del sieu
lstz.qamics amatz. sa cor qeis menta nis peiur. el esnmbra
ama ahur. 3. Qnieu qai pres e maint loc trebaill. de maiot
mol lieih maintduriazer. lais ab alqes de bon saber. ma ran-
cura em uaüc conortan. qe oontral dan. clau abbonespe-
ranssa. tal forssa on puosca remaner. e sim ditz uer. mos
seigner prom sui ben fermatz ges non menatz. mas de eui
qem dam nim rancur. ab lieis mi remaing e matur. 4. E si
merces ab leis nom naill. res fors dieus nom pot pro teuer,
ni peiurar ni dechazer. e pois eu ren als noil deman. mas
sol daitan. malarcma benananssa. membreilcum mafizetun
ser. al sieu maner. so don me sui pois cononiatz. e saisil
platz, per lamistat qieul tenc li iur. qieu de ben amar nom
peiur. 5. E sieu ies persamortrassaill. qel trop non puosca
sostener nil enqier cal que non deuer. fraignal fol orguoill
merceian. qe benestan. 1er sim creis ni menanssa. qez eu ai
ben uist eschazer. cal estorber. val uil tengutz emesprezatz.
qestains foillatz es mes souens ab bon azur. per qe mieils
teigna e qe mais dur. B. E sim mes en son esseignaill. que
de son traicb nom puosc mouer. nom lais delautrui colp do**
ler. mas feiram ab un belsemblan. qeunoil deman. faichdon
aia fianssa. dautra amistat mas del uezer. qant na lezer. la-
dreitz corsnil bei enseignatz. nom fon priuatz. anz qan poc
far de dar escur. mi fetz barreira dun prim mur, 7. E tora
men desconortatz. tristz e forsatz sobre totz mas tant bon
agur. nagui per qieu sofer ab dur. 8. E mesfoilla ten per
tafur. cellui qui non cre bon agur.
MCCCLXXVI Hs. 7614, f. 18. Girautz de bomeill. 1 . Aras
sim fos en grat tengut. prerieu ses glut. vn chantaret prim
e menut. qel monnon a. doctor que plus prim ni tant pla. Io
preses. ni mieils lafines. e qui crezes. qaissi chantes. polira.
forbira. mon cban. ses affan. gran. mas allor ueiaire. car non
sabon gaire. fail car no lesclaire. daitan. que lentendeeson
neislenfan. 2. E fora ia del tot uencut. si dieus maint. ma
bella amia mais de drut. leues la ma. per que mos mieiller
chans rema. e non es bon qom presentes, so que camies. ni
peiures. queira. qe uira. telan. enganan. vant tric egaliaire.
gentilsde bonaire. preian. aicellasque galiaran.3. Eposmen
auetz retengut. caillors nom mut. voillatz qel iois raaia sa-
lut. caissi parra. si die uer de so don mi ua. car sil besqaten
nomtarzes. sols comenses. e pois ades. seruira. grazira.
chantan. e lauzan. man, qem fo comensaire. desquiuar mab
168
traire. tänt sui fis amaire. qenan- vaimamors ades meilluran .
4. Pero ben ai lo temps agut. ca deperdnt. motengra sagues
tant uolgut. nimes enua. raon chantar. mas aissi sescha. tro
merces so meillur apres. e qim mostres. cum mi loignes.gan-
dira. garira. esperan. mau gardan. deuiron belcaire. qe nom
puosc delaire. mon fat cor estraire. ui blan. la perda que
presi pel gan. 5. Anz men es tot desouengub tant (wc?) ai
uegut. car sol un iorn mapellet drut. esimestra. so qem dis
malestan sera. qancpospres aguem qemames. noncuigpro-
es.qenrem uires. mout ira sofrira. pregan. sofertan. qan me
uolc amor faire, mas pel cap mon paire. non serai confraire.
ogan. damor que prenda del un pan. 6. Qancnom placamors
per escut. ab cors batut. lun priuat el autre escondut. mas
qim uolra. tota laurai e tot maura. non die ges anz queltot
perdes. nonesperes. qe drutz engres. sazira. sospira. pensa n.
menassan. dan.pero sofertaire. prenenansrepaire. queglotz
menassaire. cridan. cals colps ferria de son bran. 7. Folz
es dompneiaire. sabbruitniperbraire. volasiatraire gaban.
bona dompna ni ben estan.
MCCCLXXVII.Hs.7614, f. 18. Oirautz de bomeill. l.Sieus
qier cosseill bellamia alamanda. nolmi uedetz qom cochatz
lous demanda. qe so nia dich uostra dompna truanda que
loing sui fors issitz de sa comanda. qe so qem det mestrai
er em demanda. qem cosseillatz. cab pau lo cors totz dira
nom abranda. tant fort en sui iratz. Per dieu giraut ies
aissi tot aranda. volers damics nois fai ni nois garanda. car
si luns faill lautre couen que blanda. que lor destrix nois
cresca ni sespanda. e si elaus ditz daut puoich que sialanda.
vos lan cresatz. e plassa uos lo bes el mals quil man da caissi
seretz amatz. 3. Non puosc mudar que contra orgoil non
gronda. ia siatz uos donzella e bella e blonda. pauo diraus
notz e paucs iois uos aonda. mas ies non etz primieira ni
segonda. eu qem tem fort dest ira qem cofonda. vos me lau-
zatz. sim sent perir qem tenga piusuas londa. malcuich
qem capdellatz. 4. Si men qeretz daital razon prionda. per
dieu giraut non sai cum uos responda. vos mapellatz deleü
cor iarzionda. mais uuoill pelar mon prat cautrel mi tonda.
que sieus era del plait far desironda. vos esercatz. cum son
bei cors uos enduia eus resconda. ben parcum netz cuitatz.
6. Donzella oimais non siatz tant parlieira. quil ma mentit
mais de V uetz primiera. cuidatz uos doncs qieu totz temps
lo sofieira. semblaria qo fezes per petseira. dautra amistat ai
talant qneus enqeira. si nous calatz. meillor cosseil dauana
berengeira. qe uos no men donatz. 6. Lorauei eu giraut que-
laus omeira. car mapellatz camiairitz ni leugeira. pero cui-
datz qe del plait uos enqeira. eu non cuich ies quil sia tant
jnainieira. anz er oimais sa promessa derreira. qe qens di-
169
gate. ata* us destijeiqg taut que ia uoa nq&eira, treganifini
patz. 7* Bella per dien non perda uostraiude. i* sehet* mos
epm mi io eouenguda. sieu ai faillit per lira qai aguda. nom
taaga dan sanc aeutitz cum leu muda. cors damador bedac
saue foz cbiujUi. del plait pensatz. qieu sui ben mortzsina-
isai lai perduda. mas noill o descobratz. 8. ^eignen giraut W
nagrieu fin uolguda. mas ella ditz qadreieh aes iraacuda.
captran preiefcz cum fols tot asaubuda. qe non ual lieüüs ui uesti-
da ui nuda. noi fara doncs sil uous gic que ueucuda.*. beua
en ualrai et ai laue maatenguda, si mais nous imesciatz.
9. Bella pai dieu ai de lai netz crezuda.permilosfiatz. 10. Beu
o is^eai maß qan uos ex renduda. samors nolaue toillatz.
MQCOLXXYm. Hs. 76 1 4, f. 19. Gircwtz de bomcill, J, Ale-
grar mi uolgra ebantan. e chantar per que malegres. esiun
sol pauemaiudes. mqsbelsaeigner ai beu talan.qe iaper nau-
sa ni per dan. qem creguee nom desconortes. qestiers nom
forafruitz niiflors. nigens pascors. iois ni eolatz. masuail-
lam chaqsimens ail platz, qe maiut bona soapeissos. en un
.uersiar.que sia bos. 2. Bin pero ben a mais dun an. com mi
pregaua qieu ebante». e foram hon qem nesforses. aim po-
gups pagar del maaan. mas uuoill qel cors sacort eüLcmu.
e qqe ilaboca renda apres. dels bels ditz e dels faitz maiors.
grata qlauzors. oarai ebantatz. de tal qeus plassa eus sofra
empatz. vofitreß preefi ni uostrae obanssos. mout len eschai
rics-guizardos. 3. Eserailpretz a mon semblan. sil uoatre
ohans meibura ades. eu si ia uis qem meiUures. Io miaue ben
fora amoncoman. totz lomons.eai ia dafan. qepagueatraich
mi.cooillae. totz tenaps mi deffendes amoxs. de sasbonora. e
ioa mostratz. ooma fols desauepturatz. de ioi desapeditz e
bloa. acui nois taing bonors ni pros. 4. Dieus qe mera anatz
regardan. si qira autra qem agrades. e non ies per so qieu
emdea. qe .nuilla jres mabellis tan. pro mauen mieills qieu
non deman. e cum non odirasfols es. ia sapstu daquele ama-
dooa. leu pailadors* qe lor foudatz. qand lor afars sea aui-
atz. lor toi plazers e ditz e dos. eis mena triatz e cosairos.
ö.iFer que.ejunomagrat deman. ni uolgra qautre menseignea.
eo qnß mon ioi mi destorbes. anz magrops qem pares enau.
epersom uauc sols alegran. e cossir cossi notrobes. oosaeill
damics o de sqignors.rai foral cors sobretarzatz.e loing me de
mp&pluß priuatz. tantdopti que loos esazos.memblescalque
mot perillos. 6. E non ies per so qieu soan. lor solatz e mout non
pspzes. qauses dir eqe demandes. a celz qui ueno ni qe uan. tals
nouaaen qanesmesclan. soqe negunanonentendes, qeper ua
prims enfcendedors. mi toi paors. e fezeltatz. oar non cuioh
easar ben aptyta. maing gab maing dich maing faichgingnos.
per qieu fora oautz e ioios. 7. Ardirant tuichqieu diaengan.
.oa tot;bome que ben amea. agrops cum bon amic fcrohee. tal
11 *
170
enque nois ftnes doptan. car us non sap de cui ni qan. seria
obs com la oooseilles. per qieu die qalz entendedors. es ua-
ledora. conseills priaatz. car greu er si nous en gardatz. qe
lims de totz tres compaignos. noussiasouenenoios. 8. Chas-
cua si gart si cum eu fatz. »eigner sobretotz que neus uos.
non sabetz cals ses ma razos. 9. Ben leu mant lai per los glo-
tos* o sai o lai osus oios.
MCCCLXXIX. Hs. 7614, f. 20. Qirautz de bcmeilL 1. Qan
brancal brondels e rama. per uergiers elerba nais. mes lo
inaiiis bels qan sona. lo rossignolez eis plais. catressim nes-
ueill abora. cum el entorn bautz e gais. qanc no fui tant a-
penantz. qe lestatz. maisno maiudes assatz. qeltemps ques
desazonatz. 2. E qan cest crida cel brama. lusdreiche-
laut reabiais. mes aicella sazos bona, quentreis ualens eis
sauais. sortz iois don tals senamora. qanc en iuern mal non
frais, qieu eis que mera estraignatz. de solatz. non sentitant
pos fui natz. ni fui tant enamoratz. 3. Catressim sona em re-
ckiLiia. cum fetz los sieus bertalais. amors e ren plus nom
dona. per qem fer al cor us glais. e sinoil platz que macorra.
no puosc mais sofrir lo fais. cus uolers desmesuratz. mes
doblatz. qeram sim pesa o sim platz, tal don serai greu pri-
uatz* 4. E pero res nom afama. tant cum samors ni nompais.
qui raaltraich qem dessazona. magrezisc e puois engrais. e
si saubes qannicora. naurai luoc qalz precsmeslais. totlafan
aofriraen patz, e sapchatz. cab meins men tengra apagatz.
que uos non cuidariatz. 5. Cops es qamix qui benama. pren-
dai meins e poing el mais. e mentrenquier nirazona. sem-
blura fols sis nirais. cauenir pot en tal hora, qe uai lira
c neural iais. e pelz respieitz qa donatz. totz forsatz.
teura leu entre sos bratz. so don plus sera cuidatz.
6. < ui atz uos qui trop si clama. que sos iois plus non abais.
e qi gran tort non pardona. qe sia fis ni uerais. ai dieus sieu
noJ fes cum fora. qan per dreich nien mestrais. cella acui
mera. autreiatz. el bos fatz. qauia mes si camiatz. canc puois
non fui ben amatz. 7. Eras sim laissa en la flama. cella cui
mos cors mestrais. qan passem uas escalona. de pro mercre-
gut« lesmais. e nom ualrant una mora. sonet ni uoutas ni
Lais, aaz me sui totz acordatz. qe uiatz. tom al mestier dels
letratz. el cantars sia oblidaz. 8. Pero dompnaab queso-
fratz, euoiliatz. mos precs e qels macoülatz. tost mer coratges
cam fa t z.9.E uos tart si pres sapchatz.qeu am qan uos gerreiatz.
MCCCLXXX. Hs. 7614, 20. Oirautz de bomeül. 1. Siper
mo n sobretotz nom fos. que ditz qieu chant e sia gais. ial
soaus temps qan lerba nais. ni pratz ni rams ni böse
ni Hora, ni durs seigner ni uan amors. nom pogrant metre
en eslais. mais daisom teing ab lui. qe pois iois faill et fui.
merma pretz e barnatz. e pois laspoestatz. sestraigneront
171
de iai. de qantqelpeier fei. nonfo per mi lauzatz. oaissim sui
conseillatz.qenuiUricnonenuei.qetropmal seignorei. 2. Cel-
la uetz eral segles bos. qan per tot era aeuillitz iais. e cel grazitz
cui neral mais.on pretz sauania ericors.qerapellom pros los pei-
ors. e sobrier cel que pieitz sirais. e cel que mais adui. cum qeis
pot del autrui.' sera plus enueiatz. de qem teing per forsatz.
com dauol plait sauai. cuoilla bon pretz uerai. don degres-
ser blasmatz, e uos car non penssatz. sis taing qom pretz
autrei. cellui qe lait feunei. 3. Mal fo capdellada razos. des qom
per prostenc los sauais. elzfrancselz cortes elz uerais. razo-
nethompersordeiors.e mocla colpadels anssors.qan deaers
becillet ni frais, qera non sai per cni. toi hom lonor collui.
qe neradreih casatz. esils encorrillatz. dirant qe ben estai.
car cel qieu non dirai. sera trop meills amatz. e pois siusen-
bariatz. de pretz ni de dompnei. mes auretz el correi. 4. Eu
ui qom prezaua chanssos. e que plaziant tresc e lais. era
uei que pos hom sestrais. desolatz ni dels faitz gensors. ni
lafers dels fins amadors. seuiret de dreit en biais. qe totz
deners defui. qe ies som se deblui. las carns nils uis nils blatz.
efol acompaingnatz. a pretz non o tenrai. ni crezutz non serai.
enon segral percatz. qe lai ualpaucrictatz. quilamenaa-
desrei. ni dreig noi sec ni lei. ö. Qer ang del rei qera plns
pros. e plus ualens e mains assais. de totz cels qe uianda
pais. qe sobret meians e maiors. ecrecsos pretz e sas honors.
e non temia afan ni fais. qe si lo plaignon dui. Io tertz lor o
destrui. qem par mal enseignatz. qieu non cre qancfos natz.
de carle magne ensal. reis per tant bei assai. mentaugntz
ni prezatz. mas ia leu non crezatz. cafars tant mal estei. qen-
sems lo plaignant trei. 6. E que ual donos bella faissos. ni
grans podere qaissi sabais. eiapassaua part roais. lonoms
el pretz ela paors. dentrels paians galiadors. qanc ns sols'
plus areir nols trais. per que faill quis desdui. pois aissi
leu sesdui. so com plus uolni platz, de qieu teing per greuatz.
cels que mais podent sai. si non adobent lai. qan camiaraill
rictatz. quaiant cal que solatz. de lor gran carlabei. denant
lo maior rei. 7. Quel trafans segles enoios. dona pretz cel
que plus atrais. nona soing mas qel cors sengrais. e passe
cum qeis pot son qors. el arma pert se lo socors. de lui cui
sos couens a frais, qus tant gen no sestui. ni nois sera nis
dui. de bels murs bataillatz. qant sera lai passatz. al port
on no seschai. com merme son esmaL totz non sia issarratz.
per qes conseills senatz. qom desei si cbastei. qe sos tortz
lai nol grei 8. E chascus lo cortei. que sos tortz lai nol grei.
MCCCLXXXI. Hb. 7614, 21.22. Oirautz debomrill. 1. Jois
sialcomenssamens. e fins labonauentura. dunnou chant qe-
ra comens. car sobrauinens.es bona ma razos. de far chanssos.
sol hom dir ques fallimens. et es bes e chausimens, qus qecs
172
tfe&B, a digu e mostren chantan. cute rie guizenterandtetr. cd
q» dieuserf bonamen. 2. Perqieu qeraafqtres lens. nontemg
per mailt descriptura. qal chantar non tom rabzetm. teatt me
sembla gens. eßslo mestiers cab sos. vuoril far sermoö. e precs
cDntrals non calens. cui cors faill enans cargCns. pet qestsn.
qd »ernizi dieu non nan. de paians e danol gen. desliuftr
lo roonumen. 3. E qni dels falsrecrezens nonpenä&Btadom
cnra. oumcaia lor ardimens. viucumrecrezens. canc ntieiUev
Iiiocb nön auch (culch?)fos. deproar los progf. qaiant de bete
garnimCns. sobre lor destriers correns. ebwqnistin . bensiraia-
sa e ualor gran, don seran pois niu manen. e s i morraw ds-
satten. 4. Masquejualesbaudimens. al cor &il a sa ran Cnra.
ni qne ual forsa ni sens. qand non es paruens. diens eseaps
el cors de nos. don nos uen saios. lo bes el enseigmttrens.
el adreitz ©aptenemens. quel engan. si la petoa el ibal ftrian.
el nilan chaptenemen. eoillen de la earn puden. 5. Pois ear
es comandamens. Coue mentrom uin ni dura. Radien eia o-
bediens. edttix ni parens. nigranda possessio». ni eMqmstz
ni dös. noiualran dos aiguilens. alestreigner delascfens. an*
pfenran. seron qne sernit auran. H bon ben eil mal tonntet,
ses fin e durablamen. 6. Ai dieus cum pauc ual iouens. en
qel cors creis e meillura. sis pert lo meillarasienfe. nein om-
nipotöns. alques camietla sazos. e com er« bos. cai* er psucs
proezimOns. si las colpas penedens. non escart. dien steifen
el eo t fbrsan. caissi uenra ueramen. al steil primder estamefl.
7. Per qem par recrezemens. sil reis qes maiers o dum: Iss
mals nils eseasemens.comsainsni ualens.esteu defamar dop-
tos. pois es sospeissos. qelan penedens. e las ptt&ss eis
törmens. qeil nenran. ira diens attesürän. sill ptat« uema
nipercen. merce mescle abespauen.
MCCCLXXXII. Hs. 7614, 22. Grrautz de bmueLll. 1. Dt
chantar ab deport. mi forieu totz laissatz. Inas qan sm beb
iratz. esteing lira ab lo chan. euauc me conortnnj qeetiero
non fora patz, entre lira el coratge. qes contra mal neatge.
qe nais e poia creis. car es faillitz dompueis. don sot hom
e&ser gais. e pretz non pot ni iais. renebir entre tans*. qer es
de celz clamans. per eul degra uater. e res prertiz ses pOdwr.
longättens sols non dura, se&ofem oses ranoura; 2. Attegntr
mi nuoill fort, e süi aissi passatz. e si non sembtes fatz: non
camieral talan. mas tenon samasan. mainz bos So efefci qrrtr
fatz. yihms dauol lignatge. canc pros hom de paratge. senben
amar ateis. del escoutar nois fais. nil pfozer nOO estraio. entm
es ben sauals. cui iois non platz ni ehansv et es danfeza^rans.
qni non sap retener. bei agrat ni ptazer. eid dfefeb dit räftttfra.
si lautrui iois si dura. 8. Enous par pteitz de mort. com cui
sataing solatz. viua desconortatz. ni fössa inal' sembhra. al
uerdien mi coman. en cal hota fo natz. ab aital cor feMgfe.
qeüasoeilel boscatge. q&n lo doutz temps pareis. mouene*-
trete mezeis. sonetz e oritz e lais. e qai ia non er gais. cum
pot esser durane . res non es mais affans. mas ira sostener.
ni ree tant bon saber. r.. bon sen ni mesura, cum ira non pe»
iura. 4. Dun affar rai eonort. don degra esser iratz. qe bem
fora olamatz. de so qeill ausor fan. e del mal e del dan. qeis
enadesuiatz. mas engran uolpillatge. manfc mes uilanpe-
stftge. qujen parlera forseis. el seigner qem nespeis. qan na-
bateral fais. am comandat que mais. non sia corillans. plus
quii son de lor dans. ni dautrui nondener. nompnoseamout
caler. nim cal si beis peiura. lor affars ois meillura. 5. Bon
pro&r agra ab sort. us delsmeillors letratz. si iauenra
uertatz. ni uiures ses engan. ni si ia cobraran. iois deporta
ni solatz. lur anssian estatge. non metria ges gatge. tant
poial mais ancseis. e dreclinra ni leis, no uei rissi uerfcis.
cum ia dis ni retrais. establimens ni mans. per qe de ser
enans. es tart al remaner. e si del ehaptener. dieus non
pren ealque cura. nois niran laitobladura.
MCGCLXXXII1. Hs. 7614, f. 22 u. 23. Girmtk de bomeill.
1. Leu ehansoneta uil. auriaops afar. que pogues enuiar.
en aluernge al dolfi. perosil dreieh cami. pognesneblon
trobar. bei uolria demandar. qieu die qen lescnrzhr. non es
lafans. mas en lobra esclarzir. 2. E qui de fort fozii. non uol
coutel tocar. ia nol cuich aguzar. en un mol sembeli. qeies
aiga de ui. no fetz dieus al maniar. anz se uolc issaussar. e
fetz esdeuenir. laiga qera anz. bon uin per mieills grazir.
3. Per qieu dorne sotil. qe sap so meills triar. nom met del
ehastiar. ni fort nom natahi. mas un pauc men desai. qe
nono pirose mudar. tant mes greu a porta \ qui no sap dis»
sernir. tantz dentre tans. ni cuicum al partir. 4. E qui dinz
son cortil. on bom nol pot forsar. si uar a daindar. pnois non
fai mas qen ri. pro a de qeis chasti. e qui per sol gabar. voi
sos clamius pagar. ia dieus ren que desir. noncafii enans. tri
li lais auenir. 5. Mas ieon pren un de roil. fürs qeu nol uUorll
nomnar. per paor de cuidar. qeil dreisses lo coissi. euilo
sers al maitin. non pot ren meillurar. qe ia apres lo sopar.
noil auziretz ren dir. qeis lo mazans. non hiesca apres dor-
mir. 6. E sil faiob sob gentil. aissis fan aguidar. * . com
sen senta ala i. qe lo sauis me di. qe ies al mieillz tenssar.
bob dei home lauzar. per son ben issemir. ni percolpsgrans.
quel pretz pend al fenir. 7. E qui per sol un fil. pend pretz
qom sol amar. greu poira puois trobar. sie romp qui ferm loli«
cab paue en un trahi. non sout li rio auar. caissi cum degrä
aussar. * . pretz e bobanz. e iois len fant fugir. 8. Mas oum
torne humil. vas mon bei seignor car. al res ftoü sai man»
dar* mas ques amors mauci. ia plus mal assassi. nosam pb-
gra enuiar. queras non jroosc pausar. mas ttebaiü e oonsü.
174
si que mos chans. es ia pres del fenir. 9. E deuriaill man-
dar. mon sobretotz e dir. qel maier dans. er sieus sim faifaiilir.
MCCCLXXX1V. Hs. 7614, 23. Oirauht dt bomtill. 1. Car
non ai ioi que maon. mi tende chantar souen. e sim enten.
en fer chanssos. no mes pros. caissicum soüa. noi puosc a-
uenir. anz men cuich partir. e girarai me. non per re. qeram
soue. qim presesimris. fors de monpais. 2. E dirai qni es
ni don. non eu que leugierramen. faill e mespren. qis fai
ianglos. a sazos. per que sieu dizia. cui am e dezir. si cum
o consir. qab faillimen.sestraing sen. cel cui qer be. cui eu
sui plus fis. qelena paris. 3. Mas non sai cum deprion. ma-
perten qai marrimen. fauc me ielos. eueios. qais qieu co-
nostria. per sobras dalbir. mas si dieus mazir. se ieu uera-
men. ben non cre. si noro refre. daisso que mes uis. que
dols mes uezis. 4. Doncs nom uai lo mieills del mon. som
nona contraualen. al sieu cors gen. benesrazos. qamoros.
e gauzions sia. cui deigna acuillir. en grat son seruir. ecui
cossen. iostase. ia per ma fe. mieills no era fis. folla res qieu
dis. 5. Car iat fai mal et confon. dieus merce qant fadamen.
parlem souuen. si que mais bos. dis que tos. com men con-
fondria. sim fai esiauzir. anz li dei grazir. lo pessamen.que
men ue ab qem estre. de so que lai quis. que sols la seruis.
6. Aram trai uas mon segon. adesple tot mantenen. e port
presen. al rei namfos. demossos. qautra manentia. non
ai mas de dir. qieu lesper ofrir. mas car es pros emante.
pretz mi coue. qieu lestiaaclis. sera outramaris. 7. Benesra-
zos sil mante. vas sain sre. ca trop m ais conquis.sobre sarrazis.
MCCCLXXXY. Hs. 7614, 23. Gfirautz de bvmeilL 1. Beis
oouen pois ia baissal ram. la fuoilla el fruitz apres las flors.
qe dun uers enqem sui tarzatz. mesfortz cum al primier len-
gail. qestiers no mes honors ni pretz. pos luocs men aiuda
el gens temps. si de tal maniera nol fatz. que outrapassel
plus prezatz. 2. E per ma gerrieira cui am. car es una de las
meillors. eouen si nocam sui amatz. qe per lauenturam tre-
baill. e men feigna coindes e letz, non fatz anz cuig que nai
dich nems. pois lieis non agrada nil platz, quez eu me de-
port nim solatz. 3. E doblam del uol la fam. per qeis uer-
tuda lamors. qeran sui plus enamoratz. die a uos que non
o sabetz. tant lentet sauenon ensems. lo sens el pretz ela
beutatz. el francs cors canc bona fos natz. 4. E sim suoill
eu tener son clam. cum uassalde lor bons seignors. enomen
sui deltot laissatz. qel necis cors ab qem baraill. fis contra
lieis euas mi qetz. me ditz qellam fo uella erems. de mains
encombriers qai passatz. en qem fora desesperatz. 5. Pero
de cabrol o de dam. sipreesentendes ni clamors. cuiderafos
adomesgatz. mas uos madompna non as&ill. dams ni raerces
car non uezetz. los mala qieu trac nils plains nils grems. qieu
176
fatzlanuoich qan sui Colgate, eliorn non puoscost&if Ott patt,
6. £ si per dieu sotz cui estam. nous platz qem trespas ma
dolors. qe maucirasi non pensatz. greumere sorguoillsnous
i faill. e pesaram si non sentetz. cum es iois freuolitz e sems.
qan de seruizi non es gratz. cellui quis nes mout trebaillatz.
7. E sim tenetz pres elliam. e nom ual forsa ni ualors. nom
deu ualer humilitatz. si fai mas en re non trassaill. voatres
manz e sim destreignetz. qe mais mi uolgresser reems. de-
masmutz o de reuelatz. qen tal trebailla fos liuratz. 8. Per
no8 dompna qem destreignetz. cuidera eu ben esser reems.
de masmutz o de reuelatz. anz qaissi fos iustiziatz. 9. Domp-
na merce car non pensatz. cum eunon fos totztempsforsatz.
MCCCLXXXVI. Hs. 7614, 24. Qirautz de borncill. 1. Si
cors non lus er tant dreig. e mal son grat no lafraing. en un
chantaret sotil. nomes uis qera safraigna. si non es forsatz.
en aital motz peceiatz. ia fo qemnentrametia. plus qerasnon
fatz. car mieiUs mi lezia. capenas hom conoissia. mos leu-
giers digz ueziatz. sotils emenutz soudatz. 2. £ sil chantar
lais per freig. don mainta gens si complaing. non ai mon
conort plus uil. ben estara qem sofraigna. qan uenra lestat*,
deportz e solatz. e pos dauol compaignia. non teing per pa-
gatz. si chantar gurpia. digatz ab qem defendria. dels auols
mal enseignatz. qem fant pieitz que neus ni glatz. 3. Si so-
cors del cors adreig. ab qem conort em refraing. nom uen
ia sai part labril altorn qieu farai despaigna. ia lai non cre-
zatz. qe flors ni uergiers ni pratz. gaire maiut ni bom sia.
nil chans pelz plaissatz. nidautrui paria. nomagrat tant cum
solia. e som per aissolaissatz. per qieu prenc mainz breus co-
miatz . 4. Pero si mal mur estreig. qa plana forssa remaing. ga-
ratz sen un pauc cortil. nagra ia trebaill ni laigna. mout es
malinenatz.totzhom sobreenamoratz.qeper aitannoischas-
tia. ial plus ueziatz. nol conoisseria. sis tarza o si sembria.
sos bens ni sas uolontatz. pois ben es apoderatz. 5. Carnon
esper espleig. demamiga cui non taing. ia macuoilla en sa
compaigna. pro sui ben menatz. si deigna soffrir nil platz,
qen mos chantars lapel mia. per dieu ben sui fatz. e die gran
foiliia. per cal razon sofriria. qem fezes tant sos priuatz. e
doncs qem nacosseillatz. 6. Caissimtenamorsdestreig. qen-
tendeire ses gazaing. sui dun ric luocseignoril.celat e de ter-
ra estraigna. don no sui casatz. per qem par necietatz. qien
chant si nomen uenia. guizerdos o gratz. pero sil plazia. qa-
pelles per cortesia. sieus mos chans desamparatz. aut los
mauria leuatz. 7. E mostram cum men uenria. iois e bes
deues totz latz. sil chant me sofris en patz.
MCCCLXXXVH. Hs. 7614, 25. Girautz de bomeill 1. Ape-
nas sai comenssar. un uers queuuoill farleugier. esinaipen-
sat des hier, qel fezes de tal razo. que lentenda tota gens.
m
e qnel faeea lew chjmtor. qieul feuc per plan 4epo«fcar. & $el
saubra plus oubert fer. mas non a chans pretz entier. q&n
tuich non sunt parsonier. qm* qois nazir mi sap bo. qand auch
dlre per eontens. mon sonet rauqete ol&r. el auch ala ton
portar. 8. Ja pois uolrai clus trobar. non cuich aner mahtf;
•parier, ab so que ben ai mestier. a far una )eu chansso. qieu
euig qatretant grans sens. es qui sap razon g&rdar. cum es
mots entrebescar. 4. Dals mauen acoseirar. qieu am tal cui
non enqier,per so car del cossirier. sai ben qieu fotz rae&preiso.
qe farai qus ardimens. mi uen que lau razoqar. e paors fei
mo laissar. 5. Ben loil uolria mandar. si trobaua messatgier.
mas sin fetz autr ui parlier.eu tem que men ochaio. car non es
esseignamens. com ia fassa autrui parlar. daqo qe sols uoi
oelar. 6. Taut bem sap lo cors oomtar. la beutat el cor so-
brier. qe gran bataillan sofier. car noi uauc aespcro. puois
men uen us espauens. qe meo tai desacordar eraon ardi-
men laissar. 7. Ges nola puosc oblidar. tant me fai gran de-
sirier. e uuoill pieitz qa mon guerrier. cellui qui dals mi so-
• mo. oar lai es mog pessamens. e mieills nom pot solassar.
aolqem lais delieis pensar. 8. Cossiriers men esgaurens. qanc
rep tant non puoc amar. mas laui ni tener oar.
MCGCXXXVIII. Hs. . 7614, 25. Qirautz d* bonmll. 1. Ab
semblan mi fai decbazer. amors emdona iparrimep. earaem-
blan mes del ioi qateu . qe ial cor nom esclaire. car en trop
ricrepaire. bels semblans me gui^a. qem ditz que gqusida.
naurai ses faillida. mas som dechai. don fort mesiqai. oar
Ins semblans mabriua lai. e lautrem desuia. ,2. Ab helsem-
blan mi faiuoler. mi donz so que plus mi defen. abarteab
falp geing.mi pren. cum sip lera trichaire. per lieis pert mon
ueiaire. «tant mes abellida. oar on plus moblida. qand ops
meseria. mos cors sen uai. lai on li plai. ses cor niu. oar ab
me no lai. quil la enbaillia. 3. Gveu me poiria pro teuer,
desamor ia segon mon sen. pois aman noi trob clmuskaen.
ei Qum fis amaire. mps noi gazaing gaire. qe non tdgiquida.
lamor qem couida. damar ohascundia. oar npn puosc mai.
per qamarai. qe ben leu enqeras. naurai. de ioi ama gufe.
4. Pois non puosc mais ab bon esper. alengarai lo malqieu
sen. fi«s serai ses tot gauzimen. e gais perlo mal retraire.
entrom uoillarefaire. ma dompna ohausida. franohaetisaer-
nida. de bella paria. ab cui estai. iois ab oor gai. pnseigna-
mens. abpretz uerai. sens e corteaia. 5. Hompnaill geuß-
eer qom pot uqzer. oimais ni fossetz daninen. que.oqnoosetz
mon fin talen. e cous am ses oor uaire. cortesa ade bon «re-
sunpauc metz aizida. ioios a mauida.serai on qieu sin. si.non
bep sai. tantquant uiurai. sitotnomuolrete. eus.uolrai. si tot
nom ualia.6 .Seigner reis daragon temer, voa deuonuostre mal-
uofep«ßarfeioh.lorauefe apreean.totz iempsdpr affÄire>qebo»
177
non sap retraire. tant qe nes aunida. tota ill lur partida. ©illur
seignoria. mor e desuai. tant aut desglai. qeil plus ric son
tor nat sauai. car lur pretz ten uia 7 . Coms fort mi plai. oar
tant satrai. vostre noms uas fin pretz uerai. qe ren nois des-
uia. 8. Ab ioi ten uai. chanssos en lai. yas mon seignor ab
cui estai. pretz e cortesia.
MCCCLXXX1X. Hs. 7614,25.26. Wraidzdebameill.L Ma-
migam mena estra lei. no sai per que. qieu noil ai forfait.
pauc ni re. si dieus maiut. dones per que mazira. pois eu
nuill enoi noil fatz. car li platz, calres non sai. e per so die
qei mespren. e oar encolpat nom sen. 2. Petit enueia ualreL
mas quem aue. que ses tot forfait daquel be. qe ma uolgut.
reoonosc qeis uira. per qieu marritz sui loignatz. de solatz.
qe ies non ai.ni non chant souen. mas qant per esbaudimen.
8. Dieus qen er auos mautrei. sii clam merce. dens lo sieu
forfait tendra se. qeil cor noil mut. qieu nocail sofrira. ia
non fora tant iratz. que uiatz. e degran iai. noil fenis son
faillimen. et ill ses tort mi repren. 4. Sella dopta qieu des-
rei. prendam al fre. qel primier forfait. si ial ue. qier altre
drut e si res li tira. de qem forfis. ma foudatz. ab un latz.
liei me rendrei. pel col et am mais sim pen. que mazires lon-
gamen. 5. On plus la uoill meinz la uei. bona uas me. sil
sui ses forfait. noil soue. tot uei perdut. deus qnil no salbira.
cum eu lim era autreiatz. qan sotz bratz per qieu morrai.
ma trobat e fai paruen. caissim teigna adreit nien. 6. Ges
non cre qen fol reunei. per qieu li cre. mout auer forfait qui
la te. sill platz qem tut. molt men abellira. sus pel oap colp
dastellatz. ar sapchatz. e sis nestrai. semblaram deschau-
simen. die mal hoc sill o enten. 7. Beis taing qieu la seigno-
rei. caissis coue. tant maura forfait. qe ia se. ma ben uendut.
so qieu li pleuira. qanc deslora. qieu fui natz. apenssatz.
sill so retrai. noil fraissi son mandamen. necis ni ab escien.
8. Joios al rei fatz presen. dun don qem fetz auinen« e uos
sera non conten.
MCCCXC. Hs. 7614, 26. QirauU de bomeilL 1. Gen ma-
ten. ses faillimen. en un chan ualen. qaiuda. mes creguda.
de lai. on ill estai. qeu am mais que re. neus me. non am
tan. per qeu uau pensan. cum so qeil plagues, lidisses. chan-
tan. qestiers noil aus dir. cum mi fai languir. ganzen, qe mal
non sen. masdelpessamen. qem destreing. perosilcapteing.
qem promes nom fai. de ben e de iai. mesdui emenpeing.
2. Quen rizen. mi fetz paruen. al comensamen. de druda.
cartenguda. qesmai. nidolnonai. pel ioi qe men ue. canc
se. cuich qenan. sira meilluran. lesperanssa el bes. e pois
ses engan. lai cor a seruir. sim deigna acoillir. nim pren a-
chausimen. dazai si nom pen. si iam feing. qa son sen non
seing. al mieilz que sabrai. puois conoisserai. qe noi ai mal
12
m
geing. 3. Den non en. ml uaumeten.per sobrardimen. enbrui-
4a, meutauguda. qemtrai. vastalassai. qalamia fe. ben ore.
qamon dan. me uauc esforssan. tant sui folla res. e cum es.
qieu ob an. um sapcha cobrir. qui mo dei grazir. souen faill
e mespren, e pois nom aseing. ui mo teing. a dan simesr
treing. amors nim decbai. cautra uetz naurai. yn bon esde-
neing. 4. Len me ren. qe qem presen. car leugieiramen. se
muda. per saubuda.mestrai. so qem fetz gai. e medescapte.
merce nqill deman. mas uauc malegran. eom non conogues
ni sauhes lafan. e cuicb menpartir. puois endeicausir. enten
gran iauzimen. qe naurai breumen. e reueing. pel bei en-
tresseing. qem mena ematrai.lo bau bertalai. qe plus non
ateing. ö. Mentauen, vaucdreich nien. sibeispen. qencuida.
recrezuda. seschai. que uen afrai. com cobre e reue, perqieu
uauc tarzan. la gerra el deman. e sui tant cortes. que merces.
clamau. cnioh esdeuenir. en so qeu desir. parcen. forssa-
damen. qauer recrezen. me depeing. pero a so seing. tant
osofrirai. que tot proarai. sip t oreteing. 6. Sim des-
treing. Io cor que lengeing. cauia. perdrai. anz qem ueia
mai, a*s plas non ateing. 7. Plus adreich greu mai. cuichque
passarai. sanz de uos non ueing.
MCCCXCI. Hs. 7614 , 113 . Bertram de bom. 1 . Domp-
na puois de mi nous cal. epartit mauetz de uos. senes totas
ochaioe. non sri on menqeira. queia mais. ron er per mitant
ries iais. c »hratz e si del sembian. non trob dona a mon ta-
lan. qem uailla uos qai perduda. ia mais non uuoill auer dru-
da. 2, Paois nous puosc trobar engal qe sia tant bella ni
pros. ni sos ries cors tant ioios. de tant bella tieira. ni tant
ga’s. ni sos ries pretz tant uerais. ira pertotagaran. dechas-
ouna un bei sembian. perfar dompna soiseubuda. trouos
me siatz renduda. 3. Fresca color natural, preu bels cem-
belins de uos. el dolz esgart amoros. e fatz grau sobreira.
car ren i lais. canc res de ben nous sofrais. mi donz dals de-
man. son adreig parlar gaban. qem don ami donz aiuda.po»
non er fada ni muda. 4. De chales la nescomtal. vuoill qem
done adestors. la gola eis r ns amdos. pois teno ma carri-
eira. nom bir *s. v ' : roca coart meslais. als pels nagnesqem
daran, qiseuz la dompna tristan. qe fon per totz mentaugu-
da. nols ac tant bels asanbuda. 5. Naudiartz si bem uol mal.
voill qem don de sas faiesos. qeil estai gen liazos. e car es
enteira. canc nois frais, samors nis uols enbiais. a mon mi-
eills de ben deman. son adreich noa cors prezan. de qe par
a la ueguda. la f *a bon tener mxda, 6. Dena faidida atre-
tal. voill sas bellas denz dos. las cu*' ir el gen respos. don
es presentieira. dinz soa ais. mos bels miraills uoill qem lais.
sa gaieza e son garan. e car sap son benestan. far don es re-
conoguda. enois camia nis muda. 7. Bel seigner eu nous
in
qier aL mas qnö fos tant cobeitos. daqestas cnm sni de nos.
ctma lechadeira. amors nais. don mon oors es tant leeais.
qam mais de uös lo deman. qe autra tener baisan. doncs
mf donzper qem refuda.pois sap quetantlai uolguda. 8* Pa-
pi ol mon aziman. manaras dir en ohantan. camors es desco-
nognda. sai e dant bas cazuda.
MCCCXCII. Hs. 7614, 113. Bertranedebom. «truenfet.l.Mon
chant fenisc ab dol et ab maltraire. per totztemps mais men»
teing per remasut. car ma razo e mon chan ai perdut. el
meillor rei qez anc nasques demaire. lare e gen parlan. e ben
oaualgan. de beilas faissos. e dumil semblan, per far gratis
honors. tant cnich qem destreisma. lo mals qem esteigna.
tant en uan parlan. a dieu lo coman. qel meta en luoe ben
estan. 2. Gen acnillirs e seruirs de bon aire. e bels respos
e ben siatz uengut. e grans ostals pagat e gen tengnt. dons
e garnirs humils. ses tot tort faire, maniar ab masan. deuiu*
la e de chan. e pro* compaignos. ardit e prezan. del mon
los meillors. tot nol com o teigna. qe ren non reteigna. al
segle truan. *. qe nos niostretbelsemblan. 3. Reis detscor*
tes e dels pros emperaire. foratz seigner sagnessetz mais
uisqut. car reis ioues auiatz nom agut. e de iouen eratz uos
guitz e paire. et ansberc e bran. e bon bocaran. ebnes gon-
f&nos. eperpoinz e pans. e iois et amors. non ant quilz man-
teigna. ni qui los reteigna. qe lai nos segran. cab uos een
iran. e tuich autre faich benestan. 4. Seigner en nos non era
res a faire, qe totz lo mons uos ania el escnt. pel meillor rei
qne anc portes escut. el plus ardit el meillor torneialre. des
lo temps rotlan. ni delai den an. non fo anc tant pros. ni tant
gerreians. ni dond sa lauzors. tant pel mon sen peigna. qa-
issi lo reneigna. per tot agaran. qaissil uan cercan. dal nil
trocal soleill colgan. 5, Seigner per uos mi uuoittde ioi es-
traire. e tuich aquil qeus auian uegtrt. deuon estat per uos
irat e mut. eia mais ioisla ira nomeselaire. engles e norman.
breton et yrlan. guians e gascos. et aman prezan. la mai-
nes e tors. frausa e des com peigna. de plorar nois teigna. ni
flandres de gan. de sai aguisan. ptoren e lai lalamatt. 6. Anc
er prezan. loier e braiman. qan tomeiaran. auran dol car
nous ueiran. 7. Non pretz unbesan. nil cop dun aiglan.
lo mön ni celz qei estan. 8. Per la mort pesan. del bon rei
prezan. on tuicn deuem auer dan.
MCCCXCIII. Hs. 7614, 114. Bertram* de bom. siruefitot.
1. Casutz sni de mal en pena. e uanlai ol cors mi mena. don
ia mais. nom descargarai del fais. car mes ma en tal cadena.
don mailla nois descontena. car matrais. ab un esgart en
biais. vna gaia firesca elena. faicba ai longa carantena. mas
oimai8. sni al digons de la cena. 2. Tant es damörosa mena.
qiep morrai ei no mesfropa* dun donta baia. mas ep Wp
180
dorgaoill meslais. de tota beutat terrena. ant pretz las tres
de torena. fis essais. mas 91 aal sobrellas mais. tant qant
aal aurs plus qarena. qieu non naoill aaer torena ni roiais.
s©ß Heia qe ia nom reteigna. 3. Ja mais non er cortz complia.
on hom non gab ni non ria. cortz ses dos. non es mas gabs
debaros. et agram mort ses faillia. lenois e la nilania. dar-
gentos. mas gentils cors amoros. e la donssa cara pia. e la
bona oompaignia. el respos. de la saisam defendia 4. Ben
de beatat non galia. nin fai nuUla fantaumia.(lo ioios. ioaes
gens cors amoros. e genssaqni la deslia. et on hom plus nos-
taria. garnizos, plns en seria enaeios. qe la nnoig fai parer
dia. la gola e quin uezia . plus enios. totz lo mons en gensaria.
5. Donos beis taing qamors maacia. per la genssor qel mon
sia. en perdos. qe qand remir sas faissos. conosc qne ia non
er mia. car chausir pot sis nolia. delz plus pros. casteUas o
rios baros. qen lieis es la seignoria. de pretz e de cortesia.
de gens dos. e de far que ben lestia.
MCCCXCIV. Hs. 7614, 114. Bertram de bom. sirueniet. 1 .
Sabrils e foillas e fiors. eil beill maitin e il dar ser. dun ric
ioi cui en esper. nom alegron et amors. eü rossign ölet q auch
braire. el nons temps uertz e grazitz. qens adutz iois e dous-
sors. el coindes pascors floritz. mi donz son ardit non creis.
enoUmermalespanens. tartmenuenraganzimens. 2. Domp-
na sieu quisi socors. aiUor non o fis enuer. eneus mal uostre
plazer. mi e mos chans e mas tors. e pren comiat del repai-
re. on tant gen fui acnillitz. on nais iois sens e nalors. e sei
qne manten faiditz. perhonorde si mezeis. qan fan bosacor-
damens, a sols los affiamens. 3. Vostre reptars mes sabors.
ric car cui datz tant naler. qe ses donar per temer. volriatz
auer lauzor. e com nons auses retraire. qand ns fai qe des-
causitz. mas semblaria paors. si nera per mi cobritz. coms
ni uescoms ducs ni reis, mas faitz nostres faitz tant gens.
qens en segna digz aalen s. 4. Dantres ni a cassadors. per la
costnma teuer, qeis fant ric home parer. car amon cans et
austors. e corn e taborn elaire. qes lor pretz tant freuolitz.
et es tant pancs lor nalors. e lor poders tant frezitz. qe res
mas bestia o peis. non lur es obediens. ni fai lor com&nda-
mens. 5. Vns ni a gerreiadors. qe ant de mal far lezer. enois
sabon captener. nuill temps ses engignadors. tant amont
lanssar e traire. eneilos totz temps garnitz. coma uinian des-
cors. per ^ieu nolnr sni aizitz. qanc a bon pretz non ateis.
ries hom si iois e iouens. e nalors noill fon gnirens. 6. Dan-
tres ni a bastidors. ries homes de gran poder. qe sabon terra
tener. e fant portals e bestors. de calz e darena ab caire. e
fant tors uoutas euitz. e uei los bons maniadors. dop fant lor
dons plus petitz, eies bons pretz no lor creis. »fall $ap-
tenemeps. non aal me^t Us bonas gep^
1
181
MCCCXCV. Hs. 7614, 116. Bertram de bom. st ruenUs.
1. Pois uei lo terops renouellar. e pareis la fuoilla e la flors.
mi dona ardimen amors. e cor e saber de chantar. e pois uei
qals nomen soffraing. farai un siruentes cozen. qe trametrai
lai per presen. al rei iohan qeis nauergoing. 2. £ deuriais
ben uergoignar. sil membres de sos ancessors. cum laissa sa
peitieus e tors. al rei felip ses demandar. per qe tota guiana
plaing. lo rei richart qendeffenden. en mes maint aur e ma-
int argen, mas daqest nom par aia soing. 3. Mais amal bor-
dir el cassar. e bracs e lebriers et austors. e soiorn per qeil
faill honors. eis laissa uius deseretar. mal sembla dardimen
galuaing. qe sai lo uiram plus souen. e pois autre cosseill
non pren. laissa terra al seignor del groing. 4. Meills saup
lodouics desliurar. guilelme e far ric socors. ad aurenga qan
lalmassors. atit baut lac fait assetgar. pretz et honor nac ab
gazaing. eu odic perchastiamen. al rei ioban qepert sagen,
que no lor socorpresni loing. 5. Baron saiuir moncbastiar.
a cui eu blasme las follors. qe auetz e pren men dolors. car
mauen de uos a parlar. qe pretz auetz tombat el faing. et
auetz apres un folsen.quenondoptatzchastiamen. masqius
ditz mal aqel uos oing. 6. Dompna cuidesir etenccar. edopt
e blan part las meillors. tan t est uera uostra lauzors. qieu nola
sai dir ni comtar. caissi cum aurs ual mais destaing. valetz
mais part las meillors cen. et ezplusleials uas iouen. non son
adieu cill decadoing. 7. Sauarics reis cui cors sofraing, fara
greu bon enuazimen. e pois a flac correcrezen. ia mais nu-
ills hom en el non poing.
MCCCXCVI. Hs. 7614, 115. Bertram de bom. siruentes .
1. Pois lo gens terminis floritz. sespandis iauzions e gais.
mes uengut encor qe meslais. de far un nouel siruentes. on
sapchon li aragones. cab mal agur. daisso sion il tuicb segur.
sai uenc loreis don es aunitz. e sei soudadier logaditz. 2. Sos
basparatges sobrissitz. sai que fenira comalais. etornara
lai aon se trais. ameillau et encarlades. qan qecs naura son
dreich conques. an sen uas sur. greu er que en mar nol de-
bur. lanra car tant es pauc arditz. flacs e uans esoiornaditz.
3. Proenssa pert don es issitz. que son frair sanson prezon
mais. qel non a soing mas quesengrais. e beua perrossillo-
nes. don fo deseretatz iaufres. qauilamur. en tolsal tenon
per periur. tuich cill ab cui sera pleuitz. car los a per paor
giquitz. 4. Lo reis cui es castrasoritz. e ten de toletal palais.
laus que mostre de sos eslais. sai al 611 del barsalones. car
per dreich sos maluatz hom es. del rei tafur. pretz mais sa
cort e son atur. non fatz cella don fui trabitz. lo iorn qel fon
per mi seruitz. 5. Lo bons reis garsiaramitz . cobrera qan uidail
sofrais, aragon qel monges lestrais. el bons reis nauars cui
ffr § 9 » ?!»>>??, so) pj gtjir, MteBt MW
m
nal plus dazur. val mais etant es plus complitz. sos pretzqe
del rei apostitz. 6. Per cella de cui es maritz. per la bona rei-
nam lais. e des qem dis so don mapais. berengiers de besau-
dunes. li retraissera sil plagues, mas tot rencur. sos mal-
uatzfaitz que son tafur. car perel fo mortz e trahitz. don es
soslignatgesauuitz. 7. Mouttrahi laich lemperairitz. cumfals
reis perius e sauais. qan pres a qintals et a fais. lauer qe ma-
nuels trames. e la rauba e tot larnes. pois ab cor dur. qan
nac traich lo uert el madur. el nenuiet per mar marritz. la
dompna eis grecs quel ac trahitz.
MCCCXCVII. Hs. 76l4, 116. Bertram debom. smwntes.
1. Pois als baros enoia elor pesa. daqestapatz qantfaita
li doi rei. farai chanssontal qe qand er apresa. acadaun se-
ra tart que gerrei. e nomes bei de rei qen patz estei. dese-
retatz ni qe perda son drei, tro la demanda qa faita a con-
quesa. 2. Ad ambedos ten hom adauolesa. car ant fait plait
don qecs de lor sordei. eine dugatz a la corona francessa. e
sils contatz son adire litrei. e de giortz pert lo ces e lesplei.
e caersins reman sai entrepei. e bretaigna ela terra engol-
mesa. 3. Jes aitals patz no meillura proesa. cum aqesfca ni
autra com lo grei. ni deu soffrir com li bais sa riquesa. puois
esaudun a tornatde ues sei. lo reis henrics e mes ensondes-
trei. enon cuig ies qa son home sautrei. sil fieu dangieu li
merma una crestesa. 4. Sil reis engles fetz mais don ni lar-
guesa. al rei felip dreitz es qellen mercei. quel fetz liurar la
moneda englesa. qenfranssan son carzit sac e correi. e non
foron angeuin ni mansei. qe desterlins foroil primier conrei.
qe desconfi la lor gen campanesa. 5. Lo sors nenrics dis pa-
ranla cortesa. qan son nebot ui tornat enesfrei. totz desar-
matz uolgran fos la fins presa. qanfo armatz non uolc penre
plaidei. e non semblej: ies lo seignor dorlei. qe desarmatz fi>
de peior mercei. qe qand el cap acla uentailla mesa. 6. A rei
armat lo ten hom a flaquesa. qand es en camp e uai penre
plaidei. ben ant camiat honor per cobeitesa. segonqauchdir
bergoignon e francei. e ualgra mais per la fe qieu uos dei. al
rei felip comenses lo desrei. que plaideiar armatz sobre la
glesa. 7. Vai papiol mon siruentes adrei. me portaras part
crespin el ualei. mon isembart en la terra artesa. 8. E digas
li qatal dompna soplei. qe marues pot iurar sobre la lei. qeil
meiller es del mon eil plus cortesa.
MCCCXCVlII. Hs. 7614,116. Bertram de born. siruentes.
1. Ev mescondisc dompna qe mal non mer. de so qeus ant
dig de mi lausengier, per merceus prec que non puoscant
mesclar. lo uostre cor fin leial uertadier. humil e franc cortes
eplazentier. ab midona permessongascomtar. 2. Al primier
get perdieu mon esparuier. olmaucion el poing falconlai-
piey. e porton len qeil lor ueia plumar. sieqnon
de uos lo eonsirier. qe de nuill antra aner mon desirier.
qem don samor nim reteigna al colgar. 3. Sieu per iogar ma-
ßet pree del taulier. ia noi puosca baratar un denier. ni ab taula
presa non puosca intrar. anz get ades lo reirazar derier.-sieu
antra dompnamais demanni enqier. mas uos cuiame desire
tenc car. 4. Seigner eia eu del castel parsonier, et en la tor sion
catre parier, qe ialuslautrenonsposcam amar. anzmaion ops
totz temps arbalestier.metgesiruen e gaitas e portier, sieu ano
aiocor dautradonaamar. 5. Madompnam lais per autre caual-
lier. e pois non sai a qe maia mestier. e faillam uens qan serai
sobre mar. en cort de reime batanli portier. et en eocha fas-
sal fugir primier. si nous menti cel qeus anet comtar. 6. Domp-
na sieu ai mon austor anedier, bei e mudat benprendene
mainier. qe tot anzel puosca apoderar. eigne grua et aiglon
blance nier. volrialo malmudat gaillinier, gras debaten qe non
puosca uolar. 7. Falsenueiosfementit lausengier, pois ab mi
donz mauetz mes destorbier.beus lauzeraqen laissasetz estar.
MCCCXCIX. Hb. 7614,120. Lo dalfina daluemgc. 1 . Reis
puois que de mi chantatz. trobat auetz ohantador. mas tant
me faitz de paor. per qiem tom auos forssatz. e plazentiers
nos en son. mas daitan uos ochaison. soimais laissatz uos-
tres fieus. non mandetz qerre los mieus. 2. Qieu non sui reis
eoronatz. ni hom de tant grau ricor. qe puosca a mon fort
seignor. defendre mas eretatz. mas uos que li turc fellon.
temion mais cun leon. reis educs e coms dangieus. soffretz
que guisortz es sieus. 3. Anc no fui uostre iuratz. e conosc
i ma follor. qe tant oaual mil soudor. e tans esterlins pesatz.
donetz mon cosin guion. som dison sei compaignon. totz
temps segran uostres trieus. sol tant larc uos teigna dieus.
4. Bern par qan uos disiatz. qeu solia auer ualor. qem lais-
sasetz ses honor. pois qe bon me laissauatz. pero dieus
ma faich tant pro. qentrel puoi et albusso. puoLeremaner en-
trels mieus. que non son sers ni iuzieus. 5. Seigner ualens
et honratc. qe mauetz donat aillor. si non sembles camiador.
vas uos men fora tornatz. mas nostre reis desason. renda
ussoire e lais usson. el cobrars er me mout lieus. qieu nai sai
agutz sos breus. 6. Qieu sui mout entalentatz. de uos e de
uostramor. qel coms qeus fetz tant donor. dengolmes nes
gen paiatz. qe toluera e la maison. a guisa de larc baron. li
donetz canc nonfozgrieus. somacomtatunsroroieus. 7. Reis
oimais me ueiretz pro. que tals dompna men somo. cui sui
tant finamen sieus. qe totz sos comanz mes lieus.
MCCCC.Hs. 7614, 120. Lodalfinsdabiernge. siruenUs. l.Ver-
goigna aura breuemen nostre euesques cantaire. sol uenga
lo legatz qe non tarzara gaire. e farem den au lui los siruen-
tes retraire. o pelz mieus o pelz sieus lo cuig de lordeu tra-
ire. canc mieils non o oonquis lo seigner de belcaire. sol di-
184
608 gart lo legat qe per auer nois uaire. %. Si nois uairal
legatz e uol gardar dreitura. ades nos ostara sa falsa crea-
tora. alaernge beus garnic de gran maliuentura. qnil fetz
gouernador de la sainta scriptura. beis pot merauillar qui
oonois sa figora. cossl sausa uestir de sainta uestidura. 3. Li
oestimen son samt mas falses sa persona, cumcel que ranba
e pren. e toi e pren e ren non dona. mas uai guerra mesclan
plusqelturos de mairona. e saup mieils prezioar lacomtessa
darton a. si fos nostre uezis lo legatz de narbona. mais non
porteraanel ni orossa ni oorona. 4. Anc tant falscoronat non
&c enesta terra, grans merauillaes cum tota il gens non erra.
qe naills hom son amic ses auer non sosterra. e qan pot tant
donar. costail mil souz labera. et ab deniers dels mortz alon-
ga al rei sa gerra. aitant lazire dieus cum el ama englaterra.
5. Englaterra ama el fai gran fellonia. que lo reis la cregut
de mais qel non auia. e qand el li promes qe del frairel crei-
ria. fetz li fondre mansac qan lo reis lo tenia. mal portara
honor al rei ni seignoria. poisnola porta a dieu ni a sa pre-
ueiria. 6. Leuesques me dis mal segon sa fellonia. et eu li
gar ades honor e cortesia. mas sieu en uolgues dir so que dir
en sabria. el perdria leuescat et eu ma cortesia.
MCCCCI. Hb. 7614, 108. Peire rotgiers. 1 . Al pareissen
de las flors. qan laibreis cargon de fuoill. el temps genssa
ab la uerdura. per lerba que creis e nais. doncs es acels bo-
na amors. quil an en paz ses rancura. qus uas lautre non
sorgoilla. 2. Bons drutz non deu creire autors. ni so qe uei-
ran siei huoill. de neguna forfaitura. don sap qe sa dompnal
trais. so qe dis qafait aiHors. creza si non ca lo iura, e so qen ui
deBacoilla. 3. Qieuuidetotzlosmeillors. qe senprendeuenon
foill. qenqerontantlordrechura. troqelordompnaisnirais.el
ristornapoisenplors. el fols per malauentura. vai queren lo
mal qeil duoilla. 4. Qamors uol tals amadors. qui sapchon
soffrir orgoill. enpaz e grandesmesura. si tot lor dompn&ls
sostrais. paucs plaiz lor en sia honors. car sis laignajnis
rancura. ill qera tost qui lacoilla. 5. Per aqest sen son en
sors. etai damor tant qant uoill. car sillam fai gran laidura.
qand autreis plaing eu mapais. si tot ses grans ma dolors.
soffier tant tro lam meillura. ab un plazer cal qeis uoilla.
6. Mais uoill trentadesonors. cun honor si lieisme toilL qieu
sui hom daital natura, non uuoill lonor qel pro lais. ni ies
nomlaissal paors. donmoscorsnon sasegura cadesouigqau-
trelam tuoilla. 7. De mon dan prec mos seignors. mas lamor
demi donz uoill. e quill preigna de mi cura. qe trop es grans
mos esmais. mout mi feira gran socors. suna uez per auen-
tura. mi meses lai ois despoilla. 8. Peire rotgiers li qier so-
cors. e sil mais longeitz li dura, pauc uiura cades rancuoilla.
MCCCCJII. Hs. 7614, 66. Amautz de rmroill. 1. Sicumli
185
peis ant en laiga lor uida. lai eu en ioi e toz temps lai aurai.
camors ma faichental dompna chausir. don uia gauzenssol
del desir qieu nai. tant es ualens qe qandbenmooossir. men
nais orgoills em creis homilitatz. mas sils ten ioinz amors e
iois amdos. que ren ooi pert mesura ni razos. 2. Totz autres
iois desconois etoblida. qui uel sieu corsooinde cortes egai.
qe tant gen sap dauinen far e dir. ab purs plazers tot so quil
ditz e fai. qe hom non pot mal dire ses mentir. en Ueis es
pretz honors sens e beutatz. e si nom ual sos gens cors a-
moros. amors na fort qe inen fai eoneios. 3. Bona dompna
de totz bons aips complida. tant etz ualens part las meillors
qieu sai. mais am de uos lo talen el desir. qe dautra äner
tot so qa drut seschai. de tant nai pro que del plus tem fa-
illir. pero non sui del tot desesperatz, qen rica cort ai uist
maintas sazos. paubrenriquir e recebre gens dos. 4. Vas
lo pays pros dompna isscrnida. repaus mos huoilla on uos-
tre cors estai. ecar pluspresde uos non puosc aizir. teno
uos ades el cor e remir sai. vostre gen cors cortes qem fai
languir. el gen parlar el deport el solatz. lesgart el sen e la
beutat de uos. d ond pois qieus ui no fui iorn oblidos. 5. Domp-
na cüh pretz e iois e iouens guida. ia nomametz totz temps
uos amarai. camors o uol uas cui non puosc gandir. e car co-
nois qieus ai fin cor uerai. mostram de uos en tal guisa iau-
zir. penssan uos bai eus man ei eus embratz. aqest dompneis
mcs dolz e cars e bos. e no mel pot uedar negus ielos. 6. Mos
gens conquis iois e pretz e solatz. vos tenon gai uostre cors
e ioios. per com nous ue qe no sazaut de uos.
MCCCC1II. Hs. 7614, 66. Amautz de marcill. 1 . La fran-
ca captenensa. qieu nou puosc oblidar. eil doutz ris eil es-
gar. eil semblan qieus ui far. mi fant dompna ualens. mi-
eiller qieu non say dir. dins del cor sospirar. e si per mi
nous uens. merces e chausimens. sai qem ner a morir.
2. Ses geing e ses faillensa. vos am e ses cor uar. plus com
non pot pensar. daitan uos puosc forsar. part uostres raan-
damens. ai dompna cui desir. si conoissetz nius par. qesia
faillimens. car uos sui ben uolens. suffretz maqest faillir.
3. Tant etz de grau ualenssa. mais uos am ab cor dar. ses
pro merce clamar. cab autra gazaignar. el uostre nseigna-
mens. pois no men puosc partir. fassaus humiüar. tant qel
uostre cors gens. amoros e plazens. si nom uol nom azir.
4. Dompna per gran temenssa. vos am tant eus teing car.
nous aus estiers pregar. mas plus fai ad honrar. vs paubres
auinens. qe sap honor grazir. eis bens damor celar. cus ries
desconoissens. cui par qe totas gens. lo deian obezir. 5. Plus
non ai de pliuenssa. ni puosc razon trobar. don maus asse-
gurar. qe iam deiatz amar. mas ditz mos ferms talens. qe
porria auenir. nom dei desesperar. qe tals es pauc manens.
1a*
18 fr
cuilai astresesens.en gran ricor uentr. 6. Genoes so sapchatz.
on plus aug demandar. cortes faitz auinens. de reis o dac-
tras gens. Io uostre uei chansir.
MGCCC1Y. Hs. 7614, 66. AmauU de maroül . 1. Sim des-
treignetz dompna uos et amore. camar nous aus ni no men
puosc estraire. Ins mencaussa lautrem fai remauer. lus men-
ardise lautrem fai tem er. preiar nous aus per eilten deiau-
zir. mas si cum cel qes nafratz per morir. e sap qes mortz
e pero sis combat, vos clam merce ab cor desesperat» 2. Bona
dompna paratges e ricors. on plus aut es e de maior a faire,
den plus en si dumilitat auer. car ab orguoill non pot bos
pretz caber. qui gen nol sap ab chausimen cobrir. e pois
nom puosc de uos amar soffrir. per merceus prec e per hu-
militat. cab uos trobes calacom pietat. 3. No mi nogues uos-
trafina ualors. canc nola puoc un iorn plus enan traire. qe
puois uos uiaiclo sen el saber. el uostre pretz creisser arnon
poder. qe maing bon luoc lai dich e faich auzir. e si us pla-
gues co deignassetz grazir. nous qerraplus de uostramistat.
e gauzira per guizerdon lo grat. 4. Totz los forfaitz e totas
lasclamors. qeninipodetzrancurarniretraire. escarmausatz
abellir ni plazer. mas dautra ren qieu anc pogues uezer. autra
ocaison dompna nom sabetzdir. mas car uos saiconoissere
chausir. perlameilloretabmaisdebontat. veus tot lotorten
qem auetz trobat. 5. Vostre beill huoill uostra fresca colors.
eil doutz semblan plazen qem sabetz faire, vos mi fan tant
desirar e uoler. qe mais uos am on plus men desesper. e fauc
que fols car no mensai partir. mas qand eu pens cals ctz qim
faitz languir. conssir lonor et oblit la foudat. e fuig mon sen
e sec ma uoluntat. 5. De mon carbon nous puosc ben son
laus dir. mas quil marques mentau demonferrat. ia nol laus
plus cassatz la ben lauzat.
MCCCCV. Hs. 7614, 67. Amavtz de maroill. 1 . Mout
erant doutz miei cossir. e ses tot marrimen. qan la bella ab
lo cors gen. humils franca e de bon aire. me dis de samor
estraire. don eu nom puosc estraire. don eu non puosc par-
tir. e pois il nom rete. nil aus clamar merce. tuich solatz
me son estraing. pois de lieis iois mi sofraing. 2» Dompna
sius plagues soffrir. per uostre chausimen. cab doutz precs
cars humilraen. merceian cum fis amaire. vos auses mon cor
retraire. en Iuocdautre gauzir. vos non costerare. e mifeira
gran be. qel malautes qan se plaing. si noil ual si se refra-
ing. 3. Doussa dompna cui desir. per uostrenseignamen.
vostre bei acuillimen. non uedetz qem soletz faire, del plus
nous aus preiar gaire. si sui espauentatz. car etz detant ries
plais. mas ouidis retrais. qentrels corals amadors. non pa-
ratgeia ricors. 4. Enseignamens e beutatz. fraquesa e gens
parlars. gens aeuillir» et honrars. cortes ab gaia semblans-
187
8a. vos fant sobrautras bonranssa. per qe iois e solatz, reuiu
en uos enais. ras cal qe part biais. e nomo fai dir amors. mas
uers e uostra ualors. 5. Tant es per tot issausatz. vostre
pretz ries e cars. qieu tem qe nom ual lauzars, pero ben sai
Bes doptanssa. si tot ses plenail balanssa qui raet plus de
lun latz. sol un gran pesa mais. vas cella part lo fais. atres-
si creis uostre honors. cum hom plus en diz lauzors. 6. Ge-
noes so sapchatz. si cum.abrils e mais. es dautrestempsplus
gais. es uostre ries pretz colors. resplandens sobrelsmeillors.
MCCCCVI. Hs. 7614, 67. Amautz de maruoill. 1 . Aissi
cum cel eama e non es amatk. oaieufaicbqaiamatlougamen.
en un sol luoc e ges no men repen. anz la uuoill mais amar
desesperatz, qe dautra auer totas mas uoluutatz. e car eu
lam finamen ses engan. cre quill ual tan per qe noi aurai
dao. 2. Auzit ai dir per qem sui conortatz. que qui ben serf
bon guizerdon naten. ab qel seruirs sia en luoc ualeij. quen-
aissi es mout mieills guizerdouatz. per qieu me sui del tot
a uos donatz. bona dompua qe dals non ai talan. mas
de seruir uostre cors benestan. 3. Mieills qe nous die
uos prec qe mentendatz. qe mais uos am qe non aus
far paruen. e no men lais mas per dreich espauen. qieu
me feira mout de uos plus priuatz. mas diria hom qieu fos
enamoratz. pero uers es qancre non amei tan. mas endreich
uos non aus far lo semblan. 4. Yos ualetz taut ben cre que
sapiatz. que mieills ama cel que prega temen. qe no fai cel
qe prega ardidamen. bella dompna ia aisso non cresatz. cab
engan un que non sia enganatz. mas eu stii cel qe tem morir
aman. per qieu nous aus preiar mas en chantan. 5. Souen
mauen la nuoich qan sui colgatz. qieu sui ab uos per semblan
endormen. adoncs en tant ric gauzimen. qieu nom uolria
esser ressidatz. sol qem dures aqel plazens pensatz. e qan
mesueillcuich morir desiran. per qieu uolgra aissi dormir un
an. 6. Bella dompna souen sui acordatz. qieus an uezer e
souen uau doptan. qe nous plagues per qieu nai estat tan.
MCCCCVH. Hs. 7614,85. Naimerici de pigvülan. 1. En
aquel tems qel reis mori nanfos. e sos bels fills plazens cor-
eis e bos. el reis peire de cui fon aragos. en diegos qera sa-
tas e pros. el marques dest el ualens salados. adoncs eugei
qefos mortz pretz e dos. si qieu fui pres de laisar mas chans-
sos. mas ar los uei restauratz ambedos. 2. Pretz es estortz
qera gastz e malmes. e dons garitz del mal cauia.pres. qun
con metge nos a dieus sai trames. de uas salern saui e ben
upres. qe conois totz los mais e totz los bes. e meizipaebas-
bun qe ses. et anc loguier non demandet nin qes. anz los
loga tant francs es e cortes. 3. Anc hom noui metge deson
iouen. tant larc tant bon tant bei tant conoissen. tant corat-
gos tant ferm tant conqeren. tant ben parlan ni tant ben en-
168
tendcn. qel len sap tot e tot lo mal enten. per que sap mi-
eills meizinar e plus gen. e fai dedkucap e comensamen.
qelenseigna gardar de faillimeri. 4. Aq<st metgessapde
metgia tan. et a lengeing el sen el saber gran. qel sap en-
aems gazaignar meizinan. dieuel segle gardatz ualor denfan.
qel aieu perden uenc meten e donan. sai conquerir lemperi
aleman. hnoi mais cre len com qei anes doptan. los faitz
com ditz dalixandre contan. 5. Aqest metges sauis de qien
nos die. fon fills del Ion emperador enrie. et a lo nom del
melge frederic. el cor el sen ol saber e lafic. don seran ben
meizinat siei amic. ei trobaran cosseill e bon abric. de lonc
sermon deu hom far breu prezic. qe ben cobram lo gran se-
gon lespic. 6. Ben pot auer lo nom de frederic. qeil dig son
bon eilfaich son aut e ric. 7. Al bon metge maestre frederic.
di metgia que de metgiar nois tric.
MCCCCYIII. Hs. 7614, 86. Naimetic* dtjrigvillan . 1 . Era
par ben que ualors si desfaL e podetz q conoisser e saber. car
cel que plus uolia mantener. solatzdompnei larguesa ab cor
uerai. mesura e sen conoissenssa e paria. homilitat orgu-
oill ses uilania. eis bons mestiers tant ses meins e ses mais.
es mortz lonratz malespina marques. qe fo mirails e maes-
tre delz bes. 2. De bons mestiei el mon par non li sai. qanc
no fon tant larcs segon mon parer. alixandres de maniar ni
dauer. qel non dis non quil quis nil trobet plai. ni ges dar-
in as galuains plus non ualia. ni no saup tant yuans de cor-
tesia. nis mes tristans damor en tant assai. oimais non er
chastiatz nirepres.negunssifaill pois lo miraills noies. 3. On
son era siei dich plazen e gai. eil sieu faich plus poderos del
poder. qels autres faitz faizian desualer. oi dieus cum son es-
curzit li dar rai. qalumnauant toscana e lombnrdia. per qe
chascus anaua e uenia. a lo sieu lum ses dopte e ses esmai.
caissi saup pretz guidar tant fon cortes. cum lestela guidet
los reis totz tres. 4. Per cui uenran soudadier de loing sai.
nil ric ioglar qel uenian uezer. qel sabia honrar e cartener.
plus que princes de sai mar ni de lai. e maintas gens ses art
ses ioglaria. per lo sieu don on neguns no faillia. qe maint
caual ferran e brun e bai. donaua plus souen et autrarnes.
denuill barou qieu anc uisnisaubes. 5. Bels seigner care
ualens e qe farai. nicum puoscsaisesuos uius remaner. qem
sabiatz tant dir e far plazer. cautre plazers contral uostrem
desplai. qe tals per uos monraua e macuillia. qe mer estrains
cum si uist no mauia. ni ia nuill temps cambi non trobarai.
ni esmenda del dan qai de uos pres. ni eu non cre com far
la men pogues. 6. Lo seigner qes una persona tres. vos
uailla aissi cum ops ni cochaus es.
MCCCCIX. Hs. 7614, 87. Cadenetz . 1 . Oimais mauretz
aninen, de chantarede solatz. tos autres acui iois platz.
189
car tant trob dechausimen. qe mandamen nai Bi uals. e sim
creissia captals. de ioi mais malegraria. non per so car ben
sabria. mon cor destreigner daitan. qe ia nuills hom al mieu
chan. mop ioi non conoisseria. 2. Pero chantan e rizen. pot
estar qetz e celatz. qui sauis es ni membratz. et eu sui ben
daital sen. que no mes hom tant rorals. qe nom sembles
desleials. puois ia mon ioi menqeria. e celz qenans cuida-
ria. saber mon cor demandan. sabrian al cap delan. aitan
cum al primier dia. 3. En ren al mieu escien. non a ops hom
mieills senatz. qen amor car si amatz. et etz de leugier ta-
len. seretz de parlaruenals. e de trop parlar eismals. sabetz
cals pert nom samia. per qe senz i taigneria. qe capdelles lo
talan.caisi uai amors auan. e dechai per leugaria. 4. Oi non
ai ren tant plazen. dona cum qan mesgardatz. ab qel cors
aia mandatz. los huoills cals non uauc qeren. ai qai dich etz
uos doncs tals. qe iam fassatz semblan fals. vos no per tant
uolria. iauzir dona sius plazia. ensems lo ioi e lafan. eu o die
car o uuoill tan. sol per aisso die foillia. 5. Eusamperuostre
iouen. eus am car i es beutatz. eus am car adesgen>atz. eus am
per uostre cors gen. e uos am car etz leials. et am uos car
etz cabals. eus am per uostra coingdia. eus am per plazen
paria. eus am car etz ses engan. caissi ets faita agaran.
qe mais ni meins noi taignia. 6. Sil reina non sofria.
valor del tot decharia. helionors qe donan. ab honor e si
gardan. meillura de pretz qec dia.
MCCCCX. Hs. 7614 , 90 . Cadenetz. 1 . De nuilla ren non
es tant granz cartatz. cum domes pros e car nes carestia. fai
a plaigner us pros qan se cambia. et eu die lo pel uescompt
deburlatz. cauzit ai dirqes de bon pretz camiatz. carnoil
platz ies aitan cum sol ualors. eu non die ies per so qamal
so tenga. en anz o fatz per respieich qe reueigna. qe uida es
anta e desonors. qui non a pretz segon qes sa ricors. 2. Que
hom non es tant pros ni tant prezatz. qe non aia blasme de
cui qe sia. e si us fols li ditz mal per foillia. ies per aisso nois
tenga per blasmatz enanz sen deu tener per ben lauzatz.
qe blasmes es del fol al pro lauzors. per qieu li prec qe mon
cosseil r< teigna. e cum se sol captener se capteigna. e laisse
dir als necis lor follors. qeil conoissen en diran pro donors.
3. Qieu ai auzit mal dire den blacatz. e per aisso nois refre-
net undia. e den raimon augout qe tant ualia. e del marques
de cui fo monferratz. qe per aisso non semblet nuills iratz.
ni non tolgron ben faich a cantadors. pauc uos ama en
uescoms qius enseigna. qe de ben far ni de pretz nous so-
ueigna. leu aura faich uostre fins pretz son cors. si non
auetz amics e lauzadors. 4. De las dompnas mi platz lor ho-
nors. de caercin.e uoil mal als signors.
MCCCCXI. Hs. 7614,90. Cadmäz. 1 . Ben uolgra Besser
190
pogues. totz los mal8 qai faitz desfar. eis bes qe non ai faitz
far. ai cum meu fora ben pres. sil bes fos mals el mals fos
bes. aissi nom calgra doptar. anz fora lo bes tant granz. qi-
eu fora pars dun dels sains. aras non sai cum sanara de me.
tant son li mal gran e petit li be. 2. Tant mi sent uas dien
mespres. qieu nie cuiei desperar. poissai qe non o deifar.
car maier es sa merces. qql mieus grans pecbatz non es. ais-
soni fai assegurar. perobeii uolgra trestans. viuresai de iorns
e daus. asahonor per mieills trobar merce. cum lai estat fals
e de mala fe. 3, Ben sai sieu ia trob merces. que merces se-
ra ses par. sol kissom deu esglaiar. ia ren plus faich non a-
gues. mas las setmanas eis mes. qaissi nai laissatz passar.
qieu non fui de dieu membrans. sol aissom deu esser dans.
car guizerdon no fai hom de non re. e quier la tort qui non
a faich per que. 4. Vers ihu crist non uos pes. siderenuos
aus preiar. merces nom laissetz cobrar. al diable qem tenc
pres. e sanc fi reu qeil plagues, al cors o uendetz tot car. al
cors qa faitz los engans. en sia faitz lo demans. lo cors na ia
la pena qeil coue. qel a trazit larma e uos e se. 5. Ben saiqa
tart me sui pres. a merce uas dieu clamar. mas uos mi man-
detz som par. qe cal ora que uengues. nom soanariatz ies.
e fora temps dalbergar. pero ben uolgra anz laissar. los fa-
illimens grans. qen uostra cort non pot intrar per re. nuills
hom tachatz de nuilla laia re. 6. Segles desleials truans.
fals enganaire denians. ab uos non a nuills hom honor ni
be. pois ama dieu nil tem nil blan nil cre.
MCCCCXII. Hs. 7614, 96. Perdigons. 1. Tot lan mi ten
amors daital faiso. cum estai cel qal mal don sadormis. e
morria dormen tant es conquis. en breu dora entro com lo
ressida. atressi mes tals dolors demedida. qem dona amors
qe sol nom sai nim sen. e cuich morir ab aquest marrimen.
tro que mesfortz de far una chansso. qem ressida daqest tor-
men on so. 2. Ben fetz amors lusatge dellairo. qand encon-
tra cellui destrain pays. eil fai creire caillor es lo carnis. tro
qel li ditz bels amics tu mi guida. et enaissi es mainta gens
trahida. qe lal mena on puois lo lia el pren. et eu puosc dir
atressi ueramen. qe eu seguei amor tant coil saup bo. tant
me menet tro m. c en sapreiso. 3. E tem lai pres on non trob
reenso. mas dewamort caissi lor abellis. entre midonz et a-
mor cui sui fis. lor platz ma mortz e lor es abellida. mas en
sui cel qe merce uo lor crida. plus cum fai cel qes liuratz a
tormen. qe sap < ue plus noil ualria nien. clamar merce aia
tort o razo. per qieu men lais qe raot no lor en so. 4. Pero
no sai cal me fassa o cal no. pois per mon dan mengana em
trahis. amors uas cui estau totz temps aclis. al sieu plazer
caitals fo mescarida. e tengra o trop a parauia grazida. si
nom mostres tant brau captenemen. mas sill sapnia pel mi-
191
eu dechazemen. ben fai semblan qe maia cor fello. qe per
mon dan non tem far mespreiso. 5. £ fatz esfortz sab ira ioi
mi do. mas en aissom conortemafortis. contral desir enca-
mors ma assis. aissi cum cel qa batailla ramida. qe sap de
plan sa razos es delida. qand es encort on hom dreich noill
Cossen, et ab tot so sis combat eissamen. me combat eu en
cort on nom ten pro. car amors ma for iutgat no sai co 6. Ai
bei esper pros dompna issernida. tant grans dans mes si da-
mor mal mi pren. car anc de uos rai parti las doleo. per cel
una qe ia nom tenra pro. anz mauzira en sa doussa preiso.
MCCCCXIII. Hs. 7614, 97. Perdigona. 1. Ben aioil mal
eil afan eil cossir. qieu ai sofertz longamens per amor. qe
milaitans men ant plus de sabor. li ben qamors mi fai aras
sentir. qe plus me fai lo mals lo ben plazer. qe semblan mes
qe si ia mals non fos. ia negus bens non fora saboros. donc
es lo mals meilluramens del be. per qus qecsfai a grazir qau
saue. 2. A fin amor grazisc lo dolz desir. qem ten mon cor
en tant fina dousor. qe non es mals don eu sentis dolor, si
totz lo mons me iutgaua a morir. et aian grans merces car
fetz uoler. a labellade cui fatz mas chansos. qeulim donei car
anc tant nom plac dos. neus qim dones tot lo mon per iasse.
nom plagra tant cum qan li donei me. 8. En amador pogril
mieils auenir. tant a desen de pretz e de ualor. don se done-
ra trop mais de ricor. mas als aütres ai aitant auzit dir. qen
ben amar es chascus dun poder. e paubres hom fai hi meil-
lurazos. qand es de sen contral ric cabalos. caitan qant a
meins de ricor en se. tant grazis plus quil onra nil mante. 4.
E finamors no manda ges chausir. comte ni duc rei ni empe-
rador. mas fin amic e ses cor trichador. franc e leial e qeis
gart de faillir. e qui no sap aqestz aips mantenir. paratge au-
nis e si mezeis met ios. car ad amor non es ualens nibos. qen
paratge non conosc eu mais re. mas que mais na cel qe mi*
eills se chapte. 5. Fis iois honratz pois tant uos fai soffrir.
fina merces acui gracisc lonor. qem retengatz per leial ser-
uidor. per amor dien ia non uoillatz auzir. fals lausenger qen
amor dechazer. poig non totz iorns tant son contrarios. mas
laissatz los morir totz enueios. qe cum pechat esteing hom
ab merce. esteing iois lor qui per eis nois recre. 6. Aitan
sapchatz qe sieu ren cuich ualer. mos seigner nuc del bautz
qes enueios. de totz bos aips on pretz es cabalos. mo fai
cuiar qa tal gaug me reten. cum sera eu pretz qel ama mais
qe re. 7. De mon peslier uai ben amon plazer. qel seigner
es francs et humilsebos. et en sos faitz es daitals guizerdos.
„qel bonra dieu e tot bon pretz mante. per qel lo creis e le-
nanssa el soste
MCCCCXIV. Hs, 7614, 99. Raembautz deuaqeira*. 1 . Ja
non cugei uezer. camors mi destreisses. tant qe dompnam
192
tengues. del tot en son poder. qe oontral lor orgoill. fora
orgoillos cum suoill. mas beutatz e iouens. e gentils
cors plazens. eil gai dich plazer.tier. de mou bei caoal-
lier. mant faich priuat destiaing. e pois durs cors sa-
fraing. vas amor en luoc car. sap mieils sa doinpna amar.
comils trop amoros. de totas enueios. 2. Ma dompnapot
auer. e nuill autra non ies. per so qeil genser es. e car sap
mais ualer. caitals es cum la uuoill. qe ren noi met nin tu-
oill. coinda gaia e plazens. bella et auinens. et ab bonpretz
entier. e sen qan la mestier. e foldat lai ois taing. enuills
bes noil sofraing. cab faitz et ab honrar. se fai a totz prezar.
et lauzar als plus pros. qei uezon mais razos. 3. E sim uol
retener. aissi cum ma promes. mout mes ben damor pres.
mas trop fatz lonc esper. qe del desir mi duoill. qe mostron
siei bei huoill. e sa cara* rizens. e sim des sos cors gens. so
cab son conseill qier. vencut agra a sobrier. dauentura gal-
uaing. qen sa merce remaing. pois mi uolc autreiar. qeu la
pogues preiar. et amar en rescos. en fezes mas chanssos. 4,
Dieus lam lais conqerer. e uaillan dreitz e fes. qieu sui del
tot conques. calieis nom puosc tener. e puois uassals acu-
oill. seignor en son capduoill. qeil es obediens. pauc des-
fortz fai sil uens. doncs mi donz sim conqier. cab fin cor uer-
tadier. li suiesi lam fraing. mos couens nuill gazaing. non pot
el mieu dan far. efarasen blasmar. sieulaserfen perdos.
e pois les mos dans bos. 5. Dompna i som fai temer. qen
fallal gaugz enpres. car me sui tant aut mes. per qieu tem
bas cazer. mas nom uiest nim despuoill. ab negun mal es-
cuoill. qe celans e temens. et homils e sofrens. vos sui ses
cor leugier. e ditz el reprouier. couratz bes mal refraing.
percauos macompaing. qeil mal seignor auar. fantloruas-
sals baissar. el larcs enanssa ab dos. si e sos compaingnos.
6. De solatz e dauer. es larga e noil fail res. pros dompna mas
raerces. e merceus uuoill qercr. caprop laflor el fuoill. nais
dalbre fruitz com cuoill. e merces nais breumens. apres ua-
lors e sens. qui francamen lenqier. et hom ia fai mainier.
dunesparuierguilfaing. eteu qeus mi complaing. non puosc
merce trobar. e dieus cum poc formar. tantas bellas faissos.
lai on merces no fos. 7. Malam poc tant plazer. vostregens
cors cortes. qien pert dautras mains bes. caissim den esca-
zer. car per uos mi destuoill. coman gui desiduoill. acui
fo souinens. la reina entredens. don la fada el uergier. per-
det et eu soffier. e ueil e plor e plaing. per uos en pens em
laing. cum pogues couquistar. e degraus gazaignar. qien
pert dautras per uos. qe magrant faich ioios. 8. Bona domp-
na ualens. cortesa e conoissens. non crezatz lausengier, ni
ielos mal parlier, de mi cab uos remaing. cad autra nom com-
plaing. ni puosc mais dompna amar. mas seruir et honrar.
193
las uuoill totas per uos. qetz plus bella e plus pros. 9. Na
biatritz ualens. etz e bella e plazens, eus donon pretz entier.
dompnas e cauallier. e qui qeus acompaing. a totz si cum
lor taing. sabetz ben dir e far. eis meillors m.iis onrar. e sieu
dicben de uos. assatz nai compaignos.
MCCCCXV. Hs. 7614, 100, Raembautz de uaqeiras . 1 .
Nom agrada iuerns ni pascors. ni clars temps ni fuoills
degarrics. car mos enans mi par destrics. e totz mos maier
gaugz dolors. er son maltraire miei lezer. e desesperat
mei esper. e sim sol amors e dompneis. tener gai plus que
laigual peis. e pois me sui damor partitz. cum hom issillatz
e faiditz. tota autra uidam sembla mortz. e totz autre lois
desconortz. 2. Pois damor mes faillida ill fiors. el doutz
fruitz el grans el espics. don gauzi ab plazens prezics. e
prefcq men sobraua et honors. en sabia entrels pros caber.
eram fai daut en bas cazer. e si nom sembles fols esfreis.
anc flaraa plus tost nos esteis. qeu fora esteins erelinquitz.
eperdutzenfaitz et endigz. Io iorn qem uenc lo desconortz.
que nom merma cum qem refortz. 3. Bels armatz e bons fe-
ridors. setges e calabres epics. etraucarmurs nous et antics.
e uensser bataülns e tors. vei et aug et non puosc auer.
ren qempuoscaad amor ualer. e uauc cercan ab ries arneis
gerras e coitas e torneis. don sui conqeren enriquitz. e pois
iois damor mes faillitz. totz lo mons nom parria uns ortz.
ni mos chans no mes confortz. 4. Doncs qem ual conquistz
ni ricors. qe iam tenia per plus ries, qand era amatz e fis a-
mics. empaissia ab nengles amors. namaua mais un sol pla-
zer. qe sai grau terra e gran auer. cades on plus inos poders
creis. aimaior ira ab mimezeis. pois mosbels caualliers gra-
zitz. e iois mes loignatz e fugitz. don mais nom naisera co-
nortz. per qes maier lira e plus fortz. 5. Pero nom coman-
da ualors. si bem sui iratz ni enics. qieu don gaug a mos
enemics. tant qieu perda pretz ni lauzors. qancar puosc dan
e pro tener. e sai dirat ioios parer. sui entrels latins eis gre-
zeis. el marqes qe lespazam seis. gerreia blancs e droguitz.
et anc pois lo mons fon bastitz. nuilla gens non fetz tant des-
fortz. cum nos cui dieus a gen estorz. 6. Anc Alixandres
non fetz cors. ni carles nil reis lozoics. tan honrat nil pros
naimerics. ni rotlans ab sos poignadors. non saubron tant
gen conqerer. tant rio emperi per poder. cum nos don poia
nostra leis, qenperadors e ducs e reis, auem faitz e chastels
garnitz. prop dels turcs e dels arabitz. et ubertz los camins
eis portz. des brandiz tro als bratz sain iorz.
MCCCCXVI. Hs. 7614, 102. Richartz de barbesiu. 1 . Tuich
demandonqes deuengut damors, et eu a totzdirai ne la uer-
tat. tot enaissi cum lo soleills destat. qe per mains luocs
mostra sas resplandors. el ser sen uai colgar tot eissamen.
U
194
9« Car senfl e preta e largueza e ualors. e tnich bon aip hi
eronaiostat. ab fiuanlorper far sa uoluntat. ei eraiois dornp-
neiars ct amors. tot eissamens cum io feie que diesen. im
son auzel qanla sobremontat. disendia ab doussa immfli-
tat. amors en celz qamauon leialmen. 8. Amors o fäi si catn
lo bons austors. qe per talan nois mou ni nois debat. ancels
estaentro com la gitat. et adoücs pren son anzel qan la sors.
e fin amors esgarda et aten. rna dona ab entieira beutat on
tuich li ben del mon sion asemblat. e noi faill ies amors qan
tal la preb. 4. £ per aisso uuoill Boffrir las dolors. qne per
»öffrir son maint ric ioi donat. e per soffrir maint orgötil abai-
sat. e per soffrir uenz hom lausengadors. couidis ditseili-
bre qe no men. qe per soffrir a bom damor son grat. e per
soffrir a hom damor bontat. e sofrirs fai maint amoros gan-
zen. 5. E pois dompna tant granses uostronors. et ennos
son taich bon aip aiostat. car noi taetetz un pauc de pietat.
cossi feges a mon mal grat socors. caissi cnm cel qel fuoca
denfern espren. e mor de set ses ioi e ses clartat. atressi
mnor e tem naiatz pechat. si maucietz puois nuills nons tni
deffen. 6. Bels parauistuich li dotze regnat. aurion pro del
üostrenseigbamen.
MCCCCXVII.Hs. 7614, 103. JRichartz de berbesiu. 1 . Atressi
Cum lorifans. que qand chai nois pot leuar. tro lafntre ab
lo cridar. de lor uotz lo leüon sus. et eu uöill segte cel ns.
qe mos mesfaitz mes tant greus e pesans. e si la etatz del
poi e lo bobans. e ladreitz pretz dels leialsamadors. nom re-
leuon ia mais non serai sors. qe deigneson per mi clamar
merce. lai on preiare ni merces nom ual re. 2. E bleu per
los fis am ans non puoBc en iui retornar. per tote temps hris
mon chantar. qe demi noi a ren plus, anz niürai cum lo re-
clus. sols ses solazcaitals esmostalans. qe maiuda mes enois
et afans. e gaugz mes^dols e plazers mes dolors. qieunon
sni ies de la maneira dors. qe qui bei bat nil ten nil ses mer-
ce. el engraissa e meillnra e reue. 3. Ben sai qamers es
tant grans. qne leu me pot perdonar. sieu failli per sobta-
mar. ni reignei cum dedalus. qe dis qel era ihesus. e ade
uolar al cel outraeuidans. mas dieu baisBet lorgoill e lo so-
brans. emos orgoills non es res mas amors. per qe merces
mi den faire socors. qe mamt loc son on razos uens merce. e
loc on dreitz ni razos nois aue. 4. A tot lo mon sui damans.
de mi e de trop parlar. e sieu pogues contra far. fenisc den
non es mas us. qe sart e pois resortz süs. eu marsera oar
sni tant malanans. ab mos fals digz messongiers e truaas.
resorseraen sospirs et enplors. lai on beutatz e tauen* e na-
lors. qe non i faili mas un pauc de merce. qe noi sion aa-
semblat tuich li be. 5. Ma chanssos er drogomans» lai enet
non aus anar. ni ab dreitz hudüs regardar. tant sui oonqäfii
195
el aolus. e » hom no mi escus , mieils de dompn* don sui
fugitz dos ans. men torn auos dolorros e plorans. aissi qo!
cers qe qand a laich son cor«, torna morir al crit del cassa-
dors. aisi torn eu dompna en uostra merce. mas uos non cal
bi damor nouasoue. 5. Tal seignor ai en cui a taut de be. qan
säen soue non puoae faillir en re.
MCCCCXVHI. Hs. 7614, 103. Eichartz de berbtsiu, 1. Ben
nolria »aber damor . si la ue ni au ni enten. qe tant lai requis
francamen. merce e de re nom sonor. estiers nom sai uas sas
armaß defendre. mas ab merce qe tant 11 sui adis. qe non
es iois ni autre paradis. per qieu caraies lesperar nü atendre.
%. Ja aten hom dalcun seignor. cui hom serf de cor leialmen.
qan Ions ni aizes lo eossen. de far ben a son seruidor. e fin a-
mors deu ben cel senaprendre. qegart qadreig sionsiei
don deuis. ni qui sera francs ni lewls ni fis. qe negus hom
non lo puosca reprendre. 3. Caiasi uen bes apres honor. et
apres gran mal iauzimen. e granz iois apres marrimen. e
loncs repaus apres dolor, e grans merces ab soffrir ses con-
tendre. caissi sec hom damor los dreitz camis. e qui estiers
lo» sec il li gandis cab tal engeing pot hom bon amor pretu-
dre. 4. Si cum la tigra el mirador. que per remirar son cors
gen. oblida si e son türmen, aissi qan uei lieis euiador. ob-
ht mos mals e mas dolors es raendre. e ia negus no sen
fassa deuis. qieu uos dirai qui ma a serf couquis. si o sabetf
conoisser ni entendre. 5. Mieills de dompna mieills de ualor.
• mieills de totenseignamen. e mieills de beutat ab iouen. mes-
clat ab tan frescacolor. qe nuills archiers tan dreich non sap
destandre. qella plus areicb nam aial cor assis, la doussa
mort don eu nuoill estre aucis. si per esgart damor nom uol
io} rendre. 6. Marina e mos cors uoiria qe saubis. emos cap-
teinsa cal dolor languis. leials amics qe non fai mas atendre.
MCCCCX1X. Hs. 7614, 105. Peire rairrumt de tofota lo
uifiilk. L Hom puose soffrir dune ieu cbansson faire. pois
prec e man nai de mon ereubut. car contral greu affan qieu
ai agut mi platz qieu me conort e qe mesclafre. mas segon
lo dan. cai soffert tant gran. nou agra razon. qe chantes
Qg an. mas car fin amors. me mostra e menseigna. qen ais-
sua capteigna. e torn en mon chan. e man alegran. dun nou
ohantaretprezan. 2, Qel cor el cors elsaber el ueiaire. el ardi-
men el uen ela uertut. ai mes en lieis ren non ai retengut. ni tau
ni qan en negun autrafaire. a dieu me coman. qem uau trebail-
lan, cab la sospeisson. naurai atretan. qe casteis nitors. non
crepatjs qeis teigna. pois grans sorsaill ueigna. si socors non
an. dü quo dinz estan. mas ami uai trop tarzan. 3. Las qe
farai qieu noi lo aus retraire. anz qan la uei estau alei dß
mu£. e per autre uo uoill siasaubut. saqui mezeis labiles-
tfn ßmpwixe. ui als non detaan. ni non uau penean. mal
196
qe dient me don. vezer lora e lan. qe sa grans ricors tant
aas mis destreigna. cab mos bratz la seigna. e qien en bai-
san. tot al mieu talan. remir son cors ben estan. 4. Ai dous-
sa res cortesa e de bon aire. merce naiatz qe nens maissi
nencnt. cab panc non ren lo baston e lescnt. cnm cel qe plns
non pot lanssar ni traire. qeil beill huoill trnan. qe tot mon
cor man. emblat no sai com. nom nan confortan. qa (nach
ms. fr. 856: qnecastelhsni tors. nous cugetz qncs tenba. pns
gran forsa nenha. si secors non an. sylh que dins estan. mas
ami uay trop tarzan.) 5. Qanc sim sal diens e mon maior a-
faire. tant de bon cor non desiriei salut. cum que alieis cui
amors na rendut. pogues ancar seruir petit o gaire. ni tot
lautre dan. non prezeraun gan. si moris o non. sol qen la-
guestan. seruitqe lonors. ar parra qem feigna. per qela
mesteingna. qe non diga en an. mas al sieu coman. sai e
serai derenan. 6. De na cbansson unoill qe tot iorn repaire.
en aragon al rei cui dieus aint. car per lui sontuichbonfaich
cartengut. plus qe per rei qez ancnasqes demaire. caissisuai
trian. sos pretz es espan. sobrautres qe son. cum sus el uergan.
fai la blanca flor. per qeu on que teigna. ades crit senseigna.
euau rasonan. de lui enon blan. rei ni duc ni amiran.
MCCCCXX. Hs. 7614, 106. Peire raimont dt iolosalouieilU.
1. Atressi cum la candela. qe si meteusa destrui. per far
clartat ad autrul. qand eu plus trac greu martire. per conort
delautra gen. e car adreich escien. sai qe fatz follatge. cad
autrui don alegratge. et ami pena e tormen. nuilla res si mal
men pren. nom deu plaigner del dampnatge. 2. Car ben co-
nosc per usatge. que lai on amors säten, vail foudatz en
luoc desen. doncs pois tant am e desir. la gensor qel mon se
mir. per mal qem deia uenir. nois taing qem recreia. eton
plusmaucidenueia. plusli dei ,ma mort grazir. sil dreicb da-
mor uuoil seguir.qestiers sa cortz non plaideia. 3. Doncs puois
aissoqem gerreia.conosc qemerablandir.ab honrar et ab so
frir.li serai hom e seruire. esaisim uolretener. vec me tot al si-
eu plazer.dn francsesbauzia.esabaital tricharia.puosc ensa
cort remaner.el mon non a nuill saber. per qieu camies ma foil-
lia. 4. Lo iorn qe sa cortesia. mi mostret em fetz parer. ab
nn amoros plazer. qem fetz me cuiet aucire. qinz el cor ma-
net sazir. el cor mi mes un desir. qe mauci denueia. et eu
cum fols que folleia. fui leus ad enfolletir. car cuiei so per
albir. qieu eis nom pens qesser deia. 5. Si per nuill autraqe
eia. mi pogues plus enriquir. bem nagra cor a partir. mas
cnm plus fort en cossire. en tant qant lo mons perpren. non
sai una tant ualen. de negun paratge. per qieu el sieu seig-
noratge. remaing tot uencudamen. pois non trob meillura-
men. per fortz ni per agradatge. 6. Chanssos al port dale-
gratge. on pretz e ualors sat$n. al rei qe sap et enten. mirw
197
en aragon dire. canc mais tant iauzens non fui. per fin amor
eom er sui. cab rems et ab uela. poia ad es so qe nois cela.
e per so non fatz gran brui. ni uoil com sapcha de cai. mo
die plus qe den estela. 7, Mais uos am ges una mela. nom
pretz car ab uos non suL pero als ops uos estui. qem siatz
gouerns e uela.
MCCCCXXI. Hs. 7614, 60. Peire uidals. 1 . Puois tornatz
sui en proenssa. e a madonasap bon. ben dei far gaia ebans-
son. 8iuals per reconoissenssa. cab seruir et ab honrar. con-
quer hom de bon seignor. don e ben faich et honor. qui bei
sap teuer en car. per qieu men dei estarsar. 2. Ses pechat
pris penedenssa. e ses tort faich quis perdon. e trais ae nien
bei don. etai dira benuolenssa. e gauch entier de plorar. e
damar doussa sabor. e sui arditz per paor. e sai perden gazaig-
nar. e qan sui vencutz sobrar. 3. £ cel que longa atendenssa.
blasma fai gran faillizon. qer an artus li breton. on auion lor
pliuenssa. et eu perloncesperar.aiconqist ab grandoussor.lo
bais que forsa damor. mi fetz ama dompna emblar. qeras lo
deigna autreiar. 4. E car anc no fis faillenssa. sui en bona sos-
peisson. qel raaltraitz me tornen pro. puois lobes tant gen ma-
gensa. e poira sen conortar. en mi tuich lautramador. cab
sobresforciu labor. trac de neu freida fuoc dar. et aigua
doussa de mar. 5. Estiers non agra guirenssa. mas car uei
que uencutz son. sec ma dompna tal razon. qe uol que uen-
cutz la uensa. caissideu apoderar. franca homilitatz ricor. e
car non trob ualedor. cablieis me puosca aiudar. mas precs e
merce clamar. 6. Bels rainiers per ma crezenssa. nous sai
par ni compaignon. car tuich li ualen baron. valon sotz uos-
tra ualensa. e pois dieus uos fetz ses par. eus det mi per
seruidor. seruirai uos de lauzor. e dals qand o poirai far.
bels rainiers car etz ses par.
MCCCCXXII. Hs. 7614,62. Peire uidalt. 1 . Qand hom
onratz intra engran paubreira. qes estatz ries e de gran ben-
ananssa. de uergoigna no sap ren cumseqieira. anz ama mais
cobrir sa malananssa. per qes maier merces e plus francs
dos. qand hom fhi ben apaubre uergoignos. qamainsautres
qan en querre fianssa. 2. Qieu era ries e de bonamaneira. tro
ma donama tornet en erranssa. qe mes mala esaluatga e ger-
reira. e fai pcchat car aissim desenanssa. qen mi non troba
autras ochaios. mas car li sui fizels et amoros. e daqest tort
non uol far perdonanssa. 8. E sa guerra es mi tant sobran-
cieira. qe sim fai mal non aus penre uenganssa. qe sj-
eu li fuich ni camie ma carrieira. denan mos huoills trob
sa bella semblanssa. per qieu non sui dei fugir pode-
ros. ni dei tornar per que men fora bos. plaitz o acortz tals
quil nagues honranssa. 4. Ab lieis nom ual forssa gerne
qeil qierra. plus qalendaus qant * de mort doptanssa.
198
qe halft da dins • ftnrnn • fid arqieaa. e eoBfaikfitp»
deltraireraminaai au» burtnrehiera de dinz eeplaagigsM.
qei fer primiera per aqel looe r c ae o a. e ma dopnaa» ten m
aital balaaaaa. 5. 11 es tant donw franca e piaieDte>r&. ab
eorteadigzetabbcllasemhliMMi per qe noo » poderqe
men sofieira. plus qne lanzels qes noiritz Ul part fraom.
qand hom UpelU et el reapon ooitoa. enpqn mortz paoa
non cor nolontoe. ab rail catreb eab aoa bek bnoflls mi lass-
ml 6. Tort ai ear anc lapellei measongetra. mma drutz co-
chatz non a aen ni membvansa. ah pane non niuor. ear tut
mea uertadieira. qe lofgnat ma dnaa panbra esperansaa. des
eu era alaa oraa ioioa. maa eran ani pensioa e coasiroa. aab
gang entier no nun hu alegranaaa. 7. Chanaaos naitenabboi
rei part cerneira. qe dautres mm non a par ni eganaa. aol
plna franca foa uas mi donz de eahreira. qen als nol uei hure
desmesnran&sa. qe totz rica bo« qe destrni aoa baroa. um
meina amatz e prezatz pelz plna pros. et en o die ear fiport
fin amansaa.
MCCCCXX1U. Ha. 7614, 63. PemuidaU. 1. Phuqel
panbrea qand iai el ric oatal. qe neeaia plaing ai tot aa gras
dolor, tanttem qne torn adenoialaeignor. nomanaplaigner
de ma dolor mortal. bem dei doler poia ceUam fai orguoilt
qe nailla ren taut non desir ni nuoiU. ai nab daitan noill aus
clamar merce. tal paor ai qe no aenoi de me. 2. Ais«) cum
cel qne bada al ueirial qeil aembla beb contra la resplan-
dor. qand en lesgar nai al cor tal dobor. qieu men oblit per
lieb eni uel aital. bem bat amors ab laa uergas qieu cuoüL
car una uetz en son reial capdnoill. lemblei un bai don al
cor men aoue. ai cum mal uiu qni so cama no ne. 3. Si ma-
int diene pechat fai criminal. ma belU dompna car iU mm
aoeor. qnill sap qen lieis ai mon cor e mamor. tant qieu aon
pens de nnill antre iomal. donca per qen aona taut gen
ninx acuoill. pois pro nom te de so don plus mi dueill. e cui-
am don m aissi loignar de se. anz sofrirai ao qai sofert ancae.
4. Qe sofrir taing a aeignor natural, los tortz eb dreitz el aeu
e la follor, car gren pot hom de gnerra aoer honor, pois qp
faiditz aea grat de son ostaL ben ani faidita ai desamor mi
tnoill. no men tohrai anz lam mau qe non suoill. e tenrarn
uil ai damar mi rec re. non o deu fer. car per asnor mene.
5. Caissi ma tot ma dompna a son cabaL qe gim fei mal ia
nom nanra peior. qel atau pUzers ma tant donasa aabor. qe
ies del mieu nom remembra nim cal non el nnüla ioma aa-
mora el cor nom brnoilL per qai tal ioi qand la uezon miei
huoill. e qan mos cora pensa de son ginn be. qel mm» non
nuoiU ni deair altra re. 6. Sabetz per qeil port amor tantno-
ral. car anc non ui tant bella nigeamor* ni tan* hon* don
*•»* m* riw. car «ui mm du dwpna qe tant uel«
199
e Bi ia nei qensems ab mis deapuoill. mieills meptaraqal seig-
nor desiduoill. qe mailten pretz qand antre Ben recte, e non
8ai ptas mas aitan nai iasse. 7. Als catre reis despaignaestai
mont mal. ear no nolon aner patz entre lor. car antramen
son ill de gran ualor. adreich e Franc e cortes • leial. sol qe
dfcitan genssesson lor escuoill. qne uiresson lor guerra en
antre fuoiR. contra la gen qe nostra lei non cre. tro qespa-
igna fos tota duna fe. 6. Bels chastiatz «eigner per nos mi
düoill. car m nous nei e car mi donz nom ne. na inerna cui
am de bona fe.
MCGCCXXIV. Hb. 76 14, 64. PeireuidaU. 1. Baron ihe-
sns qen crotz fomes. per saluar crestiana gen. nos man da
a to ta comnnalmen. qanen cobrar lo samt paes. on uenc per
nostra amor morir. e si nol uolem obezir. lai on feniran tnit
li plait. nanzirem maint esqin retrait 2. Qel saiut paradis
qens promes. on nona pena nitormen. volralinrariuoltfran-
camen. a celz qiran ab lo marqes. oitra lamar per dien seruir.
e cttl qe nol uolran seguir. non ia negnn brun ni bait. qe non
puosca aner gran esglait. 3.Eneiatzdelsegle cals es. qe qnil
aec plus al preitz een pren. per so noia mas un bon sen. com
tais los mals e prendals bes. qe pnois la mortz uol assailiir.
negt» nois pot nis sap gandir.doncs pois tnicfe mor/em atrasait
ben es fols qui uiu mal ni lait. 4. Tot lo segle uei sobrepres.
dengan e de galiamen. e son ia tant li mescrezen. capenas
reigna tireitz nifes. qe chatrcua pofgna en trabir. son amio
per si enriqmr. peröfti traichor son aissi trait. cum cel qui ben
tossec ab lait. 5. Catalan et aragones ant seignor honrat e
ualen. bon clarc franc e oonofosen. qes pros e sauis e cortes.
mas trop laissa emanentfr. sossers cni dvens bais et adir. qe
nnoich e iorn son en agatt. de far en eort plait et empait.
* 6. Reis aunitz nal meins que pages. qan reigna descausi-
damen. e plamgso qne autre despen. e pert soqel paire conqes.
aitals reis fafia ad ancir. et en laich luoc a sebellir. qe nin
aguisa de Con trait. ni non pren nin dona gamait. 7.Dompnas
neillas non am en ges. car niuont desohausidamen. contra
amore contra Ionen, car fin paratge ant simalmes. grenesde
contarededlr. egreu descoutarcdauzir. car fin dompnei ant
aissi frait. qentre lor non trobon esoait. 8. Dompna ihn te-
netz en defes. qez m. dals non ai pessamen. mas de far nos
tre mandamen. e sengrat semir nos pognes. eu trete despo
illar el nestir . iamais male nom pegra uenir. car nostre dich
e nostre fait. mant sabor de rosa demait. 9. Reis de lion
eenes montlr. denetz onmt pretz reeuillir. com cel qne semene
SoGGCXXV. Hb. 7614,64. PmemkMM, 1 . Sim laiSsaua
de chtttttar. per trebaill ni per «far. ben len diriant las gene«
qetaon esaitalsmessensi ni magaiUard$a.<mm essersolfe. um
1
200
beus puosc en uer iurar.que mais tant nom plac iouens.nipretz
ni chauallaria. ni dompneis ni drudaria. 2. E sieu podia acabar.
so quema fait comenssar. mos sobresforcius talens. alixandres
foniens. contra qieu seria. e sa dieu plazia. qe men deignes
aiudar. ial sieus nerais monumeus. longamen non estaria. sotz
malserua seignoria. 3. Qom nois deuria tardar. de ben dirni
de ben far. taut curo uida les presens. qel segles non es mas
uens. e qui plus si fia. fai maior foillia. ca la mort pot hom
proar. cum pauc ual aurs als manens. per qes fols qui nois
chastia. e non regna en cortesia. 4. Mas tant ai de que pens-
sar. qieu non j>uosc ben desliurar. totz mos onratz pessa-
menz. pero bos comenssamens. mostra bona uia. qui no sen
cambia. mas eu per sobresforssar. cuich des fellons mescre-
zens. en breu recobrar suria. e damasc e tabaria. 5. Tant
es dolsaper arnar. e bellaperremirar. e cortesae conoissens.
s calz pros et als ualcns. de bella paria. qe si uer dizia. el
mon non auria par. mas fraitz ma tals mil couens. qe sun sol
men atendia. estort e garit m auria. 6. Qieu nomaus desesperar.
a lei dun rei flac auar. cui sobraaurs et argens. e cuia car es
manens. cautre dieus non sia. per sa manentia. cauers lo fei
renegar. mas qan ueraliutgamens. car comprarala feunia. el
engane la bauzia.
MCCCCXXYI. Hs. 7614, 37. de capduodl. 1. De
totz chaitius sui eu aquel que plus, ai gian dolor e
sofre gran tormen. per qieu uolgra morir e fora gen. qieu
maucises pois tant sui esperdutz* qe uiures mes mar-
rimens et esglais. greu penssar fai lira nil dol nildan. mortz
trahiritz ben uos puosc en uer dire. qe non poguetz el mon
meillor aucire. 2. Ai cum fora garitz et ereubutz. sa deu
plagues qieu fos primieiramen. morz las chaitius non uoill
mais longamen. viure apres lieis reis perdonail ihesus.
dieus poderos dreituriers e uerais. saluaire crist nomnatz
sobre totz gais. larma rendetz saint peire e sainiohan. qe
tuich li ben i son com puosca dire. e de tot z mais la pot hom
escondire. 3. Seigner ben la deuem plaigner chascus. qanc
no fo hom ne uis tant auinen. qe ual beutatz ni bos pretz
mantengutz. ni qe ual sens honors ni solatz gais. gens acu-
illirs ni nuills cortes essais. ni que ualon franc dich ni faich
prezan. segles dolens de bon cor uos azire. mout ualez
pauc pois lo mieills nes a dire. 4. Jois es delitz e iouens es
perdutz. e totz lo mons es tornatz e nien. car comte e duc
e maint baron ualen. nerant plus pro canc nola ui negus. e
mil dompnas ualiant per lieis mais. mas ar podem saber
cab nos sirais. nostre seigner que la fetz ualer tan. caissi nos
üolc tolre solatz e rire. e donar mais dafan e de cossire. 5.
Ai «als dans es de mi donz nazalais. non puosc als far mas
detotzioismilais. eprencomiatdechantarderenan. eplaing
301
e plor e maint coral sospire. mant mes per lieis en angoisos
martire. 6. Amics nandrieu camiat son miei desire. ni ia da-
mor non serai mala gauzire»
MCCCCXXYn. Hs. 7614, 39. FolqueU de marteilla. 1 . Si
tot me sni a tart apercenbutz. aisi cum cel qa tot perdut e
iura, que mais non ioc a gran bonauentura. mo dei tenercar
me 8oi conogutz. del gran engan camors uas mi fazia. cab
bei semblan ma tengut en fadia. mais de detz ans alei de
mal deutor. cades promet mas ren non pagaria. 1. Ab bei
semblan que fals amora aduts. satrai uas lieis fols amans e
natura, colpapaillols qa tant folla natura, qeis met el foc per
la clartat que lutz. mas eu men part esegrai autra uia. sos
malpagatz qestiersno menpartria. esegrai laip de tot bon
sofridor. cum plus sirais e plus fort somelia. 3. Pero nois
cuichsi bem sui irascutz. sitotmedicenchantanmarancura.
ial diga ren que sia outra mesura. mas ben sapcha qa sos
ops sui perdutz. qanc sobre fre nom uolc menar un dia. anz
mi fetz nur mon poder totauia. etanc sempre cauals de gran
ualor. quil biorda trop souen cuoill feunia. 4. Fols forieu
ben mas sui men retengutz. car qui ab plus fort de sis des-
mesura. fai gran foudat eneis en auentura. nes de son par
qesser en pot uencutz. e de plus freuol de si es uilania. per
qanc nom plac nim platz sobranssaria. pero en sen deu hom
gardar honor. car sen aunit non pretz plus que follia. 5. Per
so amors me sui eu recrezutz. de uos seruir que mais non
aurai cura. qaissi cum prezom plus laida peintura. de loing
no fai qand es de pres nengutz. prezaua ieu uos mais qand
nous conoissia. e sanc naic pauc mais nai qeu non uolria.
oaissi mes pres cum äl fol orador. que dis qaurs fos tot qant
el tocaria. 6. Bels nazimans samors uos destreignia. vos en
totz temps eu uos conseillaria. sol uos membres qant eu nai
de dolor, ni qant de ben ia mais nous en calria. 7. En plus
leial sab los huoills uos uezia. aissi cum fatz ab lo cor tota
uia. so qieu dich porria auer ualor. qieu qier conseill e con-
seill uos daria.
MCCCCXXVIII. Hs. 7614, 44. Folquetz de marseilla. 1 . En
chantan mauen a membrar. so qieu cuich chantan oblidar.
e per so chant coblides la dolor, el mal damor. et on plus
chant plus men soue. qen la bocha nuilla res no maue. mas
sol merce. per qes nertatz e sembla be. qinz el cor port
dompna uostra faisso. qem chastia qieu non uir ma razo.
2. E pois amors mi uol honrar. tant qel cor uos mi faiportar.
per merceus prec qem gardetz del ardor. qieu ai paor. de
uos mout maior que de me. e pois mos cors dompna uos a en
se. si mais len ue. pois dinz es sofrir lo coue. pero del cors
faich so qa uos es bo. el cor ^gardatz si cum uostra maio.
1. Qel garaa uos eus ten tant car. qel cors en fai neci semblar.
13*
aoa
qel sen imei lengeing e la ualor. si qen error, lafesal cor
pel sen qel rete. com me parla maintas netz sesdeue. qieu
non sai que em saluda qien non aug re. pero ia mais nuills
hom no mochaio. sim saluda et eu mot no li so. 4. Perol cors
non si deu clamar. del cor per mal qeil sapcha far. qe tornat
la al plus honrat seignor. e tout daillor. on trobaua engan
enofe. mas dreitz torna uas son seignor anc se. per qieu non
cre. qem deing si merces nom mante. qeil intre el cor tant
qen loc dun ric do. deing escoutar ma ueraia razo. 5. E sim
deigna escoutar. mi donz mercei degra trobar. pero ops mes
coblide sa ricor. e la lauzor. qieu nai dich e dirai iasse. pero
ben sai sos lauzars pro nom te. cum qem malme, que lardors
mi creis em reue, el fuocs quil mou sai qe creis abando. e
qui nol mou muor en pauc de sazo. 6. Morir puosc be. nazi-
man qieu nom clam de re. neus sim doblaual mal® dait&l
faisso. cois doblal poinz del taulier per razo. 7. Ghanssos
desse. uas monpeslier uai de part me. a don gvillem dir si tot
noil sap bo. sos pretz car creis lim fai qerre perdo.
MCCCCXXIX. Hs. 7614, 53. GuiUems de ccibeataing. 1 . Lo
doutz cossire. qem dona amors souen. donam fai di re. de
uos maint uers plazen. pensan remire. uostre cors couinen.
qam e desire. mais qe non fatz paruen. e si tot mi deslei.
pe r uos ies nous abnei. cades uas uos soplei. ab fina ben-
uolenssa. dompna en cui beutatz genssä. maintas uetz oblit
mei. qe laus uos e mercei. 2. Totz iorns mazire. lamors qeus
mi defen. si ial cor uire. uas autre entendemen. tout mauetz
rire. e donat pessamen. plus greu martire. nuills hom de mi
non sen. per uos qieu plus enuei. dautra qel mon estei.
desacort emescrei. ei desam en paruen ssa. tot qant fatz
per temenssa. deuetz en bona fei. penre neus qan nous uei.
3. A souinenssa. teing la cara el doutz ris. la gran ualen ssa.
del gen cors blanc e lis. sieu per crezenssa, estes uas dieu
tant fis. vius ses faillenssa. intrera en paradis. qaissim sui
ses totz cuitz. de cor a uos rendutz. qautra ioi nom adutz.
del mon nin porta benda. qieu preses per esmenda. iazerni
fos sos drutz. per las uostras salutz. 4. Tot iorn magenssal
desirs e mabellis. la chaptenenssa. de uos cui sui aclis. bem
par qem uenssa. vostramors qanz qieus uis. fomentende nssa.
qieus ames e seruis. caissi sui remasutz. sai senes totz aiutz.
per uos e nai perdutz. mains dons quis uol los prenda. qa
mi platz mais qatenda. ses totz couens saubutz. vosdonmes
iois uengutz. 5. Anz que sensenda. sobrel oor la dolors. mer-
ces dissenda. en uos dompna et amors. iois uos mi renda.
e lais sospirs e plors. nous mi defenda. paratges ni ricors.
coblidatz mes totz bes. sab uos nom ual merees. ai bella
doussa res. molt fora grans franquesa. sai prim qeus aic en-
quesa. mamassetz o non ies. qeras non sai cum ses. 6. Non
208
tröp Contenda. contra u ostras ualors. merces non prenda.
tals qa nos sia honors. ia diens nom prenda. entrels sieus
preiadors. sieu uoill la renda. dels catre reis meillors. per
eab uos nom ualgues. merces e bona fes. doncs partir nom
puosc ges. de uos en cni ses mesa. mamors e sius fos preaa.
bnisan ni uos plagues, ia no uolgram solses. 7 Ancrenqa
tios plagues, pros dompna e cortesa. no mestet tant defesa.
qez eu anc lo fezes. que dals mi souenges. 8. En raimon la
bellesa. el bes qen mi donz es. ma sai lassat e pres.
MCCCCXXX. Hs. 0. Ms. Bodl. Canon. Miscel. 63., fol.
54 vers., sq. cf. CCCCI. (3191:2450). Segner ce dist neberz
com dorne irat. senz tort quil tagist fait ne dreit ueat. as
porprcize sa terre e son regnat. e las son paire mort agrant
pechat. ceul delon son oncle amort nafrat. mais per amor
ih’u de ternitat. qui nos en asamblance grant demostrat, e
libaron ou lau ent de son regnat. si fuissent li maufeit tot
pardonat. (3200:2459) par acest mot furent tuit acordat.
mais can darrein ouat lait encombrat. quil uire damlideu
de ternitat. Janen ert tos fials de tei priuat. sabanz nen as
10 duc del plait ietat si quil nen aie ateimais amistat. Par
(*ic) mon cap dist li reis ne per can uei. nen uoudrie auer fait
tal anelei. per quen ait li dux gerre nule senz mei. e teiris
respondet segnor marchei. ne place a damlideu au man ne
rei. que iamais per mon cors nus om gerrei. cen tanz aque
fui naz e mais ce crei. tot ai flori le peil e blanc conuei. de
france fui ietat agrant beslei. passai un braz de mar a mon
nauei. set anz fui en escil a mont caucei. ai mes eaimeris
obandefrei. mil fil serunt aurei e nos tuit trei. e eu lai tor-
nerai per son autrei. Quen sera bien girarz li cons aurei. mi
amic e segnor preiaz per mei. car de tot me uuel metre en
sa mercii. Carles quant lauit a grant dolor, mei conte e mei
demeine e mei contor. li bibe e li abat e lidoutor. qui maues
agardar mei e mon or. par le fei quen deuez ne per lamor.
hui dones tau consel uostre segnor. quil ne me tort auntena
de soror. queu ne faudrai lo duc anegun ior. nel uoldrie
aueir fait acel menor. ca mei fus en bataille ne en estor. e
11 dux respondet per grant doucor. ne place a damli deu au
redemptor. que per mei sient mal linostre alor. ainz quel
dus fesest gerre lemperador. me nolient grant mal si an-
cessor. erme uuelent li fil ce sai maior. Gralerans de senlis
premierement en paraulet aurei mit couiment (««)• carle eu
sai ke dex uuelt lacordement. cesasquen labataille ou fais
parent. cant traroest sobre noslofucardent. tan franc baron
lai restent mort e sanglent. no al en er en france aconuinent.
com qui a tort gerreie trop Iongement.a tart ueit lo gaaige pert
souentcar compre coquenae car ouuent. esuneaet enpuie
puiis en descent, e se rendez au contesen chasement, facaz en
304
eodist oarleB uosfcre talent. mais de teiri ai ml’t moo oor doleoi
se girarz nol pardone son mautalent. En autre plait en uolt
li reis carchar. quil uolt lo duc el conte mYt acordar. mais
Girarz ne le nolt ainc otrelar. ne bos de Bcarpiön ne segins
far. e li dux prest coniat anc aannar. laiuiraz tan baron per
lui plorar. er denam la paraule mais huibreiar. tant meinen!
la razon li bibe el par. que ferent les compaignes eens
desarmar. e dant girart de peiz anrei annar. e font H son
omage a rafiar. gerpir maleuoilanee locebaisar. e la feide
des mors fant pardonar. e les uis qni sunt pres fontdelinrar.
les bibes esabas fnnt demandar. comandent lor lo camp bien
a gardar. lea mors a sofoir les uis sanar. tant franc baron
larestent mort laz son par. dunt li dols sespant loing aure-
pairar. assaz ont lor amic mais a plorar. e donnesedonzeles
a regretar. Aincdeforcor bataillenauiretraire. car ne fu nule
aitaus pos dexot maire. folche e girarz i pert cascnns son
paire. e ne nos caut des mors mais hui retraire. les an mes
aient deu li cors suaire. quant la gerre finet au main iuaire.
girarz en fez mosters ne sai eans faire, en quel mes assaz
monges a saintnaire. girarz a roBsillon torne sonaire. en
prouence sen uait folche e seu fraire. carles li reis en france
si sen repaire. De draugon ne remaz fiz ke girarz. e lenl
dolon pluiseur de ml’t gullars. ce bos e segins folche e
bernarzz. e dans gilberz li cons de senesgars. e se teuris
senuait per lor regarz. e per la pais quil uolt que gerre tan.
ne deit estre clamaz fei ne coarz. tant preierent as contes
dambes dos parz. que a eine anz len mes un plait giran.
per quei fu puis li cons clamaz traaz (lic). e per hoc nen sat
el engiens ne arz. mais bos de scarpion fait que gaignars.
e dans segins sos fraire e el foucharz. (3300 : 2557) Gilberz
tint senesgarz e montargon. e segins la contat de besencon.
e dans bos la onor descarpion. e bemar la contat de terascon.
e folche la duchat de barselon. a oste e sen se e auignon. oe
fu tot del onor au uiel drangon. ce tint girarz li dus de
rossillon. mais paian len ont tout e esclauon. mais de .im.
iornades a dreit peion. comauirent le dol e le reson. del
estor qui fu fais enuaubeton. v furent mort li conte eli baron.
eil passerunt les pors sens contencon. tro a gironde uinrent
a dreit bandon. per secors sunt uengut catre gascon. dui en
uant a girarz e a folcon. li autre dui en france au rei carlon.
li reis est a paris en son donion. en un palaz qui fu reifrancion.
aiqui requers consei del rei frison. qui gerre la mobude e li
saison. li message descendent tost au perron. e intrerent
lainz o carles fon. e dient li taus noues qui nol sat bon.
Premiere« ou dis uns cons dans anseis. ahi carles martel
cum mau fesis. cant tu en uaubetun estor presis. e draugon
con baron iaucesis. quant cuidaz enforcar sen flebesis. per-
deu auons les marces quel dus conquis. de eaite suntuengut
a moraois. e delaite sunt gerre li saisne el fris. se girarz ne
tauide tor (sic) es conquis. el reis de mau talantses engramis.
Premers parlet renarz qui tint girunde. segner reis nostre
amors ne mest segunde. de cai deuers espaigne nas fait
esponde. assaillent mi paian de tote mundee. ne puis nolar
en france ne Büi arunde. ne nos saillir en laige tant en per-
gunde. tot le uostre secors ihesus confunde. a girart me
tendrai par deu de munde, en reis ne sat pensar que li re-
sponde. Anseis de narbone parlet combar. don reis ia nnde
nos non deis gramar. cuidiez um per mal faire uos ait
genz car. nos nesuns genz en gleis doltre camar. cant annaz
en espaigne ta ost gidar. e en portent ensegne per cadelar.
en tot lo peior leu que por tralbar. mas laissat en narbone
queu laiegar« assaillent mi paian doltre la mar. mes portes
mont fait claure e fort t’rar. anz ne fustes tan proz ne si rius
bar. que manessaz de france lai aiudar. a girarz me ten-
drai se dex megar. el reis fun tan dolens ne sat que far.
mm son cheual demande e uait montar. Aiqui es montez
carles per is secors. cainc ne semes en rei tan granz ualors.
e mandet sos barons e uauasors. e acent quince mile en
catre iors. e furent aiostat a lui ators. en ueiet per girart
assecors. e tramest sos messages toz sanz les cors. orguels
fu e feunie e male amors. que senz lui comenchat li grans
«stors. e per hoc si en fu soe lonors. Es prins Ions iors de mai
ke tans munde, que carles se combat sobre girunde. a paians
desclaudie une gent blonde, e ac i daufricans neirs cum
arunde. segurans de surie fist la pemunde. aduicetcelegent
cui deus confunde. de ces paians sauuais tant ni auonde.
que ni nougre esser carles per tot le munde, ne trobe de
aensegne qui li responde. quant girarz sorst li cons de uaa
pergunde. lanceportettrencant targe rodunde. sa chaleioint
premere od la segunde. aidunt fu la bataille aitant fegunde.
de sanc quen uei annar uermeille lunde. Ainc ne uistes nnl
rei quaisi rancur. quant girarz sai oster li consalur. ainz
non ui tan baron tan prou si dur. ne proeqe de conto quaisi
mellur. tote ior se combatent e al escur. al aube aparissent
ü «neu sunt tur. paian e aufrican au rei segur. cancuns non
esohapet'si non arfur. La bataille est uencue el camp finaz.
* girarz del estor est repairaz. a taug mil cheualers aesseus
preizaz. quant perdues lor lances les brans oscaz. aices
portent toz nus ensangletaz. nen enterunt en feure tro sunt
lauaz. e furbit a cansU e resudaz. per le consel folcon quest
ud’t senaz. fu li eschaz a carle sanz presentaz. (9400:2653)
e li reis dist girart cons tot prennaz. e donaz lauos omes cui
mels amaz. per itau cors de conte serai preizaz. e cremuz e
tensnz e redotaz, e amerai uqb maisquecoww. sipereste
206
en 110» la man uaistaz. e eu uos dis girart don se qob plai.
iane partire mais lor amistaz. cant bos descapion les
aseuraz. aico fa ses granz dols e ses pechaz. caril en fu puis
mors eafolaz. e dans girarz li cons dcseritaz. Tanbien reste
girarz li cons aurei. quot lui lenmaineenfrance a saint dinei.
toz li dis ses consels tant laime e crei. er puet girarz en
firance far tort e drei, il ni a tan ric ome uers lui saucei. qui
ait forfait sa terre ne son paei. a dan girart ladonent auria
marchei. li cons enprent sil uos de toz lalei. Tanbien restent
en sanz li cons el reis, nen a baron en franco nen uermendeis.
en berriu nen auuerne ne en foreis. sei fait lait tort uers carle
ne li f&eis. quen ait forfait sa terre e eo a paieis. a dan girart
la rendentaorin marches. aisi sunt bienen sanz sessante
meis. que ainc ne ii fez c'liaus nel ricn quel peis. ains li fes
ses batailles a paians treis. e li conquist par force rabeu le
freis. li termes est uenguz qua teuri meis. e carles de son
duo marcei requeis. e girarz li pardone quanqua forfeis.
dune fa mandaz teiriz sam pre aiquieis. a saint denis en
france girarz ieis. cai mar torna li dux en son paieis. per tant
lestut murir perueir anceis. faite cn su felonie e aneleis.
Carles mandet sa cort e fu bien granz. de barons loherens e
dalemanz. de tiesde francois e de normanz. fuitierisdascane
li repairanz. li saiues dreiturers li uuelz ferranz. ainc ne
iuia un tort sos escianz. ne cainc ne pres loger le pres duns
gairz («ic). e ac ensemble olui ses dous enfanz. girarz les pres
a omes e a comanz. leiorles aucist bos cum so duianz. perco
renchet laire e li mazanz. e la gerre mortals maire qua anz.
Li dux teiris repaire del lonc escil. delpui de la montaigne
de mont cansil. carles mandet sa cort a mereuil. vait lai bos
e segins e sen donzil. se gerre orent li paire ranrant li fil. bos
tout unches la teste sor le chebil. per ce renchet la gerre e
tal gazil. mil ome en furent mort en un tendil. des carres
daistes fraites ann tornil. e carles enchauchazperuncaumil.
se ne fust rossilluns mors fure il. Qui auez la gerre e la ten-
con. quot carles a girart de rossilou. e com la mescla bos
doscarpion. car il retint foloher le mar taucon. quenbla
lescheuaus oarle soz montaigon. quant li reis fu al siege a
rossillon. e de teuri lo duc le riu baron. del estor qui fu fai
en nan beton, vil aucist drangon enuidelon. luns paire girart
lantres folcon. e li enfant resterent cheualer bon. e de taus
ma furent pauman ci pon. e re sunt tan cregut cheualer son.
a un delnns de pasque surexion. lencontre en la cort le rei
c&rlon. en quos enmentirie caucistranlon. Co fu aune pasque
c© mes auis. que carles tient sa cort grant a paris. teiris li
dus dascane lai fu aucis. dans bos de scarpion sa lanceimis.
e per paire e per onele uenian ce en pris. per ce renchet la
gpHoaiqiied dl», Cefu »uadelims priniorsemano. quecarie»
*07
tient sa oort grant c forcae. en la sale a paris qoes tiielle
ancane. cant li reis a mangat dnrmeriane. li donz el uont .
burdir a la quintane. aual soz la citat lonc la fontane. grant
dol iuntmogut perlorfolanc. entrclsiontleuatunemesclane.
mort uüt teiri le dac le don dascane. dans bos descarpion
qui tint cordane. i mes tote sa lancc parmi lentrane. e taus
sessante dautres cuns ne sen uane. cainc nonin si garmer
tro adeiane. mais pois le nenget uges demonbrisane. perle
consel gauter an fort debrane. qui ne fe laide chause ne
citolane. dins r ait en bataille bien grant campane. (S500:
2751) mais de i: ; enuiraz per campe plane, cuns deces nen
acors ne teste saue. Soz paris la citat encambon(nc). quintane
iont bastie pertraicon. fait la bos e segins de beseucom li
fil teirri lauiant pau mancipon. luns portet une uerge lautre
un bolzon. e il uont a la maisnade qai dex mal don. bos tont
cascun la teste soz le menton. per co renohet taus gerre
dunt fins ne fon. tros quen fu mors dans boz de scarpion. e
carles en cauchaz per un tendon. e girart eneissi de sareion.
quel cons en portet puis en gaut carbon. Li fil teiri lai por-
tent uerges pelades. la maisnade bozon targes roades. sos
lor goneTes unt braines safrades. a saint german lor ferent
les racelades. aiqui lor ont les testes del bus seurades. per
coranchent les gerres tan irades. cent mil ome en eisserent
de lor contrades. e mort de purs cataus cinccenz carrades.
dunt sunt les terres gastes e aermades. Li fil teiri lai portent
bliaus fronciz. la maisnade boson aubers uestiz. soz lor
goneles unt breines tresliz. siluont alamaisnade ques unt
traiz. bos tout cascun la teste soz la ceruiz. e puis aucist lor
paireli den mentiz. le duc tieri dascane dunt fu arziz. Carles
ent re en sa cambre per repausar. li dus teiri dascane sen nol
annar. ne sat mot delamescle quel la ui far. ne de ses petiz
filz quil tient tan char. lan es annaz li dus per demesclar»
bos e segins len contrent quel uont questar. e basserent les
lances e uont li dar.lassa uissaz cruisiar e enanschar. per mei*
lo cors del duc menu passar. que lärme el baron ne pot durar .
cainc nus des seus nel uit qui lanchet dar. Carles aui la nies-
ele e eist auerit. demandet son auberc el auestit. trobet en
me sauie lo duc delit. ains que ui fust bos el seu sen sunt
finit, vez uos a rossillon girart uertit. sobre lui names car-
les con son ebausit. e dist quil le parlet el consentit. se per
non de bataille nel escondit. Ja ne uerra abanz un meis
complit. le fieu ketient de lui aura saisit. premiers prent le
folcon el deueit. nc cuidaz de girart quil seu oblit. abanz len
fera gerre sicum el dit. Mort unt teiri lo duc le riu baron. e
dient ca en france la region. caueis lunt en la cort boselison.
dans bos senes annaz acarpion. aiqui a dous casteis domont*
argon. lun comandet segui lautre folcon. e canteadea laust
208
ne li sat bon. pereo renchet la gerre e la teneon. Mort out
teiri lo duc le don dascance* dans bos de scarpion i mes m»
lance. e per paire e per oncle en pres ueniance. de quen ot
puifl a carle tan eschiuance. e girarz en eissi de sa garanoe.
que taus uint ans duret la maluoillance. cainc ne sosa ueer
el rein de irance. tros quen furent chenut icil denfance. enge
en fez bosun de mort temprance. Car li paire ugun fraire
fu tieiric. e bos enges furent ml’t enemic. sencontrent en
bataille si cum uos die. e lai ose coinugrent uns non catic.
annerent se ferir de tal afic. aicil restet en fol qui ious chait.
vge® uenget son oncle cum sou amic* Aimes e aimeris
obandefrei. ne uot furent teiri nuirit ensei. li cons lor donet
armes toz e conrei. e uait cridar mercei carlon le rei. don
laime ce maisnade menar odmei. veniat aurai mon oncle
deman co crei. e carles respondet eu tou autrei. e co estli
paraule qui mar estei. Messagers mes uenguz dinc daualon.
quanuir uendra girarz deuers diion. eu metrai mon agalt
en clarenton. car si dans bos senintee en carpion. ne se
segins sen uait uers besencon. ne se folchers sen torne uers
montargon. le cau des treis que dex abanz me don. eu pren-
drai de mon oncle girart ueniason. e carles respondet eu tot
bandon. aico est la paraule qui mare fon. Aimes e aimeris e
andefreis. a lamais nade aurei mon tent rr aneis. e furent catre-
cent de purs franceis. (3600 : 2850) el boü ilescarpion ques mit
espeis. aual loncle chemin sunt tot desceis. tote nuit i esterent
tros iors pareis. que girarz ne passet ne ni trameis. ne bos
descarpion nel ne ses meis. e eil sunt remontar canc non fu
reis, e girart quant lauit cuit li peis. de feeltatmeiece condist
li reis, cant sone desfiance ma agait meis. La nuit leuet
folobers li marecaucos. menet ensamble olui doze cncos.
fait les uestir de pcilles come garcons. en la cita paris vez
les fncons. can la nuis est uengude el iors rescons. poierent
en la sale pers eschalons. en la cambre ques uoute traz lo
cratons. tal aueir emblent carle que ml’t fu bons. treis eens
enas en portent de taus facos. del obre que fait faire reis
salemons. el elme e la breine que oit meirons. que tout reis
alixandres asturchions. a carlon fu contade iste razons. au
matin quant uenie de soraizons. e carles iuret deu qui est li
trons. quil confundra coars e cogocons. e oc girart per mon
e ses glotons. si non rent sonäuer e les lairons. ne remandra
uaus rubes ne besenoons. Dorar repaire carles ainz lo soleil.
e ac aui la messe a saint roaureil. puis essen forsissuz de
boz un teil en la cambre ques uoute dinz le denteil. qui fu
de marbre creuc blanc e uermeil. lanes intraz li reis eaeu
feeil. de girart lor deman de a toz conseil. Li reis intre en
la cambre non uistes tav. tote est uoute e cuberte de bon
metav. e est painte amusee gent par e gay. am&rabit en sunt
Kueriav. qui plus luisentke steile de nuit iomav. lipauement
de marbre taillat dauav. la nes intrat li reis e seu uassav.
conte e uisconte e bibe e riu catav. e uiscons de limoges ca-
nongirav. qui fu filz au dom eneis fouchav. cors a uassal e
prou fort e giruav. e sat donar consel bon e leiav. sicom
onques nuiriz e cort reiav. daico parlet li reis dunt plus li
cav. de girart se conseille cui el uol mav. Carles manaet les
princes toz de sagent. e uindrent en a lui en tros cacent. e
furent en la cambre per pauement. li reis lor dis a toz comu-
naument. segnor qui sat de dreit rien ui entent. si men con-
selt per foi son escient. quen iste cort men fait tal oniment.
mort munt teiri lo duc un mien parent. mon aur cuit mont
enblat e mon argent. sobre girart naimes mon chansiment.
e di quil le parlet e ou consent, se per nom de bataille nesen
defent. ia ne uerra abanz un meis uertent. que sai sirai lo
feu que de meitent. ebaron quant lanirent respondentgent.
e eil qui sat consel ne sen fait lent. Premers ou dis uns cons
danz e mois. eu ne sai segner reis queu men mentis. se bos
descarpion teiri aucis. e girarz ne le sot nel consentis. sei
sen pot escondire comesauis. nen deit perdre une aune de
son pais. par mon cap co dis carles cainc tal auis. e une
demant au plus mais sengaris. mais el ne le pot faire per tot
paris. dunt ne sai eu disel queu mendesis. que dacheste
razon nen aitmespris. Consellazmeibaronper aeuamor. por
girart nos on di mon bauzador. qui sol amei auer tan grant
amor. canteu ne me gardaue de safolor. si ma fait tan grant
onte e de sonor, mort ma teiri dascane mon dru mellor. cui
dei eu e mi fraire nostre seror. pertant uos en requer consel
segnor. car eu lai tot prouat a traitor. ne laisserai atoudre
castei ne tor. no remandra mon grat un maz donor. a toz
uos pri mi ome qui cains sun. por deu qui sat consel car on
me dun. de girart aquel conte de rossillon. car le ior quot
maniat en ma maison. si consenti la mort de mon baron. del
duc tieri a far latraicion. quen macort le mant mort les ma’s
bosun. il nen a cheualer ne mal ne bon. que sil len des dirie
un mot que non. que nel prouasse sempres a maufelon. Prei-
mers parlet armans debelmontel. alaide iouene ome de prin
. consel. ( 3700 : 2948 ) don se girarz uos bause ne mereueil.
sos paires e sos auiestostansfukel. maismandazuostregent
tro a clarmel. de giterne en france tro a creel. e cheuaugent
trestuit ab un adel. se trobent fort castei en plan caumel. non
facant la bataille sempres abel. e la duizuns latant per deu
donzel. que facanz canp de sant trestot uermel. qui trobera
girart gart ne somel. mais rooint li la teste sos le cabel. puis
innen erberiar amont aspel. tolent li rossillon e saint mau-
rel. ne feras oian fin per mon consel. tro laies confondut lui
e amei. Daico sai eudis carles ml’t bien la flor. de meine de
14
girart ne s&i le ior. mais ere nenra mais apres pascor. que
lerbe ert cregude sobre la flor. venren cau la ferent eist uan-
tador. la maisnade girart per folador. contles cbeuans mouens
e corador. eu men fi taut en den le rei celor. se nenem enigal
li nostre en lor. sempre iauront dl un de mort poor. Ale de
uan beton li filz tiebert. fu lains an consel en pez leuet. car
ce fu cheualers qni gent parlet. e qni det bon conse qui len
creet. se girarz dan boson caiamenet. cant k bos ödst teiri girart
peset el nes sot ne nel nolt nel eonortet nepnis daqnel mes-
fait nol recetet non deit perir girarz se bos pecet. e li reis qnant
lauit se serasquet dist poustele en la barbe quil sen penset.
e qni melz ne le sot qni dreit iuget. mon aner a girarz que el
mcnblet. car tramest le lairon qni len portet e de lni nuit li
laires e la tomet. per tant a cort girarz la cors iuget a les
deuau beton plus ne parlet. Pren parlet li uiscons de saint
marcav. a lei de franc riche ome qui delis bien sav. a segner
reis de france me ne onegav. reifen ton baron ome ton natu*
rav. sei te nolt faire droit sei te fait mav. e laisse estar doble
e pren locatav. se dex ten oors a loigne e fait uidav. melz
naudra li seruizes de ton uassav. ne funt danr cuit cargat
.XXX. cheuav. dehe ait oo dist carles qni de lni oav. filz a
putein periures filz de iasav. ne mestordra girarz se puis atav.
Gace! uicons de droes lo pres a dir. don dirty uos un pan de
mon aruir. om qni dreit sat iuiar non dei menfcir. non deis ton
lige ome quis uos seruir. de gerre escometre n'a hatir. mais
manda la ta oort a tei nenir. e sei se pot salnar e escondir.
non doit mige girarz per cou perir. nenodeus en ta colpe de
tei partir. Gacel uiscons de aroes en pez le uere. e mantec
sa razon e essancere. car cofun cheualers qni gent pariere, e
qui dex bun c-.nsel qui len credere. car la paraule alondiraJ
onquere. se girarz dun boson calamenere. quant bos e ocist
teiri gerart pasere. el ne nolni ne sot nel conortere. ne pois di*
chel mesfait nel recetere. non deu perir girarz sibos peche re.
e li reis quant loit si sirasquere. er uos daico dun gace quen
direzere. mon auer a girarz que el menblere. car naemes lo
lairon qui lenportere. e de lui mot lo laire e laitomere. mais
tot men fera dreit percristenquere. acoes odis gace paraule
fere. il est tostes cosdume en iste tere. lai lo lun sat coseil
que Ion le quere, e preine Ion lauer de qui oee. e mete Ion lai
oi nen ere. om qui dreit sat el dis e lo aesere. en sementest
con aurs que Ion esmere. si uos retez girart e el no fere. sei
sen poust escondire que mal non mere. tot per non de bataille
cest qui li quere, non deues a isconte moure de guerre. ne
no le deuez toure un mas de tere. Gar lainz an la cambre fu
angeranz. cel qui tec abbat uille eesnain (zweifelhaft, weilveg
blatzt) ranz, engerbers e eranz el cons ginanz. eisenbers &
brehe e duz otrauz, e carles tezi gaire com alamaua. per
911
girart dem ne pot faire sos talanz. a reir perque taires dist
galeranz. ia nest dreit aisconte que plaitdesinanz. carsi ode-
les es raorz qui fu mons branz. (3800 : 3045) e tenris les ocis
lo das dascanz. e pois en seit nenebaz per sos enfanz. e gi-
rarz ne lo sot li das abanz. sei sen ponst escondire lande-
manz, ne len deaez moure guerre ne afanz. ne uol lendeuez
toudre ualent isganz. Garins de scarabele lo paire enrart.
tenguet ben conuenent sei parle tart. don tramet agnin de
mont ascart. cel tramet a folcon.eabernart. e a gilbert lo
conte de senegart. e eil trei uos aduizent conte girart. e sil
tepont dreit dreit (sic) faire auoitricart. augaleran ton conte
aau foucart. alenes eacelin e au brocart. non deis perdre en
ta colpe conte girart. nol partir de tei par negun art. dan i
auriez grant reis eregart. Sen les an crera carles sillaiudeup.
e fait nenir ses clarges e scri ses breus. e tramet sos messa-
ges e ses corleus. e mandet per gillelme cons de peitens. e
riebart de combor foco dangeas. venuns a la cort carle sissa
iudeus. car girarz uol aaer laus toz cenceus. E cili sunt tfen-
gut per qui tramos (sic), fulcho li quez guillelmes e iofires. e
re fu li consel de nou repres. en la cambre ques uouta al cap
del des. qui fu en cortinade de pailes fres. ses en un fau-
destol carles lo reis consel quert de boson car far lenes, pre-
mers parle bernarzdeleones. donmandes par girart qua uos
uengues. a sei ameint bosun qui droit feses. e sei faire nel
uol nontecautges. maismandesuostre genz sempre aiquies.
a seiazuaucolorsendemanes. mar i remanra tor ne mur cau-
ces. se bosun poden prendre lo marques. enfazeq tau iustise
coniuia es. e carles respondet siner marces. Consella mei
seinor quin ienuei. don gacon seluiscon o dan gofrei. e se
uoles per an de munt rabei. carles lo fes uenir senz deuant
sei. seiner au rosilon mestot queuei. e me direz dgirart que
ueine ä mei. e si mainent bosun qui face drei, e se fraire nel
uol que sen feunei. ia ne uera passat de mai lo mei. queu li
monstera del meus tal estaudei. que nol remandra uine non
lestrepei. ne fontane ne pouz que non caucei. vna ren pout
nodar en son correi. vnc mais not tant grant gerre nus cons
arei. Apres parlet dans haimes de uau gruage. paires fu car-
bonel de mont brisage. don non mandes girart tal esfraage.
tremefes bonement uostre message. quel uos uegnem dreit
faire a uostre estage, si comferent li ome de son linnage. e
se segre le uol per bon ostage. non por perdes del conte uostre
omenage. nel ne perde de uos son sennorage. e se li cons lo
lait per son folage. vos mandes uostre gent per grant bar-
nage. ia ne derez tenir per guiunnage. que uossaiben me-
nar tot lo ueage. e por prennez sa terre plan e boscage. iane
uos en mouezporenuiage. tru tort quel uos a fait uos datbon
gage. mais cU qui laira non ait folage. nonaie coardie ne uo}
m
pillage. mais proueize e ualor e uassalage. A prou pariette-
berz de uaubeton. e lni ac cenalier muntisme bon. e ac man
de cent anz portatblison. e fu ben pron derlin an rei carlon.
yna reins segnier reis n’ sat gis bon. quentrei tei e girart aie
tencon. ne tn a tort ia retes tun baron. e tro ke saches primers
la mes preisnn. mais creez ia paraula dan naimon. e acoque
te loent tuit ti baron. e trametez an eonte an rossillon. qnel
te nienge dreit faire en tamaison. aissi consesliz naies lo fes
au ton, e ameint per ostages conte folcon. e bosnn e sepia
de bessencon. e tans cent cheualers chi sient bon. e si faire
nel uol edie e nonn. non creire pois conseil ke lontedon. tros
que manois lo tienges en ta prison. e carles qnant loit mVtii
sat bon. e a cri apelat a sei peiron. lo fil gauter au sanie al
fraire alon. eil furent fil tebert de nalbeton. peires tn meni-
ras a rossillon. a don girart contaristei razon. (8900: 3141)
exendirai dist peires bren sermon. lo matin qnant parra labe
del tron. Ve uos a son ostal peirun tornat. ai gent qua qnele
noit at soiomat. as loras e tondoz e gen bainat. anz queueist
„esclaira“ lo äiet (sic), i la sos dras uestiz e nel chaucat. a la
guise de france si conreat. que quant uos ou aurai dit eco’-
tat. vos no lo tendres mige a paubretat. Brages ueist e che-
mise de chensil. anc non ueistes nul drap tarn se delil. vers
aquel uoil teinaz trestot per uil. e furent li caucon des aquel
fil. Cauces caucha dunpaile aufrican. soularsuermels a flors
chi sunt dedan. e cauca unes hoses de corduan. e speruns
dargent men atos bauzan. daco non ai eu som seu men uan.
car en la cort al conte oel iran. nul tan ben conreat lai non
auran. Yn pelicon uesti to nu ermin. ben entaillaz abeßtes de
marmorin. a fublat un mante freis e enbelin. la uousure dun
paile nou porprin. acanel e beton de mer or fin. vait orar an
moister a ben matin. ot la messe segnor que labedin. e pois
sen eissi fors de sos un pin. Peirres ist del monster com at
orat. e a la messe oie del riche abbat. es la gauter son pure
aueninat eprein lo per lo poin e lo menat. sobr un peronde
marbre ben entallat. castie lo a guise dorne senat. Gautiers
de mnn rabel paires peirun. est uengut a la cort aneuelun. a
un conte de france deseison. e com ot del message lo sermun.
que peire deit annar a rossillun. pres son fil per lo pong con- i
melosun. e trait lo belement a un perun. e dist li so auet une
razun. qui fait bien a entendre a aonzellun. qui uoutparlar
a conte a corsfelun. se si fait com sis paire lo li despun. non i
semblera auol fol ne felun. cai chanue la barbe e lo gerun. ne |
fni en cort mespres por ma tencon. castienten bei filz e o di-
tun. Bel filz co dist gauters uos laireiz, is message de carle
porportereiz. e uoil uos ml’t preiar si lofaceiz. que nen seiez
blapmaz quant partireiz. li cons est fei e pleins de ml’t mans
ueiz. filzsi deus uos adiut e sainte feiz. faporrien quiuos'die I
213
non iraiseiz. car ia per bsü paranle meinz non aureiz. ia por
aico dist peires non castiez, quetanbien ne lo dige se far mo
liz. se den bos nel de fai o dan mafreiz. o dans seguins oi-
oons o dan gofreiz. ia melz furmit inesage non oireiz. Quant
gauters lat sos paires chastiat. e peires la son fiz bien escou-
tat a gise dorne sauie e menbrat, car per ico ne menai mer-
neillat. se carles lo soa de toz triat. car lo fat prou e sauie
e menbrat, sanez sest conbatuz en can iugat. no len noi anc
dune apparrellat. des pons li sagrement furent inrat. mort
o nencut n’ gerpenuis lo prat. serunt ensens li ome dun a-
uescat. non laurinnt dis mes dun drei ttornat. semanuresnon
tenient pres o forcat per tant lo sat carles ben de toz triat
car lo sat prou e sauie e preisat. e seli de paraule e en rais-
nat. peires fomiras mei cest anbaisat. e mei diraz girart du-
militat. quel me uegne dreit faire a ma postat. quei li feraiu
tot die sa uoluntat. e non partirenz mais nostre amistat. e
sei faire nel uout quel sen desgrat. i anz ne uerraz de mai lo
meis passat. mosterre li tan helme forbit lazat. e tan bon
caualer de nou caucat. non guara en castel ne encitat. ferai
len fors issir estre son grat. per deu quo respont peires bien
lert contat. Quar per la lei dist peires ke pros om col. sedeu
plag e sain piere e sain pol. eu non mei piserie un aureol. se
en la cort nel oent sage e fol. e cons girarz primers soil se
uol. que carlon en sa colpe lo rei se toi. pois sei me tent per
auol ne perdigol. eu ne li preizerie un rossinol. ne mais cal
®e seie en faldestol. (4000: 3241) : A uos peiron ml*t ben en-
talentat. qui furmira message per songrat. nonsenble giens
noiriz de paubtat. ben pares a son sens o aeestat. mul me-
nera amblant ben a agrat. ceual treira en destre mot aoorsat.
vn adu porteran tant estsagat. vnan poraz auer lo rein cer-
cat. caugisat e tan bim negun trobat. bien aie oliuers qui la
donat. car prendre en pot tot laur dune citat. en un soler an
unt peiron poiat. auirez decairz armes pois Ion armat. Egal
pas len poierent en un soler. e et qui Ion armat com cheiia-
ler. e dere li loberc qui fu entier. qeu carles aporta de mon
ganger, ia est co clarens qui fu seiner, toz fu fait ab argein e
dorcoit mer. la maitaz a esches lautre a carter. en indela
neire epcap de rer. la lo faire par art dui oberger. en france
la porterent marcader. ene peise giens plus dun sol ganner.
mais ne dote carel darbalester. e aceinta belan qui fu disder.
an non uistes tal arme asonmester. vne targe a son col ques
de durmer. la bocle e li clauel de la poier. furunt dor coit da-
raibeuermeillecler. e ac ast a lance deberengier. el non*me-
natasei pluscompainer. cacelinsonnebotlofil ascher.'aicel
li menera son bon destrer. vn cbeual lor bauzan de bedager.
non a en tota france tantestrader. comprez oluiperoorre mi-
ge un somer . e at tal frein el oap möllor «non quer. * haawQon
214
ueistes taut bon ne si leger, an lareon de la seile e la lener,
farent deuaires gemmes nes lestreber. en dainiac lo feire lo-
metincer. a carlan la porterent marcader. aiches adons an
peires dalnier. nes pout meuz enpleiiar en tot lemper. Che-
nal e mul a bon e garncment. qui ual as.°az des autres mais
de cent. peires innt en la sab o a grant gent. des barons de
la terre mais de set cent. dun euesque e dun cont funt iuge-
ment. lo reis en faudestue de mer argent, peires fu a ienonz
mit couinent. er uel que diiaz uostre talen. que manderez
au conteuostrecient. uolentiersco dist carles unpau matent.
aico que te dirai fort e entent. careem n’ uaut niessage qui
ommesprent. Comedirezau conte dan girart. quelmeuienie
airit faire a mont ascart. a reins o a seis ons a san meart. au
iaiement del conte dan ricart. o del gizon de drous o del bro-
cart. ameint o sei seguie dun bernart. folcherlo marescancon
del felon art. melznes pout nus conduire de mei part. que tu
poz far se uout seinu regart. Lome diraz au conte que eu li
mant. quel uienie dreit faire a mon talant. trop me uait ma-
lement tostens menant. e pesera me ml’t de ser enant. met
ten peires dis carles por mei engrant. cu men uauz co disel
toz conreant. e donez mei coniat que remanant. Peires pa-
raula au rei coniat en prent, e des autres baruns fai ensement.
eisie de la sale e sen desccnt. e a fait ? son paire bref parle-
ment. e li filz lo baiset par sen rient. li paire lo comande de
bontalent. adeu lo rodentor omnipotent, e monten cheualer
entres ca cent. quident annar a lui il lor defent. car peires
en iuret son saigrament. cuuns nel sigra de terre un sol ar-
pent. e eil sen repairent alquan dolent. e peires point lo mul
sa uie tent. Lo grant chemin tient paires lo plus plenier. en
sei mees a pres tal cosier. ne pot sol encontrar nul sun gu-
errer. por cui canies un dor de son sender. la iornades quii
fest contar non quer, entrat en rossilun par pont primer. e
descent alaruolsozloclocher. alas armes corurent cent che-
ualer. sespadecomandet al escuder. e pois intret orar el mo-
nester. £1 monester ses peires breu orazon. e tan com i li dis
fu a sat bon. santa maria preie e deu del tron. (4100 : 3340)
qui lui ce le paraule dire nesdon. per com per fol ne läge ne
por bricon. ne que girarz li tene a mesprison. e asegnat son
cap ab ist sermon. e trobet fore a luis son compainon. tor-
nat sespade el force aiquiofon. euent per un la place lo pau
passon. e encontret le conte esteuenon. e robert e guillelme
e aiennon. eranul e tebaut e don acon. e co lo quide metre
a razon. girarz parla a doitran e a folcon. e a bosun le conte
descarpion. i la laisat toz ces quant uit peiron. e est drecaz
en piez mes la razon. Gerarz dreca en pies quant peiron uit.
e pren lo per lo poin le sei lasist. e demandet de carle co ren
partit, e el sat täte neues quenai oit. e mal aie de co quele
215
mentit a päris lo laiset aco la dit. el te mande per mei quea
te conuit. que tos cors o parlet el consentit. ano nus nel por
parier ne nel sofrit. ni cel sobre son cors lai non ferit. si nol
fais de ta terre trestot faidit. que lo reis ne te moue gerre e
estrit. e girart quant loit au cor marit. tornet soi uers focon
en fein sorit. Peires sag autres uoues de par lo rei. aiceles
queu me sai celarnondei. carmon segnier comande eudirei.
q’ li annes dreit faire a sa mercei. a seisons o a rains a saint
romei. e meina de tos omes meilors a tei. e non cuidaz uos
mige si nos plaidei. com on deit faire conte de uostre lei. nol
feran dist girar sed’no mi uei. Girart carles uos mande ista
raison, que li annes dreit faire assa maison. eisi con tes lig-
nages lo fes au son. menes ensenble o uos conte bosun. e
seigin cel uis conte de besencon. e menez d*n folcher lo mar-
cancon. e menez per ostages conte fulcon. e tal cent cheua-
lers qui sient bon. e ne laisat giens por aucaison. caiqui se-
runt sei home e seibaron. quioruntde ton dreit si las o non.
e non dotaz uos mige de mespresou. que mon scgner en face
traison. quel non sbn penserie per deu del tron. sil doniaz
daur qui ez aitant mangon. com on porie metre dinz cel da-
mon. peires uai erberiar ob aimenon. quan para lo matin li
solz el tro. te dirai del annar u oc u non. Ob aimenun arberie
peires la noih. ob un ome ben sauie coite e le doih. de mes
li dona aimes ben dis oih. piment e uin e neles e pan bes-
choih. Ab aimenun uiat peires arberiar. a tal ome qui sat
gent coorear. son cheual e sou mul fait establar. son osberg
e son elme estoiar. quant tables sunt garnides er iunt man-
iar. de li car de cabrol e de sanglar. e mante uolatire e peis
de mar. de li piment a beure e bun uin dar. e peires fun toz
las de cheualgar. e quant lit sunt garni e uait coiar. dec li
una dosele a tastooar. cele no ut se iat peire tru au ior dar.
quel se ueit uestir e genchaucar. poisennetalmonster mese
escoutar. e girarz sos barons a fait mandar. Girarz en ros-
siüon de sobre seina. enune cambre uouta de mur cauceina.
a mandat los barons daquel reina. non sat bon cheualerquo
luineueina segnor. qui sat consel gart non sen feina. vers
carlon mon segnor co’mi conteina. non quide de ma terre
laisar enseina. Gilleimes dosteun celar nol deina. non pin-
sar pois sa guerre une salmeina. mais prege danlideu que te
meintena« eu taiudera sein rein que enpreina. Girarz fü en
sa cambre per consellar. e feiz sos meilors omes o lui intrar.
aidunt les pres lo cons a coiurar. mei amic e mei ome e mei
par. sabesz mei duue rien consel donar. carles lo reis me
mande quelan d.eitfar. a rains u a seisons a sun estar. e
mein los meilors omes queu poismenar. qui ostagent lo dreit
se no pois far. tos lai non ires mige dist bos lo bar. per tot
aquel consel que uos sai dar# ne per negun concluit de ba-
chel&r. quer me uint uns mesages alauesprar. % (4200 : 8444)
aicil pai tit deu plait de mongimar. carles lo reis de france nos
uuel taar. far lo II faire armanz eil de bisclar. e acedauinnu’
gide ben clar. per dac teuri que carles out tanchar. negun
ome ne pout om tant amar. trues que cons o uiscons an se-
nepar. o b?bes o risun per ben guidar. per mon cap dist gi-
rarz fan agardar. mal aie toz li pas qui quer annar. Ai bos
corespont foloo no lo direz. si ia deus uos aiut ne sainta fez.
m a carlon cest blasme no i metez. car nol se penserie carles
lo rez. por tote aiquele anor quanc agissez. na uostre don
girart non consellez. que a la cort non ant daqueste fez. si
girarz uai a cort uol quiannez. sostagesicouen uos lo facez.
e si auers i cort© uoslo donez. car si girarz a dan uos si au-
rez. e si mos doz en plore uos nen irez. Tot lo mellor consel
queu m 1 sai. vierement quo dist folcon le uos dirai. lo reis
tendra sa cort en ist mimai. e feron i sui ome mellor co sai.
e pos carles nos mande annem en lai. e si girarz i uai eu Io
sigrai. sostages i couen eu lo ferai. e si auers i coite eu li de-
rai. car si girarz a dan eu si aurai. e si mos donz en plere eu
ne rirai. Giiberz de senesgarz fiz nodelon. faire (sic) conte
bosun e dan focon. e bemart e segin de besencon. cusins
germains girart enesdrogon. auirez co’ il distgent sarazon.
e per deu fraire bos dirai o ton. coniur ten lo seignor ki ma-
inteltron. non loara girart istarazon. quelnon ant dreit faire
son don carlon. tendrient icil autre a mespreison. ben leu li
tornerient a traison. mais er li ant dreit faire pos lo semon.
e li reis lo retiene come lo son. car ses om es li meldres de sa
reion. e sei faire nel uout e dist que non. e pois nos uait me-
nant per acheison. eu ten aiuderai sen reu del ton. tendrai
mil cneualers en ta maison. senz co que ia ten quiere prez
d’n ma’goiL e girarz respondet garnis en son. quan dan bos
sail auant qui dist que non. Dam bos salit en pez a une pari
e paraulet lo cons per ital art. dirai o tot gilbert de senesgart.
si damledeus taiut ne sau ne gart, conselle melz per dreit
ton don girart. de carle el rei de france aqnel gainart. du-
gun duc dagiane e de berart. cui le cuident confundre lui e
ginart. e si li cons i uait ai grant regart. E ghbers quant loit
uai se seder. bernarz drecat en pez diz son plazer. eu per
deu faire (sic) folco en dirai uer. eu dere bon consel qui uou-
sistcrer. com non a en ist die tan grant poder. que girarz
ne Io poiche maior auer. que sei mande sos omes toz par
lezer. ia non cuit de bataille nus om lesper. ne que ost en sa
terre a ostiazer. eper oc qui creirie ist mensaber. ertmoguz
a la cort deman au ser. car co pout si la gerre far remaner.
que iamais non aureiz mot menteuer. Landriz li cons aquel
qui tene niuerz. fun laiens au conseil drecat en pez. e parlet
a girart com om percez. e uos unes tragaz per quei fazez.
217
e« cal dist girarz car o dizcz. eu uolenters dissil pos uos no
lez. quant a uos mellors omes consel querez. non sabez o
parlaz quant en partez. nio reste li sens qui apreinez. er uos
dirai girart cauz uos essez. eu no derie un eu si uos irez. car
coertuostrasproz si lentendez. dreitne lei ne iustiso uos non
tinez. anz quise claime a uos lescamissez. co est la pire te
che que uos auez. mais per cel damledeu per cui uiuez. si
non laisaz estar lorguel el prez. Io tort e la bauzie quel cap
tenez. e damledeu de cor non menteuez. qui uos tent en enor
mentre uiuez. carlon nostre seinnor melz non seruez. uos
enperdrezlesunres que granq tenez. que de Cent milie omes
non aurez dez. per mon cap co dist folco uer i direz. mal aie
toz li moz que uos mentez. (4300 : 3543). Duna rien co dist
folco sui ml’t dolenz. oz euez escoutes e non entenz. diz ke
carles ton seidre enz mescreenz. e que trafr te uol cosaz e
senz. era mande tos omes e tos parenz. e duna lor casteis e
chasemenz. eosbers e ceuaus e garnemenz. e non laissar per
co dreit non presenz. e sei prendre nel uol per son fol senz.
cel qui pois te faiidra sent recreenz. e tu fouz e maluaz si no
li uenz. car se dex te aiude e dreit consenz. nos pout earles
confundre ne saute genz. E dan bos quant loit pren la pesar.
e es drecaz en piez enz a parlar. folco laisaz is plait trestot
estar. car aico non es proz a conortar. ne mon seiner non dei
ia, otreiar mais una rien aurie ben a loar. si carles se nolie
cai apruchar. que annesera o lui a plan parlar. e annese mes
seindre desencolpar. non i quit cheuaFr ia sen enpar. qui
men ost person dreit en lescut dar. aisi pot dis girar mi’t bien
restar. li conselz fun donaz quil uolges far. les tables sunt
cubertes e uont maniar. Quant unt maiat sin prestrent fors
aissir. el plan deuant la sale per dreit burdir. qui sat cancon
ne fable en quet la dir. chaualer a seder e alauir. e girarz e
li seu a esbaudir. entros que uen la noiz a fredezir. Io cons
dcmaudatuin e uait durmir. e leuet lo matin al esclarcir. sui
danzel lauiderent a uestir. e annet au moster la messe auir.
pois a fait lo mes sage a sei uenir. co que mandera carle en-
queladir. Peirestu tcnirasa ton seinor. a carle elrei de fnm-
ce lemperador. de mie part li diges endeamor. pese mci car
mei tent por sordeor. mais quäl faire mon paire sui aocessor.
queu degra cadelar sa ost francor. e portar en bataille sau-
ria flor. e donar en la cambra consel mciilor. mais si io mant
colgut sui traitor. li cuuert el maluaz el bet fador. perqueu
non pois auer lui ne samor. per ce sen conbatrit sempre au
mellor. acel quiai sen fait uers lui duotor (tw). qui fait uers
lui de mei lausengedor. quant bos o eist teuric son maufai-
tor. quel ne parlet a mei ne en alor. ne recet ueu donai cas-
tel ne tor. perquen sie forfaiz uers mon segnor. ne quel men
degest toure mas de menor. Si d-s maiut dist peires or en eu
14 *
218
gaich. quan tu diz queu arei tort non as faich. perque poische
jtonor metre en forfaich. pos tan benodisezannem au plaich.
quauratloreisenfrance en is mi amich. e serunt i sui conte e
sui abbjdch. qui iugeruntlo dreite tu o faich. malaeudistgi-
rarzseu gins lau aich. ne se en men conrei en talaaich. tu Bas
ben per quel reis memes agaich. anz en serunt enquermil es-
cutfraich setcentdonzeldessellesperterretaich. e feritobe-
spades tal mil gemainch. cane garunt li elme cap ne caraich.
aueniar mei de carle del tort que m faich. Peires non pois mutar
nontenapel. quanc carles non accoite quen non ensel. tospri-
mers non annes en sun cenbel. a asaut de citat o de castel.
nafrat naista car e iste pel. de lance o despade o de carel. e
si eu mi ai dan mon don es bei. car me man de mon seindre
un plai nouel. Io feu qui fun mon paire non conte apel. car
lo me uet tener e Ion cadel. plumar me uout lo reis co faus
auzel. ianz non ueira la feste saint michael. que eu li moste-
rai dels tal tropel. si queram persei terra com louis ainel. co-
me direz dun peires carlon martel. quanc mais nostret tal
buche de sun mantel. mar lo sen penset mige so franc cufel.
car mo set enuair uol len apel. Girarz ke demandez au rei
carlon. eu la mort de mon oncle conte uidelon. e cele de
mon paire lo duc droigon. oaucist lo dux teuris en ualbetoe.
de feeltat nos iete mei e bosun. e porprent nostre ennor
per aqueison. sei non me fai tal plai quin sie bon. de nostra
part li porte defiazon. E peires quant loit si sen ennance.
(4400 : 3639). e Sambia li orguel ire e pesance. felnie e raal-
uaistate malestance. que mandes tonseinortaldesfiance. ne
perke mez tal ret aurei de france. quel en uolie plait e tota
engance. en ualbeton o ferent lacordance. quant de la mort
teuric au duc dascance. caucist uostres cuisins bos asalance.
fu uostre de la guerre la comencance. e sera del damaie la
maiornancei pois li ferez uos dreit tot a balance, Drai o tot
don peires de mont rabeih. e ferai o semprer mentre ques
ueih. carles me fait grant tort enenleih. car me mandet mont
(das t scheint getilgt vom ersten Schreiber) seid re que fese dreih.
aseisuns o a rains a sain romeih. anz que mesest monor
en son espleh. vne ren poustnodar en sun coreili, non anra
mais oian istrezidreih. simanues non tenie pres e destrelh.
di tant ira'dist peires tot en sordeih. E peires quant loit a
corgainart. corsadenperador uis de leupart. e parlet a la gui-
se conte bemart. qui fun del noiriment au rei berart vna rien
uos dirai dist el girart. non facez a la gise al uiel foucart. a
un conte felon de saint meart. qui bauzet treis seinors e pois
lo quart. cellen rent gueredon qui uent plus tart. quel gecet
de sonor per dreit esgart. ci uei ostar alcber e dan ‘ginart. ar-
mant lo duc de frise e conte acart. non i a un tant prot ne si
gaillart. queu no li combates a une part. que un ne deit lo
m clamar traart. quel ne se penserie per negun art com qui
an. . . cort de lui segart. E don bos qaant [loi]t fun pesancos.
peisali depeiron qua[i]si descos. e iurefc damledeu le glorios,
girarz e sa maisnade non es pros. saisi peires sen torne ist
orgeilos. e peires respondet tos amoros. com buns aasaus e
saiues e sientos. quen dizeq seinor cons mais tolez uos. car
mal estait de conte tant poderos. qui a talent leger e sens de
tos. que per cel damledeu quest sobre nos. eu non preiz uos-
fcre orguel ne uos un tros. si eriam andui el prat la ios. e fui-
saz de bataille tant aeco£ e qnei ni ogis mais mei e uos. non
fusan per un ome tant lai soscos. sens logist bos feris si fol
ne fos. E dan bos quant loit cuit que sair. non pout mudar
per ire non suspir. e est leuaq del renc odeiseir. e uuolt an-
nerpeirunesluc ferir. quant don folco sos fraire lo cort tenir.
ne sai o alorguel u olair. per pau ne conmenca ben fo aruir.
E peires fu iraz e a li dit. monstrat mauez don cons de uostre
ardit. per un pau que non mas ben lai ferit. mais deus eis
cons folco me n a garit. e as carlon lo rei ml’t aueillit. e gi-
rart ton seignor peis escanit qüaici ses ulez ueen ... nas
aacit. mais non quidaz uos mige quel reis loblit. iane uerrez
abanz un mes complit. cuit que cent milie omes sobre uos
git. E don bos sirasquet a poirun dies, si non fuisaz don
peires mon don tramis. e don folco mon fraire non retengis.
tal uos agre donat e me cel uis. que li uelz de ceu cap fors
en salis. daico sie ton seindre e tu ben fis. i anz non istrat lo
tens que prat fioris. que ben buns ceualers en er ocis. em-
nauresper mes armes pres odelis. e peires les gardet e si sen
ris. vos ke sabez don cons si serez uis. ne si ai duns coran
lourembris. mais non es mons amelis aitan aizis. ques bastiz
en la roca o aregris. i ons en chai el caduez e li uernis. des
cheualers dedins plus est forcis. que uos auez mo proz nom
manatis. nira par les erbers de sanc liris. seu men clamerai
maluaz chaitis. si abanz non es fait que pas estis. Don bos
descarpion drecet el sol. non pout mudar par ire non parol.
peil pelant escauz cui dans lui dol. per tei o diu girart car
e:s por fol. que tant uos a trobät feuile e mol. qui ton paire
ta mort tonor te toi. menbre uos del prouerbe de maiol.
quant a folet el mon lo fil turol. (4500 : 3737) : lai me pren is
mesage si que com crol. v fere de mespade tal perlo col. ti-
nez mei per aul sei cap nol toi. tostens parlez dist peires don
bos en fol. Sio dizez dist peires ne queu sendre. car ense-
ment parlaz con serez mendre. trop donez leu consel ioue
etendre. ceualers aduraz non deitaprendre. nason lige signor
lauar ne rendre. mais uos non es tant ausi uol mon sendre.
quel ne uos face aual ben bas descendre. e ne maurez mais
ueauos contendre. Delautrepart estait uiscons segis. e par-
tat a peiron com om peruis. peires molt uesil faz ere do bis.
Ä9Ö
onques mak eenalers cd ne nos dis. ne mesaagers quen reis
nos tramesis. e ert ml’t grant merueille si ten ia uis. e se tu
uis ten oais de co garnis. ia ne sera abanz eisoz estis. qm
sernem a orliens u a paris. e seirem a la porte denan trete dis.
entrues que uerdiera aurem rezis. e la fons enpeirades e fors
sosia. non uestirai abanz pelicon gris truesquel reis se com*
bäte. . non genchis. £ peires parla ben e sens mentir. segin
ceste paraule ke uos oi dir. fait don girart au conte ben a
chausir. cons qui a tort prent gerre per son air. vers son lige
seinor cui deit seruir. malez est e felnie aico consir. por
lorguel de la force ke pot monir. mais quant noit sobre lui
maioruenir. esesuines trencar arbres rezir. e sa terre gastar
e aermir. e ueit sos casteis prendre easallir. e sos murs cran-
entarepozenplir. esa bone maisnade prendre e delir. li con-
sel qua creut lenca falir. sue baron aforchar e a p&rtir. quan
nona kedonar ne que tenir. dun ne pout faire gerre ne dreit
sufrir. nierisun sen grant honte ne pout genquir. de co men-
bre seigin ke moez dir. cor en es al intrar o al eissir. Folco
a le cor irat e triste e greu. e es leuaz en pez dun banc osea.
Qeignor frane eheuaier dira o eu. carpoi aico tien carle tot por
uideu. car at mon don per fol tant e per leu. abanz quel tra-
mesest carte ne breu. asaizie sa terre e pres mon feu. res*
pondentli baron tropofes leu. ecomparao car co crei en deu.
anz ke ueie passar la sain romeu. Peires parla a lei dome ca
grant ualor. non senble fol ni fait ni betfador. folco laisse
laisse («ic Jlairee Ia gramor. remenbre tei de deu lo redentor.
com qui trop es iraz non a doucor. bar mais done girart con-
sei mellor. con se concort a carle temperador. qui feeltat ne
garde uers son seinor. non a dreit en son feu ne en saimor.
e eil en uent en cort ai desonor. Lo cons girart les ot prouer-
biar. e comandet lor sempres a calar. folco laissaz is plait
mais ui estar. car trop es lai de gerre amanecar. asaz sera
ueuz achauaucar. causla uonra melz faire e adunar. e se dex
taiut peires plus non parlar. mais encac nos de ci senpre a
annar. Girart manderez carle nula ren al. oc uem en cel plait
general, aual enca ribere soz san uidal. e ferai li tot dreit se
lai fait mal. e mon seignor reface mei autrctal. quanz ke di*
zezdist peires un nonneual. maudiz sie mos seindre de samt
marcal. se citat ne uos toi tro a donal. e no le preizerie en
berbegal. se el ne uos assail entrues quäl pal. a tant uont
montar peires en fon (sic) caual. quant folco li a dis donaz es-
tal. enquere parlerem un petit dal. Giberz de senesgarz e
folco sos fraire. e girarz lor cuisins qui dels fu maire. tuit trei
sunt apoiat de sobre un caire. toz premeranz do folco pres
a retraire. per deu cosins girarz nol fei ben faire, mais man*
da ton seinor de ton uiaire. que tu li fräs [sic] dreit con fest
tos paire. mais ke gidar te face a sou repaire. e se condait
m
nm done non taime gaire. aisi poz ben ta colpe uers lai dos«
faire. Folco apela peiron oent bernart. peires diiaz al rei de
nostrepart. que nosliferondreit par don girart. (4600 : 3831)
mais que gidar nos face senz nul regart. per deu co respont
pieres is plait non cuel. e tendra o lo reis a grant orguel. des
pos conduit demandes quen gidar uel. no li caut ren tamer
sa mei sacnel. ne mais cal se seie en son caduel. e eil qui li
conseillent funt i que fuel. e eu faz plus assaz car non men
tuel. aiqueste paraule passe lo suel. monte e broce el caual
dreit uers un bruel. Peires part de girart iradement. ben a
furmitmessagesuenessient. vaitsenasain deniso reis atent.
carles a messe oie a saint uincent. e pieres en lombree de fors
descent. Oarles oc les matines iorz es clarcis. larceuesque
herueu la messe dis. quant carles lat oie que fun eissis. de
sobreun faudestolloreissasis. entor lui li baron daquel pais.
e no manegun ben uos uestis. non aie pel de martre u de
garmer gris. seinor escutaz mei carles lor dis. a nnet ne
fu cel ore que andurmis. per meillor cheualer que anc conu-
is. peiron de mont rabet que la tramis. mais per aiquel sa-
int piere que requis. se anc tant fez girarz que li feris. ia
mala li sun uel ueiraint mon uis. a tant respon gauters de
mont senis. qui fu paire peiron e sos amis. tal uol li des el
cap quel sans eissis. queu conbate o lui e sil uos pris. e en
uostra preison girart uos mis. si que uos li tenges quator-
ze dis. eu mos sai distli reis ne fui peruis. ne aidunc el non
ere mos enemis. e droge de borgaine fun poestis. e semais
lo ternie serie fis. a tart lo tendrez mais gauter li dis. a tant
peires descent e carles ris. Peires sai ueres noues de dan
girart. e oc con de felon e de gainart. maudiz si el co dist
de saint meart. se la mutat de france tote non art. del mez
que a dedis no preint sa part. aiqui mentet dist carles lei
de coart. car seu lo tros de dins per saint liennart. ac non
at negun lou tant grant regart. (4649 : 4050) Carles ueit
son message con es uenguz. quel drez lai non es faiz ne
coineguz. Bauers nol es prames ne tramesuz. il a mandat
sos omes e somonuz. mais el non es amige toz atenduz. e
ac en trei mire a escuz. anz que li iorz paresse nei sol neluz.
les at sos mont amele toz descenduz. e ne fu anc casteis mels
requosuz. ne periches dedins melz defenduz. granz est li
poders carleesa uertuz. ales perdreite force toz conquesuz.
suz en au cor caduel es descenduz. (4662 : 3875) En la cam-
bre aun conte domanasser, aicel lo pres au rei a mentecir.
don fazez iste gent tote tazer. e la nause calar e remaner. e
pois faites peiron aici seder. e si deus taiut peires e tun dis
ucr. nol caut men congedire per mau uoler. non ferai eudis
peires au men esper. si deus me laist intrar dinz cel moster.
(4671) Peires sist dan lo rei en faudestol, entor lui cheualer
t>ercunc el sol. e rescoute les noues oauir les nol. quanfcoenl
quer la gerre uns non a dol. ne de ceo ke lor dist ne lont per
fol. (4676: 8883) Ere escoutetles noues ke peires diq. seinor
cofun digos que li ofiq. que fun de bones armes mes cors
garniq. e menai bon cbaual a cors ardiq. e cheuauiai bun
mul afanadiq. mos escuders fu proz e mal trachiq. entrai en
roissilon per pont uoltiq. e descendi a lorme desoz la ui$.
entrai el raonster que uos bastiq. preiai sainte marie deu ge-
nitriq. que ne fasse amanaz ne escarniq. c girarz paraulaue
a ses muriq. fui folco e doitranz len ualadiq. au lor consel
fui en sen pres coilliq. girarz deman de noues tos entroiq. pei-
res se dex taiut e saint feliq. de carle eu rei de france caus
noues diq. e eu li respondei toz amanuiq. que annez a sa
cort tan ben garniq. que nol siaz mespres ne auelliq. eisieon-
tes linages tostens lo fiq, que uos serai se os plaz ml’fc ben
bongiq. Ere escoutaz les noues queu dicere. aicosunt les pa-
raules queleu conterei. (4700 : 3904)girart carles uos mande
non uos mentire. que annes a sa cort sens negun ire. menez
bosun lo conte queu gidere. el marchon fulcher cons de brie.
quanque latert forfait amendere. permoncap dist girarz non
laire. trosquelmalquemefaitcarliuedre. peires uaisiarber-
ge queu nintere. le sqneschalz me quert e mangere. e leue
le matin queu si fere. e auges la paraule que te dire. lo mes-
sage au rei carle quel mandere. a mei uirez dis aimes menar
uos nere. per amor deu rei carle tarbergore. Aimes co dis
girarz fai li albere, si ferai eu dis el ric e entere, non ai dreit
en mon feu se perco perc. lo solel uai cochar uers balenberc.
e la noit fait teraper e molt enerc. e aimes men menet per lo
cosderc. de maintes ris deintaz pro me proferc. Que por la
uostre amor mien ecient. e per ben que las fait e tui parent.
e quel feras enquere a ton uiuent. ben me conrea aimes a
mon talent. pois coca mei en un leit daur e dargent. e donet
me donzele tanent. quanenon uistes genor seu ne uos ment
fui chaucat e uestit au ior paruent. euanna au moster coita-
dement. la messe que Ion dis aui e entent. pois uin a plan
au conte a parlement. tres er uos sai part dire de son talent.
Quant oi la messe oide quen dona deus. eissi fors del mon-
ster e fu toz leus. trobai girart ceu conte me tos cesseus. e
dis une paraule qui fu ben leus. cons non estar iraz ne triz
ne greus. si com fait sarragins o fei ibreus. conoorde tei a
carle si taiut deus. aurasde dreit tes terres e tes feus. peires
tan mal mafole lo seiner meus. quar me part en sa colpe fait
que iudeus. abanz laurat conprat que uein el meus. ne que
sie passade la saint romeus. Yeires quel reis maine tant ma-
lemens. de feeltat me gete son escient. queu degre chadelar
la soe gent. e ferir en bataille premirement. e donar en la
cambre consel ualent. aisicon firenttuit li mien parent. mais
m
&i lo munt tolgut eil suen seruent. li culuert lausenger el re-
creent. porqueu ne pois auer samor neient. per hoc sen con-
batrie sempre a presen. ne daco no soan ome uiuent. quede
la mort teuric non fais consent, ne a me bos non prest nul
parJement. cum annet a la coit ne quant en uent. perquen
sie forfait mien| essient. quel reis men degest toudre mon
chasement. Quar lo tenez co dist trop uil e lait. de feeltat lo
getes tot entresait. que sens colpe de tort quel cougist fait.
li fesis andefret bastir agait. non uendra a ta cort ne a ton
plait. trosque uende lo mal que 11 as fait. mont se conten so-
gar qui que sesmait. Eu lo dirai dist peires en is breu mot.
tostens aura girarz co dis coro[z]. sedeusme salae sos omes
e sos neboz. trosque te ai uencut e les teus toz. pois portera
dorliens la sainte croz. aiqui mentent <}is carles con sei co-
goz. car si troc arbergar el prat desoz. anenon recet de feire
tan mal ne oz. Ben furmi lo message a mon talent. vi aucher
e ginait e dun armant. e segin e bosun e dun gintrant. com
oi dit mon message e tot tun mant. si coinuc lo conte a son
senblant. sou ben que ne tamaue ne tant ne quant. anz me
uaz ma razon contraliant. eu dis une paraule quil pesa tant.
comquil ferist per nas ab un ueriant. dun cons sin fazez
gerre cuit mal uos nant. eaurez la con parade abanz un ant.
e nolgimei conbatre sens penz estant. quel tort el abauzie
e tot leniant. sen fait girarz bataille obes senant. non so ant
cheuale ne uol reblant. borgenun ne bouer ne alemant. neu
non tros celui quil mo demant. mais bos descarpion fu en es-
tant. e fest ml’t fere chaire e airan. e at clos son poin destre
e trait son gant. e si folco no fust dere ben grant. mais eu li
dis tal cause al mautalant. [tu]it lo tengrent per fol e per en-
fant. De feeltat le getes e faz li tort. (4800 : 4001 ): [q]ui son
peire e son oncle li auez mort. e tolez li lengroine la cit el
port. conrei te de gerre can poz a fort, quel sen est toz gar-
niz co la de port. Oiant toz dis girarz ista razon. que retar
nou deuieloreicarlon. tros que fus a ta cort e tei baron. quel
roeses par tos omes a razon. car non as fait felnie ne mes-
preison. versgirart ne asseusneuers boson. euol gimen con-
batre en la maison. non reblant chaualer ne nol soou. ale-
manne bauiere ne borgenon. neu ne tros celui qui mot me-
son. per tant enquet laire de dan boson. e ferire me sem-
prescuns no dis non. quant dextramestcel conte dan folcon.
per hoc dis message e ton sermon. quel te uenges dreit faire
en ta maison. e a me nestfulcher e don boson. e segin lo uis-
conte de besencon. e girarz me respont del tot quel non. re-
queit la mort son oncle conte oidelon. e sele de son paire lo
duc drogon. qui per tei fueret mort en ualbeon. e si ne lor
adreces tu e li ton. de la lor part uos di desfiazon. E carles
com oit de! desfiarr. cel li fu tan de fer e si amar, que noq
224
pout uers peiron mais mot sonar. enquet sa autre part a co*
nortar. donzel ma maisnade ten a uos char. quin uoudra
dista gent mei aiudar. ne pout a mon auer gins fadiar. li
chaualer sem prestrent a alegrar. e lun lautre a atir e a uan-
tar. e carlon fu ml’t bos quis ot gabar. e li iors fu tornaz a
auesprar. vi mais nest tans ne ore de plaidear. e demande-
rent laige e uont maniar. e uout per tens gezer per man le-
uar. cele noit se iaz carles troscau ior dar. quant a la messe
auie e uait montar. e fait dire a cascun que sant armar. qui
a son bon chaual fait lenselar. e qui obere ne elme nel uol
laisar. meeslo res senceine fes lacar. e pres premers sa gent
a chadelar. sobre girart enquert a chauaucar. grant f ulie li
uol a presen far. Mon sen conreet len carles lo res. non at a
seisosomesnesos marques. ne non a de barons fors ses plai-
des. non quidet de girart guerre el feses. non fu contre cui-
daz ne non au mcs. non a mais treis mile de purs frances. mais
melz adobaz omesnouit an res. de breines safrades delfz dal-
pares. e li alquant osbers uiels telmes. lanccs e gonfanons
escuzdebles. granzchauausecorsers e espanes. ab aquestes
compaines intras lai es. girart fera fulie mais ben li pes. La
gerre mot reis carles e a en ris. sobre girart les gide cons al-
beris. [o]ntlitoutmontamele que tet Ions dis. castelz ualenz
e buns manens e ris. toz ont porpris les bors el mors peruis.
dolenz en ert girarz bos e seigis. a tal en uenra mais qui nel
aquis. a tort nert confunduz folco e landris. Cart ior i ont
estat pois laugre pres. quanquanegun del ost res non sofres.
deeonque demanderent que us lor es. au cincain ior giraiz
en ac un mes. al nouent si conbatent li cons el res. Sobre gi-
rart a carles car ior iagut. aico a mont amele que lat tolgut.
al cincain ior girarz na mes ogut. quil dist de mont amele
quella perdut. carleslireis de france li a tolgut. aisleuos
tant dolent e irascut. quel cons non paraulaue a ren nascut.
entruesque ueit uenir folcon son druit. folco conseille meise
dex taiut. de carlon qui sintent por recreut. toi mat de mot
amele lo pui agut. e quide mei aucr tot confundut. mais nol
a enquer mige cocut. sept ans en ogis eu mon fieu perdut.
por quei nos en fuissun a conbatut. e ke nos e li nostra küs-
sen uencut. Estaue sei girarz en acoreuent. vncastel cau de
carle en casement. li casteis es tan forz quel se defent. car
furent mais de mil li bun siluent. e cheaaler acoite plus de
set centt. e li borcens sunt riches e manent. de cbeuaus e
de muls daur e dargent. e girart en mon brere de fors al
uent. (4900:4 1 Oi) paraule a ses omes e a sa gent. e ten a sos ba-
rons uniu gement, atanteslomessageqnidescent. quil dis de
mont amele que reis lo prent, es leuos tant irat e si dolent. quel
cons non paraulaue a ren uiuent. entrosquel ueit folcon a
qui satent. folco si dex taiut consel me rent. de carlou qui
225
einten per recreent. toi ma de mont amele lo mandsment.
S ois a iurat lo reis fauz saigrement. noirait seiz bataille
un meis uertent. mais eu ten iur ih’u omnipotent, si ale-
mant n faillent el dessertent. non ira senz bataille soit iorz
matent. Ere oiaz la paraule de folcon. con qaide de con-
sel co’ le te don. quan tu anz le creiz mal que ne faiz bon.
cest demandaiz mon fraire conte boson. e seigin lo uisconte
de besencon. qui ten fors donsellirent de lor razon. e la cam-
braquesuoutadinsrossillon. [i]ane derai consel dorne felon.
que tu ia te conbates al rei carlon. ear tu es ses om liges de
sa maison. e non as chäsement nul fors le son. mais uai sl
li fai dreit pot te somon. a paris o a rains o a sesson. si dex
ten cors garis de mespreison. que tu retaz non sies detraison.
trosca carante iorz met la razon. per conte o per uisconte
leial e bon. e per riebe arceuesque de sa maison. quant li au-
ras fait dreit quer li le ton se faire nel te uout e dis que non.
eilnos uait roenant per achaison. des pois taiuderai e tei ba-
ron. com qui a tort gerrec per deu del tron. son damage fait
graut e son prou non. Ja non derai consel al mien uiaire.
per que tu sies folz fei ne bauzaire. que nus teus pars to poi-
che cn cort retraire. mais uai si prien aucher de samt ma-
chaire. quil est franc cheualer e de bon aire. e si mandez al
rei dreit lireiz faire, o quel se uuol en france mais sen repaire
per co dones ostages mei e mon fraire. folco co dist seigins
nol ameis gaire. quant plait li consellaz a honte faire, anz
nogist el perdue la cit de caire. e mil mars de lenor que tec
sos paire. quel reis senz grant bataille ia past senz caire. Gi-
rarz ent ent segin o lui sapon. e auit la fiilie ml’t li sat bon. ia
damlideu don folco pois ben uos don. quant eu ia uos crerai
dista razon. sei reis oa est passaz e seu gloton. li normant el
franceis e li breton. tot per nun delamie confusion. pois ba-
taille demande seu ne li don. e folco quant lo ait tan dolenz
fon. non det consel pois ne mal ne bon. Er a mandat sos omes
lo cons girarz. tot per non de bataille uers moutes praz. e
uent o lui auchers el cons ginarz. eui fun en alemaine monz
beliarz. aduqent len denz raile deisi gaillarz. cai qui non en
uolpis ni om eoart. e non cuidaz dis conte ke gaire el taz.
conbatrai sei a carle per uer di marz. Girarz quant ueit de
carle si lis comes. qua fort perprent sa terre e son paies. e
son mellor castel robat e pres. e prent trenta messages proz
e cortes. eforz mulz ambladors e espanes. eu sap bons amis
per es trames. mandet les caarcins e dagenes, tos anz e bal-
zenuns e roenges. e bascons e iascons de bordeles. e tros-
caus porz despaine un fin non pres. [l]i nauar e li basele
uenunt espes. [e]is lo reis daragone le seus trames.
[s]obre seisante mile sunt mais de tres. or fun de la bataille
faiz lor conres. mais don girart lo conte ben no cen presr
15
236
(4965 : 4189) car tot a enufcrs carle iuiar nos es.
MCCCCXXXI. Mas. Oxon. Bodl. Canon. Hlsc.63 0 fol. 88,
z. 8. (4986:4190). Girarz quant ueit de carle si lentencone.
sobre lui es uenguz assa corone. a per present sa terre ke sat
plus bone.e per gilbertsongendre detaragone. tramesperai-
meri cel de nerbone. per raimon berenger de balcelone. per
bertran lo leiduent de carcasone. e perginan lo conte de ba-
lone. per iocel lo gerrer ques auers done. parent furent gi-
rart a la persone. per toz aiquesz lo cons lo reis razone. no-
len traistret paranla gente ne bone. por quel de sobre lui se
despone. i a anq noueira diraarz anz ore none. (5000: 4204)
bataille en aura carles sai lendone. Aiso fo en estat el mes
dabril. soz montameli foren li enemi. entre g. e k. foron ai-
qui. a tans bons caualer lo iorn feni. e tantas belas dompnaa
pert son mari. duna fera bataile la mort uos di. don fransa
e alamaina en deserti. ars sont moster egleisas e crosifi. ab
g. saiosteront tuit sei ami. e foron bien X mille a feruesti. no
ia sei quel noisia toz aati. car non potben grenar son enemi.
mas deu .g. uenen li plus ardi. la mainada del conte que la
nuri. e k. descendi en un lari. (fol. 88*) .. ies damideu trop
enobli. ..iegus peccaire nol presasi. ..reis de gloria auos odi.
..me oi honor uostra merci. ,.o fo ies trop esbai. ..ela bosone
aimeri. .. e andefre gilbert egui. .. ia uos ai en trestoz nuri.
.. s bos auers toz reuesti. ..ai ben enpleiat entrosqe ci. .«auez
main palaz pris e saisi. .. dat lauer e departi. .. ai en is segle
mais tan conui. m me uens reisK. sabez que di. ..ar men con-
uendra paubre mescbi. .. uant aarai al rei terra gerpi. .. os
en serqz plus paubre eaflebli. af. seiner neps a nos o di. main
ben mauez ia fait pauc lai serui a totz ioms uos aurei fo pa-
remi. eal gran besoig uei eu qui est ab mi. e .f. lo garda sili
sourL oi uos auem don duc treis ueiz oi. se cregut magisez
no fos pas si. entre uos e lo rei fusaz ami. mas oi nos ges mi
a per uos aisi. hui me uerez ab armas fer e ardi. ia noi anran
inestier li gardaui. car neus des cammades sen uant ensi. or
nciem auant queu los enui. (fol. 87) Les batailes analgent per
me ns., iraz les cheps enclins elmes lais.. K. marteis fu reis
en poesta.. e g. fu uns ducs en parenta .. e li uns enuers lautre fo
mout ira.. e f. fo ens rencs ben ausberga . . e ses sobre un cauas
mout afaita.. corens eendemis e saia . . e fo mout gentament sos
cors a.. uns esperos ab aur es pes ferma.. e ot causa* de fer
bonas aisa.. plus blancas eus argenz fins esmera.. lausberg che
acuestiforzesera. .lospans e la uentaile ab aur safra ..qanc
pernulaarmanofo falsa., lern qeotel eap fu car compra.. so-
bre toz oels de lost geta clartaz. escut daur e daqur escartai-
raz. asta reida e fort fer aseiraz. baiart porprent grans sauz
per cams araz. sobre toz cels de lost la trasportaz. mais cus
arc* »o traria us mataraz. e lo reis can louit ses arestas. so«
227
brel conte daluerna ses apoiaz. e a dit as frances segnor gar*
daz. lomeilor caualerchanc ueisaz. e uos dirai chi es si mes-
coutaz. f. Io neps g. es apelaz. e es naz dalamagna siner cla-
maz. 0 escoutaz sas tecbas e entendaz. .. elas del monde en
lui metaz. «. las maluadas de lui sebraz. ..1 non a neguna so-
breus costaz. .. es pros e cortes e afaitaz. ..nc e de bonaire e
enparlai. .. e de ribera gent esaiaz. .. cbas sap e de taulas
de iuc de daz* ..lo seus auers no fo nedaz. ..eua cascus quan
uol asaz... ianli bon e ]i malnaz. .. ior donor faire no fo tar-
<$az. .. irament ama deu eternitaz. .. anc no uenc en cort puis
ehe! in naz. .. negns torz fos faiz ni derainaz. .. ue sei non
pot al faire nois peqaz. .. sapli mout mal gera e ama paz. e
can ne que sos elmes lies laqaz. e a lescut au col lespaqa au
laz. donc est fiers e fremdes e desraiaz. orgolos ses merce
e ses pietaz. can torba lor gera de gent armaz. ia non sera
de canp un pe tomaz. e fer sa es el rocs com adescaz. ab lui
se cob roil e li maluaz. (5100:4803) ea beneaualer toz temps
amaz. los paubres e los uils honoraz. segun que cascus ual
los apreqaz. e sapqaz desta gera mout li desplaz. e sen es ab
g. mout ueiz mesclaz. enes mesclaz ab lui enes iraz. (fol. 88)
mais unques non poc eser per 1.. e desor non seria per mi
blasma . • qni a son amic fail o es onta . . quen totas bonas
corz nes mesp. . e no men seria oi tant perpensa.. queu uos
ages mia toz aconta . . los bens qe sunt en lui ni las 1 . . e per
aichel segnor on uos crea . . el es mos enemics e mout lo . .
mais uoldria estre com f. si en . . que de quatre reiaumes Sei-
ners . . seiners diqon frances mout lo 1 .. car si ai tant en lui
com uos cont . . anc meilor caualer no fo ior na .* sia se diz
lo reis e plus asa.. So fun a nouendie au ior pargut. lor en-
gardes sencontrent sunt coinnegut. e desquant se conugrent
sunt descendut. e armerent sei tost e mot argut. non cuidast
del ferir cun sen refut. viaz tant astes fraidre e tant escut e
tant osberso fausar e descofut. (fol. 86) e tant franc cheua-
ler mort chaagut. les engardes girart les unt uencut. Go fun
au nouen die quant iorz pares. aual en la riuere soz uerdu-
nes. borgoinon se conbatent o les frances. gent deuit ses
escales carles lo reis, emetel premercap ses erupes. cesden-
tre leire e seine uassaus cortes. furenticil decartesedebles.
o les lances trencanz auz arz entes. egide les arboz unscons
de tres. mause! ebruer e aucores. e la premiere escale für-
runt manes. een lautre peiteuin ebretones. een la carte nor-
mant e flandines. poberenc eieil de uermendes. en la maior
de reren carles lo res. ocels de parisi e dorlenes. de seisons
e de rains li campenes. e portet lor enseine un dus gofres. el
cons girarz cheuauche nos chaut gences. o lui uge e ertauz
cd de fores. gigo e aienris de uianes. gillelmes e reinauz de
masconez. bos e folco e seigin quin sunt apres. eist uenut
238
tant sarrat e tant espes. les enieinneres dreites ab orferes.
coi mais eu querra fin pos lestoses. abundreit en serie omors
o pres. Locons girarz chenauche euint premers. ..ober fu ga-
zaranz lesmes de carters. ..ie long lesplent lisafres per laur
qest mers. ..geeinte lespade quel deit disders. .. e la pongra
compra toz uns enpers. portet escu e lance nou denuers. sos
gonfanons uns blans lars traginers. e sos cheuaus uns bais
adreiz corsers. e uen denan sa ost con bons gerrers. encon-
tret uns donzels ca non raters. aico fon uns des carle gonfa-
noners. e girart qant lo ueit fert uolenters. que lescuz ne
lobers ne reste en ters.egrauentet lo mort en uns sentiers. aiqui
uerezconbatrebonsoheualers. e faire iustesafouse a millers.
talz ne fun de la coice giz ne parlers . cui nauent en lester granz
destorbers. De laigidunt girart seuloherenc. ealemant i sunt
e desertenc. e uint ob es raines lo fi z ardenc. en lui a bon
uassal e a elenc. ac elme de bouere obere doblenc. portetes-
cu e lance de monbilenc. echeuauche un cheual corser brai-
denc. e a ceinte le spade aurei genenc. anc no uistes negune
si tal ni trenc. mal sen e angeuin e erupenc. eil furent de-
uers carle enlautrerene. (fol. 89) Rainers cridet sen seine du-
renc. e uge de peiters no genc no gen. e uait ferir rainier aisi
couen. el piz sobre lo berc no fest tan gen. que 1# cos-
tat senestretrestotneltren. ede roquetlenuers en nn roden.,
aitan loinde la sele con laste ten . . quant rainers fu a terre
cobrat de se .. e a tal pres el pez car cor li te .. esclicel son
Miaut faiset son be . . pois cobret au cheual de bona le .. e
des quant fu de sus el tet per frei, i la traite le spade quil ont.
darle . . cui en fert en leime de plen en ple . . (5200 : 4405)
tot li trence le cors trosquin el se . . pois uait per la bataille
si conuenen. oimais se gart de lui cui ne uol ben. Bos e folco
e seigins nennnt de tras. e dons fouchers cheuauge baiart
qne fas. e sunt seisante mile tuit ab armas. cheuauchent as-
te® dreites euunt lo pas. e delai uent lo reis el cons foras. es-
cridunt lor enseines tuit a un das. van sen aissi ferir com
oiras. que des lo tens encai don cleopas. qui fu en la bataille
de ual troas. noistes unes genz qui neisis cas. si fere ne ocie
ne sis lauas. mil ni a cauguz cuns nos muet pas. (fol. 89 3 ) . .
perdut poinz o piez boces o nas. .. era en lestors e noes re-
mas. .. s de lai bosun e dan folcon. .. reis furent a foncher lo
marcaucon. . . a deu a garant e sain tomas. .. ai andefrei e
don aimon. .. fanoner unt fait del conte ugon. .. ndefres or
üei nn mal laron. .. ui mocist mon oncle a don boson. .. ez me
porreuet a nolpillon. .. i en ist estor non len razon. ..'oca lo
ceu&l fic esperon. .. marcaucon escride ca trai foucher. dan
me feses e tale e destorber. qui mocesis mon oncle teuric
lautrer, e peisera me ml’t si nou te mer. sabistemeie espade
tal non ten fer. que tot tentrencherai tros quel brager. ai-
qui mentes uos tot glot lausenger, a tornar uos ennai amen-
229
conger. e broces les ceuaus luns lautre quer, e nos remas li
cos mige en foucher. totli trenchat lescut soz lapoger. ean-
defreiz sirais en aisil fer. quclifauset li braine *1 pan dobrer.
anbedui se desragent en un grauer, per aices cous se mes-
clent milcbeualer. Ambeduisentrabatent enunes prades. ai~
qui sunt Jes conpaines seus raiostades. (fol. 90) yiraz tant
escuz frait astes pecade. . e tant obere rumput breunes fal-
sad .. e tant colbes ferir o les espade .. e tautes testes ob el-
mes de bntseurade. ben en pograz lauar quinze carrade..per
tort quen a girars o les feiade ..na perdut barons de ses con-
trade.. Anc de folcor bataille mais ne auit. que nes mees lo
reis i fun feri .. e moc de sa bataille cel qui o fi. flz fui\al uiel
girosme sau n daui. del rei partit par gerre e fu faidi. a don
girärt lo conte es reuerti. qui li dona granz dones taus con
cauzi. per icel fu lo reis fort enuai. sil ferit en lescut ques
daur flori. doutre en passa la lance el fers bruniz. pois tor-
nat a girart en uns caiimiz. e pres lo per lo frein com om fur-
niz. a fei consi estaiz toz abaudiz. iareflte si li canz des teus
garniz. que cent solz uaut de taraiz. e si ti laisses prendre es
escarniz. amis co dist girarz per quei moudiz. car eu ten iur
la sainte ques genitriz. melz uourie estre mors ensebeliz.
mauuaz reis me retrai lai soi fuiz.anem les dun ferir queusoi
garniz. tres iduns fu lestors mels enuaiz. (fol. 90 2 ) ..per camp
peiron lo fil gauter. ..rtat les armes caut doliuer. /.nt adurat
son consier. .. sei e bos sencontrent el sender. .. firrant an-
dui ml’t uolenter. .. contrat seigin un son gerrer. .. menbret
a peiron del reprouer. .. dist a rossillon soz lauliuer. ..li reis
li tramest per messager. .. con lentendra a mau parier. .. a
gabador aul fener. .. ens nel uait ferir en lescut ner. .. ro-
chent les cheuaus luns lautre quer. Andui se portent gerre
ire e gramor. e fau lo cadeuns per sou seignor. brochent les
cheuaus lun lautre cor. segins lo ferit si aut so« la flor. que
li fausa loberc al pan forcor. treis des costes li taille dun a
dolor, e peires refert lui de tal uigor. quanc n receit tal ooup
par uauasor. Peires brocha cheual qui mYt trabail. e uait fe-
rir seigin que noi mel fail. que li troquet lescut sos la po-
gail. e trencet li loberc a menu mail, e me lo peez li fest tal
fenestral. que de tras e denant li sans lensail. (5300: 4504)
non deraz per sa uida pois mige un ail. Gaee el uiscons de
drues pru acel goin. (fol. 91) o ueit la maior presse de sei
fait coi. e uait ferir alcher de mont sein proi. e au chers qant
lo ueit donet sen soi. que li troquet lescut desos lo poi. e lo
pan de loberc tot li desioi. e gace refiert lui aut sos ceu groi.
non est tan fort loberc tos ne uergoi. que lenseinnee lalance
per cols li oi. e crabertet lo mort del cheual loi. en pre elene
en bataille ne en besoi. nonfert melz alemanz sais ne borgoi.
E uos per camp alon lo fil ansei. obere out iazarein des lo
280
chapel. e out lacat nn elme raimont borel ea oente lespade
mil on dnrgel. portet esciit e lance non de bordel. • ehe-
nauche un cheual ferrant poutrel, e portet gonfanon ab our
mantel. e uenc ses dementen t per plan calmeL e uait eridant
lenseine carlon martel. ves uos de lai giraut de mont renel.
quant ot lenseine carle noil fnn gins bei. e cuit eil ans dl an-
tre encontre apel. e canz acuns del deus sen desensel. Gir&ui
fun chiualiers preonze ualenz. canc aners le son cors nn no
fu genz. om fun girart an conte e sos parenz. qnant lenseine
carle ml’t fn dolenz. e uait ferir alon mais non faiz ienz. (foL
öl 2 ) .. ert lui si quant lo coup senz. .. use la breine de sam
maisenz. .. n tet lo mort en terre adenz. ..les uelz doitran de sam
lorenz.(veenttalpercui fun pres nengemenz.) .. anz brocael
ceual efertalon. .. z sobre loberc per aucoton... limet lalance
au gonfanon. .. ntet lo mort en un sablon. .. eent les uelz au
conte ugon. ..t talquin apres leuengazon. ..per labataille ugon
aisin. ..i oirezsenprere seu uos odin. .. bre un pelicon canon
ermin. ..esticun obere blaue teoin...a lacat un elme ueriat daur
fin. .. acente lespade genou daiglin. portet escut elance de san
domin . e chemische cheual bai a saure crln.e pezetli dalon qua
pres li fin. efun dolenz del conte de sonlin. e cuit que en doitran
nomes falin. Uges ferit dontran en son escut. que son obere
li a escoissendut. per cors li mest la lance le aste anut eoar-
bente lo mort el prat erbut. quant les conpaines sunt reco-
negut. vieraz tant aste fraite e tant escut e tant fran che-
ualer mort chaagut. com non a soin ne eure qui quel reznut.
(fol. Ö2) ben a carles girart sire uendut. per duc teuri das-
cane que la tolgnt Garles uenc apoinent a grant poest. vai
ferir un donzel fran de ties. amont sobre Bon elme en lauoor
fes. trencel cuir el cabel abeslotes. elo pez e lo cors tot cant
enues. e lui e son cheual trestot imes. dous meitaz en sest
laz un genes, laic chace reis lo ior en lor fores. Iste bataille
fun aun di mar. quel nauar e li bascle lancent lor da. ni at
tant fort obere no face par. franceis fierent es elmes que fest
ginar. lisanz e la ceruele gos en es par. aiqui non a mester
nus om coar. quer il ni pout durar ne sis regar. Co fun es lo-
nior die quant intre esta. a un di marz quant solz fun escla-
raq. quelz compaines sencontrent dun fu pecaq. de ferir ne
docire n tenunt paq. mil enuiraz iazer cadenz calac. quant
perdut poinz o pez o caz trencaq. tanz uermelz gonfanons e
sanglentaq. per cors de cheualers menu passaq. e set mile
cheuaiis tant enserraz. non es om qui estende ne poin ne
braq. car nus ne i pot uiure mais quan deu plaq. girarz uent
per lestorn toz airaz. (fol. 92 2 ) ..norz de ses mans que afolaz.
.. ire e li uis len est camaz. .. mau talent ian be a terraz. •• t
senseinere e meu uns praz... ridet ausex er lor donai.-eocie»
e derocaz. .. te uos est a mei tornaz. ..n troberez si lepairas.
..ne me monrai aico sacaz. ..erai preso morzoaleuaz. (6400
4695) .. es sera reis o abaissaz. .. urai ma honor quit en paz.
..o respondetcom om menbraz. ..n corfceis cheaalers e comse-
naz. .. Ostens fus fols e fei e forsenaz. .. fnn grant dolz an se-
gle quant tu fa naz. .. no fon gins dalmosne cabanz pecaz.
per tei es abaisadecrestientaz. afelnueiz les tex tan es pau-
caz. plus de set müe ni at morz que nafraz. e per hoc sis
auen ben reusaz. que carles ra perdudes sex assaz. mais lo
reis est ton seinier rice postaz. elmi loc de sa terre nos atro-
baz. e creissent li si ome deuers toz laz. en sol una leu gade
ner toz cobraz. uemais ni aures unte se uos annaz. seinor
franc cheualercar li loaz. qui sparen t ne fraire Carlen leuaz.
(foL 93) e totli petit pas les enportaz. eu anneraiderere e dun
daumaz. Bosegilberz onoseg&rindaz.e Serien i perdez mei
demandaz. quant girarz girp lestor fes lo forc .eine fnn anplen
pez pois en cauca. el ne lose om dire de maire na. fait i fast au
olerenimauuaista. mais lo camp retet carlese sos bam.Carles
restet lo reis en la bataille. vit tan donzel iazer mort sos uant. e
tant obere safrat sanglente maill. asuis dira co dis assaz tra-
bailües mors n e sat pensar qui plus lor uai. mais cascun un sar-
con ecel quil taill.doracensous del son sens co quil faill.co dis
uns abes bret de cornuaill. j a deus noi dunt releu dautre toaill.
el reis li done en feu senco quil faill. Li bibe e li abat nostre dou-
tor. facem un cimenterre en den onor. icil qui ci sunt mort
li nostre ellor. cascuns i est restaz por son seinor. ere lont
otreiat tnit li meillor. milmarsen deit li abes a son prior. senz
codun sunt loiat li taillador. e pois lor sert tostens de tal la-
bor. tant (Jom furent en trez gerreedor. Girarz sen es annaz
carles reman. ..z le noit el camp tros lendeman. ..ii senuait
a r&ins la cit a plan. ..u reis a sens de come uan. ..i ai lauer
ne aur espain. .. ual arabi ne castelan. .. toura passar ca per
maman. ..sens e ardi cors seguran. ..era el men rende uilan.
.. mo e donar lo soberan. ..squel reis mantet lo ioi el dun. ..en-
gut de nan lo conte aimon. .. r pis uns auez au gen causon.
.. runs de bordel li fiz ion. ..leis lo tosanz luieneblon. ..mon
cap dist lo reis ml’t me sat bon. .. sunt me anemic li plus fe-
lon. ..vos abreus iorz naurunt ta gardon. jamais non cau-
cenrnns esporon. seinor non lo pouz faire sensmespreison.
anz uos denen contar sos plaz confon. comil sen repai rau-
. uent en lor reon. nos lor fesem agait en clarenton. nostre
ome de boorges o de borbon. e comfurent eisit a plangas-
con. nos lor salins de trasperuncambon. anz negunz n
estorst nes li cucon. nemais que senebruns e trei baron . e
neng los coitant dins comellon. ecoilli les girauz ensa mau-
son. (fol. 94) anz rendre nes nos uol sen aisinon. que uns
m i perdes mais raenco .. e de co li fesem ben pleuiso .. en
lor derai dis carles dei tal poiso. toz li plus ris dira gamiz
232
enso. e mostet ai quies mande e somo. e pres an parlement
sos albio. Garles parle a gascon par grant leze. per engien
de donar e par saue, les a si conquesuz a son aue. cascuns
lirent e liure son mane. carles les uait gamir a grant pode.
message en a girarz tros al quil se. li cons sos rossillon abel
uede. faitgilberz efolcon laz lui sede. e bernarte boson e
manese. de lor armes portar sunt teint ene. carfurent repai-
rat de sainz seue. castel del rei quen fait a fouc arder. e pa-
raulent de gerre faire e sofer.atantes lo message qui lor dißt
uer. quel reis li uait gascoine tote toler. que li baron li font
tot son placer. (5500: 4692) bataille en ert dis bos eu len es-
per. tos en auerez co dist folco tot lezer. caruos igaaneztant
lautre ser. e pout girarz e uos a uelz ueer. que non est io ns
de gerre a tot mouer. En aproparaulet lo cons bemarz. (fol.
94*) ..iuencels fun e fric granc e iaillarz...e si me ereez uos e
girarz, .. assara carles lo pont desgarz. .. erre enke iaz sanz
leonnarz. .. ron de castelz en france essarz. .. ui caut diö fol-
co si un lenarz. .. s tout des nostres les meillor parz. .. euere
prouence ne craist regarz. . . cobertos da uer traarz. . . ries
lor tramet a sos canarz. .. est remasuz del melz li carz. ..u
co dist gilberz desenesgarz. .. i ert con funduz lo reis gainarz.
..ol fait cous de lance espade o darz. .. n porie caler cauz fust
li arz. .. que logis ocis uns escobarz. .. aisi commorit le reis
censarz. eu los aucirai malues co dist focarz. anz non fun
ren dis bos qui tan me tarz. K folco quan loit irasquen sei.
granfelnie auezere parlatuostrei.ianamerai quin dige queu
me deslei. eu nol uuel dis girarz ne ne lo trei. mais dreiz est
e costumeke fouz folei. e qui ereit son conseille ques na sor-
dei. bels nies folco por deu conseille mei. consel ni sai dis
folco neu ne li uei. tant coneis a felon carlon lo rei. ia nus
suensenemis no li soplei. (fol.95)nel cui el pou sobrar non a
merce. e per hoc si en beins ke se plade. cui om de traiciun
en cort mese. ia non deit herberiar tal ret ose. dun lui face
e son eir mostrar ot. Quan te donai conseil ne men cree. nou
te gardes de Ion ne ial de pr. tan sai lo rei felon uers uos en-
gr. ia non baillera plai com li iuge. e per hoc se fus ben que
li mande. pe*r un prot cheualer tal quil trobe. qui de la trai-
ciun uos razone. Preciaz e comandaz a dan bego. car non
i sai meillor ne nul tan bo. sei pavent sunt meillor en la mau-
so. por uos gerpi son fui del rei carlo. en lenderai ual brune
e tu diio. ia pois dex co dist bec ben no chendon. con ia
prendrai so nor ne ren del ton. mais en lai annerai e tu se-
mon. e cauauge a pro mei e tui baron. e sei reis non uout
dreit e dist ke non. abanz quil isse fors de ta reon. len aiem
tot rendu lo gaardon. e si un lai te rete de traicion. eu de-
fendrai ton cors eu dan folcon. el sautres fors fulcher e dan
bosou. o da quclz i metrai tal acbaison. ne lor douagrocet
torne dauion. (fol. 95*) ..8 qui dona coniat a don aimon. ..reit
son cosin e dun ugon. ..mostrent aget soz analon. ..elaui e
blasmailon. ..ucera uers mei uns esperon. ..eis non fesist tal
mespreison. ..quel tramesest a tei peiron. ..s co dis girarz fa
canos on. ..o breu conseil e cor sermon. .bege el cheual senz
oompainon. ..is son escuder per sun blison. ..z tramet messa-
ges toz las niron. .einon loherenc e borgenon. ..assunt a niners
e achalon. ..semblentespraz deual mucon. ..arlon antfmfaite
li gascon. ..I ne soiorne gaires en la reion. .irunde lo trauerse
naus e nodon. e fai tendre a la riue son pauellon. ereisiazsos
brunpaile eiclaton. esgarde cum passerent su dansellon. e pa-
raule aterbert del ual beton, e a gacon ceu conte e a ugoo. a
tant bege descent qui lor despon. lo message girart e de fol-
con. Lai obege dessent des plus prezanz. fun de set recobuz
sos muls ferranz. intret el paueillon entre dous panz. cheua-
lers est furmiz e assaz granz. (fol. 96) e fu adrez per armes e
de roman. e carles lapclet e trais soz gan. cai uos rent uostre
onor e catre tan« de la mie meilor mais non balan. de tes meil-
lors parenz cai en as ta. ianon des conortar quin sie dan. Sei-
ner iste razons queu uos a por. (5600 : 4787) non est desco-
uienenz ne queu cono. que tos bar maluosfaceneuosluit.ga
nun parlez dun bec per art nen sor. vergirat ne ausesc ia
me racor. trues nerunt confundut tuit eil plus f. non amerai
le conte seu n uei mor. seiner quaus proz uos ert seu locie.
abanz auez grant onteseuos'perde. enuostra colpe un conte
de son pre. quel cons es proz erius aico sabe. e pol uos mais
seruir quel meillo de. ne fant de toz aiquez que uos aue. Dun
bec sa granz ualors est maiutaz. esarichez danzepaubertaz.
Cent mil omes ma morz e afolaz. mes reines confunduz e aer-
maz« e per hoc si men sui un pauc uengaz. de tant cent mili
omes de soz cazaz. cuil afait granz ontesquant sun enpaz. eu
fui quis retin e doiz assaz. estendrai a onor toz se deu plaz. aico
estorzdistbegese granz peccaz. (fol. 96*) ..cons non set deren
uer uos dannaz. ..aie forfait ses eritaz. aico dun bec kerne di*
ras. ..i nosmes girarz ellociudas ..get ebecameiamosennas.
..ooist teuri con satanas. ..ndraimlt car siqueu ueiras. ..lai ia
senz aige tondut eras ..ent mile omes laimes detras. ..onade
gascoine castel nimas. ..becseuancet per melz respondre. ..er
anz quel fesesses de droit semondre. sazir son feu e prendre
sondre. ..citaz poz arder sos casteis fondre. ..is nel podez abriu
tan griu confundre. ..ie ia ueazdegerreniatnerepondre. ..ar
uos non uis anountanduratondre. Janonauranttandurcar
ne cuiram. e) nibos ne folchers li trei satam. se pois de lor aicir
ne lor en dam. per hoc solium dire parent eram. nos boc quo
mes auis de linz adam. sen podie un tener quant fortles am.
ferieleparerquant fortlesam. nolor uaurie aurs quiz son pez
daran. Seiner no lo facaz co respont bege. girarz es prez lo cons
15*
234
ke drez hob sege. preinez lo sei nos plaz mentre ttos prege.
quantmais trai dist carles e me tenege. (fol. 97.) pois dis quen
dreit songantmepl non derieperrendemi iortreg. tros non
lairai donor sol uneleg. pro i aurunt dist bec morge e meg.
Apres parlet gauters de sain rome. une ren nos dirai dis el dun
be. pos ke girarz pres gerre de ren n cre. que fest lautrer batail-
le ke fair n. a carle escon batet enun planfe. beniesteclo ior
tant con lui le. sos escuz fun trocazen säst i fre.mais ia deus
ndunpartdequelesche. quelcons e sa mainadeel camp rete.
Euos quo respont becqui preses dun. vos nfeses lo iorgaire
encauz lun. ne no i feris manes ni en es tun. ne noi preses auer
lo pres dun iun, car n fes en sarcous serraz a plunc. mais uos
ne me sos uu en uas nen trunc. a banz uos en tornez irat en
brunc. Pro parlet andefrei qui tint me ante, vos ni laissez de
mors millers seisante. le ior cornet ml’tbas uostre olifante. la
traiciun girart dunta faittante. deus confundeuaisselotaus
uis plante, se nos ploram dist bec li cauz encante. ere se trai
en ant cel qui sen uante. Beges ot andefret keissi desruche.
que cubici girart uiel fole ruche. (fol.97 2 ) ..euaisels plens de
lan bruche. ..auez castel tan aut en tusche. ..s iest treis iorz
kaucartn crusche. ..rt selcrabente osaastafrusche. ..lo part
de lui el de sa luche. ..de son mantel nostet tal busche. ..on
est fei fols traches ne mois. .diz eleiaus durs come bois. ..st pel
de grennebarbeel tois. ..iselaterere des mar el fois. ..ui tant
riebe ome cuitot nangois. ..aille en uolez tant lo conois. ..bries
iorz uenrez aun tal frois. ..tauerez entreseinsmoines elois. ..is
ert li cans dis carles e tuit litrois. ..serai blancarmaz qui ques
chamois, .rouatuos ai dun becen campeprous. eprouerai gi-
rart sa plan lo trous. par lui fu a paris bastiz li gous. (5700 :
4883) e nus en la quintaine li escu crous. e mors li duz teuris
dun fu grans dous. e seigin ont mester uns Ions sarcous. e a
boson aura autre taus ous. e au lairon folcher un festes nous.
seiners d’s les garisse que neus en cous. pois que parti de
france o ere enuous. asaz mout en ma terre fait souent fous.
dam li deu uos en iur en san t duous. oel su miliet entre les sous.
(fol. 98) u mei no laissera fiez ne alou. oluineremanrauilans
ne bou. dreit me face girarz plus ne li rou. non lairie sol tant
con ual uns ou. Seiner dreit uos fera girarz mes sir. vos o
prendrez de lui co uos oi dir. e hoc sei cors bosun merent e
liure. e poisli prouerai q uest mes trair. eprouerai lautre ior ne
al prim concir. quel ne sen poust saluar ne escondir. non fe-
gest de teuri maluaz martir. quel fest en traicium con fei ocir.
e dun bec quan loit si sen air. Don tote ior diiaz traiche mou
sendr. mais or se trare enant eil qui len fendr. seu non len
pois saluar ui e defendr. donc ert li quens prouaz e mei fai
prendr. en quet son gant pleiat al rei estendr. mais n ia tan
prot qui soles prendre. quant lai uirunt peiron aus treu des-
cendre. seiner ist razonme fai entendre. car se dun bec 63 gi-
rauz eu non sui mendre. [e se bataille uol be rendr.]
Que proz feraz dis bec se ben lentenz. e que fols de bataille
sa tort le prenz. co soi prez a defendre e conbatenz. e ai
eheual bon e garnimenz. o summe uige apeu con ora sir-
nenz. quant teuriz fun el pra mors e sanglenz, que girarz
pan parla nen fun consenz. (fol. 98 2 ) .. o lui pres consel nö
curlemenz. ..soi par ces dis pieres mes escienz. .. mei non er
fais faus segremenz. . . li respont don bec tu menz. ..ort teuri
fu girarz ioienz. .. et e ouout e fun querenz. .. de ma cort con
mescreenz. .. ne prest coniat el ne sa genz. .. int aiqui e .1 mes
maufezenz. .. na recet a san florenz. .. os casteis demeines
e casimenz. .. eu met folchers e mes argenz. ..t trames
peirjn tes uelz ueenz. .. fest de mos clansescarnimenz. ,.est
uers dis peires reis n i menz. ..prouerai girart se tu defenz. .a
razon uait dist bege en autre senz. Or en oiaz la fin e le co-
menz. e pois gardas que sie dreiz iugemenz. que seu en sui
uencuz ne recreenz. fei sie el reis e tu se no me penz. nen
cai uencraz dis carles ne n ers uenz. sei eons non est prouaz el
coinosenz. a tens i pout venir toz eil plus lenz, lai oueiras
iostar mil e set cenz. auraz assaz bataille se taut latenz.
Seiner co a dit beges lait es de rei. qui son baron fait tort ne
ne fait lei. girarz ne uenc a cort e diu per quei. (fol. 99) cone
poz escondire ne om por tei. non donasses coniat dan ande-
frei. aimon e aimeri que eu ci uei. quel li inestret a gait sos
mont elei. ja nen sen conbatraneguns amei. eu fui e loi e
blasmai tei. e per hoc si uos quert lo cons marcei. quel ren-
dez sa onor e soffrez drei, beges codist lo reis toute de mei.
quel message girart ne lui ne crei. e man li ben per tei mais
nol menuei. queu lo ferie pendreper saint romei. Beges en-
tent del rei qui nel consent, ne non ame girart lui ne sa gent.
e respondet treis mouz iraemeüt. reis aiqui uos menestes ma-
lement. quant li baitis agait uostre escient. que no lauiaz
fait defiem ent. e pois saisis son feu premierement, quelman-
dissies a plai na parlement. e carles fu iraz de maitalent. e
iurat dan li deu omnipotent, si cai ne ogisses tant ris parent.
mare uos fus eissiz foresladeut. cel non es mos amiz qui tot
consent, arberz e seu danzel lai uont corent. e getent le de
tratfors en pennent. per hoc li sunt amic e ben uoillen.
monte bege el eheual ses armes prent, (fol. 99 2 ) e arbers
lo gidet con sun parent. La 0 beges se part del conte ar-
bert. (5800:4976) e la noit erberiat en un desert. aunsant
ermite a un conuert. e daiqui a girart son don quil sert. e li
cons li demande que tant profert. molt le troba felon de mal
acert. nos lairamais onor tro na sofert. anz naura dis girarz
lo cap ouert. non laia dan conques cou decapert. eu e li men
Ion fait ample desert. deeiquen loherenne asantlanbert. non
236
pont fors mur franc ne cuiuert. a tant e uos folcon e dan gö-
b?vt. Bos efolco e gilbers nun aun conseil. e demandentque
dis carles Io feil, ja non ert ben a nos ne uos ob eil. si noil
renz roissiilon per lo correil. anz naura dis girarz lo cap uer-
meil. anzno uistes mais rei en tal es deil. qne seriaz nn ioen
a son orteil. nos denerie sol tornar lo ceil. e per pan que non
preBt per lo capeil. quant me gidet arbers e mi danzeil. e
erberiai la noit de soz un teil, a unsantermitantotenuitueil.
ne sai al de cascnn mais sa pareil. quel reis gira unuit soz
mont moureil. dissade er en sinal engal soleil. Au partir
ne fi&t trop irat carait. (fol. 100) quant eu li prochai de tei la
gait. e uoigi mei conbatre que nol as trait. maisune ren me
dist dunt estait lait. oent toz se uanet el mare traait. toz li
melz deta gentolui sen uait. porlo tort e perlonte quelor
asfait. Guidaz de cheualer que nol peist fort, cuison sein-
dre fait mal e meine a tort. qui nen uuelle son dan il o sa
mort. per tant perdez la terretros caduport. des auenches
la cit a clausa al port. no laisera co dist qui uos connort. vos
nen auez castel quel pres un ort. tot uos fera faidiu co troben
en sort. Par mon cap co dist folco a co sai eu. per aitant uan
bauzant girart li seu. carlon trobat felon male en veu. tant
con pout lor fes lait e mal lor feu. poz fai tort a mon ome e
dreit liueu. ai qui es nai forfait lonor e deu. e girart suspiret
e fu li gren. e iuret sautre part sor sun estreu. Folco co dist
girarz e non sai al. deu en trai a garent le spirital. e uos siaz
riaz ostaie e meu catal. que ia mais non ferai men ome mal.
sen ogisaz dis folco fait autre tal. orat paisset set anz desis
nodal, (fol. 100 2 ) en quel n criensent li tuen reial. ilest uen-
guz aseus broc el cheual. seinor garnisez uos destor canpal.
lo cons girarz uos mande raqon leial. uos non es gienz gas-
coin neproueucal. mais baron borgenon sui natural. Lo cons
girarz uos mande a tos seinor. ja mais n fera tort ne desonor.
a conte na demaine na nauasor. e eu en sui ostages a cel
menor. e respoudent li conte e li contor. set non ogest m&Jeze
tant e felor. ne li ogre tout carles castel ni cor. non einguis
prouencal seu traitor. no li couen auer de uos pauor. er che-
uauche girarz a grantbaudor. e erberia la nuitsos autre flor.
message en ac lo reis eu lautreior. Carlon antgascon couiat
quesit. peiteuin e berton en suntpartit. e per hoc nes remas
tant escharit. non siunt trente raile uassal eslit. a tan ues lu
message quez girart uit. lo reis mande ses omes e a lor dit. e
tramest per toz ceus qui sunt partit. e per duc de peiteirs
queu los agit. Dni conte sunt de lost del rei eosic. lunclamunt
a enri lantre auberic. lor sör fun la moillers au duc teuric.
(fol . 101) e lor nebut li fil cui bos delic. e puiunt en langarde
soz un laric. e uirunt con girarz sa gent partic. e confat ses
eschales e denic. carles ist des arbers e soi nuiric. as li pro-
2S7
tofcrs nengut conte aienVic. seinor^irarz catiauge 6är 6ü ute.
maisaneu gent de )or couos afic. e carles dis a seus li mei
amic. eil er. dentu son trau pal non desfic. e que nuit igerem
segur eric. Co comandat lo reis asosbarons. qenoifusttraus
baissaz ni pauilluns. ne chenestre ostaz traiz ne paissuns. aisi
siazsegur comnsmaussuns. (5900 : 0063) qeu nai tranies tos
erdouzconpainuns. perloduc de peiteirseperlo suns.e nenra
gihomars esalemons. e tornunt li norm an t e les bretons. atant
neunt parer les borgeinons. les engardes per prendre es go-
fanuns. e fun o les primers bege e barduns. fulchers e age-
ners qui fut caluns. franceis corent as armes per plana can-
buns. e girpuntlesmanteauses pelicons. e roonteteseheuaus
bai8 e gascuns. au deuis les eschaleseslatecons. li caus ferra
primers de lor barons. aimes e aimeris e aimenuns. (fol 101 2 )
gider tos primers o mil de buns. li iorz fuquez e caus e elars
li truns. de loin se sunt causit quel uals fu Ions, eil cheualer
menbrat funt orazons. au iostar des primers fun bruiz esuns.
de lances e descuz taussus quesuns. quel cansnesttozioncaq
de purs troncuns. La batäille comence en catre parz. cele es-
chale o gilbers ioiz e girarz. gige gace el uiscons uge e be-
rarz. lautre quert ageneis bege e fulcarz. gauter la gide e
peires ses fiz iaularz. e contre lauberic au eher ginarz. a la
carlon uait bos folco e bernnrz. lai non fun so annaz gas ni
lun barz. ni culuerz sil i est ne om bastarz. La bataille co-
menze Ion laige au port. ni at gardat mesure agur ne sort.
tot an mesclat en sens lo dreit el tort. non crcez de ferir
qunssen de port. quen toz engilns seiruant cergant per mort.
eil qui retent lo camp tuit li plus fort, ni gainnerunt tant qun
sen conort. car non i a tan san grant dol nen port. Li pors
a non si uans laige ueiane. la ribere fu iente la terre plane,
lisolz fu caus en maila meriane. la uiraztan donzel ehas-
euns safane. de fern e e dancire n dautre urfane. (fol. 102)
mil en uiraz iazer a color uane. li plus uielz na trente anz
ne pel ne chane. aiqui fun remenbrade la quintane. e la
mors as dous fiz teuri dascane. per quelaire a eine e li mans
graine. E uos per camp begun de nal oiei. vait demandantpei-
run de mimt rab^ei. e peires li respont assaz uos mei. e bro-
cunt les cbeuaus e ferunt sei. ni at tan fort escut toz n pe-
zei. des albres snnt falsat li catre plei. ambedui se desrocent
en nn caumei. e si beges mort co plaz aurei. peire en aiac
tals eine anz en un len quei. ne montet en cheual ni uia lei.
Quant ueit caer gauters peirun son fil. es au cor li pesetn
mereuil. fert begun contre terre soz len bonil. que sa lance
len förre trues el canmil. a genes uent poignant fouchers eil.
e uunt ferir gauter am li dunzil. tot li trocent denantlescut
uermil. e crabentet lo mort aitantsotil. canc pois non remu-
det Des kebezil. Par eiqui sunt passat set cent gerrer. casat
338
de monfc rabei e estager. trobunt nafrat peirnn e mort gau-
ter. lor seinor natural gorffanoner. de la presse lo trait tuit
trist e ner. (fol. 102 2 ) pois tornent en la presse irat e fer.
iste mais nade a mort mont de foucer. mais pois les unt
coiqprat char aderer. quanc n estortrent uint sain ne enter.
Kn folcon out uasal saiue e onestc. e coinufc la bataille e cau-
sist lestre. e laisa la de iorz sobre senestre. e cadele tros Iai
o reis poeste. e corent lo ferir sobre las destre. tal cruis funt
e tau son come tenpeste. Iai uiraz tan donzel de franque ge-
ste. partir de son cheual e bu de teste, cuns ne receit consel
de man de prestre. del seinoril barnat qtii mort la reste. suut
desertes las saules quan uen a feste. Aienrisuen cridant uau-
luc nauluc. cuil fert de sa lance an pois nos raue, clame «:irart
traicos e mal ostruc. mare uistes la mort teuri fauc. folcolo
uait ferir quan lo coinuc. tot li torquet loberc lo poiz el buc.
e no se tenc tan fort mort nel trebuc. laissaz estar lo dun gi-
rart lo duc. Ista bataille fun aun dissade. en si ual Ion ueiane
en une prade. Iai uiraz tan donzel gole baade. muirir e trabel-
lar sor lerbe lade, tant lai espant del sancperlarozade (6000
: 5l69) sanglente en uait ueiane une legade. Ista bataille fun
un ior destat. e duret tros la nuit tan sunt irat. landris e au-
beris sunt encontrat. ferut e crabentat a mort nafrat. si non
mauator cesqui unt iostat. e contaue cascun conse conbat.
non aurie demandit lameitat. bos e folco e bernarz funtgrant
caisat. qui ne sunt mais set mile ob et darmat. sun carlon a
des mile del camp getat. mais abanz quil les aient tant reu-
sat. con fol trait uns arcers ni en caunt. en reste mort el camp
luna maitat. el focon resunt molt aclairat. dune out carles
pauor e cor irat. quant trei mile alemanz ca recelat. recla-
met aun corne estre son grat. ecil ueinunt estreit e tuit ser-
rat. e trobent la bataille com sunt mesclat. libaronson par-
tifc e dereniat. Cil quil ueniunt caucat les ant trocat que
does uez sen sun outre passat. Alemant uunt cantant lor
chirieles. folcers les uait ferir e agenes. e ne sunt mais trei
cent e treinte ses. mais antretant de gent ne ferunt pes. qui
per mile set eens outre sen tres. alautre tor daiquez neguns
n es. de quest camp fu tos tens a girart pes. (fol. 103 2 ) A-
genes uent poinent so bran de roc. en un cheual de prez naz
de maroc. nouis hui cheualer si trenc ne troc. el ne consct ce
lui mort nel desroc. a gonfanun nenn eil qua porte t croc. lai
o fu crabentaz pecaz liuoc. cel ne lo ueitdelorsor luinebroc.
ne li uaut sis obers un pan de froc. tante len fun feride quanc
pois nos moc. Quant neit folchers des seus tuit sunt desrot. e
agenes murir kapres tan bot. e andefret uenir qui distlai mot
ala fei deu folcer nos prez ni dot. vi proue ren girart a tracher
tot. e folcers li respont mintez i glot. e eu soi om girart al coote
prot. e faz iquel maluaz ke tant lescot. Folchers fert andefret
en loberc blanc. que tot li fest uermeile teint de sanc. que
li trencat lo cor le fege el llanc. e crabentet Io mort a denz el
fanc. e dis quere proueire e queus estanc. lo parlar del trair
mar uistes anc. eu dcfent girart lo conte franc. Aimes uenc
apoinent c airaeris e ueunt coti folchers lor frairc ocis. cas-
cuus se uait clamant dolent chaitis. vi aodefrent cons fraire
chars amis. si cel qui uos a mort seu torne nis. (fol. 104) ja
dous ne nos aiut ne saint deuis. aimeris fert folcher en lescut
bis. que senseigne e salance outre limis. c aimes de sa lance
e me le uis. e treucet li la caire c la ceruis. e crabentent lo
mort en un concis. aico fun dons e dansde prot marquis. mi-
eldre uassaus ni reste ni tan per uis. Vi girart cons ris bar cal
ami pres. böse bernarz lo trobentiacent enuers.e dautre part
landri qui tenc neuers. vraire bos dis bernarz carlesrequers.
vant ferir aimeri el blizon pers. dcnuoil uaut sos escuz ne li
obers. de lor lances li passent outre les fers, e trence li Io
cors la char elz ners. e crabentet lo mort en uns desers. bos
dis uns reprouere qui fu fers, lo gaeldun terent tal com de-
sers. nol receura per uos uostres culuers. Quant si les a feruz
bos e bernarz. eu aprouen poinent folche e girarz. e dun gil-
berz lo cons de senesgarz. e de la uent au rei li dus berarz.
gacel uiscons de droes euielarz. as de reres escheles les genz
ses parz. nen estorz mige saus co cuit li carz. a carlon fu li
dans lire e leseharz, seuseine est caagude e lestandarz. (fol.
104 2 ) sos dragons e sos traus peinz a lui parz. si li uunt aba-
tant confus esarz. quan la ueuc apoinent bibes brocarz. uns
clerges malaes de males arz. qui fun parenz au rei fraires
bastarz. e a li escridat o iras coarz. ver la cit de peitiers
uuel que regarz. clieualers e cheuaus ros e liarz. i pos ueer
uenir de moutes parz. toz est uencuz girarz con fei traarz.
qui tes omes ta morz tos casteis arz. e bos dist qui loit tot
i menz garz. (6100 : 5267) a tant sorstrent li lor per meuns
sarz. li dax git de peitiers e gihomarz. e aurei de bretaigne
uiscons ricarz. cre cuit de girart que trop si tarz. lai o lo cons
en contre lor escobarz. i perdet borgeinus c proz lonbarz.
dex cal seinors lai pert mons beliarz . quai qui fu morz au
chers el cons ginarz. armans lo dux de frise el cons acharz.
ei fun nafraz amort le cons bernarz. per hoc si fu confes lo
cons iaillarz. e uis quet del disade troscau dimarz. Iraz sen-
uait loreis deseus de tras. quantlaiuen apoinent li bebes
gras, c a li escridat reis oiras. genz socors test creguz or oue-
iras. e bos lo uait ferir aut non enbas. (fol. 105) tant com po-
graz lancar un rei descas. lonet lo cap del but an pres lo
ras. pois li rouet cantar sun seculas. a tant sorstrent li lor
plus ke lo pas. mil enuirar iazer sainanz lor dras. qui que-
runt corpre dorne uesquilas. e set mile en ai el camp remaz.
quns ne quer ne demande mais tre ouas. e girarz se olamet
240
pechaires las. cas fait de tos barons cui amenas. mais an el
ob es iacer per saia thoraas. qael monester saia piere dins
10 conpas. e folco lo clamet folsatanas. jai poz morz iazer ei
non ten uas. e qui portei ireste flamme labras. Anz ke uenunt
gascon ne peiteain. ne normant ne mausel neaugeuin. fatoz
11 iorz annaz si en deolin. quil ne sorent cal sunt lor enerain.
eperhosi unttratlestor afin. quegirarz seneisite suicusin. e
carles iac eicamp troscau matin. lo iorli sunt ucngut trei cent
roncin. cariat daital auer com esterlin. quel rendent de trent
oltramarin. ere prendcs dis carles mei a min. auc na cointet
girarz si mal ueziu. tote li a gascoine e carorsin. e peitan e
auerne e limozin. (fol. 105 2 ) e delai alemaine en trues cal rin.
ora perdu bernart lautrer seigin. un pauc a bos lo trache lo
cap enclin. Recaubut a girarz grant enconbrer. c fait lo cons
un dol ai tant ploner. e regrete ginart el conte aucher. ar-
mant loducde frise e berenger. e landrideneuers son consel-
ler. e sobre toz bernart lui e folcher. per den co rospont bos
plorar n quer, car tuit cem nuirit dcital meater. e seinat e
apres e cos diner. quanc uns n a parent a cheu i!er. qui mu*
iris en mauson ni en soler. si non en graut bataillea freit acer.
ne ia non quer portar lo reprouer. mais daico ten mon dan a
plus leger, que mais ia de3 lor morz a s>brer. Ere sen nait
girarz mais m’lt a pou. de la gente maisnade ke menar sou.
bernart lo conte mestrent a carou. a une paubre egÜsc de soz
nn fou. en ke pois out de deu corone e clou. mil cheualers
uiraz escuz acou. cuns ne lc porte enter uermeil ni blou. li plus
clar sunt malate e mel san rou. tant es cascuns dolenz del
dol que ou. nou cuit sei cons scn plain quel reis sen lou. Se
girarz e li seu sen uunt ploront. (fol. 106) e li baron carlon
restant dolent. quer eicamp sunocislorben uolent.janigaen-
nast lo reis ne ient. si non fust la onors ca fort per prent, per
eugin de donar a son argent. eil qui a bon castel au rei lo
rent. e quant girarz uient si H content. tuit li faillent si ome
e sagent. ne mais li borgeinan eil scu parent. Casteis uaifc
e eitat girarz cerchant. ni pouta pan de force intrar na grant.
carles lor a prames e donat tant. que tuit so sunt liurat a son
comaut. quant ueit li cons del rei sil uait mermaut. dun de-
mandet folcon calla ferant. e folco si perpenseu en cal sem-
blant. li esteine la ire el fersemblant. Seiner corespontfolco
daiconoscal. porsenebrunsfu pres el ric catal. eu neuere en
gascon ne prouencal. e per hoc lauire e mei uassal. si pois en
auinun dinz le portal, carcasone e beerz nens e gen ual. cuit
auer conquesu trosqual nodal, er se parten t li conte a saia
marcal. (6200 : 5365) A sain marcal so partent li barou. gi-
rarz sen uait li cous uers rossillou. a sei menet gilbert e don
bosou. mil cheualer sen uan adaufolcou. (fol. 106 2 ) anzqnen-
tres en prouenoe la reon. a en coatrat messages dauinon. que
laserun de dinz la gebz ciflöü. ti borzeis lontrendutper trai-
con. la citat e le borc e lo dangon. per sa fere iustice eper
son don. e toico quan la uit dolens en fon. aiqui es nirent
renes borgenon. anc non finent dannar tros caborbon. anz
que li iorz pares que ni solz el tron. mest la citat a feu e a
earbon. Daiqut uait a neuere pois a diion. aiqui a parent taus
xtoues qui not sabon. A folco dis li bibes dosteun. qui dun
concile uent de mont loun. quel reis a tout girart dune uer-
dun. vau color Ion trait en pres mon brun. lan es annaz gi-
jarz a ün estrun. quan pout menar de gent non lait negun. E
folco auuit les noues aiqui esmonte. cheualers de maisnade
a mil per conte. en talent ac caiut girart lo conte. con uende
aurei sondollaireelonte. Multest dolenz girart car pert son
reine, cuidet son dol mais plus la eine, anz se fun conba-
tuz ke folco i ueine. mais non at la uertut quel camp main-
teine. Io cons i fun uenciiz muz de senseine. dist non sat
m a is donor per quii la teine. ( fol. 107) pos dex non lame tant
kc len soueine, carles e berge el camp mouernos deine, efait
tcndre sos transefeus de leine, iänoquit dist orguel que bens
li preine. abanz tornert iraz que spade ceine^non quidaz de
folcon quilserefreine. tros un dol esairesobrezestaine. Folco
10 cons chauauce aire plene. girart lo uait non car gitderau-
ene* lo cons oit les noues tiretsafrene. quantueituenirfolcön
parlaua rene. tot oblidet le dol del ioie quel meine, non un
an get la noit nuns ne si ceine. ne cheuaus tant fust chars
un gran de äueine. asaz sunt cosdumer de sofrirpeine.quanuit
11 cons del ior la prime estrene. mostra lor com la nuit cobret sa-
lene. Li ior sunt lonc de mai pauche lanuiz. de lor armes por-
tar lor fun ennuiz. volentiers se dormic ques uaiz enuiz. mil
en iazunt per praz non exsenpüiz. Folco lesuaitferirau iorn
paruent. mil en trobent per prat senz garnement. non ant
darinar lezer tant les so prent, boö e gilberz lesuant toz oci-
ent. an rei non sunt darihat mais catre cent. a ces les cort fe-
rir iradement. tros recoinuntfolcon asa grant gent. eueit soz
les enseines tän elm luisent. (fol. 107*) non pout mudar de-
ches non sespouebt. ni agiln son cbaualnol teine alent. mees
lo reis uolc estre en un plus corent. trosqne fun el castel non se
catent. e quan fun la de din z murs lo defent. e girarz est de fors
qui leschäc prent. Ld cons girarz sen torne o ses nebouz. quan
co fun de lenchauz parti z e viioz. Centen trobet tenent au ne
crouz. tuitlicridentmercetensenbleauouz« loconsesuners
bosles ocisttous. non pout inudaruerlui decxnoscorouz. per
quei torhet de gerre girarz de souz.Un moster acel plan soz uau
color. abat ia e mongds e prior. milcheualer lai entreutpor
pour. girarz les arst a fuc e a calor. veient les uelz carlon lenpe-
redor. grant tort i fait uerdeu e son seinor. non pout mudar
dan fbfcb qüö nbn plor. qtie deuenrem dis el nos pechador.
que fceltat non garde lo redentor. non pont Ion ges dorn
Benz desenor. Eschat apres girarz tant grant con nol. vai sei
a rosillon o tornar sol. e se 1! cons aioi e li reis dol. non lait
bon cheualer tro abaiol.ne tensar en moster ne soz arnol. te-
ste ni en censer croiz ne orcol. (fol. 108) totdonea cheualera
qnanque lai toi. pois lest mest de la gerre en tal triboL non
pout orae baillar saiue ni fol. non lande o nel pende o nel a
fol. Cinc anz unt pois tengude eisi la gerre. que anz ne sen
contrerent en plaine terre. sonent le uait lo reis a grant geot
querre. noil laisse borc ne uile ne dmentere. per hoc tant a
girrrz amis en quere. (6300 : 5463) nol pont legirement lo
reis conquere. sen castel non lenclot e en len serre. Car neit
de girart nel pout trobar. a plane terre en camp si com sol
far. mandet totes sas genz trosqnen la mar. non remast ehe-
ualers ne nus ris bar. ni borzes ne siruenz qui poisse annar.
tnit uant a rossillon per asseiar. fun arberges bastir e traus
drecar. e fun arbres rezir uinnes trencar. e girarz e li seu senc
a armar. sonent lost estormir fors e lancar. e folco e gilberz
de senegar. e carles safichet de soiornar. tros quenueie lor-
guel creste obaissar. En mai uien lo reis a so apleu. e futros
a la feste de san romeu. non laisse auer en france bon car ne
leu. ni rende en sa anor cenz ne touneu. tot nos face uenir
aiqui o seu. (fol. 108 4 )eiuretnostredonesant andren, netor-
nera destat ne per la neu. tros rossillons essous co que lai-
greu. Lainc ac un porter mal en reu. faus crestianfelun plus
dun iudeu. e gardet lune porte en lat en feu. autreuez lot
traide el e li seu. tramet sonent message semblat romeu. del
rei la porte auer paraule ebreu. per quei tragt son seiner e
perdet deu. La niollers girart ac une enuiiose. de sa cambre
sancele uille diose. pres les claus de la porte la cobeitose. e
det les au porter cui fuu espose. Lo traiches fun cubers uei-
sos e clous. la nuit fun brune enegre clartaz noi Ins. dl est
de) castel per un pertus. e uen au rei e dis ne uos traus. de
la tor uos aport la clau de lus. e carles quant lo uit si sen es-
trus. prest lo conte dangers e cel de clus. luns a mil ceualers
e lautre plus, er auiaz de gloton com les adus. e uunt aitan
soau cun ren ne crus. ne paraule a son par ne grant ne tus.
tros les ac en la tor el mur desus. E quant snnt en la tor cri-
dunt trait. lautrant de fuc con mes lo rei marit. e girart se se-
det la u durmit. (fol. 109) vit la clartat del fuc e ot lo orit.
darmes e de cheual son corsgarnit. e ne furent mais qua-
tre a escharit. e uenguz al portal e at lu brit. e uit deforsde-
lor tant el brunit. per consence milon lo duc nisit. La inz fant
robador tragine e rap. ne laissent cope daur ne bnn henap.
ne paile no rodat ne autre drap. dun mil parle au porter de
soz un sap. tuit seu parent felon dis cel qui sap. furent tost
con tacorlipaireelpap, e dun mil an porter trencalocap. cai*
stias uos traicor de si lai gap. A mige nuit abanz que can lj
cos. fun rossillons trais qnest de mur dos. escuder uant cer-
cant crotes e cros. ni remant cruiz ni chasse gone ne fros. ne
bons pailes rodas dras uielz ne nos. mestrunt lo fuc el borc
cubert de ros. des landers e del blat sa il cros e blos. de cho-
chers art li fuz e chait li clos. a son ostal seiaist li ris cons bos •
fait sobre lui fermat postiz e pos. aiqui es ses armaz a cent
de sos. quant fu al bon cbeuai de sobre el dos. non soane e
ferir doliat ne gros. mieldres nass aus ne fan de carne dos.
Li fouz el uenz el criz fait tau remoute. (Toi. 109*) quannon a
uit tan grant dist qui lescoute. escuder e siruent gent garce
egloute. ne laissent a robar autar ni oroute. don bos les uait
ferir en inei la route, ques aucit e confunt crabente e boute.
cui es consec a coup pois ne uit goute. vifc la maisnade al rei
qui entre toute. la fest Io cons orguel e cause estoute. Lo
cons girarz se mist per une porte. peisa de samuller car non
len porte. e don bos laisse a lautre taute genz morte. li uilan
uant cridant tuit la rodorte, dun bos les uait ferir senseine
en torte. e non quidaz dis conte quel sen resorte.e trues ueit
la maisnade del rei plus forte. Dun bos les uait ferir quan les
coinois. il non fert cheualer que tot nel frois. lo cap e lo ca>
tais troz quinz el tois. vint ni a morz laissaz que mois que
lois. les maisons el soler gentunt tal crois. cun mais no ui-
stes fou que si sangois. se bos mais la estait fera que mois.
(6400 : 6553) sespade peciade esast en trois. sen tornetteinz
de sanc e de camois. Dun bos ueit la maisnade del rei com
entre. e les seus crabentar murir e uentre. les terres e les
mnrs a lor por prendre. les maisuns as solers elborcesprcn-
dre. enqnet lo crit des donnes a entendre. (fol. 110) veit la
muller girart duns garz descendre. si auuisaz la donne adeu
contendre. e escridet e aut girart car seudre. ja mais ne uos
uerai espade cendre. e dun bos quan la uit lo cor na tendre.
e uait la denan lui leuar e prendre. Anglezeis e breton une
genz male, vant sobrant e robant cornaut lor gale. noi lais-
sunt palefreit ne mal ne male, dun bos pres la contesse a
son leschale. a pauc de sa maisnade sen adeuale. eisen per
la poslerne soz la grant sale. e passet seine laige augadeba-
le. Ouit auez col reis pres rossillon. et chel porcers en fest
la traicion. e len ac enislocson gaardon car en perdetlocap
aubrat milon. aisi doit Ion menar en cre felon. girarz lo cons
sen uait a esperon. toz uns pez e en langes e sens caucon.
fors son obere uestiz senz aucoton. e no sunt mais o lui trei
conpainon. e com el uen elbruel soz mont argon. lai eu-
contret gilbert lui e foloon. seinor or es gardas confusion. eu
uuel tornar a rere uers lost carlon. car ma muller mainent
franco frison. e gilbers respondet doz aiconon. nel place a
damle den 16 rei del tron. (fol. 1 10*) que ia uos metez en tau
m
bandon. aisi com il menauept iste won. el gardet sobre f e-
stre per un canbon. veit uenir sa muller e don boson. qui la
tent denant sei sobre lamm, e at per mi lescut daste un tron-
con. de fors pendent les lenges dun gofanon. antre enacper
la teste del sor gascon. ben seinble cheualer qnen cpite fon.
fait maueis dis girarz sernise bon. dens me dun queus eu-
ren de lo gaardon. Gilbers de senesgarz parlet primers. ques
per forcis per armes e bons gerrers. e don can cregustest taust
destorbers. anne men a diion sempres primers. li casteis est
toz dobles murs e terrers. e mandez borgeinons e lesbouere.
e prenez grant maisnade de soudeers. noi remaine a donar
aurs ne deners. ni henas ne graaus ne candelers. e se car-
les i uent e sos en pers. ne preserem asaut dous faus laners.
molt essez dis girarz bons conseillers. totenoitchauaugerent
per un senders. entrerenten diion per ponz primers. apelunt
a la porte ubrez porters. cel les coinuc e obre uolentiers. A
diion uent girart o lo dar die. e descent au perun Ion la cai-
rie. entret el moister sainte marie. (fol. 111) e pra damit deu
cauz ne locie. trues de carlon martel uenianz se sie. com a
fait so razon e messe auie. eisit fors del moster quaot fu fe-
rne. e trobe sa maisnade si lor dezie. mais el npn a talent
ke uers un rie. 0 trobet sa maisnade e si lor dis. perdut ai
rossillon castel antis. en ser amige noit la carles priß. en e
quit iam baillast si n trais. e re men uen a uos en ist pais. e
eil respondent sempres cuns n gecis. seigner qui or uos faut
tozetonis. er uos cuide auer c.irlcs tot conquis. mais ainz
sera passade la saint denis. e set cent chaualer des casp re-
zis. lo cablez qui auer 1er blanchezis. que uosseiaz plui do-
nor faidis. e girarz lor respont seiner mercis. can besoin ueit
iom ben cau les amis. mais ia n ert reis carles tant poteetis.
lintrar del rossillon uol sie eschis. celz qui dinz remanront
eu en asis. ia non uerunt la feste saint denis. que lous lor
semblera loitans caitis. carles del rossillon uatt a paris. e gi-
rarz tot le fez eisi con dis. Co fun issent pascor cointre mais .
(fol. lll 2 ) Carles fun a paris en son palais. a mandade sa
cort e tec sos plais. soi baron li demandent ellor retrais. caas
fan de fonafaire li forfois. rossilloa lor touge ejui me fu trais.
di el uns me fugenze girart lais.(650(h5643)coinoissentuaus
del conte ses agais. toz en dessent lörguels e li iamais. Ere
sabunt franceis e borgenun. girart fait de teuri la traieiqn.
e la quez a foucher e a boson. eurent tant com pois lo gaar-
dun. perdut a rossillon e auinun. faili li sunt li goz e li gas-
cun. Se uie non me feil e meu bann, noi laisserai donor un
pleinbastuu. mentres quel reis o dis mul tli gatbpn. Latra-
ciuus girart serrenouele. nonsenpoutescondirequilenapele.
bataille en fest campal sos mont amele. torz logetetdecamp
cui el cadele. ensi nal len contrai cai ners bördele, aiquime-
strast girarz nne merele. Bataille fest campal une ensivau.
aiquiperdetfolchersun marescau.lau prouai con felon ades-
leian, le ior tec esperons car echeuaa. a tant uez un messa-
ge qui li esclau. seiner dinz rossillun a mal ostau. (fol. 112)
li primers mest fail au seneschau. Seiners rossilluns a feluns
ueiziis. girarz ensen esgarz a sos euisin. si lor uecte lintrar
e los chemins. no intre marchaders ne om capins. lainz lor
fail cuiade e pans e uins. no uoil corespont carles tau me de-
slins. de aalet o poiet au graz marbin9. des carable annet o
lui garins. gacel uiscons de droes e baudoins. anz non finet
lo reis tros a orlins. aiqui requert conseil asos amins. Carlos
prent son conseil a sos priuaz. garnira rossillons deuers toz laz.
molt sera la uer granz qui ert menaz. baufaduz li iudex fu
demandaz. aico fest faire au rei molt granz pechaz. car dex
iudeu non ame ne son solaz. per itant en fun carles mal a-
baissaz. e uencuz de bataille e en.caucaz. cum auirez sen
preles alci assaz. En la citat dorlins ot un iudeu. qui fufiz
penchamin au fil abeu. qui de folcon lo conte cadan aufeu.
quinze muis de forment an car oleu. e autre tant de uin aco
sai eu. e treis cers de sazon la saint maceu. e quinze uaces
grases la saint andreu. cel fun de dinz la cambre au con sei
seu. (fol. Il2 2 ) e eisi de lainz escris un breu. en ses letres
cuisat en leng ebreu. tramet le dun folcon per un corleu. gi-
rart lo conte die que no lineu. rossillun uait garnir carles el
seu. fera lo u per la feste de saint romeu. quinze mile a che-
ual sunt e a peu. e folco quan lo uit loet en deu. enquer ten-
drai rei carle mon don lestreu. E folco lo uait dire conte gi-
rart li cons ot les paraules del gainart. e traroest per bo-
sun e per berart. per ueil gauter florit demontescart. parent
sunt e german a don girart. nn quez la duz uufosaisi iaillart.
mil cheualers ab elmes qelz de sa part. noi annet li messa-
ges mige tant art. quel reis tornar sen puische senz grant re-
gart. Girarz parlet al mesazer quil fu trames. e a mandat ses
omes per tot a fes. oe qui sat bon ami per lui trames. eagent
catre mile anz que moges. anz que lälbe del ior a pareges.
les a toz enbuscaz en un defes. e li reis uait garnir rossillo-
nes. enant sunt ia li car e li borzes. e lo reis uen apres e si
marques. quan girarz lor sailli dun bruel espes. e dunt sat
ben lo reis que trais es. (fol. 113 ,) Girarz a nies ses omes toz
per soquez. poiz eisi en la garde toz sous de pez. el reis a
rossillon ueit com auez. enant snntia li car e li dnmez. liso-
mer e les males o les garmez. e lo reis ueit de tras e sos es-
sez, e girarz tor a seqs e dis salez. e pois al autre mot per ci
eisez. furez e ociaz e retenez. e qui auer uoura prou en prenez •
jainais ne seres paubre se uos uolez. en aiquel ior retorne gi-
rarz en prez. Garles ueit de sa gent con sen es brui. e folcon
o les seus con les a dui. trais soi co dist carles ne sai per cui.
246
en quer auendis uge mais gent de lui. non sai autre consel
conbat o fui. e mentres quil li dis Barment andui. Mentres
quel reis Barmet en part set cenz. (6600 : 5739) quant ues-
tiz lor obers blans con argenz. escuq on couinenz elmes lui-
senz. echeuausdegrant presadrez corenz. egidet loranbers
nn seu Karenz, la o tramest lo reis quin fun dolenz. ves ba-
taille mais sie qui la comenz. au so partir nac folco dobles
garenz. Folco a lacairebrune el cabeil saur. quant de talche-
ualer noi mentaur. e out elme e obere ke fest tau faur. (foL
I13 2 ) qne ianonchara maile con lirestaur. easceintelespa-
de de madaur. portet escut daqur a bode daur. e tinc aste«
lance de uin maur. dun castel de bigore quest sobre gaur. e
cheuauge un chaual sor baucanlaur. intret en la bataille a
8on espaur. ioiirz a arbert lo clerge de uile maur. Lo clerges
uit folchon del renc eisir. e broquet lo chaual el uai ferir. so-
bre loberc li feBt laste croisir. mais ne pout tan enpendre ke
ios lo tir. no cuidaz de folcon pois lo reuir. Folco ferit lo der*
ge a son esgoc. ben aut sobre ca bode de lescut croc. non
est tan fort loberc non trenc e troc. en cel costa senestre li
fest tal broc. que de qui loderoc mouer nos poc. A rossillon
uait carles a gent priuade. el non a sost monide ni mandade.
peroc non fun tan pauche la cheuauiade. que can furent sa
ge nq toteiostade. e furunt coinegude e remembrade.euirunt
la girartmolt espauchade. e corunt les ferir de grant bruiade.
senpreioutdastesfraites unecharade. son gonfauon pleiiade
lance baisade. sen uait fuiant girarz uer sa contrade. quant
bos descarpion uent per la prade. (fol. 114) o lui cheualers
de sa maisnade. marestun marestun fu escriade. lenseigne
de girart en recobrade. ela carlon martel mal abaissade.
maint bon uassal uiraq mort per la prade. Si ourent desoon-
üt lo fil drogun. que non ert de senseine qui mot eu sun. e el
porte baisat son gonfanon. de sanc uermeil degotent li fre-
niun. e auoute sa reine dreit uers diiun. quant e uos a poi-
nent conte bosun. o lui mil cheualers descarpiun. vent es-
cridant lenseine de marestun. e dist girart au conte granQ
cous lor dun. e li cons recobret e sat li bon. e escridat a seus
daz lor baron. mar la garra lo reis ne sui gloton. li normant
nel franceis ne li bretun. Dun bos descarpion uent per lo
cant. grant a la forcheure doliaz per flant. ia gencor cheua-
ler omne rleinant (?). e out elme e obere per clare blant e a
ceinte une espade ueila trencant. son escut a son col dos do-
lifant. anc ne uistes tan fort ne meine pesant. e cheuauge
un chaual corser ferant. e at lacat en säst un aurebant. ma-
re8tun mareBtun uai escridant lenseine de girart fort essau-
cant. (fol. 114 2 )e carlon martel uai abaissanie maint firanc
cheualer mort crabentant. ugon lo duc debreie uait deman-
dant. e ugea quan loit sali denant. e sunt sannat ferir
247
de tal senblani que troquent li obere e li auuant. luns met
lalauceal autre beu prof del gant. uns nen remait en baimen
ferrant. orestmestersauscontes con lesestant. E uos per mi
lestor ne li azar. non sui se uos nois un mais parlar. qa cons
fut de pontiue c tent belclar. e consclliers au rei desonafar.
vit en lestor landri de mont gunar. e broche lo cheual uait
lnne dar. en son obere safrat quel fait fausar. e sa iknee
trencat outre passar. e senseine uermeille en cors restar. e
crabentat lo mort del baucan uar. de cestui ne charra con
mais se gar. Es par lestor garin descarabele. la maisnade
carlon moltgrant cadele. e cele de girart fert e Hagele, mais
nafirazest tan fortdesoz laissele. sobrel col de chauul lais sa
bodele. el reis na grant dolor a sei lapele. Garin firanc cheua-
lernosestaitgent. aicon mau uait del uentre qui uait chaient.
lescot e les romoses leuunt roment ( fol. 115) qui tal
conte me toiit deus tu li uent. e garins ot paraule mais
nol entent. e broche lo cheual par sen poinent. (6700: 5818)
e uait ferir poncon de mont ariuent. tal li det en lescut que
tot li fent. el obere quauestit li escoisent. tant cum laste li
dure mort len desccnt. pois a parlat uu mot tan couinent.
seinor per iste plage uos en ament. E uos per camp tebert
de ual beton, enlui otcheualermoltisine bon. e fu del linben
prof au rei carlon. demande en la bataille conte folcon. e
folco quant loit denant li fon. e sunt sannat ferir de tal ten-
con. que troquent li obere eli blison. ambedui se roqent
en un canbon. mais folco recobret e tiebers non. Laio frances
sai ostent a borgeinuns. aico fun dous e talle e ireesuns. yi-
raz tant astes fraites sobre blisuns. fällt espade pechades
proedesni guns.dun li donzel sunt mort per sau cotuns.quant
trencades les goles soz les metons. aiqui fun retengude la
garneisuns. dun digre esser garniz toz rossillons. carles
martels sen fuit per uns canbons. encaucerent lau dos Cent
gofanuns. (fol. 115 2 ) de cabrol uos menbrez dentre bracuns.
non deret lo ior carles sos esporons. por orlins ne por car-
tres ne por seissons. ne per centmile mar» de purs manguns.
oes li at bnns cheuaus e rossilluns. A rossillon sen fuit car-
les lo ser. e girarz o les seus ol camp iazer. assaz at a doner
e a tener. jamais ne li estot sofraite auer. mais pur face
iustise e die uer. A rossillon sen fuit carles lo res. e girarz o
les seus el camp manes. e preut sos mellors omes consel lor
ques. seiner conselliez mei per totas fes. vers carlon inon
seinor con le fezes. per quäl gise uers lui me contengSs. pri-
mers respondet folco qui saiues es. don prenez un message
prou et cortes. e si mandaz au rei molt granz marces. tos li
rendrez lo sun cam na nem pres. pois li derem del nostre tot
lo gences. per que lire e la gerreremases. e sei faire neluolt
nen ten caut ges. car ia no te fauderai per totes fes. Girarz
$48
creit le consel quil ot meillor. e quel dirunt sui conte 6 ml
contor. ni osa trametre ome de grant ualor. que trop sat
grant la guerre e la iror. (fol. 1 1 6) mais fcramet au monster
sant sauador. e fest uenir des monges lo prior. moages uos
men ires a mon seinor. al rei carlon martel lemperador. e
diiaz li aico per grant dolcor. quen tort en sa fiance e ensai-
nör. el moinges quant lanit de sauz lau cor. mais non ac anc
tan grant pouor. A rossillon es carles de sos an om. uiraz
lestar trat e trist e morn, veiz li demant le moinge el famu-
lorn. dist benedicite e fait son torn. Mais lo reis non a soin
que mot li sun. fors que tant li demande con aues nun. don
certes crer michi faire bormun. sime trames a tei girarz tes
omn. con i osas aenir ne si ne con. Don a uos me trames giran
de loin. quel te uenra dreit fare grant e pergoin. mais que
iuiarlifaiauenadoin. desondreitco dis carles nonai eu soin.
anz li toudrai ualerne e mont semproin. non laiserai donor un
sol plain poin. e uo quaueiz furmit aiquest besoin. consi-
raz sui des coiz con uos uengoin. el moinges quant loituou-
gre esser loin. Girarc non uenquet mige per son esforz. car
se eu lo sabez pres fure e morz. (fol. 1 16 2 ) nol garire repai-
res qui tant fust forz. borz ne cis ne casteis mais cal uns sorz.
sobre uos cuit dun monges quen tort li sorz. en talent mes
uengut ques coils non poiz. li monges quant loit uougreestre
estorz. Li monges ot de carlon qui o lui tence. e entent la
razon con la comence. e temuoil iace torre la ge ui tence.
cal ore quen fust fait la peni tence. parlet com saiues om de
grant creence. don li ooniat de deu e la lecenze. tornaz men
uourie estre al obience. el reis se li afole no li congcuce. mo-
inges di a girart gar no li mence. no fera fin a mei ne coui-
nence. trusque la fol de gerre e tot lcu uence. mos paires
le noirit pauc des naisence. tros pout mil omes paistre de sa
garence. cuidai se fest a mei la remanence. (6800 : 5917 ) el
me comenca gerre e mal uolence. eu lentourai la terre tros-
quen ardence. diste part rossillon doutre prouence. non fera
mais girarz la remanence. Duna ren te iur monges ih’u del
trun. sau tenie girart de rossillun. eu lo ferie pendre con nn
lairon. a sor deiors garcons de ma maison. el monges quat
la uit ne dis que non. mais loinaz se uougre estre denant
carlon. (fol* 11 7) Monges con siosesa mei uenir. meluos
fure el moster la messe dir. e dedinz uostre clostre libre le
zii*. e «me mors mantaire e so fugir. e uostres saumes dire
e deu seruir. quel message girart a mei furmir. se ne mere
per deu e per perir. talent ai de ca coille con la uos tir. e
monges quant la uit ne sout que dir. mais prest per poin pon
fameencan eisir. e poiget al peiron non cuit pois uir. Ere
senipt lo monges de saint iodas. deualet per lescbale plus
que lo pas. a cuit la riuere a ual ben bas. li famulors 16 sec
alon de tras. anno dist una uez or uasi tras. tros qne fon
a girart nose remas. e li cons li demande que la fait as.
noi coitar dis li monges car toz sui las. interrai el moster so-
nar mon das. dirai de u m laudamus e samt thomas. de car«
le rei martel qui gari mas. de nostre genitaires per pau non ras.
tu querras en uers lui con lo feras. quar iamais per message
non trametras. Auz me direz dans monges con en partic. a
rossillon fui seiner mult escarniz. (fol. 117 2 ) eu dis que ses
auers ert toz quesiz. quetu li trametriespertesnuiriz. el me
fn de felnie toz amanuiz. dist mei que a son paireuengezpe-
tiz. anz non fu om per autre tan genuiriz. e poisadobet uos
quant a far fiz. qqant uostre cors fu toz en ualadiz. e el oui-
det auer uostre seruiz. vos li fus demal faire primers garaiz.
non fera fin a uos per ren co diz. tros confundut uos aie toz
par taiz. Bi que doutre lamar nirez faidiz. Seinor co dist gi-
rarz mult estait laich, que eumaonor perde si entre saich. ja
non dira lo reis queu lai traich. e eu li uoilgaiar totleforfaich.
do pois fui cheualer quanli ai faich. mais lo blatcomel seine
cn bun garaich. aura Ion abanceis coillit e traich. e pois ue-
rez passar aril e maich. qneu aie mais o lui trege ne paich.
Aioinges saz utres noues del rei carlon. eunon co dist limoin-
ges se mal es non. coloi deu iurar le rei del tron, se prendre
uos poie ne don boson. que pendre uos ferie comme lairon.
e girarz seu sosrit soz sen grenon. quer tauren lauen t fait qui
nol sabon. les cheuaus e lauer unt mi baron. a tot uos eni-
rem tros a diion. (fol. 118) A diiun sen tornet el compainer.
ot li fest le conduich grant e plener. no suntescharsseschal
ne li bot er. li poun e les grues lauan enter, grau soudades
enportent li escuder. la nuit sunt leschel gait per lo terrer.
trosque souent li sain dinz le clocher. qnant unt la messe oie
li cheualer. girarz sen issiforssoz uniaurer. fait apelarfolcon
son conseiller. tant mul tant palefreit e tant desterer. aiqui
furent paiat gent soudader. e fnrent demandat oste au lo-
ger. e qui non amaisun quert carpenter. e girarz lor uiret en
reprouer. u il mouura gerre carle e destorber. a sobre uiure
atilse e enconbrer. Garles en rossillon lo reis sestruis. non
uis tant irat rei con lui can fuit. e man de t sos franceis quel
segent tuit. message en a girarz en lautre nuit. e mandat
soudaders abacest bruit. prou lor dera argentebon aureuit.
enquer en ert bataille une cor uit. Girarz fait faire breus
cent eseele. e mandet cheualers per tote terre. eil qui uout
bon auer girarz li dere. des ci ia catre mile sunt metre sele.
fez espeaure tant aur etant diner. (fol. 118 2 ) qui uunt tuit a
diion quiquenpesere. girarz e sui nebont renquenttal gerre.
de que fun toz dolenz tanritsenquerre. Lo cons girarz man-
det toz ses baruns. (6900 : 6009) e tramet tros ca monz per
bergeinuns. bouiers e alemans tros casaisuns. o ke sat boq
260
tutssa.1 aquel semnüi e promet lor asm e falt grant duns.
de soz diion nirez en plane canbnns. tendnz trans de colors
e pauillons. tant enseines de gises e tans peinnns. girari
uent en sa cambre en nn rescnns. aiqui prest tal conseil qni
noil fun bum An oomenz del conseil intret dnn bos. a fubiat
mantel gris de porpre uos. e fut deniat per flans e per penz
gros. enquer est de sa plaie pailles e cros. coarz lei draz nol
mal saiue ardiz fos. car tostens fun de gerre s.. talenz nos.
tro noa a codi sei carles per mos. sa rossillon a paz na loin re-
pos. e per hoc a pour can si enclos. sen ne fusse n&ffraz per
mi lo dos. li pasere roa lance entros as dos. e se mais se com-
bat ke tant si os. a breus iorz er mermaz o genz ses los. £re
parla don folco li cons so gentre. gren pont isir de gerre qui
len i entre. compodenz de bataille mais carlon ueintre. (fol.
1 1 9) tot le meillor coseil que sai a prendre. se garnisse cas-
cuns de lni atendre. se nos nol assalir enosdefendre. antor-
nar se maneit li maire el mendre. taus porie de seus bamns
desscndre. por cui ferie plait carles mon sendre. A prof par-
kt gilbers qni sest denant. vos en direz lo melz an miensen-
blant. car trop auem perdu t en conbatant enqner auenz ca-
steis e auer tant que ben poden sofrir tros ca nn ant e car-
les a mandat son rirebant. e uendra sobre nos dira talant li
gans fun enconbrös el pas serrant. e perdra i assaz anz que
sen ant. non prendrie dis bos petit ni'grank dun preses ra-
dencon sei danr pesant. e girarz a maisnade bone e grant li
soudader bouer alemant. qni desirunt bataille e unnt cercant
e noi metez paor ni espouant. mais chauaugan anuit an sol
cocant. e siem lor encontre com elsespant eisi poden carlon
getar decant. non preizerai sa gerre puis mige nn gant. toz
ner deserltaz e sui enfant. £ girarz la paraule nol ml’t auir.
e enquet la bosun a esbaudir. seiner non pnis mais gerre far
ne sofrir. (fol. 119 1 ) car non ai kedonar ne quetenir. saiper-
dut les barons ke snel monir. e unel melz achebar e breu fe-
nir. qne maner entemor ne tant langir. facaz en co dis fplco
tot uostre aruir. ab aqnez moziz sen enqnnnt a eisir. A i&
conseil derer sen sunt eisut co ke bos en loet en nnt credut.
cal autre nez los a gent socorut girarz monte en chaual bau-
can crennt el praz desoz diion es louengut lai nant lui ba-
ron lor traus tendut. gran mercet rent an ione e a chanut. e
lor prege per deu cons non remut. entros que la uesprar
quil sunt mongut e passerent les fais de brnel ramut. egal
lo ior en nenrunt soz pui agut. el plan laz castellun sunt des-
cendut. or les en face dex ca poruent. car enquere en fran-
dut maint nof escut. Soz castellun dessendent egal lo ior.
en la cort girart ao nn nauassor. icil fu naz de france la mei-
llor. pres fun en bataille soz naucolor. o girarz nenquetcarle
lemperadqr, il non pres autre auer nul jnouador. ne mais
«
961
que sun seruise cel por samor. la nuit a fait senblant de bau-
zador. apelet un dunzel fil sa seror. (fol. 120) neis uai e di
carlon lenperador. soz rossillon otect sa gent maior. que
girarz a mandat sa ost forcor. o lui se conbatra demau lau-
bor. e face ben garder saurie flor. non sie decebu per traitor.
e eil como auit mo tost lai cor. eil monte en uu cheual uait la
poinent anc non finat dannar tros ca rei uent. soz rossillun
le trobe a parlement. o a corde ca con au duc daiglent. quant
10 reis parle iqui e eil dessent. a una part le traist lor uelz
ueient. en la cort girart su fun tu en parent. qui te mande
per mei celadement. que li cons a mandat tote sa gent. e a
mult soudaders cui donc argent. (7000: 6106) aico sachaz per
uer ke ei en uent. a uos se conbatera oi ueirement. e carles
quant la nit a cor dolent. e per hoc si fais chaire belerient.
enquer quit ueniar mon mautalent. Garlesgardetuerscilper
deu preiar. seinor car me dones oi ueniar. di con ant chaua-
lers saz les preisar. nes poiguns toz ueeir ne aesmar. mais
de purs soudaders perachatar. eniaquatremile quisuinon-
brar. des lo matin del ior ke laube par. (fol. 120*) no fine a
cheualers dauer donar. comande sa maisnade uermeille ar-
mar. lui e bosun aui erseir uannar. mult nos cuidunt a breu
loin en chaucar. or me pot co dis carles dex aiudar. sei ne
pois de se onor desiritar. tostens me laisserie a coronar. c
mandet sa maisnade per conortar. e peirun en aimun en ai-
mar. e partirent de lui al uesperar. apele un cbaualer qui
fait annar. e mande sos baruns per conseillar. Carles man-
det sa genz a qui conseille. seiner eremauiaz qni ne someille .
mal aie ui tensaurs sa mei soleille. por quei naient sofraite
ma gent feeille. dirai uos de girart comse resueille. perdu a
rossillun dun se coreille. is messages men conte un a mer-
ueille. qui i fait sa genz armar tote uermeille. apres parlet
dans uges li dux de breille. don non fazez aisi sorde loreille.
mais fai armar ta gent si teparaille. Seinors co lor dist carles
a uos o die. cui tant ai tengut car e ben nuiric. aiudaz ma
ueniar li mei amic. se dis camp pois getar mon enemic. non
lairai de castel a toudre estic. tuit len assegurent e uiel e fric.
(fol. 121) cainc non uistes un rei meins a uelic. qui tan ten-
ges a car uassal ardic. icel iör li pares en camp feric. or fait
11 cons girarz ke fols ebric. que cheuauge uers carle per tal
afic. Quant la noit es passade quel ior pares. lo cons girarz
qui fun de gerre apres. e fest de cheualers escalestres. eca-
tre de siruenz e de borzes. e unt laissat lo bos e lo defes. •
chaugent lo plan itant espes. com chaitpluige de cel gres le-
ones. que non es ora lance sa par uades. e carles quan les
uit cui que li pes. era fait ses esoales e ses conrea. apelet sos
baruns e sos marques. li caus firrat primers uannaz senes.
don eu co respont ote li oampenes. e carles respondet mou*
252
tas merces. se deci pois estordre enor hob eres, se iamais
port corone ne sie reis. Girarz fu duiz de gerre e dire pleins.
e apela bosun qui non sen feins. vos porprendrez lagarde m
lohereins. ea ferai ma bataille e mos engeis. bos monte en
sen cheual lespade ceins. e sunt o lui ein eens ob entreseins.
qui unt oberz safiraz e escuz peins. autretant ni trames lo
reis de reins. (fol. 12 l 2 )ponz de breinegidet los primere reins.
euuogre ml’t de carles quea no gest meins. u iquit girarz ris
cons ke de grameins. Car li iorz fu ml’t clars en mai au man.
soauuente li uenz deuers autan. baleunt les enseines acez
quisan. les batailles sapruchent per un camp plan, lainont
tramest message nul crestian. ne moinges ne canoinges ne
eapelan. li cauz ke uencuz sie gran dou seran. La bataille
comence a ire plene. ai uos de la primers poin conde brene.
confanoners ugon ki sa gent mene, clamet girart tracor e sa
progene. ui serez blos donor el reis de pene. e bos le uait
ferir e det lestrene. que del cheual lo met loin aaste plene.
e ponz refert si lui quel descontene. lui el cheual abat en la
narene. e dun bos sail en pez e ten sa freine. fiert poncon de
sespade tan mal la sene. tot li trenca lo cors tos quen lösche-
ne. non direz de girart qui descouene. non perdra mais per
uos enor ne rene. Li iorz fu clarz e genz e senz temper. e la
terre fu plane senz encombrer. esuos girart 16 conte el camp
primer. mau talent auers carle e 1c cor fier. e at douberc la
caire e lo col ner. (fol. 122) II en at un uestit fort e dobler.
(7100:6198) li elmes de son cap ueriat daur mer. e a ceinte
une espade de brun acer. lance portet trencant de que ben
fer. e chauauge un chaual sor baucan ner. large at la for-
cheure soz lo brager. e senbla ben riu conte e fort gerrer. e
partit dentre seus trait dun archer. e uait ferir un conte be-
renger. tot li troquet lescut soz la poger. ni a defes li fers
contre lacer. e crabentet le mort en un sender. aiqui ioinent
borgoin e beuruer. e chasat e estrange e soudader. aiqui
uisez sens dastens aitant ascler. tan cous ferir de dreit e tra-
uerser. e tan chaual noiant de chaualer. bos out de bataille lo
ooup primer. E.uos par la bataille conte folcon. e si! airaa
carle tot li despon. treis en a derochaz emort con. e uait fe-
rir de droes le prot gacon. no iat contre sa lance obere foi-
son. el cors li mes a tot li gofanon. e crabentet lor mort loin
de! arcon. des poinz li chaitlenseine o lo dragon. es loc bran-
let la genz au rei carlon. del camp les un getaz a esperon.
toz les ougrent uencuz senz achaison. (fol. 122 2 ) quant es
de sobre destre lo uiel aimon. peirun de mont rabei el conte
ugon« u une compaine abet qui male fun. e uenent escridant
estaz baron. deheait en la caire e el grenon. qui mais i fuira
per borgeinon. e carles quan les ueit ml’t li sa bon. e girant
mal a girant e a boson. La o uenunt au rei eil suen fieil. toz
953
ere biouz e pur» de bon conseil. uiaire les ke dex per lni
resneil. e uos peiron primers de mont rabeil. ne uis ni che-
ualermelzsapareil. lance porte eescut blanc e uermeil. enai
ferir primers gauter na meil. tal li donet el piezsobreuerteil.
que de sa aste uolerentliascleil. ai qui uiraz iostar tan franc
donzeil. noi a tan bon uassal ne tros pareil. tottrencanta
espadcs casp e cabeil. viraz tan donzel mort per camp cau-
meil. dun resplendunt li elme contrel soleil. Que lai ora go-
sterent per tal aigei. gaires non ia lance qui non pecei. e uos
per camp peirun de mont rabei. o lui ceut chaunier e trcnte
e trei. e fu cascuns armaz de lis conrei. de la o ueit girart
mostret la dei. or podez ueir conte de ris bofei. (fol. 123)
Sei ploges ke be fus a nostre rei. mais ne trobe sos cor conse
soplei. ne corapuiche seruir autrui que sei. e girarz uen
poinent per lo caumei e uait ferir giun de mont segrei. de-
nant peirun la bat mort ge s en quei. e eil refert si lui fei que
JJ 08 dei. quel cors li met de saste o lo fer frei, ui mais cuit
* e girarz li cons folei. E uos poinent neblun cel de bördele,
ßeneschal fu girarz de sescndele. peirun de mont rabei per
non apele. e peires quan loit ne si recele. e part de la com-
paine que il chadele. e nebles le ferit soz ca forcele. que lo-
berc ti trenchet e desclauele. e troquet lo costat de soz lai-
8 «le. e peires trait lo brant uert a lemele. tal li donet el el-
que toz caDcele. un caire len abat Ion la maisele. les cha-
belz li ras prof de la ceruele. lai uiraz tan douzel lo mar de-
?ele. tal mil en iacent mort une uauzele. jouencel e meschin
louente bele. dun lo dol sespant loin e la nouele. deus de
quäl camp se plait tante donzele. e tantes ueues doines io-
uenzele. qui seclaimentdaminspaubremesele.Merianzuint
poinent uns romanz bret. (fol. 123 2 ) non senble gins dei cors
per pis näslet, non pout trobar olui qui lanz ni get. ben fu
ebaucat estreit de mut abet. a gofanon sotil dun amoret. e
gros aste e lance dencracier uert. la mort ab un uassal port
en sun niet. e uait ferir focuel de mont folefc. que grabentat
Jo mort laz un golet. a tant carles girart fors dei camp met.
Jste bataille fu el tans de mai. que carles e girart li cons la
y 1 *- per plan soz rossillon e per garai. den» tans uassaus na-
fraz e morz laiai. as girart sunt li dol e li esglai. (7200:6289)
® quant co ueit Io cons que mal estai. quant ueit franceis so-
Jttar el rei de lai. e fu nafraz el cors quel saine arai. e ueit
fuir les seus e ca elai. per coufuudu se ten e per sauuai. foK
c o le pres per frein irat lentrai. dis gilbert e bosun traesnoi
sei conte sunt dolenz e al rei plai. Ere sen uait girars a
«reit bandun. e gilberz e dun bos e dan folcun. fuieut per
«nes uies un plan canbun. ml’t sen annessunt ben ari quist
oarun. quan uez uos atrauers lo conte ugun. peirun demont
rabei uel uiel aimun. uges uen a teinant conte bosuQr
254
(fol. 124) JLdMouharf lofertdeson blisun. el cors li metlalancs
el gofanon. eolui le (erfreut setcompainun. ecrabentet lenter-
reforsdelarcon. aiqui luntmanures mort en na sablun. entre
gilbert lo conte e dan foleon. lai prestrent de lor fraire uen-
geisun. aiqui es ont ocis lo conte ugun. tan sobrerentlagent
del rei carlun. quilles clauent dentor e den uirun. lai ocis-
trent gilbert prestent foleon. tuit le noadrent ocire fors dan
peirun. qni la menet au rei por garienn. girarz een est estora
a esporun. al con granz est la rote ca lui sa pun. la uie li
unt tonte de diiun. de nuit sen est annaz a besencon. el reis
dessent el prat sos rossillou. lai li unt presentat tan ris pri-
sun. il iura dam li deu lo rei del trun. demain pendra foleon
a mont argun. per mon cap co dis pieres dan reis uos non.
S uant as pres en bataille tan ris baron. que manaces a pen-
re oome lairun. mais si auer non uous sa radencon. ben lo
pous faire metre en ta prison. per mun cap dis carles garniz
eusun. jamais non caucera son esperun. Ere sen uait gi-
rarz mPt solement. ffol. 124*) cai sunt remasii sui bon parent
tai dol en a au cor per tot sen sent. sobre el col del chaual pas-
me souent. e uen abes en oon au ior paruent carles soz ros-
sillon el prat descent. de maint riebe prison li fun present
il apelet ertaut e dist li gent. viscons es de diion uai si me-
rent eu te dera tant aur e argent. que tuit ti paubec amin
serunt manent. e si en cui non ai lo mandement fei sie e
maluais si non te pent. far mestot dis ertaut uostre talent.
pdmers parlet danz uges de mai reuent. don prenez en os-
tages senz mai tenent. e lo reis si faut bons e saigrement
artauz monte aiqui es uait sen poinent des borzes de diion
eine eent. quel reis sou de prison per is couent. carles cha-
uauge apres senz maitenent. lo castel ii rendrunt tot ueire-
ment de celz qui la intrerent premerement. aiqui un don-
zel girart parent demande li contesse e uait querent. de-
dins un monester la trobe orent. e preie dam li deu omnipo-
tent. que garisse girart lui e sa gent li duncels de bun aire
per bras la prent contesse mou daiqui non fare lent. (fol.
125) Is casteis est traiz quel reis lo prent Yencut sunten
bataille uostre garent. girarz senes estors non sai coment. a
besencon annet eiser fuient. e quant la donne lot pasmade
estent. La donne sepasmet soz marbre blau, euosdinzlo
castel uiseonte artau. enuiron lui bordeis tuit bon e mau. e
easeuns porte saehe o sa destrau. o lance o gisarme o arme*
nuau. unt sazide la tor el mur dechau. la donne auit la uoise
e batestau, e sat la tralciun e fu li mau. apelet ugonet e fol-
eheatrau. easeuns mete la sele en son cbeuau. issennosen
la fors per lo nortau. e laisen la garene tinez lo gau. entros
ea besencon tot dreit lesdau. se girart pois auer rien ne quer
au. La donne auit la uause le dol esonz. que lai li bordeis
m
taut per lor mariz. (7294 : 6380) e enteilt de girart eon est
mauaiz. e apelet sei lasse pecheriz. seiner li mens eonselz
non fa auiz. non laisse portar pailles dras ne tapiz. a treis
donzels sen ist obescariz. entrqs ca besencon 11 foront giz.
£ cant fu nuit si uen a besaucon. en une cainbre uonte labat
ugon.(fol. 125*) trobent gezentgirart de rossillon. plorentbai-
sa sa boche e sa faicon. e demaodet ses sains e dist que non.
car un pau sui nafraz soz laaeoton. conbatus sui a carle en
plan canbon. perdut ai mort gilbert e dun boson* oome di-
ent qoel reis tent pres folcon. eu les laiset tras mei lei de fe-
lon. e con coars reueiz auolpillon. e peise mei que nin que
' mors non son. seinor dist la cojitesse laisaz aicon. eonortaa
uosdefaitederazon. pois dens uos a estorsdesmans carloa.
non auez mais ami en is reion. qui ia taint de gerre ne ren
te don. e sobre tot tem ml’t de traicion. annem en ungrie an
rei otun. qui fraire german fu mon paire auson. e girarz res-
pondet garaiz en son. a tan uez un messa qui li despon. qnel
reis carles cauauge el elison. Li messages intre per paue-
ment. e fu naz de diion filzYreelent e uient plorant del dol
ses ols terdent. seinor carles cauage a sa graut gent erü
aui iurar son sagrement. non aura mencon si el uos prent,
ml’t me uaitdis girarz mauuaisement. car non ai cheualer ne
por si uent. (fol. 126) A que tenne castel nicasiment. seinor
dis la contesse trop o faiz lent. que ne conduis toncorsaga-
riment. aiques est leuaz e coniat prent. Er est montas lo
cons e coniat pris. el ne furent mais set di quel pa{s. t sa
mullers fu luisme emois. que annon fu donzeie qui melz fe-
zis. por son don girp sa terre e sos amis. ere sen nait girarz
con om faidis. e fu mult grans li dols can senpartis. el sat
bien en son cor com om marris. tote nuit ceu au geren tro
iorz clarcis. el reis abes en con uient si la pres. Girarz sen-
uait de terre non a plein poin. elo reis non est mige pres
dun codoin. qui trop maintient orguel dis non a soin. tote
nuit cheuaugierent eisi en broin. que uns non i traist cauee
ne co qui poin. e uinrent a une aige au gas de groin. trobunt
loherens li set borgoin. ene cuit que remainne mais senz
besoin. anz en uolerunt dastes esclaz etroion. Girarz les a
es gas primers chausiz. e esttornaz asseus e si lor disiz. sei-
nor as uos endez del ost partiz. jaraais nes troberem tan es-
chariz. e uuel uos ml't preiar si unt feriz. eil respondent sei-
nor quan ben odiz. (fol. 126*) les donnes out laissades soz
uns iariz. esunt uengut enant descuz cubriz. ere porrenz au-
ir des la raiz. per tant ne fu estors melz esbaudiz. Loherene
e borgoin sunt coinegut. non se rendent paraule ne salzt
mais la o se troberent sunt se ferunt girarz ioinz a ugon de
ual chanut. tal li det de sa lance tot lo fest mut e crabentet
lo mort el prat erbut. seu conpaignun irunt taut ben ferunt
888
que les eine en «nt morz catre abatat. cel non iat qui uail
del sanc perdut. o cabel dela teste iaz o tondut. La ober-
gignun ioinnent qui sunt e gres. aiqui ac un un seigin om
girart es. e ten sespade nude delz fu tan pres. tai donet ai-
mar quel cap en res. e loherene toraerent le dos de tres. e
borgoin les encaucent ades ades. e per hoc eine en nntmort
e catre pres. Entro ke aun pui dura lenchaus. e ginemars
sen fuit par unes uaus. trobet uint cheualers delost reiaus.
fu engilz e cadelz lo cons giraus. qui f un fi aire ugon del camp
mortaus. e a li escridat donet estaus. e contaz noues e dii-
azeaus. don girart encontrames e sos uasaus. (fol. 127) an-
nemes les ferir e el nos taus. cancneguns nonestorz nebons
de maus, mais pur eu qui men uen per uns canbaus. uostre
firaire iiaz morz en uns pradaus. e giraus escridet er asche-
uaus. es les uos adobaz de sos uns faus. e ginemarz les gide
a lor esclaus. se girarz na candol el li crest taus. quainc not
maior senz mort nus om mortaus. Er tien girart locont eben
-per fol. qua pet est descenduz laz un uinol. (7400 : 6404) e
uolent sei disnar dunfoa coLdbne laigea un eliue non daut-
reorcol. e cant se regardet per un puiol si ueit uenir giraut
* qui ad graut dol. de son fraire ca mort el prat plan sol. sei-
»or ere mangust qui mangar uol. mais gare ke se defende
eisi oon soL e non quer uiure mais pos dex ne uol. Girarz les
ueit uenir iraz de breu. e sunt uint cheualer cbascuns afeu.
o eastel o marcat faire o tonneu. en uent denant girauz trait
dun archeu. e a li escridat dun chaneleu. mon faire mauez
mort acosaieu. e cuit que au montar aurcz releu. canc li uo-
stre ne uos no e at ta greu. e girarz respondet co est en deu.
or est montaz li cons per son estreu. (fol. 127 2 ) e corentlefe-
:rir el e li seu. a uos lasenblar mal el partir greu. E set ioin-
nent a uint non es egau. girarz ioinz a berun e de clitau.
que erabentet lo mort en un pradau. e selles a ocis de co cui
cau. de tot en tot girart en auint mau. non estortrent que
dui plus a cheuau. e sa mullers la terce per un uinau. qui se
mes enliglise sain nicholau. girarz uen en ardene en un bru-
el gau. aitant i demorent ke la nnit clau. Girarz es erdene
.au lo seren, non est li cause el mont don ageben. uit son
nassal naffrat qui per la len. e pres lo per la regne del dorat
fren. et eisi fors del gaut al monster uen. e trobet un her-
mite boncrestien. qui li a fait bon feu e let defen. cocet.il
o nafrat li couenen. ueit li de uermeil sanc tot plein lo sen.
demandat si garan dist non per ren. iamais ne uerai omede
man terren. girarz en fait tal dol co aparten. II est eisiz
del bos uen au moster. lor cheuaus arenet aun laurer. e de-
mandet les noues de samuller. el eisi deligliseten unsauter.
o leu fu engois nece rainer. (fol. 128) queiaennule terregen-
cor npn quer, demandet sen is loc aueit clerier. el ermite»
toBpötit nob escoler. niat passat set tos e iorz derer, que gart
une donzele m recluser. qui fun fille berun oiece disder. eil
aueBt e conroi de qao que quer, per hoc fait lo uassal eoa-
fenoDer. el arme bo parti t del cheualer. girarz en fait tal dol
mentir non quer, que tire sos cabelz es poinz en fer. aiqui
non aut candele ni encenser« mais la croiz e lo fou e lo bra-
ser. la nuit uineut garcon lairun fraiter. qui li emblent les
armes e son destrer. uez uos un dol sobre autre e enconbrer.
Que la nuiz est passade el iorz escans. ben sabes cheualer ke
fu dons grans. quan lo cons pert ses armes eis auferans. lai
remas eniois a den com&us. pois la pres a muller le cons ber*
trans. qui trop mainten orguel nol prez uns gans. per girart
uos o diu qui maintint tans. quen fun deseritaz uint e douz
ans. mais pois fu tanz la fins con dis li cans. que anz ineil-
lor non fes nus om uiuans Quant la nuit «st passede e li iorz
elcraire. e girara ac per.dut non sat que faire, mais clamet
Bei dolent caitif pechaire. (fol. 128*) el ermites lor dis non fa-
cez fraire. mais preiaz dam li den lui e sa maire. quil taiut e
conselt qui) pot ben faire, ueez uos eila uie dreit a rancaire.
e passerex dardene an bruel de caire. troberez un hermite
anz qaannaz gaire. taut es uielz e fioriz que terre flaire. per
deu co dist la donne lai uuel eu traire. cel nos conseillera
que poiren faire. Co fait bien li hermices quel les asene. e de
quo que prosdom ke det lor eene, de potnaz quil a fait e pan
dauene. pois lor mostret la uie aitant les mene, que lor pas-
set une fai del gaut dardene. Tlenent al ermitage de merie-
ne. troberent lo saint ome qui per deu peue il non a drap
uesfit mais pel cabrene. les escrizleigesuielles sobre lesque-
ne. nuz cotes e genoilz aterriene. epreie mariau e la mazo-
lene, que cel prec 1. doist far dun biens uos uene. Li sainz om
quant ut faite so razon. tornet sei uers girart de rossillon e
uent si apoiant a un bastun. (7600:6494) dum iestes uos a-
mis de cau reion. seiner co dist girarz de la carlon. mos pai-
res e mos aiues fu a mal son« il me rendet borgoine e auig-
non. si! ac uers moi bon cor e eu felon. (fol. 129) tot per un
mescl tne de samaison. que bosocistteuri per quel maus fon.
sobre mei en mes carles la chaison. e per hoc non sufri aue
traicion. carles me moc fort gerre e graut tencon. et eu getai
de camp de tal randon. non donast por paris sonesperon. el
mena si rendu lo gaardon. que ma onor ma toute e mon re-
on. en ungrie en annes au rei oton. diste donne me pese qui
mare fon. mes cheuaus mont enblat anuit lairon. or nos es-
tot anar come peon. per deu si uos requer conseillez on. el
ermites dis mult laurez bon« mais que enuit prendez ar-
bergeson. As les uos arberiaz e remasuz. entros que len de-
main quel solelz luz. que li det penetance li sainz canuz. e
li tal couael sil est creuz. ja mar aura paor que seit per-
tavjRffttft'prfewI criMiilrfarswtrift ®ifts«tt dNvlMttt
ttaea uerttfz. que iamafc'ritfostfaarraane toodm. ttecaq m
•»aonmectireuenguii e dpboigoigneaiedasaoineguz» dea*
is pleameda’fiitaiit ntaadmi, Sitz Stimmte 4o s am oomps*:
butuai Quant Is mm f« paesade «Ldie en caneet (fol. 129*) li
saios oöi li a fall de btexeirpiamcft aniiase uns snex dreite
caoee. Minor aat>en< da» bona espenanca pardooaz tot»
gpat «Nile uoillanoe. seiner e m was nmis can rei de fame*; 7
am!» tioi KifaatoiaMied ianee» seiner 00 per non sens m per
enfonsm entnoS Bedrifesafede noitdotanoe. s»kunai»poia
porter eaouft ni*luno& enqpal togea psenduai de lui ueuiasi*
ctv Seiner iaue pMadsmion pesitaac». ornaiaz de bon eor
lavepeatadt es m peofeaadis lenniteatidesenance. Bona
omaomiaaQft tu mideshMfeaeaiar.qtfaatu eresris on de-eo*
qpiparv ^ft»oeik# oo^maiGetoi centas. seiner codistgfc»
rwznosqijftr cAlar. am Uesen cai oton mon poi« annar. *>
solchen*! e «rtaeapo» cobtotrl Osaaieeat eafrance de repaK
rar« »de nutze de ior aiAtuadai orcarleagranpaie im
chawar. puflatble»le*for©*useai bersar. brime qnit de m
cur» aeiun* weataifr peCanoö disfe Itannitee te&it parier» Qosa
lermiteal&mtuez Krascwt moltfosaiue*deletrestant alea-
cat. domomur saiquntasi eonfuadut. (foh ISO) oll orguelr
y ue frobeivat li oorniüi qaiksidedeieü flirent abstuti ssm*
gpe^fiureut ett oel de gaaab uertut. per orgtiel sunt dtebtode*
uoppor. de ta oeresooaadugrant seiet peebaa ta e orgtmJs-
aiconfuudot queme poexiacamir mavscaaueBtu . enqoere
was gehit e oninfeput. se pna awercbeuid lanee e emnt Can*:
ciraik ton aeinnr engal toMut peoaz e earmis tadecobut en*
ist» uuiuntat priem que te tut asdnn» tanra tot quite coni
quesuf. qnan la denn* ot pariar Io- saiot clionut. eie frcha«
au pat botaai II aut; aiqui ptoretaaaaz mm querem ut. seiner
per den (narret dH mal aengnti elennites len Jeue sareapon-
dut. ne uos sei conaeillar deua mm aiut car ioeat siede e lau*
tre auea perdut Boub obb co dis larmitea ke nas paor. quen
top ipuent a» fait taute feltm e aaen mal oaat de tei la Hört
encore uols ocire ton seipnor* ia puls ne trübe ras cterc ne
sgintor. ne bibe napostoitte nerioutor. qui te dun peait***
cpaaegjun ior. que ta deutniteae li actor noa moatrent en ta
lev, au redemptor. quäl iustiseon deit faire da traenr. (fol#
130*) desrnen braraeheaal andre a«hak>r.lupoudre de oeiui lai
ocbaipor. ja.pobnicreisteraerbeoelabor. srbrea ue rinsqui
traieauerdoiv uon pout mudar tadofioe qneaon plor. girart
ppr quei faaex tan grant folor pardonaabate genz mal eiror. »
acaWonloreiHiperador. (70tK) : 6690) e donne e eu si foz per
dauamorf eleimitejrrespont deuen aor. edeaa part meolatv
upstre feasor« que sil faiedebonoot esenzdotor euquor aura»
buaaMarfe*««»» Uqttfc Ummumt
. «notdeie eitotn fte. qnegnui* Kortnri tfajfetan & dit.aqtoipqr
«tonale armes Kgeepis. tm^tareap teraaecqnatiifnw.
um mim «00 pecbazrtoe penedia. st tuqeitn m >ban feit t*»t
op«eft uifi. ftiqui^owt^rar8*QaötMij»rtW. cd ermiles ies
seines,« beaedis* eensegnatlaaBB pergausantis. marcha-
4ers en oontret ans que necsis. e denandet dun sunt don
de pari» e nenem debonere edongretis ans nones del rei
de quei pais. eeil retpontiiftot tdon non/eat iiis. eavka io
reis de franse lai entranne. <<ol* 181) per don girari io duc
«et la uengis. e k donne disenoa aes fiauoda. eu M-hi ogi-
«arten teree mm, 4i marohaderuLrendent a den inerois. qm
tgrapt gerre nosfesemal tos dis. e ginara quaadauit II snn-
gresais. e set engest saspadean enllit». bougratuaitlislinis
•om qnii le pleuis. eil lo distfBötrtn fnaneeila lodois. outos
en attau ioi tos sesbaudis. Lianarchaderio oontent enfnta-
eeas.lor. quegiraaere «non lat deifresobor. grant loieen
faü lo reis qpi qneaea plor. .Mato si onemi »grante tnenor.
mais oü mkbil otte aneienor. oeü en ortgraatdolpor»
oalor. e b reine enlwttorfcoe «ater que! cons non ä tuul
mr de saiseror.qni apres sa raort iiagne /dör desoaor. er lau»
mmm del icäde.nbaixdor. & diiam degitw* oa grant dolor.
£n h\oc que pariitdes ninrobi»devS./6titraften nnes uiesmaU
m& sende». e trabet tnolt «aus qms^feneoirbres. de nrafea*
Ad^paieaejdaigleBten.deiiidebeouiiiiu*uspe^anse>neia.e
probet aobre une age douspaus«osters.ieniun samt ermitan
«anung;ariiei».quiserbefiqt lanuit moituol unters (fol tW*)
«ge der Bon» detaa nnntMsplpe». m*ispand rgegl aisiuem.
ekige frefde e dunce de fonteners. laiDuibmiat giwva e;ta
tppUar*. entrosquelenderoaD Mstetrtempeea. fireaon nait
gimra egal aolell ;per uneatoriisefiberllaKKii oawuall. «aro*
bet nnfont denoa untlll. ecodbaisea lunbrerper loaoleb
e uol seicondnmlr quil aeumeL imaismon ouidaz del conti
gairßji durmel. abanzploie^&jueta.tioel oabeü. distinels
pougreiestre morsenplan oanpei. qnei nds loges oew e ni
teil. >e » mulleea li dis non (*v dobzoL mau pregen-datn 4i
dfttt'qilil no&tonsel ifideqni erberietauncepaiw. da nennt
»Qabde*fcfc*are lidljelpaire. »tmdjsei «attdito je
re.$ntre lodol eliteelo o»uti«9l.di*ponduaaainuitai«*batt
piaqueat gaire. jd est «aine e oertowe eide bonp aire. ,que
ne parauU mels mit furedtcaire. seiner Udsetlo dol si ten «
elaire. tos tensiosotguedkmegeereaiiiQ. tataHierae»*'
gteside tonebuse« easipltts.omes piorz^ipnjsaairetfaice. *1
Oda paubrosia etoptloraite. er »enplart deusiustise to dceis
iumlm (foh litt) nienbee tddeLsiiinbomeJdel buisde eafre«
quitt jdat peBüen« de«alietndn«en jqnorejMi«s»tetior dt
Va, iioua ifaire.£ daiqBinrbtrietnpDCi taiim.e-pusMntdidbi-
Btiiiideieet enntaa« «q«ii|geittdaii8>n6aeB<que tfaauieM«.
;JBO
per ai qui est mdssales tres er passaz. carles na cent trautes
enuen toz laz. qui trübere girart si est- menaz. daur e dar-
gcnt li ert Cent aez pesez. seiner dis la contesse quer me er*
az. esebiuen les eastels e les citaz. e toz les cheaalers e lea
poestaz. qne la felnie es granz el cobertaz. car seiner nostie
non car o camiaz. e el li respondet sicom uos plaz. aiqnies
sapele iocel mauiaz. a nn lierer felnn es erberiaz. ca felires-
se muller e el mannaz. lai li prent malenez emaus assaz. qne
de carante ior ne fen leuaz. (7700 : 6685) tros la nnit de no-
dal qne deos fa naz. il lo fest de ualor de son palaz. en lar-
uol dun celer de soz uns garz. aiqni a la contesse dolent so-
las. Girarz iaz eu laruol ni a seruent. fors sa muller quil sert
molt bonement atant les un gahel qui a leuent. que deus li
a trames tot ueirement. (fol. 132*) e li aporteundrapdenant
festen! donne per amor den omnipotent qui nasquet per
tau nuit en belleent me tail e cos dissel is uestemen! e le
dis uolunters sempreslo prent etailleteeosetdemaintenent
a laste o contrerent dl fu en siruent. lapautonnere cost molt
couinent. e li tramest uestir dun sen parent. mandet li quel
cosest tost e non fen! e le dis al message umiliment amins
eu men cos un a plus m&nent e pois prendrai lo son si taut
matent e eil li recontet tot ensement. Hauen per degraz m
ual corent. a lei de satanas iradement. e gidet los tot de son
bastiment. Aitant male muller non uistes ano. con les a feit
getar fores el fanc. lo cons non a uertut ni car nisano. laoon-
tesse lo pres per me lo flanc. i le sun feiule cause e chaune
ano. uns prosdom les gardet <lu& lo oor franc. feit de ioste
son fouc ostar un banc. e fei li faire let molet e blaue, pois
li det ueneisun e peis destanc. Quant furent chaagut andui
el brac. aiqui pasmet la donne de dol que ac. lo prosdom les-
gardet si com den plae. (fol. 133) e feit len aportar tot freit e
flac. lo o li fes laz son foc eiet oiac. pois li det car de bos e
peisdelac. eretet lo tant que gari lao. Girarz se regardet e
iac enuers. e non a mais les os lo ouir eus ners. e deus dis el
tant es uers moi lenen. les obre-» que ai feiles molt lai me-
mers. folche elandris mou dist eil de muers. bernart folcher
segin bos e gilbers. pos uesquei apres uos molt sui cuuers. e
sa boue mutiere lo cap li ders. car seiner laisse estar lonor
que pers. quar si mal cuelz en grat mellor conquers. pois li
despontdessaumesdauidtres uers. eoontetlhi deiopquifun
deu sers. e son sermon o dist sainz rigobers. que co sun uns
miracles granz e apers. que dex fest per is oonte qui tant fa
fers, car sei ne fest feidis e tant desers. ja ne partist de mal
ne fest conuers. Qui uos aconterie tanz enconbrers. e lafens
eles ses e destorbers. eisi con dist lescris ques es mosten,
uint e dous ans fe si li fors gerrers. que non ac de sa tem
catre denen, anz est en alemaigne donfu loben, uniorin-
Ml
tto en uns gratis grans e pleners. e ault une noise de cir-
penters . f fol. 1 33*} e se gettant la uoiz per les ramers. que tro-
d et a un foc dous charboners. eil uns fu granz e laiz e tens •
ners. e a nom garins bruns lautres reiners. eil fun nns peti-
tez uns ranproners. e apelet girarte dist primers. amisdiiaz
dom es es penaders. car portes is carbon seiaz colers. e sei-
az de! gain dres parconers. e girarz respondet don uolentiers.
A girart sunt li du! trei conpainnon. cascuns apres son fais
el eon lo son. e sunt eisi del bos per plan cambon. vieoent
aurilac soz torilon. chascuns settan dener uent son carbon.
gerart aeit lo gaain e sat li bon. eil nen unt plus de lui mige
un billon. or li doinz dex ostal e tal maison. per quei pois-
sent nenir a garison. Es rues daurilac en la sobrere. en une
maison pauce estremeje. es erbergies girarz chieslasaunere.
cest une neue fenne bone aumonere. de li ferunt siruent e
chamberere. girarz sa ben dardene la charere. il a bone ner-
tut forte e plenere. e uait souent la rue obergere. es loe fu la
contesse taillendere. connouistesde manstalsazendere. (fol.
134) ni a don ne tan riche no laquere. de ses obres faire ne li
profere. e diunt eil donzel e gent legere, parlunt tot son oi-
ent eenderrere. esgardaz la beltatcacarbonere. (7800:6780)
ses uilanz del carbon nola fes nere. no gist tan gente donne
dinz bouere. ui donne proz e gente e bone obrere.por quas pres
amarit carbon fadere, il le respont qui fun saiue pariere, e
qui ben lor sat estre mensongere. seiner mereetpordeu epor
saint pere. trobet mei orfenine pauche bergere. e me prest
& maller deus lo Hmere. e pois me fes aprendre a costurere.
non sai plus irentilome de lui oqnere. quel non est de camar
diste ribere. ni aun tan felun de male terre. assa duce razon
tot nol conquere. Li gaain z del carbon uen per talent sil le
funt il le porte clo uent. vin e douz anz uont eisi uiuent. en-
tros ca une feste caren pernent. vassaus qui doit quitane io
ior la rent. e ait la lo cons gontelmes el dus dagent girar la
uait ueeir o lautre gent. e fu loinef des autres en son gesent.
entros braz sa muller qui char lo tent. la donne les uassans
neit burdissent. (fol. 134 2 ) e menbret li de loin nuriment. de
girart qui solie faire ensemenl. e ac tal dol el cor par poi ne
fenfe. laige li chiet des uelz el en descent. sor la barbe girart
li uait ckaent e li cons se drecet dis son talent. donne or sai
ke tes cor uers mei repent. care ten uais en france senz
maiteftent. eu te iurerai sor sains uercent. jamais ne me
umras ne tei parent. or oi co dist la donne senz de iouent.
ja damli den no place omnipotent, seiner per quei parlaz
tan malement, que eu ia uos gerpis a mon uiuent. ne tnais
cau me saudrie en foc ardent. e lo cons la baisat senz maiu-
tennent Seiner se mes conselz en fus auiz. nos tornesem
en france o fu» nuiriz. or a uint e dous ans que nts eisis.
m
Ai eattzdemauhaize roz e fraitus. aipodez^robar leupe.
reriz. a cui nos fuitesia amius pleoiz. ja non ert tan Jel oar*
* las sos jpariz. .ne not i quere plai dmt er ganz, e epzarz m*
pondetbens ca qne diz. an Lu men iraitotsuigarniz. Locou
gkarzen prent son eonselbren. non laiserai perrenpermaa
. non len. e alt messe auie a saint andren, (Jol. 135) a ».preist
10 aainte dam li den. reis del cel met an cor an seinen: men.
que me paidunt saue e le li sen. per quen rende man tams
e mon fen. pois m mes an chemin molt o fai gren. an d%os
deJa eene aemblant romen. erberiat a orlins eines loste er
uen.ISr neus li oatelers fn benantis. e apelet girsrt moitgeni
11 dis. dum es uosamins de cau pais. quer annaz a ca cort
siserezmis. e preiaz la reine ke uos uestis. perdenoodis
girarz non sni apris. seiner dis la contesse seiaz per um. e
ne nos esmaiaz du cars amis. pararflaz o lei per cau kegis.
lannes annaz Io cons nu lt aenuis. entres au res romeus gp-
rarzsaisis. a tant es aimar olers de paris. equantilueitgi-
rart fai inn fein ris. veezuoscen trnantaccu capgrie. en-
qöel pout gaainar de quel garis. donc apoorgirarzqueiieoi-
nojgis. ene fu gins aegurs quen annes um. e eil m :r»it mm
Ipi perpoin le pris. inn uilan patnners ke ca quasi*. «ne
mere por den eu nos feris. e lenet lo del renc a len nartit.
gran joi en agirarz can le gerpis. (fol. 135*)e non a Jaeop-
’ te&ae ä ai li dis. pechaz nos amenat en is pais. Seiner dm la
cöptesse sabs que dirai. per deu ne te caut metjre en mm-
mai. car en ai oon consell que te dirai. deman seradeuen-
mm com per deu fai. enque nnit la reine en cernhe juai. e
cumeraumoster annez ren lai. bailleliist anel quentedirsi.
quele tos donet de cor uerai. a tot sa druerie neient gemai.
Ü gonfanon de france ebertelai. seiner turne bail*z.eul*gar-
. flu. pernul besoin cauges annon laissai. e girarz respondet
e&r bet* io pai. edesposlouolezlai menirai. ear leiur es
jpassaz ei sers uenguz. qne la nuiz fu mei a del orlercbauz.
7900:6877) aidnns fu graot la noiae eie tanbuz. de meJnges
4e ohanoiDes de clers menuz. la reine an masteren naii jmb
jpuz. e giraf? se lpuet lau es uenguz. auuautar dasozuns
Är ; nqlnÄ* la k trobet orenc a pan de luz. ben prp de ,B se
iraienjiHisi (ein mua. donne poramor .den qui faitnertuz. e
ppr>mpr,dessaip.8 quapez quesuz.e per girart qqi Am jtes
u -uz. , donne teeri marcetquere maiuz. (fol .136)1* squie.li
' 4i® bona om barbuz* quesabez degurartqpesdenengnp. Doa-
pe per toz leseainz ke nos preiaz. e per latnor de.aepjqw»-
qraz« e ppr aiquele nirgere dum el fu na*. |i m* Jo
fpßtejs locuomz. ffp diiaz rehm que* ferm*.
mppntlionsqin bartwu- mult faqez gsan peeb*t,flMg qp*r
fuiu- uopäz iüogrp auer trenteqitaz. perquei lo^opsZPW
m
dlll^ptnspriuaz. e bailla lt lanele disfruetaz. quell siif
aqinei'girarz dtm na diiaz. e quant eie Io tec coinut Iassa*.
oftqnes Mg Te deuenrens ni fu gardaz. m is loc fü gifatz 86t
uehs bafcar. apelat naimar clerge letraz* aiquit est de 1k
Zerre dum eu sul naz. e apartec au meu sos parentaz. que*
rez me bon assis sui mamenaz. e eil die uolenters lau es
amiaz. faitsos donzeles totes traire a un laz, £ lo baisef
gfrart pro» lb per col. e fu li bon agaz camar lfe sol. e trait
la ime part de soz laruol. e demandat 1 co qne auir uoL
e com il II contet el en a dol. (fol. I36 1 ) Seiner o eit ma*
sordobne lb por. en Io spital erueu lerberiador. anne üiZ
nxais dbnne dega nalor. de mile uies no ge Sse la menon mals
eie ma garit per sa doncor. e a son bon eonseil e a sa mor. e
ma fair ca uenir a graut pauor. donne nos esmaiaa qne mal
la flor. de! consel de la cort lemperador. tan bon auer de
pres e mouador. lor ai donat ke maiment li meillor. e non
qaerez ia mais maitenador. se deu aqnest besoin ne nog ge«
cör. tot aital com me uuel ai mon seinor. apelet ben assis lo
cantador. del m oster de la croiz au sauuador. arberiaz ig
romeu lni essossor. de ma terre fu naz sui ai tendror. e fbr
rent don lignage nostre ancessor. e faices le per meitantca*
lador. que nol sachent la fors eil gabador. cheualer ne sir-
uentlosengedor. ecildis uolentiers de ioi laicor. desescam-
bres le mm en la gencor. laintret la reine a sa seror. ere m*-
strent de fors m manador. ne uos quer a contar le dol nel
pfor. ne la raisnes que tenent entrelor. non partit 1 ä reine
tros uit lo ior. (föl. 137) £ dune fu li de uendres ke döustra-
mis la reine apelet lo bibe augis. seignor preiaz io rei e sei
amis. per deu caie marcet de quelz chaitis. que a dbsiritSa
efaiteschis. e pardunt ma uoillance sos enemifc. atozeea
cui uolmal e morz e uis. e li bibes lo fait a sou deuis. e pa-
raulet au rei com om per uis. anz qua oregt la croifc o dexfb
mis. li otieia Io reis tot can li dis. e pardonet eisi com 11 re*
quis. la reine mandet ches bon assis. girat que pot tornaf
son plor aris. quenquer ert de sonor poestis. Lendemain fb
dissades dies pascaus. ruc lo reis In baignaz oonduz e raus,
la reine nestle de pailes taus. conno ueistes meillors uefmelä
e blau», e uent deuantlo rei dis li so ans. seiner aniaz un"
songe qui toz ert faus. e nuit mer auis aus auaiornaus. que
cons gtrarz ueine per uns carraus. e entrau ca dedinz per iS
portaus. e inrauue sur sains com om leiaus. jamais tau com
el fust nis om coruaus. ne uos ueuges per I ui aise ni maus,
portendie casaule de nos dossaus, de pailes db tapiz e de
bancaus. (fol; 137*) et ere de ta cort ris senescaus. aideut
co dir fo reis car fus itaus. (8000:6971) e uourie que fus uig
szinse aaus. e per boc si me fu gerrers mortäus. e fös diel
© )«r awtw wiidoU eorau?, Istomw <N»U nis« iom wf
don. queu tramete sauer ses uis o non. que lautrer aui dir«
conte drogon. queuquere es el toz uis el reine otou. reis lute
lo uenir eu ta maison. e per deu e per mei ii fai pardon. e fl
te.seruira a esperon. oar te orn est li meldres de ta reon. de
son estant st mes ä genollon. e pres lo per lo peu e per ta-
Ion. e tochat isa boce e sa facon. e li reis lendrecet enoll sa
bon. e de can que li quest noil dist que non. per aitant len
a fait lotreieson. quel cuidoit quil fust morz soz rossilloo. o
fu nafraz el peiz soz lo menton. e trosque lendemain quar
corde fon. que molt se repentit diste razon. Lendernain fu la
pasce com® esiois. el reis a sainte croiz U messe ois. quant
a porta corone en fu eisis. e demanderent laige e son assis.
e com il ont maniat passet midis. en mi la sale estendent
nöu« tapis. (fol. 138) e de sus faudes tos ab aur massis. car-
les li reis de france en un sassis. ioste lui la reine quilsewo-
uis. les contes ot mandaz e les marchis. e lo reis drece en
piez a toz lor dis. de girart de cel conte qui fu faidis. ben
aüet tuit aui quil est fenis. car li pai donez tuit qui rien for-
fis. plus soau len sera en pareis. tuit li ant otreiat can que
lor quis. fürs li cons aiinars e aenris. cui uenquet en batail-
lelor fraire ocis. enri del destre poin rnomim li fis. icil li par-
dönet molt aenuis. . la reine len baise e buche e uis. apelet
näimar cel de paris. prenet dras de caucile uair e gris. e au-
näz tost corent chas bon assis. lo romeu e sa fenne me reue-
stis. lui rnamene casus e cel si fis. e la mene el palaz per
marbre bis. au degraz de sale au des lass», la barbe les cre-
gude e blancb*sis. e auent li molt gent sobre lo gris. e ne
eiiidet ia om li coinegis. mais lo reis si fest loc au plener uis.
de mautalent queu ac toz negrecis. lo pardon quil a fait de
deu maudis. e clamet la reine enianeris. (fol. 13c*/ Quant lo
reis ueit girärt si sen irais apelet otoet e bertelais. lo conte
näimar 6 en estais. a une part les trais de son palais. seiner
est ben girarz fei e ernaiz. sor mei ses en batus ts glut pus-
nais. e ue cuit que en ma cort gaires engrais. diman le ferai
E mdre a mont gelais. la reine aginna cons bertelais. e il-
uen corent sempre deslais. e pres lo rei per poin uers se lo
trfcis. a seiner reis de france aiuins que fais. girart ca uen a
uos ne sat omais. reis se tu le uols »il pen o le defkis. peioc
si uirra sor sains veruains. e dera mil ostages quen ta cort
lais. que iamais ne uos faille per ren qui nais. e eu len ple-
uiraieen estais. etuit li cheualcr de cicaais. enislocla reine
lo bec li frais, que tot li fait li reis can uol e mais. Don quan
Iah pardon&t ire e orguel. rendes li terre plane borc senz ca-
duel. puis non aura en france cel quil reguel. queu metrie lo
sde de for au suel. tiunaz mei por mauuaize sei capnoituel.
e lo reis respondet ai si o cuel. lai ri rent terre plane per un
I äft frei' , ho cons per tm del rei receit squ feu. e cUu^t ]q
m
#n pergflnt dentroc au peu. (fol. 139) «1 reis non est tan man
qnel na len leu. seigner de menur est fulc e li sen. e de ceste
eitat tuit li iudeu. de lonor si la tens ne mest trop greu. maia
pur folcon me rent por amor deu. por mon cap dist lo reis
non gins tan leu. a noues li entrent per un corleu. e eil dist
les paraules qui list lo breu. Aiquel contet les noues quo lo
breu lez. e li nanz o golgas e ginguenez. i aguz enisanz e a
genez. el segner de bretaigne ab achel sez. vos an tont mon
michel e ferant pez. si non garniz lo port per unt el irez. ab
aitant montet reis e forsenez. Lo reis sen ist Ion leire en un
sablon. e snnt o lui si conte e si baron. li dui hl Audrefeit e-
trei aimon. e li quatre en meri qui tent noion. e li autre ber-
nart cobel sapon. mouent delduc au rei male razon. ai seg-
ner com i faiz grant mespreison. nostres paires ont mort li
borgignon. e tu retens girart e faiz pardon. la reine segner
me fai aicon. per oc non est mos om ne pois ne fon. quel me
fest de ma gept occison. primers parlet liudins qui tent me-
don. (fol. 139 5 ) etreiscitazlonmar eportaudon. vostreniece
la rouse au ranc talon. qui fu fille teuri au ri baron. qui por
la mort son paire uos quest folcon. que si fraire orent mort
en traicon. quan cuidem ke presest sa uengeison. el amet
e son cors e sa faicon. si sen fuit abel en auridon. en une tor
bien aute en un toron. el gaut dardane sest sobre argancon.
fet li buies dargent non de leiton. i qui la puis gardat entau
prison. plus soau lo nuirist quaige peison. e annia mais de
lui une a uoltron. quel ris conte dausais o cel breton. a cui
uos en fesea per nos lo don. qui erre uos en molt gerree ten-
con. mandat li quel nos rende eele dist non. nos laisaronden
tor e den uiron. car serent aiustat an eil felon. dam e honte
seriet de grant reson. e carles respondet eis abandon. mais
de girart non uuel faire traicion. tan com ert en ma cort neu
ma maison. mais pois sen partira qui gaardon. li rendra de
son mau eu li pardon. Bertranz de ual olec li filz beson. co-
sins germanz girart e dan boson. not melz en parentat en la
reion. (fol. 140) e tan bons cheualers com paire fon. quant
auit les paraules nol sat gins bon. partit de lor suaue e asai-
ron. en uenguz en la cambre o girarz fon. e co que lai auit
cai lor despon. Non laissat en sa cambre mais que sei cart.
reine trait as conte girart. sere non prenz consel grant ees-
gart. quar tuit si anemi sunt dune part. e li reis en creit ben
«el plus gaignart. al pais por dan folcon mourun regart. deu
siege ab reu non guis atart. la reine respont deus lenesgart.
e dunt de gariment en gig e art. E girarz quant lauitotgrant
poor. e la contesse cor e ols de plor. el reine conort de grant
ualor. ne uos esmaiez sor por den amor. quant li reis uos ae
tout uostre onor. si me donat tot le secle ma soror. diion a
rossilluu castel 9 tor, castelluu mont argon e uaucolor, eu
1 7#
m
les ai bi gardat tot H pftriefo ms, t replet e gfcrtii de grtttt ti-
cor. en aicest non «tsm contradüor. e deraiuos cbeuau t»
monador. oltremar ne de cai ne cnit meiflor. emi ensaiMi
o raei m uenador. guifan del nuriment nostre ancOssor. (fbl.
140*) eel aos en gtnerai a la brunor. e uos sigrai matin igau
loior. e menerai bertant e ma soror. e qui es lo mandat e el
la cor. o toz ses catre filz quot de saisor. La reine apelät lo
uiel droon. si säz annar par bois arossilton. e oe de migeno-
it tros ea diion. or mi guidaz m eonte per taardon. abant
serai ses om eist frieon. qni sunt catre mi nt cheuator bon.
e li cons lo reeeit e promet don. car dei plus paufore fest pu-
isribaron. ci non couent dibt dr'oe longe razon. ftmt li ues-
tir goneie e chaperon. fait uenir cha baucam larrabfon. e li
eons montet förs au perron. e prist un benotet trds nm a r-
chon. oren annaz a den beneiscon. quel reis demande fri-
sche uenacion. maisafcesteque querest forssaton. ucnt sent
par la citat tuit abandon. e quant furent al boe au sbnS dro-
on. cheuanchet tote nuit tros die fon. e passarent k>na au
gat salon. pen euineciuadepres atonon. a une fbns el boslaz
un perron. fait mangar les cheuauz ek> baron. (8200 : 7160 )
e dormir un petit qui H sat bon. (fbl. 141) ab ataut sunt an-
nat a rossillon. El brud soz rossillun en m uerger. estdes-
cenduz lo cons de son destrer. e quaula ferem ere mi com-
paigner. si atendram bertram ema midier, u tramfctremlainz
unmessaier. por sauer de la gent lor consier. car de fölcon
socorre ai dosier, aico respondet droe uos a mester. euirai
e merrai mon fil aneher. qui cai qos nuncera co que iai quer.
Droe intre el castel sobre cheual. or il en trobet a tresches
e a bal. e trei mile borgeis par la charral. e treis cenz che-
ualers per planigal. qui de ioie e de iou sunt communal. e
quant uirent droon paralet dal. di nos noues si saps de eort
reial. e oc com de girart bon e leial. qaar tu nos escarniz e
faiz grant mal. abanz uos di tot uer par saint marcal. e! fait
lire lo breu begun bigal. e eist brens die a toz que deus uos
sal. de par girart loducelricatal. cui li reis a rendn sonor
caual. e la reine mande au senescal. eil qui sunt el caduei
annent aual. e delhirent girart au duc ostal. aiqui ont grant
ioie quac naiustal. Quant auirent parlar de lor segnor. hen
ia tan felon por lui non plor. segnor quant lo uerrons di nös
lo ior. viegne contrel qui lame quel uret la por. es uos ca-
nunge e eiere sain saunador. faitliprocessiou com en sonor,
e uos ueignez amei chauauchador. apresluisunteisitdeuers
pontor. esosfiz primeraas a girart cor. e conta li quäl ioie
funt por samor. el oons monte el cheual ist contre lor. li de-
meine lo baisent el uauasor. e bordeis e siruent grant e me-
nor. ni a paubre ne ric deu nen aor. Gels baiset acheuanz e
les plus dm*. e donoelz gulobers e en ereguz. #pre# fatant
m
a pet täte# menu? e quant les et baisat el fu uenguz. &U
proeespion eet reoobuz. e profot de son anr alee uertuz. •
quant fa fors eisit des »reuoluz. a tpz lor rant marcet graut
e salu*. oil respondent don bien es upnguz. car tos nos »ga-
nz p erobaz. toz auop tes tracbors mors e uencuz. por quei
uer nos fa zarles irascuz. ja mais non ers par ome conque*
suz. Bone genz dist girarz qm taus ne fun. toz iorz maaez
ürui comp bar on. (fol. 142) ja ne fus eno conques per rei Car-
len« cd noq fesist richiprs la traipion. un seruise nos quer par
gaardun. qne trametez uinattrosoadUon. que ueguent cbe-
ualer e li peon. de montargnn e eil de castellon. e uos li men
ami de rossiUun. maiudaz tuit de co por quei semon. easi
graut besoin com per folcon. mon neben delibrar de sa pri-
son. eil respoodent tnit oc a un son. ia non troberez un qui
die non« e oundins e li spu a fort semon. por annar metre si-
ege a dnuridon. a meante trames e a noinn. dambes pars
laut enpres per contensun. e la reine bone en fait son dun.
e.per girart salegrent borgigmm. ear deus loratrenduz molt
lor sat bom Abaoz quei reis partis dqsonconseil. u que reine
sat uassal donzek tramet son doq argent e anr uermeil. de
donar suut sos tors e sui denteil. ia de co donne a lui ne sa
pareiL taut clars ouls cup les seus non clount ceil. ne itaut bele
ne cobre sei cabeil. e preiat a cascnn que sapareil. si cum
dumar 0 lui igau soleil. e oomanda bertran matin le sneil.
(fol 142*) orc uerens quäl sunt nostre sezeil. Kou conte sunt
au rei tot treilor pairt furent nec bout terri e german fraire.
e uoot iste razon au rei retraire. segnor bertrauz uol estre
gerraire. enit que partp de uos co fait sos paire. car se mut de
la cort quan quen pot traire. ui remant cbeuajers de graut
afaire. 3 ä reine respont ues tendra gaire. queu menra ma so-
ror en sun duaire. e oudins en iuret par saint alaire. se de
mon enemi se fait gniaire. (8300 : 7251) eu Uer quant porrai
ceniraliaire. la reine respont non digps faure. aidunc parla
pepins sos filz li maire . oon donzelz de quiuzean ac bon ui-
aire. e saiaep e corteip e bonp donaire. cel qui uol auntar
mi dan na maire. se gart de mei sos cors e sis repaire. por
iquest mot se ta$de lemperaire. Annat sunt an rei conte e
contor. abanz que girarz tor en sa onor. li fprant si cum di-
ent de mort poor. parcet deu e bertrant el uenador. el reine
quen sot choieir la flor. tnnant peuder e el temor. bertranz
funeheualers non sai mellor. ao uint e eine neuoz de grant
uajor. de frpire ade soror non sunt loignor. (fol. 143) e du*
cent ebenster ric u&uasor. dpsapaisnade sunt bon fazador .
de noues entroit obei laicor. e pop que dexnandaz girart seig-
nor. cuidaz law trbbat cojpme pawter. mm reis lot reten-
gut enes lo ior. perlaz 0 Im pa port nos U mellor« ne con-
uen^a^wldemperadpr. qpe ß <fcat tau nnpagp grant des*
enor. franceb a borgignuns non unt amor. eil unt mortuö-
stres patres e uos les lor. non deuez refreschir tamuielle iror.
bertrant dist la reine ni ait gramor. pos lo reis ne lo nol nel
sen pluisor. ne nos faiz de girart dao gniador. mais eu rtn-
drai son oscle a ma soror. e se li cons nien en de emor. il le
lerbergera com son segnor. e eil la gniderai de man au ior.
e menerai od mei mon fil maior. per mon cap dist lo reis nie
10 menor. e eu menrai bertran qui men socor. qui tent par
ton coniat de moi sonor, e li reis dire mut de sa color. mais
non uol desconrir sa grant felor. Oudins trait lo rei fors des
autres loing. apelet sos cusins e ces qua soing. ac ist mestiz
franceis de mis borgoing. nos fait cai apparer lorguel dan-
toing. (fol. 143*) reis de parlar mi done tant uos oing. que
tot uos atomat en autre coing. trop a grant don del rin en-
tros quau groing. leu tornera sa cors rei a non soing. qui
si grant onor gete fors de son poing. Si maimes pres dist cel
si fanaucon. apresuin fu fait non a deiun. mais non uoilper-
dre cent mil per un. mais de folcon uoil siat enfrun. eu tra-
metrai al pas berartdelbrun. quel me tramcte a afs oaloun.
e si faire nel uol eu doins chascun. coniat de son castel cum
11 derun. e sa tor e son mur fraigne easgrun. tot len rendet
marcet ensenble a un. El reine leuet com iors pares. mon-
tent ile esa sor el palefres. a eine cent cheualers issentdor-
les. tos li sordere fu uasaus cortes. aicels 4 6 pluisor® adimo
conques. e par sun les agarz can girarz mes. esunt eisut de
bos e dorlenes. la reine erberiat en erupes. e a dit a bertran
que ne li pes. de cheuaucarla noitcar coita es. portezal pais
is breu e sias mes. quer li derai folcon que li promes. por lui
me uol grant mal lorguel frances. per tote ma onor si maiut
fes. (fol. 144) nen uoil quel tiegne odins done lores. e diiax
mei giraz que ni anges. si auchesons ieres e ui trames. non
chai remaigne om quar mesades. si non est uiel dius clers
uborgei. e bertranz li clinet erant marces. e quant se part
de lui si sest demes. molt trobe bien garni rosillones. de
eine eens cheualers abarmesfres. e dez mile siruenz que de
borges. de quan lor quert girarz riens ne sofres. Bertrans
parle a girart e dist droun. portez al pais ist breu e dan folcon.
que facent tot aico quel despon. eu irai apres uos ad auri-
aon. e semble mei irant mi compaignon. e eel de cest onor
e de diion. fai guiar baudoin au conte odon. does ligues de
plan del gaut darton. e di qui a les barres darguncon. albos
remauront tuit e li peon. eu irai dist girarz segnor uos non.
la reine uos mande qe lo rei ne sen prenge a acheson. quele
tient ist afaire tot por son. (8400:7347) bercelaie de bria ant
aguion. acist fu filz fulcher au ric lamm, e droe uait poig-
nant a auridon. mais ab anceis i fut li mes carlon. (fol. 144V
Li messagers carlon o diz al pais. carles tes oncles mande
m
queluienadais. quel te dera marit cel duc dausais. uäqüel
des bretons quest proz e gais. qi li mut par tei gerre dunt
feras pais. e tu li rent folcon nel tenir mais. dabait lit seluos
rent donques la pais. e li reis te mouera ire e pantais. e tra-
ra et ra tei siege an que solz bais. quant tu uerras trencher
uergies e plais. janonauras talentke folcon bais. messagers
uai de ci trop me fais lais. e berarz bruns sen torne o lui si-
rais. e muntet el cheual uait sen des lais. e annet contre ou-
din cui ou retrais. Cum li mes del rei ist li girart entre. eie
qui fu en aut lo ueit descendre. e uit uenir bertran de loing
soentre. de poor li trambla lo coreluentre. faitles portes fer-
mar uait les claus prendre. e quäl la fereit ere folche char
sendre. quel enseignes ueit ia les puis porpendre. non sai
ce respont el au que defendre. come cel qest segurs de mort
upendre. fait se bues trenchar e escui sendre. e uait uestir
osberc espade cendre. meldrez uassaus ne fu porautreaten-
dre. co dist mais uol murir ques lais uis pendre. Folches
ueis qe densegnes ke autanz uente. (foL 145) e requit de
mi donne quele memente. trop ai folche en uos fait maluais
atente. perdut iai mon tens e ma iouente. por uos me fu ma
genz ta mau uolente. que nen oi de monor auer ne rente. ne
non ai les uassaus dun uos defende. cum uos uerrai morir
lasse dolente. o la poor que adunc sespoente. droe crie a la
porte lai mintrar gente. tau salu uos aport qui ioi presente.
Quant eie auit droon son conoisent. vait a la porte obrit per
poing lo prent, droes quaus noues saps qi funt chagent.
la maisnade girard qui por te uent. que tramet la reine qui
uos atent. o es a rossillon el mandement. tien is breu de sa
part queu te present, de ioie la baisat quant lo breu prent,
dis tu uens de girart si deus la ment, e oc si maiut deus om-
nipotent. eie uient a folcon chaire rient. folche noues taport
a ton talent. de par girart lo duc uostreparent.tropmescar-
nis donzele malement. E quant folche loit o lui sirais. char
me scharnis dazelc grant pechat fais. morz est li cons girarz
nel uerai mais. baillat li lo sael e ello frais, e quant il lesgar-
det ris len li cais. (fol. 145 2 ) aicest breus dis molt bien sil es
uerais. dunt granz ualors mc creist e iois te nais. la reine
cheuauce mentrens tu iais. qui de girart rei au cerchelapais.
a rossillun u est dinz lo palais. aiqui te donrai mei sa lui ten
uais. abanz me iureras par sains geruais. quem prendras a
muH er anz quesse mais. et eu aisi danzelle par fei te bais.
atant monte bertranz sus par relais. o lui cent cheualers de
cels que pais. e folche quant lo ueit tal ioi not mais. Bertran*
lor demandet ai content. il ou folche respont dunt saigre-’
ment, segnersilenquertuntu len fai cent. en sa capeleintrat
10 sainz en prent, sobre une texte entablat daurresplendent.
11 om iurat can uol a son talent. eie enbracha bertran e dist
970
Heut. #u men turne a man tan päubrement. nea port od m%
iw aur ne argent. paile samit ne porpre ne ornement •
bertranz li respont qui bien entent. vos si fais graut brautet
• bon cors gent graut tresaur nos aduiz que folcon rent.an-
nem uos m uiuaz non fachaz lent messagers mm uengtu
eoitadement. que por ton dan eheuaucent ti parent. aiqui
plorerent doncelee siruent. (fol. 146) nos ere que ferens cai-
tifdoient. e folce quant lauit pitaz len prent, is caate! uos
otrei el casement. e si perdez icest mellor uos rent. e uei-
naa tot a mei segurement. car eu ne uos faudrai a mon ui-
uent bertranz la prent per braz e len desoent. e monte en
cbeual anblant mouent. pren ca bauchan per fren folcon lo
rent. (8500 : 7444) de par girart lo duc cest uos present, an-
ne ui» mais tan bon ne si corent. e folcbe i saut de plan es-
treu ni prent e dient cheualer el autre gent. cest agardes
oguz a sou talent non apres en preison afolement. Cab au-
cbaaz fut cbeuaus ferranz e bais. fu de misarabiz'lautremo-
rais. non at tan bon cbeual des rome adais. el uassaus est
tan bons renne sufrais. e lo raatins per clars e lo tens mala,
del solel resplendist parels li rais. e lo cant des oisaua e uit
al pais. e ao de pensement perdut lengrais. daligrance e de
ioi fez uneslais. eu uai tres gonfanons dist bertelais. uiax
Dräne cheualer passaz uimais. folche dis bertran que men re-
trais. sauenz cheualers por sofrir lais. anc nen uistes mel-
lors per toz asais. (fol. 146 2 ) e autretant dagait el bruel de
clais. e dez mile peuns co cuit e mais. li passages est fiers
e granz li plais. si passent apres nos granz iois uos uais. e
az lor si deu plaist ire e esmais. Set cbeualep tramestres
contre treis. e tolent lor lengarde u furent meis. uirent lea
lor armar el ual espeis. sunt uengut a folcon tot esdemeis.
a doble sunt deuos co quen pareis. bertranz dis a folcon pas-
sez anoeis. e menez ca dunzele troc audefeis. e parlaz ab
aques de diio neis. aiquels de rossillon rendez marceis. qui
suqt li cheualer tote borieis. quant uos auront ueu graut iois
lor creis. e seruut plus membr&t si ators eis. feien sai uilnos
tenront acist franceis. en nos enchaoerant lor ric corteia. 9
por oc non unt gaires de cbeuaus freis. car bien Ion eora
untfait tresorleneis.gardaz niese lagais del bos espeis. tros
m uiront mon eorn par dues feis. diiaz lor quen aucientgieps
toz las preis, qua per riepriaoner plaidum ienceis. folche paa-
sa Io gap e lo mareis. e lo plan tro au bosc u lagais eis. ai
qui gardat al pais droe e ionreis. La fores fu de faus nouels
foilluz. (foL 147) ou lagais des donzels est descenduz. anc
a tau ioi ni fut mais om ueuz. com es folche quaarnn entrels
uenguz. ai seigner oons com tes tant contenguz. enea loige
pxisun dum es eissuz. tnaroez deu e alpaisaeuisuidroz. uc
lainop pekai ne ma qertux. mais pzeaez tuit les ar m# 9
271
«sctte* ö sek cascuns Nassaus apercobuz. Uns tätig iseaz ftöt
OSt apareuz. drnit eil plus paubres ert toz e erobuz. Quo ou-
ditrs el feu nos anttantpraseguz. qoe pass ent darganctm gaz
e paluz. seignor pot estre uers eus ai ueuz. mais gardaz non
seit faiz cris ne remnz. entros quaiaz doumoz doncoinoguz«
pois isat e firet des fers aguz. e gardaz nociaz les retenguz.
car par les pres trait londe gerre aluz. Est nenguz aus iou
dins gent les chastie. rent marcez e saluz e leg conuie. firän-
ehe gent natural bone e ardie. qui por mei es nenguz talcoa-
paignie. dex me deuit far enquer qui bon uos sie. tote lägepz
por ltti sen esbaudie. segner cons qui taduiz al pais mamie.
qui ma trait de prison e gari uie. eie uest en cel bos suz ca*
iarrie. graut onor fait amei qui li meteie. (fol. 147*) malsött-
dins nos porseut qua gent monie. e gardaz non fäcaz bruit
ne saillie. tros cauirez la uoiz dun cor oie. dtiuc issatiz e jpre*
nez graut manantie. que deie sos mercez cai nos agie. Com
e parlat ob es e li uassal li ant assegurat cui communal. lui
nen faudrunt por rien destor caopal. ascatre filz drounistdel
boschal. qui furent cheualer prou e leial. e cheuaugent uers
laige per un ual. e uirent dautre patt la gent reial. e sunt
nril cheualer par un costal. bertrans lor ucidel pas e le char-
ral. e folche li mandat par senescal. car nes laisse passar
molt fait grant mal. tot li tont son gasig dicest iornal. eucÄ
re fpont bertranz na tendial. Bertranz tient lo passage a sei
nebouz. e parlet a ondin ab aute uouz. torne ten oudins cons
ferag qne prouz. e ton dan si ca treis del gap lo dous. (8600:
7589) car nos auons agait el bruel de souz. ne nos prez dis
ondins migs une nouz. anz uos desconfirai e prendrai tom
Oudin ce dist bertranz fai nos consence. si folshes prens il
S iais ce uos agence. qninee citat en oscle estre prouenee. li
era en niane arle e nalence. (fol. 148) non ferai dis oudins
ia couenance. en tros uos aie pres e roz uos uence. de-
harait cbeualers quob autre tence. e broque lo cheual sail
en agence. e quant bertrans sen uait leochauz eomence.
Oudins passet premers e sni certan. e pois tuit lautre a-
pres enns non re man. e bertranz lor laisat le gade plan, ou-
dins lai abatet an castellan. trente en un abatu li premenuu
oudins criat bertran tuit esset uan. tos serez mais li lieure s
nos cum chan. ne nos faura enehaus hui ne deman. si iiön
rendez folchon e la putan. n sunt uostre uassau li segoran.
folches lai saparest en ca baucan. tos les uerres dist cessem-
pres a palman. Bertranz qui es aoel segnor odins. lo mellor
el plus tis des nos cosins. pos tan pres ce dist folche est mes
ueisins. si mais se part de mei non sui en gins. cui al pais di*
ge maisdruz ne amins. uimaissonatlo oorn bertrant cuaina.
e cel si fet tan fort que lo refrins. fait tentir la montaigue el
bruel fom, en que m en agait eine ans meschins, au cun ;
273
tant de leisir fut gfanz hustins. des escuz e des lances o faz
fraisins. e gonfanons uermelz blanz e porprins. (fol. 148*) e
ist por prennent'les plans e les chemins. hai'mais ertlichiens
lebres elebres chins. e la ielde resail del bruel sauzins. e gi-
dales conodes e baudoins . eist tendrant mais hui dan lor e-
nemius. Folche fu duiz de gerre e essaias. e de graut conte
esaiez e menbraz. el cheuanz granz e forz e abrieuaz. e sos
cors fun ardiz entalentaz. e uai ferir oudin cui es iraz. tal li
det en lesout de soz lo braz. quel destre sorque chait les pe-
ceiaz. pois na tres abatuz torne uiuaz. e fez lo pres leuar
dai qui oiaz. a tan es sobres autres lo huz leuaz. bertelais
pres amon bertranz dalmaz. celui cui fut nouns e mons ela*
raz. ni fu faite bataille ne cans remaz. celui qui potgarirfuit
li plaz. catre contes ant pres non gis palaz. e eine cenz che*
ualers de plus preizaz. e les autres gari bois e plassaz. les ar-
mes es cheuaus lor unt laissaz. assaz fut quis as pres toz en-
selaz. hui mais sen uont segur qui qes manaz. Bertelais dist
folcon un don uos quer, dunt tote uostre gens ont grantme-
ster. ad mei erbergeret el compaigner. tot seruent e bordeis
e eheualer. e si auez trames e oc tres er. (fol. 149) la nuit
les erberiat li filz folcher. qui lor fait de conduit hostal ple-
ner. en sa garde sunt tuit li prisoner. e fait al pais seruit a
sa muler. lo disnar al matin lor reprofer. apres se fait de toz
reregarder. vant sen a rossillon senz destorber. Abanz que
folches entrast en rossillon. girarz uentcontreluiperuncan-
bon. primes baisat al pais e pois folcon. segner eu lo uos
rent par gaardon. quel me doinguez a par econpaignon. per
mon cap diz girarz mPt me sat bon. e uos quäl nauez faite
deuision. e folche respondet senz aucheison. li e dat eotrei
me le por son. e mandet la reine par droon. u li plerra que
sieut li prisoo. o en tor u en iai u en dunion. la reine quant
lot respont que non. face as bordeis garder cascun lo son.
tros que prengent consel de raencon. a tant folche descent
fors au perron. Descendent au peron de soz un lor. de so*
bre tres ietat daren un tor. folche receit al pais ^uama de*
cor. dentres arcons doraz qui sunt in for. la reine laist eie
e sa sor. folcon baise al pais qua lo peil sor. (fol. 149 2 ) en
une cambre painte dazu e dor. intrentad unes estresdeuers
la sor. paraulet des prisons e de lor for. e doudin lo manent
qua grant tresor. Folche e girarz bertranz e bertolais. (8700 :
7631) la reine e sa sor berte e alpais. eil furent en la cambre
Uen i ot mais. girarz dist a folcon dis pres que fais. e folche
li respont quant mi don plais. qui ta garit ae mort e mi en-
trais. bertelais paraulet e bertran tais. anc en girart lo duc
ne fun esmais. ne non uuel quel si sie tres ere mais. oudins
at aes largent daur'sos mil fais. e li autre derant bien tant •
»ais, e girarz de ioi cat U ris li cai9, car tu fus fi z folcher
273
neis en urstals. non german es parens bien i retfais. e m
sui recredens trop e inaluais. si par poor de gerre tal auer
lais. por un pan la reine que ne sirais. core que sie gerre ci
couent paie u iamais ne uerie paris ne ais. Aiquest eonsel
dist folche non a ualor. a quei metez mi donen tal error, non
cai remanront conto ne conteor. ne cheualer de pres ni ua-
nasor. e girarz respondet par grant dolcor. aiqui perdeu le
sen e la higor. Com anrai contre li castel ne tor. e bertranz
repondet em sai la flor. se mi donne le uol e uos segnor. que
fiance en neiaz bone e felsor. si poent concordar li uostre el-
lor. cum facent paz del rei emperador. despuis mauerunt
ostage dor. e si noti pount far nornaz lor ior. con tornent en
prfson en iste tor. La reine respont bien dist bertranz. e sil
ne funt la paz les treges granz granzamorspotnuisirdeduiz
se t anz. quel charais e de fais qui moc de sanz. de ma sor se
den plazauraenfanz. vos seisirez honors quaures a panz. co
berez borgignons e alamanz. e folche de sonor non ert uul-
ganz. mot» fis ertcaualerproz e preisanz. quiferasi deu plaist
de nies talanz. e nos co resp- nt folches sos couramz. e rei
emperador de rome abanz. e puit non lert del reing nu con-
trestanz. en essicom Io dist fu fait ennanz. atantanuaz in an-
gar ce dist li manz. e mandent Io li cuc el m listre escanz.
AI deman sunt mand.it diins le moster. li prisun el borgeis
el cheualer. e girarz de bei tränt fait parauler. li dus non at
daner tal dosier (fol. 150 5 ( cum damor son segnor que uos
requer. qui esset li son drut el consellcr. si li faitea de lui e
de lern pe rer. ne requer des razun uaillantdiner. par mi don
uos osta geilt uolunter. tres que atirat folche pres »a muller.
e Io dus hon eonsel e dreiturer. quel non at giens de uo»mal
consier La nuit fu deuisat e lendeoian que la reine al paii
pres par le man. premers apere oudm qui »at geruian. uai
donne ta coisine a quest tosan. non me inetrai en pUit dist
el en uan. car no moc gins per me ne non reman. peza qne
fist. de lui son castelan. e qui la prest a faire le uig ui man.
folche dist a cou sei al capel ». que le*» sains li aport la dors
a plan e eil li aporteit sor un fagan. E fo»c e quaut les ueit
ses mms estent. si deus maiut dis el niiiiipoteiit. e icil saiot
qui sunt ci aparneut. e tuit autre qui sunt a deu firuent ana
al paiaacestqueliinafent. moscors al »on non iac tan o-irual-
ment, par que h«*nte iogest ue »ei parent ne ioc ne f tis a lei
desoouenent. la reine respont beu oudi» gent. e eu la «ieiai
tei me trgi garent. .fol. 151 ) Donne inulres merc^s de uos la
pient. la lesposet Io cons a tot ueent. de son cors daneldaur
e dargent. e det li . scle tot sun cliasenient. e uan ta c»u-
queiret en son uiueiit aquel ior ndob-t « heualers ee.it. que
casQuns ac destrers e garniinent. e uiutaue »or tait faire el
prat narsent. descu nue e doberc fort e luiseut. e coreu i don«
18
ST4
#*t eit de ft -imt per esgardaroele&uta frvt. (Vtms
fit euitioc e #s orguel, qsii erst. plait a uiogut great malern-
el. des castrl« snnt au i*i tui li cadnei e totes jearfca* tro*
luirguel e girarz respondet eu que li tuel. mai» «m fera bes
plan de tot seu uael. la ie.ae ot Ire moz t bes seeuei. :
79H8i lalsMi odiu sie» pos eu non uueL des que aeccai men
den iend d»| uel. sempre* errat od luitui bien oigp suel. de
eai torrem le platt en autre fuel. nen si soing qua gabasslen
mm duel. Öirorz ot des conrraz Ja eemencaäleu epesmitmofc
fort an sa eoraÜle. a ia quioftaue ueit gern vom ntunaiite. veot
dotizei «ist fajr qui eolp qui faille. anc ueguos ne falset del
obere maitle» li con* deutende «spmi eireas li baille.
15 1^> an <jue portet artnr de eorauaiile. rim fist en borgont
f» oiia bataille. el onus teucrt chep^i qei del reue sattle. ul
ferit an leseut que taut en faijle. que passast en mfantdim
«ue cailje. iuber« troce treneez aus ta uentaille. non es üm
eheualers quel melz ne uuille. nainc uns od iui ue pot sofrir
ttab&ille. Taut fort ifert li epns que tun 3 estaohe. peefaiat
al enpoindia e lautre es rache o tient »i «ob espeit qne fort
len «nahe, e dient ce k &m sum ‘ Ost len brache, ainc nepipst
des gerre brebiz ne uaebe* aiiis sei sos anemir tenir graut
frache« des rorelor a (h*l aaiu- traft meinte esclache. a grast
tort Io traft rUshers io traehe. tnl uoniance leniant si »miß fa*
i he. noli «erneu temtr poter ne guehe. Lo eens fun mtm
mm biqn esgaidaz e fu molt ge»t uestiz e affublaz. grast
ac la iWheure bien fu cauohaz. efu untres eatranges eieqiu
priuaz. tan bds e «oiiinenz e anestnaz. eo uentreauselzme'
ntiz Io mudar. atant laieat fudinunz iambe aterrgx. qul li
adaiz dotis deines rinse letrgz perquei li fut auers gratixpre»
sentaz. e li coifs le* coiguut qttis abaiaaz . e il li co&tent no*
des de uers men iae. t fob ibü) dm»? mnlt sest esbaudiz « eie*
gras e turnet entrel saus* dis nmnbraz. ione uuel demonor
cm men raimu que U »eruirai bien st a) m piaz« m a dit a
fi>lcqn csi ascoltaz. qnal q«ie noipsi prenge lagerre o paz. s
folehe li respout aico t helae Reimtipz parle t primers li fix gi*
run don eu men de ulana edauignun. com guirent d@tsi.li
borgignun. que des taueit trames eu rosiilun. is loc tat
as frahcels emiaistin. qui gapdauent caduel ds pgr oarta. m
contres lor hon argen t uns garisoH. en castel üe en tor nee«
dontun. quant eu len ai mduicha graut tencon g utrqtal Ae
lenm e de maseon. e eqdecas iiostre oncleg ob edelon. ame*
nent les g-irders de beseneon. e girarz sen siisrit e distld’
een. U‘ Ugre ia fus udins de par earlon. Seigner dis andieai
nos en uengut. qui rauem d sirat molt equesut. ane pupts
ne uis man» tan iras4*ut. con le ton rar tanont isi perdut grimt
present taportem e gern salut umt mUe mars datgent oe<
dta ehanut. donuo uos4ee^reudrez se de* «tuiut, ie tM.
m
inend PkSteftt xm abatat. (fei 113*1 emr tut* ftt ftoa ketfce
ta erobat»; e tioatre corsqiii mi tol&ta reröitt. ja non seren»
pfer rtb snais confubdiit. A tant esorident laige e nont I tsaft
tez a gfonz deintaz betore e nmdrar. satl soIe len donet tote
olles & bon inglar. ea tot crl peior eh faxt reut dar. egiram
ßön eissit al uesprar. unedonzete ukle ebl polar« a petita
compaigne de gent afar. e demandat qui es qtianr lotnomar»
iambe teiirat II tom oaft tenbrncbaf. e descdnt des atttms
dfti Miliar. e menet en lacatabredfet a) intrar< veizeon
teste en ist uis qiie soIz amar e eie d* graut ioie la cort bat«
tar. se dex maint segnor se ieis tn far ear m bisset por tte*
degiretAfi efe penset de lui beit ddnsellar Ans « i girart Io
dttc ne fiat oblis* ne ein qui ben kntrteft lUi seruis. que m*
gtmf tonaler ne 1i meris donrie reine aniaa qeb 6».
eie ft* §11© tincber de inön belis. tn er. «J lat per füei de g£r*
re oois. ceste se nint od nos quarrt fiti fitidis e laitea s* oon*
tat e Süd pan. entresquA un ermite it t*ulb mis< bertran franfc
ebenstem preir eArais. (tok 158) en td därai hwrorqud tec Se«
g». e grant reote de fallons esallis (08(10:7818, moniude*
geneirtise ftton senis. segner dun gtainz marces be tan bea?
im atqtti reeeit Innoir e pure in pri* La mm apele oont©
gtraft. e acenet fbloon de teutre pari, fneasitgefr mdsnengna
al ntspre tarfc* mm re» oi parlar dd brau berarti ed* tfieis
contes pres e domiin cart. tan graut fort pnr poi ; de dol neu
art. e ma ndet ehedaher de mente ptirt. li pres fernst de. Mi
lor leonart. qtle tondnat a cascnd de nos sapaih mais oudift
u os lairai cui sai gaigrtart qm mm cbgfat \i rri paf stta mal .
arte donne eo respont fotoHe » uortre esg^rt* ib non aorez.Al <
ßi dex nos gart La nait fu «leimt e al in Hin ftinr. tos les
pret imnir de »oz nn pitk ef ttnc fktt esfchdäf r Öb>Wift iöe-
schin uos iiifrrei is c »me p ilain, a gifti* e fidcon a ton cd- ^
sin» o* 9 cnn tenir la trage t» pa» desfn e ^rcHemz de earle
e de pepin» si noir podem del re> aber la, fin« q**e tenea en .
prison an dost aidn. dedlnzHteolaiistirede mor öbaueib«.
a gardnt reute oudin e b ddiiim fuL 1 e de b»nrgew qui
8imt nolt sai ami. e eil li unt iui^at tot en netssini d dera m-
«tont r Henaus e pnis enemirt. e folahea responetet e pres Io«
uin. Ottdins mandet al fei per msssaier rild traie dopristni
e defteonbrer. mais ttol qnait son tresanr qel stii getw toi»
efce demande U'sün reial garilw tot tornerei ariere smiz de«
storber« uosschrnnt deUttrak inur eterrer. les taste)« e les
tors tat noa ptoför. e edrespondent dtii» non at.tnester feor*
gigaUn sunt fdlun e auerser car non auOm^ slruevtt arbale-
stör de edt naient f<nt inoimr n eHeime^r. * si'lArtorner seg^
ner ns per Idger. ia des ne doinst uedbr fi « ne muiljor. gl«
rwdist a oonsel ad our ne qder. L i reine modtet o een
dntaüs ni t* ptebet eant sen partit. mrato non uel ke d d«s>
*T«
faire« la git. feite« öo qoe nerrez per mon eecrit. ia denn« u
mm mot eontredit. e li fu a freie« qni «omonit. a cbeaale
de peiz grant oet cngit. «obre girart Io dae m com a dit. \t
reine ni fu tro negresit. e intret en la »sie e seu nnirit. e li
reis «enbrnnchet com il la uit. e fait li chaire irade e eie rit.
e intret en la cambre a escberit. e despoille« «e« dra« meib
Ion liest it.
MCCCCXXX1I. Hs. 3794,290. &. bertrandelbort 1. Anc oo«
pocfarmaior amta. qan masols. ni mi prett endols. e pneis ill
«0 a enqest. mkbuis nil plai qe roesclaua. ni qem lais. nome«
danz. «ills aotruis enfanz colc el mien bersoll. qieu »ui
granz 2. Fatz cor« e po« ill tencantx. tu to col«. e fetz i qe
foll». qe de tot ioi «i deuest. e d«* pretz «i cura e laua. per
iamais le bobantz. t* mainha el mazanz. qieu ouueilh sw
uol. dos aitantz. ». Le »einher de cui es nanta e mercutol».
«es pr«m» de tere »I«. tornatz ab qe sai non rest. eieussena
«ieu an ua. lai roai«. treuagantz. alap» e ar»n<«. e foran fil-
bol. delspersantz 4 Entre dordoinha e charanfa. estiop«
mol». som dieis nauriol«. qenqier noia ri n conqest. e * ar
lanta sasuaua. ni qe lai«. ben anantz. e gortz e tirantz.
cele qamar non »ol. e poissantz. 6. Enap« e copas mazan-
ta. e niqols dargen e pairols. e«ec ribiera e forest, esai toi»
li e donana. nos biais. dels afanz. pueissas emazauz. gen
ras ab tribol. lerennnnz. 6 %a« mon ocenontauan*a. pa-
piols. qar »ieu« es bnstols e nortz e erentz esuest. elondie«
etita graua. e caraia. e roantz. e carams e cantz. pos tot ha
qan uol. »ia «ellantz. 7. Heil« «einher« tiuantz. sere« si nou«
dol. le mieus danz. aremers emanz. es qamar destol. als
amantz.
WCCOCXXXIII Hs. 7225, 176. Bei front de bom. 1 Sei
qui eamia I on p« r meillor. »el mielz prent ben dep mai« Ha-
ler. r in u ai or e di« ns denn poder. que tant sei na al mn-lz
ca or. qt e de lira e de la dolor oii ine» sil queiu degra ualer.
quiin tiait e reget niauriie. plaza il quem turn en tarn es per.
quen lies mi nom pot eseoedire. oal «ieu oit nom dune«
lezer. 2. Lmm-zih ben uos den plazer. cares uengut meilz
de be. taut quant niars eiau ui terra te. non a lU nin» on
pnni>ca ca her I« bes qu ni pot eu lei» uezer. noia ioi qui
dellei« nol ie. q«»ella «ap tan gen far e dire. totsoquabon
pr« tz »peile cab son ioi fei Io« »atz r.re. tan auinent men
se capte. 3. Jaqut «ta not* die que niante pretz e ioi taut a-
n»sn honor ioneti «*»olatz et amor. et acuoilt domua erete.
grat de totz cels qui «e conue perque tuit «ei oorieiador.
paitoi dennut lei ab deaire. tant lor a sos uezer» «abor. com
no la ue que n< n rormsire. esne de so» oilz non ui iensor 4 .
Et atu eouei.guda »amor. can uolra cauallier auer. [aus G:
qeiel qi mai« sabra ualer. »ofrira per entendedor.] et er ben
277
taatnatz qni non cor. al cors on botn met tant datier. flUel
meillz com puosca el mon esler (G : eslire). pot gazaingnar
e conquerer. ses larcs et adreitz eseruire. e sap far e dire
plazer. 5 Guillem e bcrtram fai saber. per tot aq uest dir de
part me. e qui pros er esforzen se. paubre eric nepm poder.
quella uollra son dig tencr. qe cel on mais nolradebe. nau-
ra guierdo ses desdire. quen tal loc uol son ioi assire. 6. Gu-
illen. «fort na u;«i dire an bos qeis capteingna tan be. com
puosea dnoi en*»n eslire. cninors de son ioi lestre.
MCCCOXXXIV. Hs 7246,177. fiertran de bom. 1 Orze
gestas e ioi damor. mesolion far esbnudir. lener gai chanta-
dor. tro per lei cui dei obedir. mi fo mos chaiitar deuedatz.
et en la lei. es eom mon ehan excomoniatz. 2 Ara suiasoutz
en amor eueiretz anar enenir. chanson pos ala bellasor. platz
qne mos rhanz deia cuillir. en monranza «es acordatz. son
cors adrei. enoi ae negusdelscomtatz. 3. Hel paucrei de ter-
ra tnaior. me • latz eaiVis nol enintir. co mais lo tenra per
seingnor. seill queill deuon eoi fei sernir. puois uenart loa
alias araz. ar es eatei. e robre sos dretz . . • . 4. Nom tengatz
per accusador eins noill cnns ric lautres assir. carmieillaan
poian tialnasor e ca stell* ns de lor iansir que plus es
fr incs larcs eprinat*. fe queu nos dei ries homs ab gnerra
nne a patz. 5. Heu sai q»ie 1i mal parlador. quar uoill d lor
gillas uerdir. men apellaren soffridor. car mi lais forsar n!
bajliir dei don qnemen frair mauiatz. efar auf re autrei vol
retenpr laiitra meitatz. 6. Pnia non uolon dreitz ni amor. faire
ni negiin plaitz suffrir. ges per lei eras doblador seu me po-
dia rcuestfr. «on dni esser mal tasnnatz. queill fan plaidei.
mantas uetz eom 1a preiatz. 7 Mas en ai tan denseingnador.
non sai per cris» lo meill chausir. chant en pren e toi sai e
cor. daola qne noni InVan garir. dison que sui maluatz. 8.
Papiol etu uiatz. alion nerei diras qu e trop dormir nom platz«
9. Eu oc e no ama am t mais patz, ab felip erei. quH fr uir
ioait dauere* »tz.
MCCCCXXXV. Hs. 7 25,176. Fer'ramdebom 1 Seingnor
en coms ablastnar. von fai senes falia. quar no» anses anar.
pnois ella ouolia. ala donina parlar et al foi cataloigna. al
lios’rop* nai eu uergoingna. quar lai laisses fadiar. 2. Efia
drutz nos Heu tard.tr. si messagel uenia mas qne pens dei
anar. e < ues meta en la uia. can no sap son af«r. de sidons
ni sa besoingna. ben leu a talan que ioingna. per (|ue not
deu aturar 3. Fquan ui* uostreiutglar. qued»* uas lei« uenia.
ia nons degratz restar. queus dones normandia saosetzbon
cor dam-* r. auf re be « a e riordoingna. de regart nons daratsso-
ingna. ni ia nom degra menbrar. 4. M w ara podetz proar
se» uer so queu dizia. que no fai nd aniar ries hom perdrud
ria. tant an aconssirar, per que iois damor los Ioingna« qev
tollt auwlfortotagto: m»
»'Iw, nf de gmntooerttn»* »enqttof pogaesroptar. tiok
tob 46 aitenta. toiri« aorrire gähnt. ab ntidonz qtie men ao-
nJofag**' q net toftnotrta gteotagna» oi berianktna capdel-
hm $ Möfrctoan trir nas nuetnar, qui sonor ensabri* eoi
uoatregef ngner onr. sa patten tombnrdia. txntgent aapftom*
neiär qoe hob eantia ni gehbrbingna, pBr mensagtoans r«-
setagmi liitiogel fai temmt. 7. Sil eom» iaiifres no aealuing-
na. peitau anVa 6 gBBOdindue. si tot uott aap doiuneiar.
M&CCOXXXVL Hb Ä B^ttanetibmn, 1< Volontärs
fehl «IruenteB. eom bo tfölgT^s ausir r bantar. que prett es
morte honoröe bä«, eaelpognesiteniar. tarn ni agraqnemortz
qnepree. qaaatodel monnotmgiies» tanz mm pogr* ai-
ga§ negier. nr tute K foe del tnon oretnarv & Si non es tortz ni
neniea. so qnan chanran tnoeseoutar. car din ihm» la rend
ei eeii qtrel gen dein anbei- giridar. »<*gmi quetto nweflatfers
e»i mas sea meanra non ea res. ateel quefc iiot ctemnesnrar.
90 pol bH feit« onmt poiar. 9. Regi&me aon tos rei noiea.
«testefer m& non mmt ni bar lad marcbas son nvanol» mar-
qto ettlrie caafol ettl befll mtwt . man ii cnstelfan» noiasa
m msdm es plu mn non fk pro» nn conchitz epcroe manlar
(«iiste 9|« 00 eolpa dasot He anav. ♦ . Bellas peramae ebel»
tocfc. prodow pro neder etrtfbäi-. mm net da angtar lo do-
rne». bAftot» ni baudiil tmi pm. e de pel p*nmmk &m$ pro.
tvm$ den» • raisgrano. mnfrnoff ge&tfqne sapobator(rbän*
tarf). eert tener domnea tiidar. ö Si flae qen ondoill tomea.
qne aolon caatdlaaator e qne solon eott man-
tenerab gen reinfgnftt. e que aolon donari rion dos e far I at
atfteasmealo». » »oudadier dt a gaglar. vn sol on «ei aonotx
eofrtar. 6. Sd rei Mips rein dein Iräneea aurilgtit arichart do*
när pi»ert anr loe ea aot pak riclntrt »rn den fort roetceiar.
matefii fbtipg del mhm eor» oa rfctim notnmmtotalt»«. » aoo
dao ietoenromtar. e pois not uol laiaaer formt. 7. Fnplol
sia8 eocho8. die en richart qnil es leos. el rei» fefips agnd
me<p*r. t\ daiato I 'afom desirrtat
MCOOCXXXVtl. Hai 7%U, VW. Fertigt w. f.irie peaam|
edoerpna ae» rnetdei man tolt aol«fa e rhaniar e depori. 6
afon pogne» akäignar mort. biem oaüera maa sabd»
qtfoai mto. on pn» nie Ittenh on pln» itianei ent m epusnon
<n 4 man eHp tiewh nt aenhor. hiem prene Mm ab ambat
mairoft^erreavanhii »en mered ab atnor. 2. Tut&raogeton-
taraf lafg qnane aottrfton be et ab tot m niaBir m l^za-
eort. tibiBi f eunr nana cuy nen» mom nuti pott, ma or^latadr«
w&mt no>gnt per qn«; quar sten porte» a dien tan 1iiife.yitt
magN Mg phis m dtoperüdot- e qat atnarn ala dompnl ni
er^ tnenboade fio^ opreaeadefoiboK 3:
Bh^btm^eL e
m
U t»*y» ßgoftgftft^giieu tott. e go ravga^gftgftqmqM »ffc
he. « ?W serMirft W PT«’!»*« W« wmtf. tol^pewrw WfW
aospir gi p|»r. qugr ret» AQ tw.i per qpww ftteft <«m WV}
q««r no sgy de eassa gi daijstur. 4 . \lgi* gvtns, gtqrs| ^pe gy|
«oster* re. pugra tgi fbiAS tjifnar al giifiu iioort. uw, piadfth-
«ys no auefh epgurb per quem desjgpfc dg sampr.ew
recre, tiu qieu ggzir I« terra qm'P) eggte. querer en fas «,
tot Iw oipn elquior. qw giuziigen mp telh qpanwe svgip- ggft,
NtoMfc» »oi> ta«b rp «4 aroor. (j, $1 rfc* noip car4 flftft ftfclh
•ye oo softe. a Po» watelh ferrg # »wir ft, fort dpn dfa« ft wi$
%ruy |»bo»4»H0- e si tjUquest ggatelb, ioy ggig *pq. fr digg
Aonn do quelfa me genga dalfcor. qpat tot qgag tftojt 4 PPP
pretz lo inante. nein Kg arm»* qgq <b fendgg ki,tgr
MCCCCXXXVm. Hs, 8701, 93, 4-WAIMMft
e don* se« mercp. man innMolafr echagtarft fiepyrt. fttftfr
•u poggfts aloggiwr gif aliport, yejg nanftr^iggs .. qgftmriBtft.
on nu» nie Ipegh on.tygs mgiiet etn tft, ft pqq nqg trupp, g»fr
captenb nisftnbgr. jt ra prenqgdegftb aqw ffiSfrlP fre. -ft,
remagrgi seg merargb arnor. 2 . Xfttz mos ebaflfgrglaigggqg
Bom ferpbe. et abtot ioi niazir em <)ftaappr,t. ,aisj eftnt qagg
«ub uetgg mepa rop] port. ma miilapnprt menaiggeap pfrqpp,
eHreieu pnrtf s ft.dieu tagt Ijql.fp jlh igagrajgg pusautdftupi
perador. e quj gma mala düng niftre. Igenb eg $e igi e prftft
es de Myr. 3, Lo eors es arg rogs ergs bim rp#g, e./a nos egg
oueymd* gitgl fais port. caisil li lais e nun »ftiog tQft, ft.
no mi egj,#ujren g'iilh o sap be. e pug periiff ni pieugrg ppp,
buiu tft. folg «erai jeu t>i piay» sospir giptor. car.res ijp.tgg.
per caispigrnfjeiif. mascar no saide ftsuipgnj dauatof. 4 . Mftft
mansafMaqqe pon rostenn rft pogra rpl.rlpp« tqrpar e|mfr
eu aeort, mft? ift <lft Jieyg no uqeib guer pgqprt pftr quem
de luegh (tegaipor eig reere tan quiep qapr)g tPftaflupn}!
soste. oir er ne fas a tot lo gipp pJamor. ntftft # u ftimqq mo
toi eggt n }8 ftpue, que ig dji>e gop tanh fes qd ag) 9 L 5. El
rje npms pgrs,q|ift ab l|ey»,qq Sipre. a bftb q^fels fqr f qft,ftfte-
gur e fort. ftog ftatr e «ortt g qni lo.bft« co ftft- ft.fti OWIftftt,
c«*tt*4,iol tv>m a«ft ip djeus npm dg quel mp.gqpbt* d#hqr.
eartptftmM'Wqo Mpr4bt.l9.qgnt«. veqglaj» armqg-qft«;
4 efeg 4 og.la tgr.
MC^OQXXX‘Xr 5g. 7ZZß, $3, .§V<fewtiSf4>r». LQpaqlq,
boscatges ftp florifg .e uyi I,» tempp.rpgogplgr q,q(iiWfi|m, 4 g r
«<• aftpar gl wsiphgl ',f*i t orit * . Amt 8P^f4j-
mi ftreys t-*|a objitz qqe nqg re» qiay qoiq pqeffi girar. gftr
eyt.e ioip ipe fgi eospirgr. sjgi . lass.» de| e.or la rgjtj tf i^.Pqr.
midons mesjgp nop dum igep lafana /trfliqa.portgr»
q«ien perflrgi per Iqyg.gaitnhar. fttgr llpriigftfli'Mt dft^Btftr-
«#• ^?qP«f» r '«ft' , igsMjtfitbl^f «1 saig.irAfttagpl^tr^
jar. qtrieanopqwoMlqrqftftggjnar. qpftd^AJV
280
itz. 3. Ar ®uj de leys trop eyssernitz. lengna per qne potz
tan parlar. que de rneins me sol acuzar. si qu em suj per las
de os feritx. quem nee si fer sieu enj delitz. ia no trobara U
mampar. mas ab doue eentir dun baizar. for ieu tuet dest
mal resperite. 4. En greu pantaye sui feblezitz. per lievscui
beutati nolc formar. que .... natura poc triar. del roielos
ee establitz. los flanx grayles . . . fitz, sa fatz fresca
cnm roza par. don mi pot Ieu mort reuiuar. dirai cum no
eny tant arditz. 5. De tal douseor euj replenitz. quandeprop
la puesc remirar. qua totz iorns uei Io mieu sobrar. ta fort
suj de eamor techitz. el freye es tale quien soj marritz. quan
la uey de mi deelunhar. quel fuecx que men sol escalfar. fas
e reman escoloritz. 6. Lo ben el mal li eia grazitz. pus de nn
denha eol preguar. arafo ley de trop gabar. et es dreitz
quen fos desment tz* donina nous pessil lengua ditz. soquanc
* mos core no poc pessar. tatz boca nemps potz lenguejar. et
es ten grane mals arramitz. 7. Autz es lo pretz ques coeseo-
titz. quar sol mi denhet »aludar mootas merces dieusum
ampar. del plazer mi suj engrenitz. totz lairtre bes mes si
v frezitz. que nom ualgran merce clamar. clamal cors qoe no
potcess&r. et apresmes parlar» falhitz 8. Dona sieu fos de
nos auzitz. si caramen cum uuel mostrar. al prim de nostre
namorar. feiram cambi» dels esperitz, azautz sens mi fora
cubitz. < nadonx saubrieu lo uostra far. e uos lo mieu tot
par e par. e foram de dos cors unitz 9 Ai onan brus suj n»«f
escarnitz. quieu no puesc la pena durar. de tal dolor mi fai
plasmar. quar tan >>ami8tatz mesconditz ab beih semblan
suj ieu trshitz. quem ual re» nom pot chastiar. niortz uen-
ha seih quim uol blasmar. «.uieu nolam mortz e sebelitz. 10.
Quar forsatz men part e marritz« len inauci mas greu fuy
noiritz. tal iram : ent ai cor trencar quar mi muer e uueln
trespassar. mas ses leys no seray gueritz.
MOCCÖXL Hs. Riccard 2814, p 84 Bemartz del ven 'ador-
1. E rnaint engi« in toru e uira m»»s talanz e uen a i.ii. laion
mos voulers satrai. h» cors non pau.sa ni fina. 8 im te coitrde e
gai. fin amours a cul tnapai noi. »ai com me conteinha. 2.
Ges amors uo fail per ira. ni se teing per di* z sauai qant es
de bon pres verai. que late*, en dfrciplina. re nonsapqesfiu.
qe nun coue ni sesch u qe nuls hom» la destregioha. 8. E u
son cel qe ren non tira. si tost ma dotinam so«trai. ni ia de-
clam non serai qil es tan pura e fina. qe ia non creir ii. »i de
son tort li qier plai. qe mercu« non li en preignha 4. Per
mon grat eu men inuzim. et pel b»*n talent qieu i ai. mes
veiaire que ben vai. gard.tz »elam fos vezina. seu nagra
ren mal. eu c<» caisi me aurai. »a leis 4 »latz qeiu reteign*
ha. 5. Mos uiessatgiers mataina car tost non esiai. Vi*
3s ven e vias vai. rna la chaiison li esseienha.
Druck von A. QuaktU AU« JaoofcMtrass« lt.